सत्यप्रतिज्ञा-तपःसंवादः (Pārvatī’s Vow of Truth and the Dialogue on Her Tapas)

Verse 1

पार्वत्युवाच । शृणु द्विजेन्द्र जटिल मद्वृत्तं निखिलं खलु । सख्युक्तं मेऽद्य यत्सत्यं तत्तथैव न चान्यथा

Pārvatī thưa: “Xin lắng nghe, hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, hỡi người tóc bện—hãy nghe trọn vẹn toàn bộ chuyện đời ta. Điều ta nói hôm nay trong tình bằng hữu là chân thật; đúng như vậy, không khác.”

Verse 2

मनसा वचसा साक्षात्कर्म्मणा पतिभावतः । सत्यं ब्रवीमि नोऽसत्यं वृतो वै शंकरो या

Bằng tâm ý, bằng lời nói, và bằng chính hành động—với tâm niệm của người vợ một lòng hướng về phu quân—ta nói sự thật, không nói dối: chính Śaṅkara (Śiva) là Đấng ta đã chọn.

Verse 3

जानामि दुर्ल्लभं वस्तु कथम्प्राप्यं मया भवेत् । तथापि मन औत्सुक्यात्तप्यतेऽद्य तपो मया

Ta biết điều ta cầu mong là vô cùng khó đạt—làm sao ta có thể đạt được? Thế nhưng vì khát vọng, tâm ta bừng cháy; bởi vậy, ngay hôm nay ta vẫn thực hành khổ hạnh (tapas).

Verse 4

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा वचनन्तस्मै स्थिता सा गिरिजा तदा । उवाच ब्राह्मणस्तत्र तच्छ्रुत्वा पार्वतीवचः

Brahmā nói: Nói xong những lời ấy với ông, Girijā (Pārvatī) đứng yên tại đó. Bấy giờ vị brāhmaṇa, nghe lời Pārvatī, liền cất tiếng đáp lại ngay nơi ấy.

Verse 5

ब्राह्मण उवाच । एतावत्कालपर्य्यन्तम्ममेच्छा महती ह्यभूत् । किं वस्तु कांक्षती देवी कुरुते सुमहत्तपः

Vị Brāhmaṇa thưa: “Cho đến lúc này, trong ta quả đã khởi lên một ước muốn lớn. Nữ Thần đang cầu mong điều gì mà lại thực hành khổ hạnh vĩ đại đến thế?”

Verse 6

तज्ज्ञात्वा निखिलं देवि श्रुत्वा त्वन्मुखपंकजात् । इतो गच्छाम्यहं स्थानाद्यथेच्छसि तथा कुरु

Ôi Nữ Thần, con đã hiểu trọn vẹn và đã nghe từ đóa sen nơi miệng Ngài; nay con xin rời chốn này. Xin Ngài tùy ý mà làm.

Verse 7

न कथ्यते त्वया मह्यं मित्रत्वं निष्फलम्भवेत् । यथा कार्य्यं तथा भावि कथनीयं सुखेन च

Nếu Ngài không nói cho con, tình bằng hữu của chúng ta sẽ hóa vô ích. Vậy xin hãy nói rõ ràng, thong thả, điều cần làm lúc này và điều sẽ xảy đến.

Verse 8

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा वचनं तस्य यावद्गन्तुमियेष सः । तावच्च पार्वती देवी प्रणम्योवाच तं द्विजम्

Brahmā nói: Nói xong lời ấy, khi vị bà-la-môn kia vừa định ra đi, ngay lúc đó Nữ Thần Pārvatī cúi mình đảnh lễ rồi thưa với bậc nhị sinh.

Verse 9

पार्वत्युवाच । किं गमिष्यसि विप्रेन्द्र स्थितो भव हितं वद । इत्युक्ते च तया तत्र स्थित्वोवाच स दण्डधृक्

Pārvatī thưa: “Ôi bậc tối thắng trong hàng bà-la-môn, sao ngài lại đi? Xin ở lại đây và nói điều lợi ích.” Được nàng nói vậy, vị khổ hạnh cầm gậy liền dừng lại và rồi cất lời.

Verse 10

द्विज उवाच । यदि श्रोतुमना देवि मां स्थापयसि भक्तितः । वदामि तत्त्वं तत्सर्वं येन ते वयुनम्भवेत्

Vị bà-la-môn thưa: “Ôi Nữ Thần, nếu với tâm muốn nghe, Ngài giữ con ở bên Ngài bằng lòng sùng kính, thì con sẽ nói trọn chân lý—nhờ đó nơi Ngài sẽ khởi lên chánh tri và sự phân biệt sáng suốt.”

Verse 11

जानाम्यहं महादेवं सर्वथा गुरुधर्म्मतः । प्रवदामि यथार्थं हि सावधानतया शृणु

Ta biết Mahādeva mọi phương diện, đúng theo pháp do Guru truyền dạy. Vì vậy ta sẽ nói điều chân thật—hãy lắng nghe với trọn vẹn chú tâm.

Verse 12

वृषध्वजो महादेवो भस्मदिग्धो जटाधरः । व्याघ्रचर्म्मांबरधरः संवीतो गजकृत्तिना

Mahādeva, Đấng có cờ hiệu mang hình bò, được bôi tro thiêng và mang tóc bện (jaṭā). Ngài khoác da hổ, lại quấn thêm da voi—hiện thân uy nghi mà cát tường.

Verse 13

कपालधारी सर्पौघैस्सर्वगात्रेषु वेष्टितः । विषदिग्धोऽभक्ष्यभक्षो विरूपाक्षो विभीषणः

Ngài mang bát sọ (kapāla), và toàn thân quấn quanh bởi vô số rắn. Như được bôi độc, Ngài còn thọ dụng cả điều bị cấm; đôi mắt kỳ diệu khác thường, dung mạo uy nghi đáng sợ—đáng sợ với vô minh, nhưng thiêng liêng với người sùng kính.

Verse 14

अव्यक्तजन्मा सततं गृहभोगविवर्जितः । दिगंबरो दशभुजो भूत प्रेतान्वितस्सदा

Sự giáng sinh của Ngài là vô hiển, vượt ngoài tri kiến thường tình; Ngài luôn lìa xa lạc thú gia thất. Lấy mười phương làm y phục, mười tay, Ngài hằng có bhūta và preta theo hầu—những chúng hữu tình dưới quyền tối thượng của Ngài.

Verse 15

केन कारणेन त्वं तं भर्तारं समीहसे । क्व ज्ञानं ते गतं देवि तद्वदाद्य विचारतः

Vì cớ gì, hỡi Nữ Thần, nàng lại cầu mong người chồng ấy? Trí phân biệt của nàng đã đi đâu? Hãy nói ngay bây giờ—sau khi suy xét cẩn trọng.

Verse 16

पूर्वं श्रुतं मया चैव व्रतन्तस्य भयंकरम् । शृणु ते निगदाम्यद्य यदि ते श्रवणे रुचिः

Ta cũng đã từng nghe từ trước về hậu quả đáng sợ ở cuối một lời thệ nguyện (vrata). Nếu con ưa nghe, thì hãy lắng nghe—hôm nay ta sẽ thuật lại cho con.

Verse 17

दक्षस्य दुहिता साध्वी सती वृषभवाहनम् । वव्रे पतिं पुरा दैवात्तत्संभोगः परिश्रुतः

Thuở xưa, Satī—người con gái hiền thánh của Dakṣa—do mệnh định đã chọn Đấng mang cờ bò (Śiva) làm phu quân. Sự kết hợp thiêng liêng của hai vị vang danh khắp nơi.

Verse 18

कपालिजायेति सती दक्षेण परिवर्जिता । यज्ञे भागप्रदानाय शंभुश्चापि विवर्जितः

Dakṣa khước từ Satī, chế nhạo nàng là “vợ của Kapālin” (Đấng mang sọ). Và trong lễ tế yajña để phân phần cúng tế, Śambhu (Śiva) cũng bị gạt ra ngoài.

Verse 19

सा तथैवापमानेन भृशं कोपाकुला सती । तत्याजासून्प्रियांस्तत्र तया त्यक्तश्च शंकरः

Vì sự sỉ nhục ấy, Satī bừng bừng phẫn nộ, tâm rối loạn bởi cơn giận dữ. Ngay tại đó nàng lìa bỏ hơi thở yêu quý; và Śaṅkara (Śiva) cũng bị nàng để lại phía sau.

Verse 20

त्वं स्त्रीरत्नं तव पिता राजा निखिल भूभृताम् । तथाविधं पतिं कस्मादुग्रेण तपसेहसे

Con là báu vật giữa muôn phụ nữ, và phụ thân con là bậc vương tối thượng trong các vua trên cõi đất. Vậy cớ sao con lại tìm cầu một phu quân như thế bằng khổ hạnh nghiêm khắc (tapas)?

Verse 21

दत्त्वा सुवर्णमुद्रां च ग्रहीतुं काचमिच्छसि । हित्वा च चंदनं शुभ्रं कर्दमं लेप्तुमिच्छसि

Dẫu đã trao đồng tiền vàng, ngươi vẫn muốn lấy thứ thủy tinh tầm thường. Bỏ gỗ đàn hương trắng tinh khiết, ngươi lại muốn tự bôi mình bằng bùn lầy.

Verse 22

सूर्य्यतेजः परित्यज्य खद्योतद्युतिमिच्छसि । चीनांशुकं विहायैव चर्म्मांबरमिहेच्छसि

Bỏ ánh huy hoàng của mặt trời, ngươi lại ham thứ le lói của đom đóm. Rời bỏ y phục tinh mỹ, nay ngươi muốn khoác da thú; quay lưng với vinh quang cao cả mà chọn điều thấp kém.

Verse 23

गृहवासम्परित्यज्य वनवासं समीहसे । लोहमिच्छसि देवेश त्यक्त्वा शेवधिमुत्तमम्

Bỏ đời sống gia cư, ngươi lại cầu đời sống rừng sâu. Ôi Chúa tể chư thiên, khác nào vứt bỏ kho báu thượng hảo mà nay chỉ đi tìm sắt thô.

Verse 24

इन्द्रादिलोकपालांश्च हित्वा शिवमनु व्रता । नैतत्सूक्तं हि लोकेषु विरुद्धं दृश्यतेऽधुना

Bỏ cả Indra và các vị hộ thế, những người giữ giới nguyện quy hướng Śiva chỉ nương tựa nơi Śiva mà thôi. Quả thật, giáo huấn này đến nay không hề thấy trái nghịch ở bất cứ cõi đời nào.

Verse 25

क्व त्वं कमलपत्राक्षी क्वासौ वै त्रिविलोचनः । शशांकवदना त्वं च पंचवक्त्रः शिवस्स्मृतः

“Ngươi ở đâu, hỡi người mắt như cánh sen? Và vị Chúa Ba Mắt kia ở đâu? Ngươi có dung nhan như trăng, còn Ngài được tưởng niệm là Śiva năm mặt.”

Verse 26

वेणी शिरसि ते दिव्या सर्पिणीव विभासिता । जटाजूटं शिवस्येव प्रसिद्धम्परिचक्षते

Trên đỉnh đầu nàng, bím tóc thiêng rực sáng như một nữ xà; người đời truyền tụng rằng nó lừng danh, tựa như búi tóc kết (jaṭā) của chính Đức Śiva.

Verse 27

इतिश्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखंडे ब्रह्मचारिप्रतारणवाक्यवर्णनं नाम सप्तविंशोऽध्यायः

Như vậy kết thúc chương hai mươi bảy, mang tên “Mô tả những lời thử thách (mang tính đánh lừa) của vị Brahmacārī”, thuộc phần thứ ba—Pārvatīkhaṇḍa—trong bộ thứ hai, Rudra Saṃhitā, của Thánh điển Śiva Mahāpurāṇa huy hoàng.

Verse 28

भूषणानि दिव्यानि क्व सर्पाश्शंकरस्य च । क्व चरा देवतास्सर्वाः क्व च भूतबलिप्रियः

“Trang sức thần diệu ở đâu—và những con rắn của Śaṅkara ở đâu? Chư thiên muôn loài đang chuyển động ở đâu—và Đấng hoan hỷ với lễ vật dâng cho các bhūta ở đâu? (Những đối cực ấy sao có thể hòa hợp?)”

Verse 29

क्व वा मृदंगवादश्च क्व च तड्डमरुस्तथा । क्व च भेरीकलापश्च क्व च शृंगरवोऽशुभः

“Vậy thì tiếng trống mṛdaṅga ở đâu, và tiếng ḍamaru ở đâu? Tiếng trống lớn (bherī) dồn dập ở đâu, và tiếng tù và rền vang bất tường ở đâu?”

Verse 30

क्व च ढक्कामयः शब्दो गलनादः क्व चाशुभः । भवत्याश्च शिवस्यैव न युक्तं रूपमुत्तमम्

Sao có thể một bên là tiếng trống ḍhakkā, còn một bên lại là tiếng lách cách thô ráp, điềm dữ? Âm điệu ominous ấy chẳng xứng với hình tướng tối thượng, cát tường và tuyệt mỹ của Ngài, ôi Śiva.

Verse 31

यदि द्रव्यं भवेत्तस्य कथं स्यात्स दिगम्बरः । वाहनं च बलीवर्दस्सामग्री कापि तस्य न

Nếu Ngài có của cải, sao lại là vị khổ hạnh “mặc trời” (Digambara)? Và nếu vật cưỡi của Ngài là con bò, thì Ngài hẳn chẳng có thêm bất cứ dụng cụ hay đồ dùng thế tục nào nữa.

Verse 32

वरेषु ये गुणाः प्रोक्ता नारीणां सुखदायकाः । तन्मध्ये हि विरूपाक्षे एकोपि न गुणः स्मृतः

Trong các đức hạnh nơi bậc phu quân tương lai—những điều được nói là đem lại hạnh phúc cho phụ nữ—thì ở Virūpākṣa, người ta chẳng nhớ nổi dù chỉ một đức hạnh nào như thế.

Verse 33

तवापि कामो दयितो दग्धस्तेन हरेण च । अनादरस्तदा दृष्टो हित्वा त्वामन्यतो गतः

Ngay cả Kāma, người tình yêu dấu của nàng, cũng bị chính Hara thiêu đốt. Khi ấy sự lạnh nhạt của Ngài hiện rõ—Ngài bỏ nàng mà đi về nơi khác.

Verse 34

जातिर्न दृश्यते तस्य विद्याज्ञानं तथैव च । सहायाश्च पिशाचा हि विषं कण्ठे हि दृश्यते

Nơi Ngài chẳng thấy dấu vết giai cấp thế tục, cũng chẳng thấy học vấn và tri thức thường tình. Tùy tùng của Ngài quả là các piśāca, và chất độc thì hiện rõ nơi cổ họng Ngài.

Verse 35

एकाकी च सदा नित्यं विरागी च विशेषतः । तस्मात्त्वं हि हरे नैव मनो योक्तुं तु चार्हसि

Ngài luôn ở một mình, tự tại vĩnh hằng, và nhất là hoàn toàn ly tham. Vì thế, hỡi Hari, chớ hề toan buộc tâm mình vào những kỳ vọng phàm tục đối với Ngài.

Verse 36

क्व च हारस्त्वदीयो वै क्व च तन्मुण्डमालिका । अंगरागः क्व ते दिव्यः चिताभस्म क्व तत्तनौ

Vòng ngọc của ngài ở đâu, còn tràng sọ kia ở đâu? Hương thân diệu kỳ của ngài ở đâu, còn tro từ giàn hỏa táng trên thân Ngài ấy ở đâu? (Thật khác biệt, sao dung hòa?)

Verse 37

सर्वं विरुद्धं रूपादि तव देवि हरस्य च । मह्यं न रोचते ह्येतद्यदिच्छसि तथा कुरु

Ôi Nữ Thần, mọi sự—từ dáng vẻ bên ngoài—giữa nàng và Hara (Śiva) dường như đều trái nghịch. Điều ấy không làm ta đẹp lòng. Nhưng nếu đó là điều nàng muốn, thì hãy làm theo ý nàng.

Verse 38

असद्वस्तु च यत्किंचित् तत्सर्वं स्वयमीहसे । निर्वर्तय मनस्तस्मान्नोचेदिच्छसि तत्कुरु

Bất cứ điều gì hư vọng hay tạm bợ mà nàng theo đuổi—thật ra tất cả đều do chính ý nàng mà gắng sức. Vậy hãy an định và quyết tâm nơi tâm; bằng không, nếu nàng muốn, cứ làm như thế và nhận lấy hệ quả.

Verse 39

ब्रह्मोवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा तस्य विप्रस्य पार्वती । उवाच क्रुद्धमनसा शिवनिन्दापरं द्विजम्

Brahmā nói: Nghe những lời của vị bà-la-môn ấy, Pārvatī—tâm bừng cháy bởi cơn phẫn nộ chính nghĩa—liền cất lời với người nhị sinh kia, kẻ đang chăm chăm phỉ báng Śiva.