Śiva-Pūjākramaḥ — The Procedural Order of Shiva Worship (Pañcāvaraṇa & Upacāras)

Verse 1

सुब्रह्मण्य उवाच । द्वादशाहे समुत्थाय प्रातः स्नात्वा कृताह्निकः । शिवभक्तान्यतीन्वापि ब्राह्मणान्वा शिवप्रियान्

Subrahmaṇya nói: “Đến ngày thứ mười hai, hãy dậy sớm, tắm gội và hoàn tất các nghi thức hằng ngày theo pháp; rồi cung kính đến đảnh lễ và tôn kính các tín đồ của Śiva—dù là những bậc khổ hạnh tận hiến cho Ngài hay các Bà-la-môn được Śiva yêu quý.”

Verse 2

विमन्त्र्य तान्समाहूय मध्याह्न चाप्लुताञ्छुचीन् । विधिवद्भोजयेद्भक्त्या स्वाद्वन्नैर्विविधैश्शुभैः

Sau khi cung kính thỉnh mời và tập hợp các vị ấy, vào giờ ngọ—khi họ đã tắm gội và thanh tịnh—hãy theo đúng nghi thức mà cúng dường bữa ăn với lòng sùng kính, dâng nhiều món ngon lành, cát tường và đa dạng.

Verse 3

सन्निधौ परमेशस्य पंचावरणमार्गतः । पूजयेत्तस्य संस्थाप्य प्राणानायम्य वाग्यतः

Ngay trong sự hiện diện của Parameśvara, hãy thờ phụng Ngài theo pháp môn “năm vòng bao” (pañcāvaraṇa). Sau khi an vị (Thần tướng/Śiva-liṅga) đúng nghi, điều tức và nhiếp khẩu, rồi mới tiến hành lễ bái.

Verse 4

महासंकल्पमार्गेण संकल्प्यास्मद्गुरोरिह । पूजां करिष्य इत्युक्त्वा ततो दर्भानुस्पपृशेत्

Theo nghi thức đại saṅkalpa, tại đây trước bậc đạo sư tôn kính của chúng ta, hãy phát nguyện trang nghiêm: “Con sẽ cử hành lễ thờ phụng.” Nói xong, liền theo pháp mà chạm vào cỏ darbha thiêng.

Verse 5

पादौ प्रक्षाल्य चाचम्य स्वयं कर्ता च वाग्यतः । स्थापयेदासने तान्वै प्राङ्मुखान्भस्मभूषितान्

Sau khi rửa chân và làm ācamana, chính người hành lễ—nhiếp khẩu—hãy an tọa các vị ấy trên chỗ ngồi, cho quay mặt về hướng đông, thân được trang nghiêm bằng bhasma, tro thánh.

Verse 6

सदाशिवादिक्रमतो ध्यायेदष्टौ च तत्र तान् । परया सम्भावनयेतरानपि मुने द्विजान् । परमेष्ठिगुरुं ध्यायेत्सांबबुद्ध्या स्वनामतः । गुरुश्च परमन्तस्मात्परापरगुरुं ततः

Khởi từ Sadāśiva theo đúng thứ lớp, hành giả nên thiền quán tám vị (đạo sư) ấy. Và, hỡi bậc hiền triết, cũng nên cung kính quán niệm các bậc nhị sinh khác với lòng tôn trọng tối thượng. Nên thiền quán vị Guru tối thượng—được biết theo truyền thừa và danh xưng của chính mình—với trí hiểu rằng Ngài là Sāmbā, tức Śiva hiệp nhất cùng Śakti. Rồi tiếp đó, thiền quán vị Guru tối cao, và sau nữa là vị Guru parāpara, vừa siêu việt vừa nội tại.

Verse 7

इदमासनमित्युक्त्वा चासनानि प्रकल्पयेत् । प्रणवादिद्वितीयांते स्वस्य नाम समुच्चरन्

Xướng rằng: “Đây là tòa ngồi (āsana),” rồi hãy đúng pháp sắp đặt các tòa ngồi. Kế đó, bắt đầu bằng Praṇava (Om) và kết thúc ở phần thứ hai, hãy xưng tụng danh của chính mình theo nghi thức đã định.

Verse 8

आवाहयामि नम इत्यावाह्यार्घोदकेन तु । पाद्यमाचमनं चार्घ्यं वस्त्रगन्धाक्षतानपि

Vừa tụng: “Con thỉnh mời Ngài; kính lễ Ngài,” hành giả nên thỉnh mời Śiva bằng nước arghya. Kế đó dâng nước rửa chân, nước súc miệng (ācamana), dâng arghya lần nữa, và cũng dâng y phục, hương thơm cùng gạo akṣata (hạt không vỡ).

Verse 9

दत्त्वा पुष्पैरलंकृत्य प्रणवाद्यष्टनामभिः । सचतुर्थौंनमोऽन्तैश्च सुगन्धकुसुमैस्ततः

Kế đó, sau khi dâng hoa và trang nghiêm (thánh biểu tượng), hành giả nên lễ bái bằng tám danh hiệu mở đầu bằng Praṇava “Oṃ”. Rồi lại dâng những đóa hoa thơm, xưng từng danh hiệu ở cách bốn (dative) và kết bằng “namaḥ”, như nghi thức quy phục cung kính trước Chúa Śiva.

Verse 10

धूपदीपौ हि दत्त्वा च सकलाराधनं कृतम् । सम्पूर्णमस्त्विति प्रोच्य नमस्कुर्यात्समुत्थितः

Sau khi dâng hương và đèn, toàn bộ nghi lễ thờ phụng đã được viên mãn. Đứng dậy, hành giả nên thưa: “Nguyện sự cúng dường này được trọn vẹn,” rồi cúi lạy cung kính.

Verse 11

पात्राणि कदलीपत्राण्यास्तीर्याद्भिविशोध्य च । शुद्धान्नपायसापूपसूपव्यञ्जनपूर्वकम्

Trải lá chuối làm đĩa và thanh tịnh chúng đúng phép, trước hết nên bày biện: cơm trắng tinh sạch, cháo sữa (pāyasa), bánh ngọt, các món canh và thức ăn kèm—chuẩn bị lễ phẩm dâng cúng Śiva một cách thanh khiết và có thứ tự.

Verse 12

दत्त्वा पदार्थान्कदलीनालिकेरगुडान्वितान् । पात्रासनानि च पृथग्दद्यात्सम्प्रोच्य च क्रमात्

Sau khi dâng các món đã chuẩn bị—kèm chuối, dừa và đường thốt nốt (jaggery)—thì theo thứ tự, với lời thỉnh mời đúng phép, hãy trao riêng từng bình bát và chỗ ngồi (āsana) cho mỗi vị thọ nhận.

Verse 13

परिषिच्य च सम्प्रोक्ष्य विष्णोर्हव्यमिति ब्रुवन् । रक्षस्वेति करस्पर्शं कारयित्वा समुत्थितः

Sau khi rưới nước thanh tịnh và lại rảy theo đúng nghi lễ, miệng xướng: “Đây là lễ vật dâng Viṣṇu”, rồi khiến thực hiện nghi thức hộ thân bằng sự chạm tay với lời: “Xin che chở (con/chúng con)”, bấy giờ người ấy đứng dậy.

Verse 14

आपोशनं समर्प्याथ प्रार्थयेत्तानिदम्प्रति । सदाशिवादयः प्रीता वरदाश्च भवन्तु मे

Rồi, sau khi dâng āpośana (nghi thức nhấp/dâng nước) đúng phép, người ta nên cầu khẩn các Ngài với ý nguyện này: “Nguyện Sadāśiva và chư thiên bắt đầu từ Ngài hoan hỷ, và nguyện các Ngài trở thành đấng ban ân phúc cho con.”

Verse 15

ये देवा इति च ततो जप्त्वेदं साक्षतं त्यजेत् । नमस्कृत्य समुत्थाय सर्वत्रामृतमस्त्विति

Kế đó, tụng thần chú mở đầu bằng “ye devāḥ”, rồi dâng và đặt riêng những hạt gạo đã được gia trì. Sau khi đảnh lễ và đứng dậy, hãy tuyên ngôn: “Nguyện khắp nơi đều có amṛta—điềm lành như cam lộ bất tử.”

Verse 16

उक्त्वा प्रसाद्य च जपन्गणानांत्वेत्युप क्रमात् । वेदादीन् रुद्रचमकौ रुद्रसूक्तं च पंच च

Nói như vậy rồi cầu xin ân sủng của các Gaṇa, ngài bắt đầu lần lượt tụng: “gaṇānāṃ tvā…”; tiếp đến là các Veda và các thánh điển liên hệ, các bài Rudra và Camaka, cùng Rudra-sūkta và năm lời cầu nguyện chính yếu.

Verse 17

ब्रह्माणि भोजनान्ते तु यावन्मन्त्रांश्च साक्षतान् । दत्त्वोत्तरापोशनं च हस्तांघ्रिमुखशोधनम्

Sau bữa ăn, hãy tụng các thần chú liên hệ đến Brahmāṇī đúng như nghi thức, với akṣata (gạo nguyên hạt) làm chứng. Kế đó thực hiện uttarāpośana, tức ngụm nước kết lễ, rồi rửa sạch tay, chân và miệng.

Verse 18

कृत्वा चान्तान्स्वासनेषु स्थापयित्वा यथासुखम् । शुद्धोदकम्प्रदायाथ कर्प्पूरादि यथोदितम्

Sau khi hoàn tất các nghi thức mở đầu và an vị các ngài một cách an lạc trên chỗ ngồi của mình, hành giả nên dâng nước thanh tịnh; kế đó dâng long não và các phẩm vật khác đúng như nghi quỹ đã dạy.

Verse 19

मुखवासं दक्षिणां च पादुकासनपत्रकम् । व्यजनं फलकान्दण्डं वैणवं च प्रदाय तान्

Rồi ngài dâng khăn lau mặt (mukhavāsa) và dakṣiṇā (lễ vật tôn kính), cùng dép, chỗ ngồi và đĩa lá; lại dâng quạt, cây gậy làm bằng sậy phalaka và một dụng cụ bằng tre—tất cả đều là phẩm vật kính hiến.

Verse 20

प्रदक्षिणनमस्कारैस्संतोष्याशिषमा वहेत । पुनः प्रणम्य सम्प्रार्थ्य गुरुभक्तिमचंचलाम्

Làm cho bậc Guru hoan hỷ bằng việc nhiễu quanh (pradakṣiṇā) và đảnh lễ cung kính, hành giả nên thọ nhận lời chúc phúc. Rồi lại cúi lạy, chí thành cầu xin lòng sùng kính bất động đối với Guru.

Verse 21

सदाशिवादयः प्रीता गच्छन्तु च यथासुखम् । इत्युद्वास्य द्वारदेशावधि सम्यगनुव्रजन्

Sau khi kính cẩn cáo từ, ngài nói: “Nguyện Sadāśiva và chư vị khác, khi đã hoan hỷ, được ra đi an lạc theo ý muốn.” Rồi sau khi làm nghi thức tiễn biệt đúng phép, ngài đích thân tiễn đưa đến tận cổng.

Verse 22

निरुद्धस्तः परावृत्य द्वास्थैर्विप्रैश्च बन्धुभिः । दीनानाथैश्च सहितो भुक्त्वा तिष्ठेद्यथासुखम्

Bị ngăn lại như thế, ngài quay trở về, có các người giữ cổng, các brāhmaṇa, thân quyến, cùng những kẻ khốn cùng không nơi nương tựa đi theo. Ăn uống xong, ngài ở lại đó thong dong, tùy ý.

Verse 23

विकृतं न भवेत्क्वापि सत्यं सत्यं पुनः पुनः । प्रत्यब्दमेव कुर्वाणो गुर्वाराधनमुत्तमम् । इह भुक्त्वा महाभोगाञ्छिवलोकमवाप्नुयात्

Chớ để chân lý bị bóp méo ở bất cứ đâu—thật vậy, thật vậy, lặp đi lặp lại. Ai mỗi năm thực hành sự thờ phụng bậc Thầy (Guru) tối thượng này, sau khi hưởng phúc lạc lớn lao ở đời này, sẽ đạt đến cõi Śiva.

Verse 24

सूत उवाच । एवं कृतानुग्रहमात्मशिष्यं श्रीवामदेवं मुनिवर्य्यमुक्त्वा । प्रसन्नधीर्ज्ञानिवरो महात्मा कृत्वा परानुग्रहमाशु देवः

Sūta nói: Sau khi ban ân sủng cho chính đệ tử của mình là bậc thánh hiền đáng tôn kính Śrī Vāmadeva, vị Deva đại hồn—bậc tối thắng trong hàng người trí, tâm ý an nhiên—liền mau chóng tiến đi để ban ân sủng cho những người khác nữa.

Verse 25

यन्नैमिषारण्यमुनीश्वराणां प्रोक्तं पुरा व्यासमुनीश्वरेण । तस्मादसावादिगुरुर्भवांस्तु द्वितीय आर्य्यो भुवने प्रसिद्धः

Điều mà xưa kia đại hiền Vyāsa đã thuyết dạy cho các bậc thánh hiền ở Naimiṣāraṇya—bởi thế Ngài được tôn xưng là vị Guru nguyên thủy; còn ngài, bậc cao quý, được thế gian biết đến như vị thầy tôn kính thứ hai.

Verse 26

श्रुत्वा मुनीन्द्रो भवतो मुखाज्जात्सनत्कुमारः शिवभक्तिपूर्णः । व्यासाय वक्ता स च शैववर्य्यश्शुकाय वक्ता भविता च पूर्णः

Nghe từ chính miệng ngài, bậc đại hiền Sanatkumāra—tràn đầy lòng sùng kính Śiva—đã trở thành vị thầy sẽ giảng nói cho Vyāsa. Và bậc Śaiva ưu tú ấy, về sau, sẽ trở thành người thuật kể trọn vẹn cho Śuka.

Verse 27

प्रत्येकं मुनिशार्दूलं शिष्यवर्गचतुष्टयम् । वेदाध्ययनसंवृत्तं धर्मस्थापनपूर्वकम्

Mỗi bậc đại hiền, ô hổ trong hàng các muni, đều có một nhóm bốn đệ tử—được rèn luyện vững vàng nhờ học Veda—với mục đích tối thượng là thiết lập và củng cố Dharma.

Verse 28

वैशम्पायन एव स्यात्पैलो जैमिनिरेव च । सुमन्तुश्चेति चत्वारो व्यासशिष्या महौजसः

Vaiśampāyana là một; Paila và Jaimini cũng vậy. Lại có Sumantu—bốn vị ấy là những đệ tử oai lực, rạng ngời của Vyāsa.

Verse 29

अगस्त्यश्च पुलस्त्यश्च पुलहः क्रतुरेव च । तव शिष्या महात्मानो वामदेव महामुने

Agastya, Pulastya, Pulaha và Kratu nữa—những bậc đại tâm ấy đều là đệ tử của ngài, ô Vāmadeva, bậc đại hiền.

Verse 30

सनकश्च सनन्दश्च सनातनमुनिस्ततः । सनत्सुजात इत्येते योगिवर्याः शिवप्रियाः

Sanaka, Sanandana, rồi hiền giả Sanātana, và Sanatsujāta—đó là những bậc yogin tối thượng, được Đức Śiva yêu mến.

Verse 31

सनत्कुमारशिष्यास्ते सर्ववेदार्थवित्तमाः । गुरुश्च परमश्चैव परात्परगुरुस्ततः । परमेष्ठिगुरुश्चैते पूज्यास्स्युश्शुकयोगिनः

Các ngài là đệ tử của Sanatkumāra, bậc thấu triệt tối thượng ý nghĩa chân thật của toàn bộ Veda. Trong hàng ấy có những vị được tôn xưng là Guru, Tối Thượng Guru, Guru vượt trên tối thượng, và Guru của Đấng Tối Cao. Những yogin thanh tịnh vô cấu ấy quả thật đáng được thờ kính.

Verse 32

इदं प्रणवविज्ञानं स्थितं वर्गचतुष्टये । सर्वोत्कृष्टनिदानं च काश्यां सन्मुक्तिकारणम्

Tri thức về Praṇava (Oṃ) này được an lập qua bốn nhóm âm thanh. Đây là phương tiện tối thượng để chứng ngộ; và tại Kāśī, nó trở thành nhân duyên chân thật đưa người cầu đạo hiền thiện đến giải thoát.

Verse 33

एतन्मण्डलमद्भुतं परशिवाधिष्ठान रूपं सदावेदान्तार्थविचारपूर्णमतिभिः पूज्यं यतीन्द्रैः परम् । वेदादिप्रविभागकल्पितमहाकाशादिनाप्यावृतन्त्वत्संतोषकरं तथास्तु जगतां श्रेयस्करं श्रीप्रदम्

Mạn-đà-la kỳ diệu này chính là hình thái của adhiṣṭhāna—ngai tòa an trụ của Paramaśiva. Bậc tối thượng, đáng được các vị yati tối thắng tôn thờ, những người có trí luôn viên mãn nhờ quán xét nghĩa lý Vedānta. Dẫu được bao bọc bởi đại hư không (mahākāśa) và các phạm trù khác do sự phân chia của Veda mà lập nên, nguyện mạn-đà-la ấy làm đẹp lòng Ngài; và nguyện nó đem lại lợi ích chân thật cho muôn thế giới, ban phúc cát tường thịnh vượng.

Verse 34

इदं रहस्यम्परमं शिवोदितं वेदान्तसिद्धातविनिश्चितम्परम् । मत्तश्श्रुतं यद्भवता ततो मुने भवन्मतम्प्राज्ञतमा वदंति

Bí mật tối thượng này do chính Śiva tuyên thuyết, và được các kết luận đã thành tựu của Vedānta xác quyết vững chắc, nay ngươi đã nghe từ ta. Vì thế, hỡi bậc hiền triết, những người trí tuệ nhất đều nói rằng sự hiểu biết của ngươi là tinh tường bậc nhất.

Verse 35

तस्मादनेनैव पथा गतश्शिवं शिवोहमस्मीति शिवो भवेद्यतिः । पितामहादिप्रविभागमुक्तये नद्यो यथासिन्धुमिमाः प्रयान्ति

Vì thế, chỉ bằng chính con đường này, vị yati đạt đến Śiva; chứng ngộ “Ta là Śiva”, người ấy an trụ trong Śiva. Để thoát khỏi mọi phân biệt như “Brahmā và các bậc khác”, muôn loài chảy vào Một, như các dòng sông này đổ về biển cả.

Verse 36

श्रीसूत उवाच । एवम्मुनीश्वरायैतदुपदिश्य सुरेश्वरः । संस्मृत्य चरणाम्भोजे पित्रो स्सर्व्वसुरार्चिते

Śrī Sūta nói: Như vậy, sau khi đã chỉ dạy bậc đại hiền triết theo cách ấy, Đấng Chúa Tể chư Thiên liền tưởng niệm (cúi lạy trong tâm) đôi chân sen của hai vị phụ thân mình—đôi chân được toàn thể chư thần tôn thờ.

Verse 37

कैलासशिखरम्प्राप कुमारश्शिखरावृतम् । राजितम्परमाश्चर्य्यदिव्यज्ञानप्रदो गुरुः

Vị Guru—đấng ban tri kiến thiêng liêng kỳ diệu—đã đến đỉnh Kailāsa, ngọn núi được các Kumāra vây quanh, rực sáng trong vẻ huy hoàng tối thượng và nhiệm mầu.

Verse 38

वामदेवोऽपि सच्छिष्यैस्संवृतश्शिखिवाहनम् । सम्प्रणम्य जगामाशु कैलासम्परमाद्भुतम्

Vāmadeva cũng vậy—được các đệ tử hiền thiện vây quanh—đã cúi lạy trọn lòng trước Śikhivāhana, rồi mau chóng lên đường đến núi Kailāsa kỳ diệu bậc nhất.

Verse 39

गत्वा कैलासशिखरम्प्राप्येशनिकटम्मुनिः । ददर्श मोक्षदम्मायानाशञ्चरणमीशयोः

Đến đỉnh Kailāsa và tiến gần Thượng Chủ, vị hiền triết được chiêm bái đôi chân của Thần Phu Thần Thê—đôi chân ban giải thoát và diệt trừ māyā (ảo vọng do ràng buộc).

Verse 40

भक्त्या चार्पितसर्वांगो विस्मृत्य स्वकलेवरम् । पपात सन्निधौ भूयो भूयो नत्वा समु त्थितः

Với lòng sùng kính, ông dâng hiến trọn thân tâm, quên cả thân xác mình. Trong Thánh Hiện Diện ấy, ông hết lần này đến lần khác phủ phục đảnh lễ, rồi hết lần này đến lần khác, sau khi cúi lạy, lại đứng dậy.

Verse 41

ततो बहुविधैः स्तोत्रैर्वेदागमरसोत्कटैः । तुष्टाव परमेशानं सांबिकं ससुतं मुनिः

Bấy giờ, vị hiền triết ca ngợi Parameśāna—Đức Śiva—cùng với Ambikā (Pārvatī) và người con của hai Ngài, bằng nhiều thể loại thánh tụng thấm đượm tinh túy của Veda và Āgama.

Verse 42

निधाय चरणत्म्भोजन्देव देव्योस्स्वमूर्द्धनि । पूर्णानुग्रहमासाद्य तत्रैव न्यवसत्सुखम्

Đức Chúa (Maheśvara) đặt đôi chân sen của Ngài lên đỉnh đầu của Nữ Thần; ban trọn ân sủng, Ngài liền an trụ ngay tại đó, ở trong hỷ lạc.

Verse 43

भवन्तोऽपि विदित्वैवम्प्रणवार्थम्महेश्वरम् । वेदगुह्यं च सर्वस्वन्तार कम्ब्रह्म मुक्तिदम्

Các ngươi cũng vậy, khi đã hiểu Maheśvara chính là ý nghĩa của Praṇava (Oṁ)—bí tủy của Veda, là tất cả trong tất cả—hãy nhận biết Ngài là Tāraka Brahman, Đấng đưa chúng sinh vượt qua và ban giải thoát.

Verse 44

अत्रैव सुखमासीनाः श्रीविश्वेश्वरपादयोः । सायुज्यरूपामतुलाम्भजध्वम्मुक्तिमुत्तमाम्

Hãy an nhiên ngồi ngay tại đây dưới chân thánh của Śrī Viśveśvara (Śiva), và thọ hưởng sự giải thoát tối thượng, vô song—mang bản tính sāyujya, sự hợp nhất mật thiết với Śiva.

Verse 45

अहं गुरुपदाम्भोजसेवायै बादराश्रमम् । गमिष्ये भवताम्भूयस्सत्सम्भाषणमस्तु मे

Để phụng sự nơi đôi chân sen của bậc Guru, ta sẽ lên đường đến ẩn viện Bādara. Nguyện ta lại được phúc duyên đàm đạo cao quý cùng tất cả chư vị.