Shloka 25

Śiva-Pūjākramaḥ — The Procedural Order of Shiva Worship

Pañcāvaraṇa & Upacāras

Devanagari script

यन्नैमिषारण्यमुनीश्वराणां प्रोक्तं पुरा व्यासमुनीश्वरेण । तस्मादसावादिगुरुर्भवांस्तु द्वितीय आर्य्यो भुवने प्रसिद्धः

Transliteration

yannaimiṣāraṇyamunīśvarāṇāṃ proktaṃ purā vyāsamunīśvareṇa | tasmādasāvādigururbhavāṃstu dvitīya āryyo bhuvane prasiddhaḥ

Translation

Điều mà xưa kia đại hiền Vyāsa đã thuyết dạy cho các bậc thánh hiền ở Naimiṣāraṇya—bởi thế Ngài được tôn xưng là vị Guru nguyên thủy; còn ngài, bậc cao quý, được thế gian biết đến như vị thầy tôn kính thứ hai.

Word by Word

• यत्: which (that)
• यत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)

• नैमिषारण्यमुनीश्वराणाम्: of the sage-lords of Naimiṣāraṇya
• नैमिषारण्यमुनीश्वराणाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: नैमिषारण्य + मुनीश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी) = ‘नैमिषारण्ये मुनीश्वराः’/‘नैमिषारण्य-मुनीश्वर’; पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन

• प्रोक्तम्: spoken/declared
• प्रोक्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्र+वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (यत्) इत्यस्य विशेषणम्

• पुरा: formerly
• पुरा: Kala (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (temporal adverb)

• व्यासमुनीश्वरेण: by Vyāsa, the lord of sages
• व्यासमुनीश्वरेण: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: व्यास + मुनीश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास = ‘व्यासः (एव) मुनीश्वरः’; पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन

• तस्मात्: therefore/from that
• तस्मात्: Apadana (अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तस्मात् इति अव्ययीभाववत् प्रयोगः; अपादानार्थक (ablatival adverb)

• असौ: that person (he)
• असौ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निर्देशवाचक (demonstrative)

• आदिगुरुः: the primordial teacher
• आदिगुरुः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आदि + गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास = ‘आदौ गुरु:’/‘आदि-गुरु’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• भवान्: you (honored)
• भवान्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; आदरार्थक द्वितीयपुरुष-सर्वनाम (honorific ‘you’)

• तु: indeed/and
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), विशेषार्थक

• द्वितीयः: second
• द्वितीयः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वितीय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रमवाचक विशेषणम् (second)

• आर्य्यः: noble one
• आर्य्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• भुवने: in the world
• भुवने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन

• प्रसिद्धः: renowned
• प्रसिद्धः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र+सिध् (धातु) → प्रसिद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (आर्य्यः/भवान्) इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Jyotirlinga Context

Sthala Purana: Not a Jyotirliṅga passage; the verse establishes the paramparā (lineage) of transmission: Vyāsa as ādiguru in the Purāṇic teaching context and Sūta as secondary venerable teacher for the present narration.

Significance: Emphasizes śravaṇa (listening) through an authorized guru-paramparā as a means to receive Śiva’s anugraha (grace) via scripture.

Characters & Entities

• Vyasa
• Sages of Naimisharanya

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It emphasizes the sacred continuity of transmission: Shiva’s truth is preserved through an authentic guru-lineage, where Vyāsa stands as the foundational teacher and the present narrator is honored as the next reliable transmitter.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By establishing trustworthy narration, it safeguards the correct understanding of Shiva’s Saguna forms (such as Linga worship) and the inner Siddhanta meaning behind them, received through competent teachers rather than mere speculation.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The implied practice is śravaṇa (devotional listening) and guru-sevā: hearing Shiva’s Purana from a qualified narrator, then applying it through steady japa of the Panchākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) and disciplined worship.