Sarga 74

Verse 1

अथ रात्र्यां व्यतीतायां विश्वामित्रो महामुनिः।आपृष्ट्वा तौ च राजानौ जगामोत्तरपर्वतम् ।।।।आशीर्भि: पूरयित्वा च कुमारांश्च सराघवान्।

Khi đêm đã qua, đại thánh hiền Viśvāmitra ban phúc lành chan đầy cho các vương tử dòng Rāghava; rồi cáo biệt hai vị quốc vương, ngài lên đường hướng về dãy núi phương Bắc.

Verse 2

विश्वामित्रे गते राजा वैदेहं मिथिलाधिपम् ।आपृष्ट्वाऽथ जगामाशु राजा दशरथ: पुरीम्।।।।

Khi Viśvāmitra đã ra đi, vua Daśaratha—đấng làm vui lòng muôn dân—từ biệt Vaideha Janaka, chúa tể Mithilā, rồi mau chóng lên đường về kinh thành mình, Ayodhyā.

Verse 3

गच्छन्तं तं तु राजानमन्वगच्छन्नराधिप:।।।।अथ राजा विदेहानां ददौ कन्याधनं बहु।

Khi vua Daśaratha lên đường, vua Janaka cũng tiễn theo một quãng; rồi vị chúa của xứ Videha ban cho các ái nữ của mình vô số sính lễ, của hồi môn.

Verse 4

गवां शतसहस्राणि बहूनि मिथिलेश्वर:।कम्बलानां च मुख्यानां क्षौमकोट्यंबराणि च।।।।हस्त्यश्वरथपादातं दिव्यरूपं स्वलङ्कृतम् ।ददौ कन्यापिता तासां दासीदासमनुत्तमम् ।।।।

Đức vua xứ Mithilā ban tặng vô số—hàng trăm ngàn—bò, cùng những tấm chăn len thượng hạng và vô vàn y phục bằng vải lanh mịn cùng lụa quý.

Verse 5

गवां शतसहस्राणि बहूनि मिथिलेश्वर:।कम्बलानां च मुख्यानां क्षौमकोट्यंबराणि च।।1.74.4।।हस्त्यश्वरथपादातं दिव्यरूपं स्वलङ्कृतम् ।ददौ कन्यापिता तासां दासीदासमनुत्तमम् ।।1.74.5।।

Thân phụ của các tân nương cũng ban tặng đoàn tùy tùng tôi tớ—tỳ nữ và gia nhân—tối thượng, được trang sức rực rỡ; lại thêm voi, ngựa, xe chiến và bộ binh, dung nghi huy hoàng, phẩm chất bậc nhất.

Verse 6

हिरण्यस्य सुवर्णस्य मुक्तानां विद्रुमस्य च।।।।ददौ परमसंहृष्ट: कन्याधनमनुत्तमम्।

Vui mừng khôn xiết, ngài lại ban của hồi môn vô thượng: vàng ròng, đồ trang sức bằng vàng tinh, ngọc trai và san hô.

Verse 7

दत्त्वा बहु धनं राजा समनुज्ञाप्य पार्थिवम्।।।।प्रविवेश स्वनिलयं मिथिलां मिथिलेश्वर:।

Sau khi ban phát vô lượng tài vật và kính cẩn xin phép, được đức vua chuẩn thuận, chúa tể Mithilā liền trở về tư dinh của mình trong thành Mithilā.

Verse 8

राजाऽप्ययोध्याधिपतिस्सह पुत्रैर्महात्मभि:।ऋषीन् सर्वान् पुरस्कृत्य जगाम सबलानुग:।।।।

Vua Daśaratha, chúa tể Ayodhyā, cũng lên đường—cùng các hoàng tử đại tâm—đặt hết thảy các hiền triết đi trước làm tiền đạo, rồi dẫn quân đội và tùy tùng theo sau mà tiến bước.

Verse 9

गच्छन्तं तं नरव्याघ्रं सर्षिसङ्घं सराघवम्।।।।घोरा: स्म पक्षिणो वाचो व्याहरन्ति ततस्तत:।

Khi bậc hổ giữa loài người ấy tiến bước—cùng hội chúng hiền triết và các Rāghava—thì ở nhiều nơi, chim chóc cất lên những tiếng kêu dữ dội, điềm gở.

Verse 10

भौमाश्चैव मृगा स्सर्वे गच्छन्ति स्म प्रदक्षिणम्।।।।तान् दृष्ट्वा राजशार्दूलो वसिष्ठं पर्यपृच्छत।

Muôn loài thú sống trên mặt đất đều đi vòng bên phải. Thấy điềm ấy, bậc hổ trong hàng vua chúa liền hỏi Thánh hiền Vasiṣṭha.

Verse 11

असौम्या: पक्षिणो घोरा मृगाश्चापि प्रदक्षिणा:।।।।किमिदं हृदयोत्कम्पि मनो मम विषीदति।

Chim chóc thì dữ dằn, điềm chẳng lành, còn bầy nai lại đi vòng bên phải. Đây là gì vậy? Tim ta run rẩy, lòng ta chìm trong u ám.

Verse 12

राज्ञो दशरथस्यैतच्छ्रुत्वा वाक्यं महानृषि:।।।।उवाच मधुरां वाणीं श्रूयतामस्य यत्फलम्।

Nghe lời vua Daśaratha, đại ẩn sĩ liền nói giọng ngọt lành: “Xin hãy lắng nghe quả báo của việc này.”

Verse 13

उपस्थितं भयं घोरं दिव्यं पक्षिमुखाच्च्युतम्।।।।मृगा: प्रशमयन्त्येते सन्तापस्त्यज्यतामयम्।

Một nỗi sợ hãi ghê gớm đã hiện khởi—do tiếng kêu từ miệng chim rơi xuống như báo điềm linh thiêng. Nhưng bầy nai này lại báo hiệu tai ách sẽ lắng dịu; vậy hãy gạt bỏ nỗi sầu này.

Verse 14

तेषां संवदतां तत्र वायु: प्रादुर्बभूव ह।।।।कम्पयन् पृथिवीं सर्वां पातयंश्च द्रुमांच्छुभान्।

Khi họ đang đàm đạo nơi ấy, bỗng một cơn cuồng phong hiện khởi, làm rung chuyển khắp mặt đất, quật ngã những cây cối tốt tươi, xinh đẹp.

Verse 15

तमसा संवृतस्सूर्य स्सर्वा न प्रबभुर्दिश।।।।भस्मना चावृतं सर्वं संमूढमिव तद्बलम्।

Mặt trời bị bóng tối che phủ, bốn phương chẳng còn rạng sáng. Tro bụi phủ khắp, khiến toàn quân như kẻ bàng hoàng, mê muội.

Verse 16

वसिष्ठश्चर्षयश्चान्ये राजा च ससुतस्तदा ।।।।संसज्ञा इव तत्रासन् सर्वमन्यद्विचेतनम्।

Bấy giờ hiền thánh Vasiṣṭha cùng các ẩn sĩ khác, và nhà vua với các hoàng tử, dường như vẫn tỉnh giác; còn mọi người khác nơi ấy đều ngất lịm, mất tri giác.

Verse 17

तस्मिंस्तमसि घोरे तु भस्मच्छन्नेव सा चमू:।।।।ददर्श भीमसङ्काशं जटामण्डलधारिणम्।भार्गवं जामदग्न्यं तं राजराजविमर्दिनम्।।।।कैलासमिव दुर्धर्षं कालाग्निमिव दुस्सहम्।ज्वलंतमिव तेजोभिर्दुर्निरीक्ष्यं पृथग्जनै:।।।।स्कन्धे चासज्य परशुं धनुर्विद्युद्गणोपमम् ।प्रगृह्य शरमुख्यं च त्रिपुरघ्नं यथा शिवम्।।।।

Trong bóng tối ghê rợn ấy, khi đoàn quân như bị tro phủ kín, nhà vua trông thấy Bhārgava Paraśurāma, con của Jamadagni—bậc từng nghiền nát các vua chúa: dung mạo đáng sợ, đội vòng tóc bện rối; bất khả xâm phạm như núi Kailāsa, khó chịu đựng như lửa tận kiếp; rực cháy bởi hào quang, người phàm khó bề nhìn thẳng. Trên vai vác rìu, tay cầm cung như chùm tia sét, nắm mũi tên thượng hạng, ngài đứng như Śiva khi diệt thành Tripura.

Verse 18

तस्मिंस्तमसि घोरे तु भस्मच्छन्नेव सा चमू:।।1.74.17।।ददर्श भीमसङ्काशं जटामण्डलधारिणम्। भार्गवं जामदग्न्यं तं राजराजविमर्दिनम्।।1.74.18।।कैलासमिव दुर्धर्षं कालाग्निमिव दुस्सहम्। ज्वलंतमिव तेजोभिर्दुर्निरीक्ष्यं पृथग्जनै:।।1.74.19।।स्कन्धे चासज्य परशुं धनुर्विद्युद्गणोपमम् । प्रगृह्य शरमुख्यं च त्रिपुरघ्नं यथा शिवम्।।1.74.20।।

Trong màn tối kinh hoàng ấy, đạo quân như bị tro bụi phủ kín. Bấy giờ Daśaratha trông thấy Bhārgava Paraśurāma, con Jamadagni—hình dung đáng sợ, búi tóc bện như vương miện, lừng danh kẻ nghiền nát các vua. Ngài bất khả xâm phạm như núi Kailāsa, khó kham như lửa tận kiếp; rực cháy bởi oai quang thần lực, khiến phàm nhân chẳng thể nhìn thẳng. Trên vai vác rìu, tay cầm cung sáng loé như chùm sét cùng mũi tên thượng hạng, Ngài hiện ra như Śiva khi diệt thành Tripura.

Verse 19

तस्मिंस्तमसि घोरे तु भस्मच्छन्नेव सा चमू:।।1.74.17।।ददर्श भीमसङ्काशं जटामण्डलधारिणम्। भार्गवं जामदग्न्यं तं राजराजविमर्दिनम्।।1.74.18।।कैलासमिव दुर्धर्षं कालाग्निमिव दुस्सहम्। ज्वलंतमिव तेजोभिर्दुर्निरीक्ष्यं पृथग्जनै:।।1.74.19।।स्कन्धे चासज्य परशुं धनुर्विद्युद्गणोपमम् । प्रगृह्य शरमुख्यं च त्रिपुरघ्नं यथा शिवम्।।1.74.20।।

Ngài bất khả xâm phạm như núi Kailāsa, khó kham như lửa tận kiếp; rực cháy bởi oai quang thần lực, khiến phàm nhân chẳng thể nhìn thẳng.

Verse 20

तस्मिंस्तमसि घोरे तु भस्मच्छन्नेव सा चमू:।।1.74.17।।ददर्श भीमसङ्काशं जटामण्डलधारिणम्। भार्गवं जामदग्न्यं तं राजराजविमर्दिनम्।।1.74.18।।कैलासमिव दुर्धर्षं कालाग्निमिव दुस्सहम्। ज्वलंतमिव तेजोभिर्दुर्निरीक्ष्यं पृथग्जनै:।।1.74.19।।स्कन्धे चासज्य परशुं धनुर्विद्युद्गणोपमम् । प्रगृह्य शरमुख्यं च त्रिपुरघ्नं यथा शिवम्।।1.74.20।।

Trong màn tối kinh hoàng ấy, đạo quân như bị tro bụi phủ kín. Bấy giờ Daśaratha trông thấy Bhārgava Paraśurāma, con Jamadagni—hình dung đáng sợ, búi tóc bện như vương miện, lừng danh kẻ nghiền nát các vua. Ngài bất khả xâm phạm như núi Kailāsa, khó kham như lửa tận kiếp; rực cháy bởi oai quang thần lực, khiến phàm nhân chẳng thể nhìn thẳng. Trên vai vác rìu, tay cầm cung sáng loé như chùm sét cùng mũi tên thượng hạng, Ngài hiện ra như Śiva khi diệt thành Tripura.

Verse 21

तं दृष्ट्वा भीमसङ्काशं ज्वलन्तमिव पावकम्।वसिष्ठप्रमुखा विप्रा जपहोमपरायणा:।।।।सङ्गता मुनयस्सर्वे सञ्जजल्पुरथो मिथ:।

Thấy Bhārgava Rāma dáng vẻ đáng sợ, rực cháy như ngọn lửa, các bậc hiền triết Bà-la-môn do Vasiṣṭha đứng đầu—chuyên tâm trì tụng chân ngôn và cúng tế hỏa đàn—đều tụ hội lại, rồi thì thầm bàn bạc cùng nhau.

Verse 22

कच्चित्पितृवधामर्षी क्षत्रं नोत्सादयिष्यति।।।।पूर्वं क्षत्रवधं कृत्वा गतमन्युर्गतज्वर:।क्षत्रस्योत्सादनं भूयो न खल्वस्य चिकीर्षितम्।।।।

Chẳng lẽ vì vẫn ôm mối phẫn hận trước cái chết của phụ vương, Ngài lại định một lần nữa diệt tận giai cấp Sát-đế-lợi? Thuở trước, sau khi đã sát phạt hàng Sát-đế-lợi, cơn giận và nỗi khổ đã lắng yên—hẳn Ngài không hề muốn lại tiêu diệt trật tự Sát-đế-lợi lần nữa.

Verse 23

कच्चित्पितृवधामर्षी क्षत्रं नोत्सादयिष्यति।।1.74.22।।पूर्वं क्षत्रवधं कृत्वा गतमन्युर्गतज्वर:।क्षत्रस्योत्सादनं भूयो न खल्वस्य चिकीर्षितम्।।1.74.23।।

Thân phụ của các tân nương cũng ban tặng đoàn tùy tùng tôi tớ—tỳ nữ và gia nhân—tối thượng, được trang sức rực rỡ; lại thêm voi, ngựa, xe chiến và bộ binh, dung nghi huy hoàng, phẩm chất bậc nhất.

Verse 24

एवमुक्त्वाऽर्घ्यमादाय भार्गवं भीमदर्शनम्।ऋषयो राम रामेति वचो मधुरमब्रुवन्।।।।

Nói vậy rồi, các bậc hiền triết nâng phẩm vật arghya cúng dường, hướng về Bhārgava dung mạo đáng sợ, dùng lời dịu ngọt mà thưa: “Rāma, Rāma.”

Verse 25

प्रतिगृह्य तु तां पूजामृषिदत्तां प्रतापवान्।रामं दाशरथिं रामो जामदग्न्योऽभ्यभाषत।।।।

Đại lực Rāma Jāmadagnya, sau khi nhận sự tôn kính do các hiền triết dâng lên, liền cất lời với Rāma Dāśarathi, con của Daśaratha.