Home›Ramayana›Bala Kanda›Sarga 74›Shloka 22
←Previous Verse
Next Verse→

Ramayana — Bala Kanda, Sarga 74, Shloka 22

परशुरामप्रादुर्भावः

The Appearance of Parasurama on the Return from Mithila

Devanagari script

कच्चित्पितृवधामर्षी क्षत्रं नोत्सादयिष्यति।।।।पूर्वं क्षत्रवधं कृत्वा गतमन्युर्गतज्वर:।क्षत्रस्योत्सादनं भूयो न खल्वस्य चिकीर्षितम्।।।।

Transliteration

kaccit pitṛvadhāmarṣī kṣatraṃ notsādayiṣyati |

pūrvaṃ kṣatravadhaṃ kṛtvā gatamanyur gatajvaraḥ |

kṣatrasyotsādanaṃ bhūyo na khalv asya cikīrṣitam ||

Translation

Chẳng lẽ vì vẫn ôm mối phẫn hận trước cái chết của phụ vương, Ngài lại định một lần nữa diệt tận giai cấp Sát-đế-lợi? Thuở trước, sau khi đã sát phạt hàng Sát-đế-lợi, cơn giận và nỗi khổ đã lắng yên—hẳn Ngài không hề muốn lại tiêu diệt trật tự Sát-đế-lợi lần nữa.

Word by Word
कच्चित्is it the case that...?
कच्चित्:
Prashna (प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकच्चित् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative particle)
पितृवधामर्षीangered at his father's killing
पितृवधामर्षी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपितृ-वध-अमर्षिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः ‘pained/angered by father’s killing’ qualifying implied subject (परशुरामः)
क्षत्रम्the kṣatriya order
क्षत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्षत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
उत्सादयिष्यतिwill exterminate
उत्सादयिष्यति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootउत्-सद् (धातु; causative of सद्)
Formलृट् (simple future), प्रथमपुरुष, एकवचन; causative sense ‘will exterminate’
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb)
क्षत्रवधम्kṣatriya-slaying
क्षत्रवधम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्षत्र-वध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘slaughter of kṣatriyas’
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive)
गतमन्युःwith anger gone
गतमन्युः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootगत-मन्यु (प्रातिपदिक; गम् क्त + मन्यु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहिः ‘whose anger has gone’
गतज्वरःfree from distress
गतज्वरः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootगत-ज्वर (प्रातिपदिक; गम् क्त + ज्वर)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहिः ‘whose fever/affliction has gone’
क्षत्रस्यof the kṣatriya order
क्षत्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootक्षत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
उत्सादनम्extermination
उत्सादनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootउत्सादन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; object of implied ‘cikīrṣitam’
भूयःagain
भूयः:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootभूयस्/भूयः (अव्यय)
Formपुनरर्थक-अव्यय (adverb ‘again’)
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
खलुindeed
खलु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootखलु (अव्यय)
Formनिश्चय/अनुनयार्थक-निपात (emphatic particle)
अस्यof him
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; ‘of him’
चिकीर्षितम्intended
चिकीर्षितम्:
Kriyā (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formसन्-प्रत्ययान्त (desiderative) क्त-प्रत्यय (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘intended/desirous to do’ (predicate)
Context

The king of Mithila and father of the brides gave a hundred thousand cows, excellent woollen carpets, crores of silk garments, four divisions of elephants, horses, chariots and infantry and well-decorated, excellent male and maid-servants shining in celestialbeauty.

Characters & Entities
P
Paraśurāma
J
Jamadagni (implied by pitṛ-)
K
Kṣatriyas

FAQs

Unchecked vengeance threatens dharma by collapsing social order; the sages implicitly uphold restraint and the restoration of balance over repeated cycles of retaliation.

The sages, alarmed by Paraśurāma’s fiery arrival, fear a renewed campaign against kṣatriyas and discuss whether his former rage has returned.

The virtue urged is kṣamā/śama (forbearance and calm), contrasted with destructive wrath.

←Previous Verse
Next Verse→