Home›Ramayana›Bala Kanda›Sarga 74›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Ramayana — Bala Kanda, Sarga 74, Shloka 1

परशुरामप्रादुर्भावः

The Appearance of Parasurama on the Return from Mithila

Devanagari script

अथ रात्र्यां व्यतीतायां विश्वामित्रो महामुनिः।आपृष्ट्वा तौ च राजानौ जगामोत्तरपर्वतम् ।।।।आशीर्भि: पूरयित्वा च कुमारांश्च सराघवान्।

Transliteration

atha rātryāṃ vyatītāyāṃ viśvāmitro mahāmuniḥ | āpṛṣṭvā tau ca rājānau jagāmottaraparvatam | āśīrbhiḥ pūrayitvā ca kumārāṃś ca sarāghavān ||

Translation

Khi đêm đã qua, đại thánh hiền Viśvāmitra ban phúc lành chan đầy cho các vương tử dòng Rāghava; rồi cáo biệt hai vị quốc vương, ngài lên đường hướng về dãy núi phương Bắc.

Word by Word
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formकाल-अव्यय; then
रात्र्याम्in the night
रात्र्याम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular
व्यतीतायाम्when (it had) passed
व्यतीतायाम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootवि+अति+इ (धातु) + क्त (कृदन्त) → व्यतीत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त, PPP); स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; Locative absolute with rātryām
विश्वामित्रःViśvāmitra
विश्वामित्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
महामुनिःthe great sage
महामुनिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + मुनि (प्रातिपदिक); समासः
Formकर्मधारय (महान् मुनिः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular (apposition)
आपृष्ट्वाhaving taken leave
आपृष्ट्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootआ+पृच्छ् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having taken leave/asked permission’
तौthose two
तौ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन; Accusative dual
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
राजानौthe two kings
राजानौ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन; Accusative dual
जगामwent
जगाम:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; 3rd person singular
उत्तरपर्वतम्to the northern mountain
उत्तरपर्वतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootउत्तर + पर्वत (प्रातिपदिक); समासः
Formकर्मधारय (उत्तरः पर्वतः); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (destination)
आशीर्भिःwith blessings
आशीर्भिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootआशीस्/आशीर् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; Instrumental plural
पूरयित्वाhaving bestowed fully
पूरयित्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootपूरय् (धातु, णिजन्त of पूर्)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त; ‘having filled/satisfied’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
कुमारान्the princes
कुमारान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; Accusative plural
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
सराघवान्together with the Rāghavas
सराघवान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस + राघव (प्रातिपदिक); समासः
Formअव्ययीभाव (स-राघव = राघवैः सह / राघवान् सहितान्); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; Accusative plural (as part of object-group)
Context

Night over, the great ascetic Viswamitra, profusely blessed the princes born in the race of Raghu, took leave of the two kings and set out towards the northern (Himalayas) mountains.

Characters & Entities
V
Viśvāmitra

FAQs

It reflects mutual respect between rulers and sages: leave-taking, blessings, and orderly departure uphold dharmic relationships between spiritual and temporal authority.

After the night, Viśvāmitra blesses the princes, bids farewell to the kings, and departs toward the Himalaya/northern mountains.

Detachment and purposeful movement: the sage completes his role and proceeds onward without clinging to courtly comfort.

←Previous Verse
Next Verse→