Sarga 70

Verse 1

तत: प्रभाते जनक: कृतकर्मा महर्षिभि:।उवाच वाक्यं वाक्यज्ञ श्शतानन्दं पुरोहितम्।।1.70.1।।

Bấy giờ, lúc rạng đông—khi các đại thánh đã hoàn tất các nghi lễ—vua Janaka, bậc thiện xảo về lời nói, liền ngỏ lời với Śatānanda, vị quốc sư tế chủ của mình.

Verse 2

भ्राता मम महातेजा यवीयानतिधार्मिक:।कुशध्वज इति ख्यात: पुरीमध्यवसच्छुभाम्।।1.70.2।।वार्याफलकपर्यन्तां पिबन्निक्षुमतीं नदीम्।साङ्काश्यां पुण्यसङ्काशां विमानमिव पुष्पकम्।।1.70.3।।

Em trai ta, Kuśadhvaja lừng danh—oai quang rực rỡ, chí đức vô cùng—cư ngụ nơi thành Sāṅkāśyā cát tường, dáng vẻ thánh thiện như cỗ thiên xa Puṣpaka; thành ấy tựa bên sông Ikṣumatī, dòng nước làm ranh giới quanh đô thành.

Verse 3

भ्राता मम महातेजा यवीयानतिधार्मिक:।कुशध्वज इति ख्यात: पुरीमध्यवसच्छुभाम्।।1.70.2।।वार्याफलकपर्यन्तां पिबन्निक्षुमतीं नदीम्।साङ्काश्यां पुण्यसङ्काशां विमानमिव पुष्पकम्।।1.70.3।।

Em trai ta, Kuśadhvaja lừng danh—oai quang rực rỡ, chí đức vô cùng—cư ngụ nơi thành Sāṅkāśyā cát tường, dáng vẻ thánh thiện như cỗ thiên xa Puṣpaka; thành ấy tựa bên sông Ikṣumatī, dòng nước làm ranh giới quanh đô thành.

Verse 4

तमहं द्रष्टुमिच्छामि यज्ञगोप्ता स मे मत:।प्रीतिं सोऽपि महातेजा इमां भोक्ता मया सह।।1.70.4।।

Ta mong được diện kiến Ngài; ta đã chọn Ngài làm vị hộ trì cho lễ tế. Bậc đại quang minh ấy cũng sẽ cùng ta thọ hưởng niềm hoan hỷ này.

Verse 5

एवमुक्ते तु वचने शतानन्दस्य सन्निधौ।आगता: केचिदव्यग्रा जनकस्तान् समादिशत्।।1.70.5।।

Khi lời ấy đã được nói ra trước mặt Śatānanda, vài người tùy tùng chăm chú liền đến; và vua Janaka truyền dạy họ điều cần làm.

Verse 6

शासनात्तु नरेन्द्रस्य प्रययुश्शीघ्रवाजिभि:।समानेतुं नरव्याघ्रं विष्णुमिन्द्राज्ञया यथा।।1.70.6।।

Theo mệnh lệnh của đức vua, họ lập tức lên đường trên những tuấn mã phi nhanh, để thỉnh về bậc hổ trong loài người—như thể Viṣṇu được triệu thỉnh theo chỉ dụ của Indra.

Verse 7

साङ्काश्यां ते समागत्य ददृशुश्च कुशध्वजम्।न्यवेदयन्यथावृत्तं जनकस्य च चिन्तितम्।।1.70.7।।

Đến thành Sāṅkāśyā, họ yết kiến Kuśadhvaja và kính cẩn tâu bày mọi việc đã xảy ra, cùng cả ý định trong lòng vua Janaka.

Verse 8

तद्वृत्तं नृपति श्शृत्वा दूतश्रेष्ठैर्महाबलै:।अज्ञायाऽथ नरेन्द्रस्य आजगाम कुशध्वज:।।1.70.8।।

Nghe việc ấy từ những sứ giả ưu tú, dũng lực phi thường, Kuśadhvaja hiểu rõ mệnh lệnh của bậc quân vương liền lên đường đến yết kiến.

Verse 9

स ददर्श महात्मानं जनकं धर्मवत्सलम्।सोऽभिवाद्य शतानन्दं राजानं चापि धार्मिकम्।।1.70.9।।राजार्हं परमं दिव्यमासनं चाऽध्यरोहत।

Ông được diện kiến đại hồn Janaka, bậc chí kính dharma. Sau khi cung kính đảnh lễ Śatānanda và vị vua công chính, ông bước lên ngự tòa rực rỡ, tôn nghiêm, xứng đáng bậc vương giả.

Verse 10

उपविष्टावुभौ तौ तु भ्रातरावतितेजसौ।।1.70.10।।प्रेषयामासतुर्वीरौ मन्त्रिश्रेष्ठं सुदामनम्।

Cả hai anh em anh hùng, rạng ngời uy quang, cùng ngồi một chỗ; rồi hai vị dũng sĩ sai phái Sudāmāna, bậc thượng thủ trong hàng đại thần.

Verse 11

गच्छ मन्त्रिपते शीघ्रमैक्ष्वाकुममितप्रभम्।।1.70.11।।आत्मजैस्सह दुर्धर्षमानयस्व समन्त्रिणम्।

“Hỡi bậc đứng đầu các đại thần, hãy mau đi, thỉnh mời vị vua dòng Ikṣvāku—Daśaratha bất khả khuất phục, rực rỡ vô lượng—cùng các hoàng tử và các đại thần của ngài đến đây.”

Verse 12

औपकार्यां स गत्वा तु रघूणां कुलवर्धनम्।।1.70.12।।ददर्श शिरसा चैनमभिवाद्येदमब्रवीत्।

Đến nơi trướng đình, ông thấy Daśaratha, bậc làm hưng thịnh dòng Raghu; rồi cúi đầu đảnh lễ, ông thưa những lời này.

Verse 13

अयोध्याधिपते वीर वैदेहो मिथिलाधिप:।।1.70.13।।स त्वां द्रष्टुं व्यवसितस्सोपाध्यायपुरोहितम्।

“Hỡi bậc anh hùng, chúa tể Ayodhyā! Vua xứ Videha—Janaka, người trị vì Mithilā—đã quyết ý được yết kiến ngài, cùng các bậc thầy và vị tế chủ của ngài.”

Verse 14

मंत्रिश्रेष्ठवच श्शृत्वा राजा सर्षिगणस्तदा।।1.70.14।।सबंधुरगमत्तत्र जनको यत्र वर्तते।

Nghe lời vị đại thần bậc nhất, nhà vua liền cùng các bậc ṛṣi và thân quyến đi đến nơi vua Janaka đang ngự chờ.

Verse 15

स राजा मन्त्रिसहित स्सोपाध्याय: सबान्धव:।।1.70.15।।वाक्यं वाक्यविदां श्रेष्ठो वैदेहमिदमब्रवीत्।

Vị vua ấy, cùng các đại thần, các bậc thầy tế (upādhyāya) và thân quyến đi theo—bậc nhất trong những người tinh thông lời nói—đã nói với Janaka xứ Videha những lời này.

Verse 16

विदितं ते महाराज इक्ष्वाकुकुलदैवतम्।।1.70.16।।वक्ता सर्वेषु कृत्येषु वसिष्ठो भगवानृषि:।

Tâu Đại vương, ngài hẳn đã biết rõ: thánh hiền Vasiṣṭha đáng tôn kính là vị hộ thần của dòng Ikṣvāku; trong mọi nghi lễ và bổn phận, ngài là người phát ngôn được chuẩn nhận.

Verse 17

विश्वामित्राभ्यनुज्ञातस्सह सर्वैर्महर्षिभि:।।1.70.17।।एष वक्ष्यति धर्मात्मा वसिष्ठो मे यथाक्रमम्।

Được Viśvāmitra cho phép và được hết thảy đại ṛṣi tán thành, chính Vasiṣṭha—bậc có tâm hồn hướng về Dharma—sẽ thuật lại cho ngài dòng tộc của trẫm theo đúng thứ tự.

Verse 18

एवमुक्त्वा नरश्रेष्ठे राज्ञां मध्ये महात्मनाम्।।1.70.18।।तूष्णींभूते दशरथे वसिष्ठो भगवानृषि:।उवाच वाक्यं वाक्यज्ञो वैदेहं सपुरोधसम्।।1.70.19।।

Nói vậy giữa hội chúng các bậc đại vương cao cả, Daśaratha—bậc nhất trong loài người—liền lặng thinh. Khi ấy, thánh hiền Vasiṣṭha, người tinh thông lời nói thích đáng, đã cất lời thưa với vua Videha Janaka, đang ngồi cùng các tư tế của mình.

Verse 19

एवमुक्त्वा नरश्रेष्ठे राज्ञां मध्ये महात्मनाम्।।1.70.18।।तूष्णींभूते दशरथे वसिष्ठो भगवानृषि:।उवाच वाक्यं वाक्यज्ञो वैदेहं सपुरोधसम्।।1.70.19।।

Nói vậy giữa hội chúng các bậc đại vương cao cả, Daśaratha—bậc nhất trong loài người—liền lặng thinh. Khi ấy, thánh hiền Vasiṣṭha, người tinh thông lời nói thích đáng, đã cất lời thưa với vua Videha Janaka, đang ngồi cùng các tư tế của mình.

Verse 20

अव्यक्तप्रभवो ब्रह्मा शाश्वतो नित्य अव्यय:।तस्मान्मरीचि स्संजज्ञे मरीचे: काश्यप: सुत:।।1.70.20।।

Từ Đấng Vô Hiển (Avyakta) mà Phạm Thiên Brahmā hiện khởi—thường hằng, bất biến, không hoại. Từ Ngài sinh ra Marīci; và từ Marīci sinh ra người con Kaśyapa.

Verse 21

विवस्वान् काश्यपाज्जज्ञे मनुर्वैवस्वत स्स्मृत:।मनु: प्रजापति: पूर्वमिक्ष्वाकुस्तु मनोस्सुत:।।1.70.21।।

Từ Kaśyapa sinh ra Vivasvān; từ Vivasvān sinh ra Manu, được nhớ đến là Vaivasvata, thuở trước là Prajāpati; và Ikṣvāku là con của Manu.

Verse 22

तमिक्ष्वाकुमयोध्यायां राजानं विद्धि पूर्वकम्।इक्ष्वाकोस्तु सुतश्श्रीमान् कुक्षिरित्येव विश्रुत:।।1.70.22।।

Hãy biết Ikṣvāku là vị vua tổ tiên sớm nhất tại Ayodhyā. Con của Ikṣvāku, bậc hiển vinh, được truyền tụng với danh Kukṣi.

Verse 23

कुक्षेरथात्मज: श्रीमान् विकुक्षिरुदपद्यत।विकुक्षेस्तु महातेजा बाण: पुत्र: प्रतापवान्।।1.70.23।।

Rồi từ Kukṣi sinh ra người con hiển vinh Vikukṣi; và từ Vikukṣi lại sinh ra Bāṇa—đại oai quang, rực rỡ, con trai dũng mãnh lừng danh vì uy lực.

Verse 24

बाणस्य तु महातेजा अनरण्य: प्रतापवान्।अनरण्यात्पृथुर्जज्ञे त्रिशङ्कुस्तु पृथोस्सुत:।।1.70.24।।

Từ Bāṇa sinh ra Anaraṇya, bậc đại quang minh, oai lực hiển hách. Từ Anaraṇya sinh Pṛthu; và Triśaṅku là con của Pṛthu.

Verse 25

त्रिशङ्कोरभवत्पुत्रो दुन्दुमारो महायशा:।युवनाश्वसुतस्त्वासीन्मान्धाता पृथिवीपति:।।1.70.25।।

Từ Triśaṅku sinh người con lẫy lừng Dundumāra, danh tiếng lớn lao. Còn từ Yuvanāśva sinh Māndhātā, bậc chúa tể của cõi đất.

Verse 26

मान्धातुस्तु सुत श्श्रीमान् सुसन्धिरुदपद्यत।सुसन्धेरपि पुत्रौ द्वौ ध्रुवसन्धि: प्रसेनजित्।।1.70.26।।

Về phần Māndhātā, sinh người con rạng rỡ là Susandhi. Susandhi lại có hai người con: Dhruvasandhi và Prasēnajit.

Verse 27

यशस्वी ध्रुवसन्धेस्तु भरतो नाम नामत:।भरतात्तु महातेजा असितो नाम जातवान्।।1.70.27।।

Từ Dhruvasandhi sinh người con danh tiếng, tên là Bharata. Từ Bharata lại sinh bậc đại quang minh, uy lực mạnh mẽ, tên Asita.

Verse 28

यस्यैते प्रतिराजान उदपद्यन्त शत्रव:।हैहयास्तालजंघाश्च शूराश्च शशिबिन्दव:।।1.70.28।।

Chống lại ngài (Asita), các vua đối địch đã nổi lên làm thù—những dũng sĩ thuộc dòng Haihaya, Tālajaṅgha và Śaśibindu.

Verse 29

तांस्तु स प्रतियुध्यन् वै युद्धे राजा प्रवासित:।हिमवन्तमुपागम्य भृगुप्रस्रवणेऽवसत्।।1.70.29।।असितोऽल्पबलो राजा मन्त्रिभिस्सहितस्तदा।

Giao chiến với họ trong trận, nhà vua bị đánh bật và phải lưu đày. Đến dãy Hi-mã-vân, vua A-si-ta—sức lực đã suy giảm—bèn cư trú tại Bhṛguprasravaṇa cùng các vị đại thần khi ấy.

Verse 30

द्वे चास्य भार्ये गर्भिण्यौ बभूवतुरिति श्रुतम्।।1.70.30।। एका गर्भविनाशाय सपत्न्यै सगरं ददौ।

Nghe truyền rằng hai hoàng hậu của ông đều mang thai. Một người, toan hủy hoại thai nhi, đã đưa thuốc độc cho người vợ đồng cung.

Verse 31

तत श्शैलवरं रम्यं बभूवाभिरतो मुनि:।।1.70.31।।भार्गवश्च्यवनो नाम हिमवन्तमुपाश्रित:।

Sau đó, bậc hiền triết Chyavana thuộc dòng Bhṛgu nương tựa dãy Hi-mã-vân, lòng hoan hỷ nơi ngọn núi tuyệt mỹ, bậc nhất ấy.

Verse 32

तत्रैका तु महाभागा भार्गवं देववर्चसम्।।1.70.32।।ववन्दे पद्मपत्राक्षी काङ्क्षन्ती सुतमात्मन:।

Tại đó, một người trong hai vị—phúc đức lớn, mắt như cánh sen—đã cúi lạy vị Bhārgava rạng ngời như thần, khẩn cầu cho mình được một người con.

Verse 33

तमृषिं साऽभ्युपागम्य कालिंदी चाभ्यवादयत्।।1.70.33।।स तामभ्यवदद्विप्र: पुत्रेप्सुं पुत्रजन्मनि।

Bấy giờ Kāliṅdī đến gần vị thánh hiền ấy, cúi đầu đảnh lễ bên dòng Kāliṇḍī. Vị Bà-la-môn liền ôn tồn bảo nàng, khi nàng khát vọng có con và mong ngày sinh quý tử.

Verse 34

तव कुक्षौ महाभागे सुपुत्रस्सुमहाबल:।।1.70.34।।महावीर्यो महातेजा अचिरात्सञ्जनिष्यति।गरेण सहित श्श्रीमान् मा शुच: कमलेक्षणे।।1.70.35।।

Này phu nhân phúc đức, trong thai tạng của nàng đang thành tựu một người con hiền thiện, sức mạnh vô song.

Verse 35

तव कुक्षौ महाभागे सुपुत्रस्सुमहाबल:।।1.70.34।।महावीर्यो महातेजा अचिरात्सञ्जनिष्यति।गरेण सहित श्श्रीमान् मा शुच: कमलेक्षणे।।1.70.35।।

Chẳng bao lâu nữa, người con ấy sẽ ra đời—đại dũng, đại quang minh; dẫu đi kèm độc dược, vẫn rạng rỡ vinh hiển. Hỡi người mắt như hoa sen, chớ ưu sầu.

Verse 36

च्यवनं तु नमस्कृत्य राजपुत्री पतिव्रता।पतिशोकातुरा तस्मात्पुत्रं देवी व्यजायत।।1.70.36।।

Đảnh lễ hiền thánh Cyavana xong, công chúa tiết hạnh, tuy đau đớn vì nỗi sầu nhớ phu quân, vẫn sinh hạ một hoàng tử.

Verse 37

सपत्न्या तु गरस्तस्यै दत्तो गर्भजिघांसया।सह तेन गरेणैव जात: स सगरोऽभवत्।।1.70.37।।

Nhưng người vợ đối địch đã trao cho nàng chất độc, toan hại thai nhi; và đứa trẻ sinh ra cùng chính độc ấy—vì thế được gọi là Sagara.

Verse 38

सगरस्यासमञ्जस्तु असमञ्जात्तथांऽशुमान्।दिलीपोंऽशुमत: पुत्रो दिलीपस्य भगीरथ:।।1.70.38।।

Con của vua Sagara là Asamañja; từ Asamañja sinh ra Aṃśumān. Dilīpa là con của Aṃśumān, và Bhagiratha là con của Dilīpa.

Verse 39

भगीरथात्ककुत्स्थश्च ककुत्स्थस्य रघुस्सुत:।रघोस्तु पुत्रस्तेजस्वी प्रवृद्ध: पुरुषादक:।।1.70.39।।कल्माषपादो ह्यभवत्तस्माज्जातस्तु शंखण:।

Từ Bhagiratha sinh Kakutstha, và con của Kakutstha là Raghu. Con rực oai của Raghu là Pravṛddha, còn được gọi là Puruṣādaka; quả thật ông trở thành Kalmāṣapāda, và từ ông sinh ra Śaṅkhaṇa.

Verse 40

सुदर्शन: शङ्घणस्य अग्निवर्ण स्सुदर्शनात्।।1.70.40।।शीघ्रगस्त्वग्निवर्णस्य शीघ्रगस्य मरु स्सुत:।मरो: प्रशुश्रुकस्त्वासीदम्बरीष: प्रशुश्रृकात्।।1.70.41।।

Sudarśana là con của Śaṅkhaṇa; từ Sudarśana sinh ra Agnivarṇa.

Verse 41

सुदर्शन: शङ्घणस्य अग्निवर्ण स्सुदर्शनात्।।1.70.40।।शीघ्रगस्त्वग्निवर्णस्य शीघ्रगस्य मरु स्सुत:।मरो: प्रशुश्रुकस्त्वासीदम्बरीष: प्रशुश्रृकात्।।1.70.41।।

Śīghraga là con của Agnivarṇa; Maru là con của Śīghraga. Maru sinh Praśuśruka, và từ Praśuśruka sinh ra Ambarīṣa.

Verse 42

अम्बरीषस्य पुत्रोऽभून्नहुष: पृथिवीपति:।नहुषस्य ययातिस्तु नाभागस्तु ययातिज:।।1.70.42।।

Con của Ambarīṣa là vua Nahuṣa, bậc chúa tể cõi đất. Con của Nahuṣa là Yayāti, và con của Yayāti là Nābhāga.

Verse 43

नाभागस्य बभूवाज: अजाद्दशरथोऽभवत्।अस्माद्दशरथाज्जातौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।।1.70.43।।

Từ Nābhāga sinh ra Aja; từ Aja sinh ra Daśaratha; và từ Daśaratha ấy sinh ra hai anh em Rāma và Lakṣmaṇa.

Verse 44

Ô bậc tối thượng trong các vua, ô đấng trị vì—những anh hùng thuộc dòng Ikṣvāku này, từ thuở ban sơ đã thanh tịnh về huyết thống, chí thành phụng sự Dharma và kiên định nơi chân thật. Vì Rāma và Lakṣmaṇa, ta cầu xin hai ái nữ của Ngài làm hôn phối; đôi bên đều xứng đáng ngang nhau, nên thật hợp lẽ khi Ngài ban hai tân nương tương xứng.