Sarga 20

Verse 1

तच्छ्रुत्वा राजशार्दूलो विश्वामित्रस्य भाषितम्।मुहूर्तमिव निस्संज्ञस्संज्ञावानिदमब्रवीत्।।।।

Nghe lời Viśvāmitra, nhà vua—bậc hổ trong hàng quân vương—thoáng chốc như ngất lịm; rồi lấy lại thần trí, ngài nói như sau.

Verse 2

ऊनषोडशवर्षो मे रामो राजीवलोचन:।न युद्धयोग्यतामस्य पश्यामि सह राक्षसै:।।।।

Rāma của ta, mắt như hoa sen, còn chưa tròn mười sáu tuổi; ta không thấy con đủ thích hợp để giao chiến với bọn La-sát.

Verse 3

इयमक्षौहिणी पूर्णा यस्याहं पतिरीश्वर:।अनया संवृतो गत्वा योद्धाऽहं तैर्निशाचरै:।।।।

Đây là đạo quân akṣauhiṇī viên mãn, ta là chúa tể chỉ huy. Được quân ấy vây quanh mà tiến bước, chính ta sẽ giao chiến với bọn dạ-xoa lang thang trong đêm.

Verse 4

इमे शूराश्च विक्रान्ता भृत्या मेऽस्त्रविशारदा:।योग्या रक्षोगणैर्योद्धुं न रामं नेतुमर्हसि।।।।

Những tùy tướng của ta đây đều anh dũng, thiện chiến, tinh thông binh khí; đủ sức giao tranh với bầy rākṣasa. Ngài không nên đem Rāma đi.

Verse 5

अहमेव धनुष्पाणिर्गोप्ता समरमूर्धनि।यावत्प्राणान्धरिष्यामि तावद्योत्स्ये निशाचरै:।।।।

Chính ta, tay cầm cung, sẽ làm người hộ vệ nơi đỉnh điểm chiến trường; chừng nào hơi thở sinh mạng còn giữ được, chừng ấy ta sẽ giao chiến với bọn dạ-xoa đi trong đêm.

Verse 6

निर्विघ्ना व्रतचर्या सा भविष्यति सुरक्षिता।अहं तत्रागमिष्यामि न रामं नेतुमर्हसि।।।।

Hạnh nguyện thiêng ấy sẽ được hộ trì, tiến hành an ổn không chướng ngại. Ta sẽ tự đến đó—vì thế ngài không nên đưa Rāma đi.

Verse 7

बालो ह्यकृतविद्यश्च न च वेत्ति बलाबलम्।न चास्त्रबलसंयुक्तो न च युद्धविशारद:।।।।न चासौ रक्षसां योग्य: कूटयुद्धा हि ते ध्रुवम् ।

Ngài ấy còn là trẻ nhỏ, chưa học biết việc binh; chẳng phân biệt được mạnh yếu. Chưa được trang bị sức lực của binh khí, cũng chưa tinh thông chiến trận; lại càng không xứng đối đầu với loài rākṣasa, vì chúng chắc chắn dùng mưu trá trong giao chiến.

Verse 8

विप्रयुक्तो हि रामेण मुहूर्तमपि नोत्सहे।।।।जीवितुं मुनिशार्दूल न रामं नेतुमर्हसि।

Nếu lìa xa Rāma, dù chỉ trong khoảnh khắc ta cũng không chịu nổi mà sống. Hỡi bậc hiền thánh như hổ giữa các ẩn sĩ, ngài không nên đem Rāma đi.

Verse 9

यदि वा राघवं ब्रह्मन्नेतुमिच्छसि सुव्रत।।।।चतुरङ्गसमायुक्तं मया च सहितं नय।

Hỡi bậc Phạm chí—ẩn sĩ trì giới thanh tịnh, nếu ngài thật muốn đưa Rāghava (Rāma) đi, thì hãy đưa cả ta cùng đi, và cả bốn binh chủng của ta nữa.

Verse 10

षष्टिर्वर्षसहस्राणि जातस्य मम कौशिक।।।।दु:खेनोत्पादितश्चायं न रामं नेतुमर्हसि।

Hỡi Kauśika, từ khi ta sinh ra đã trải qua sáu vạn năm; và Rāma này ta chỉ có được trong khổ nhọc—vì thế, ngài không nên đem chàng đi.

Verse 11

चतुर्णामात्मजानां हि प्रीति:परमिका मम।।।।ज्येष्ठं धर्मप्रधानं च न रामं नेतुमर्हसि।

Trong bốn người con của trẫm, tình thương dành cho Rāma là sâu đậm nhất. Lại nữa, Rāma là trưởng tử, lấy Dharma làm đầu; vì thế, khanh không nên đưa Rāma đi.

Verse 12

किंवीर्या राक्षसास्ते च कस्य पुत्राश्च ते च के।।।।कथं प्रमाणा: के चैतान्रक्षन्ति मुनिपुङ्गव।

Bạch bậc thánh hiền tối thượng, sức lực của bọn rākṣasa ấy ra sao? Chúng là con của ai, và chúng là những kẻ nào? Hình thể chúng lớn đến mức nào, và ai là kẻ che chở cho chúng?

Verse 13

कथं च प्रतिकर्तव्यं तेषां रामेण रक्षसाम्।।।।मामकैर्वा बलैर्ब्रह्मन्मया वा कूटयोधिनाम्।3

Bạch Bà-la-môn, việc đối trị và trừng phạt bọn rākṣasa—những kẻ chiến đấu gian trá ấy—nên do Rāma thực hiện, hay do quân lực của trẫm, hay chính trẫm đích thân?

Verse 14

सर्वं मे शंस भगवन्कथं तेषां मया रणे।।।।स्थातव्यं दुष्टभावानां वीर्योत्सिक्ता हि राक्षसा:।4तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत।।।।

Xin Ngài, bậc đáng tôn kính, hãy nói rõ cho trẫm mọi điều: trong chiến trận, trẫm phải đứng vững trước chúng thế nào? Vì bọn rākṣasa ấy bản tính hung ác, lại kiêu căng vì sức mạnh. Nghe lời ấy, Viśvāmitra liền đáp.

Verse 15

सर्वं मे शंस भगवन्कथं तेषां मया रणे।।1.20.14।।स्थातव्यं दुष्टभावानां वीर्योत्सिक्ता हि राक्षसा:।4तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत।।1.20.15।।

Bạch bậc đáng tôn kính, xin hãy giảng cho trẫm mọi điều—trẫm phải đối diện chúng trong chiến trận ra sao? Bọn rākṣasa vốn tâm địa ác độc, lại phồng lên vì kiêu mạn trước sức mạnh của mình. Nghe lời Daśaratha, Viśvāmitra đáp lại.

Verse 16

पौलस्त्यवंशप्रभवो रावणो नाम राक्षस:।स ब्रह्मणा दत्तवरस्त्रैलोक्यं बाधते भृशम्।।1.20.16।।महाबलो महावीर्यो राक्षसैर्बहुभिर्वृत:।

Có một La-sát tên là Rāvaṇa, sinh trong dòng dõi Pulastya. Nhờ ân huệ (vara) do Phạm Thiên Brahmā ban, hắn dữ dội khuấy nhiễu cả ba cõi; sức mạnh lớn lao, dũng lực phi thường, lại được vô số La-sát vây quanh.

Verse 17

श्रूयते हि महावीर्यो रावणो राक्षसाधिप:।।।।साक्षाद्वैश्रवणभ्राता पुत्रो विश्रवसो मुने:।

Quả thật người ta vẫn truyền tụng: Rāvaṇa, chúa tể loài La-sát, có uy lực phi thường—chính là em của Vaiśravaṇa (Kubera) và là con của bậc hiền triết Viśravas.

Verse 18

यदा स्वयं न यज्ञस्य विघ्नकर्ता महाबल:।।।।तेन सञ्चोदितौ द्वौ तु राक्षसौ वै महाबलौ।मारीचश्च सुबाहुश्च यज्ञविघ्नं करिष्यत:।।।।

Khi kẻ đại lực ấy không tự mình trực tiếp phá hoại lễ tế (yajña), hắn liền xúi giục hai La-sát hùng mạnh—Mārīca và Subāhu—đến gây chướng ngại cho yajña.

Verse 19

यदा स्वयं न यज्ञस्य विघ्नकर्ता महाबल:।।1.20.18।।तेन सञ्चोदितौ द्वौ तु राक्षसौ वै महाबलौ।मारीचश्च सुबाहुश्च यज्ञविघ्नं करिष्यत:।।1.20.19।।

Khi kẻ đại lực ấy không tự mình phá rối lễ tế, hắn sai khiến hai La-sát hùng mạnh—Mārīca và Subāhu—đến ngăn trở yajña.

Verse 20

इत्युक्तो मुनिना तेन राजोवाच मुनिं तदा।न हि शक्तोऽस्मि सङ्ग्रामे स्थातुं तस्य दुरात्मन:।।।।

Được vị hiền triết ấy nói như vậy, nhà vua liền thưa với đạo sĩ: “Trong chiến trận, trẫm không đủ sức đứng vững trước kẻ tâm ác ấy.”

Verse 21

स त्वं प्रसादं धर्मज्ञ कुरुष्व मम पुत्रके।मम चैवाल्पभाग्यस्य दैवतं हि भवान्गुरु:।।।।

Vì vậy, bậc thông đạt Chánh pháp, xin Ngài rủ lòng từ bi đối với đứa con thơ của tôi; và cả với tôi nữa—kẻ phước mỏng. Ngài, bậc Guru của tôi, thật là nơi nương tựa thiêng liêng của tôi.

Verse 22

देवदानवगन्धर्वा यक्षा:पतगपन्नगा:।न शक्ता रावणं सोढुं किं पुनर्मानवा युधि।।।।

Chư Thiên, Đa-na-va, Càn-thát-bà, Dạ-xoa, loài chim và loài rắn—cũng không thể chịu nổi Rāvaṇa trong chiến trận; huống chi là loài người nơi sa trường!

Verse 23

स हि वीर्यवतां वीर्यमादत्ते युधि राक्षस:।तेन चाहं न शक्तोऽस्मि संयोद्धुं तस्य वा बलै:।।।।सबलो वा मुनिश्रेष्ठ सहितो वा ममात्मजै:।

Vì tên La-sát-sa ấy, giữa chiến trận, hút cạn dũng lực của những bậc anh hùng. Bởi thế, bậc đại hiền, tôi không đủ sức giao chiến với hắn hay với quân lực của hắn—dù có mang theo đại quân, hay dù cùng đi với các con trai tôi.

Verse 24

कथमप्यमरप्रख्यं सङ्ग्रामाणामकोविदम्।बालं मे तनयं ब्रह्मन् नैव दास्यामि पुत्रकम्।।।।

Bạch Bà-la-môn, dẫu con tôi có vẻ như chư thiên, nhưng nó không thạo việc chiến trận; nó vẫn chỉ là một đứa trẻ. Tôi quyết không trao đứa con thơ ấy—dù với bất cứ cớ gì.

Verse 25

अथ कालोपमौ युध्दे सुतौ सुन्दोपसुन्दयो:।।।।यज्ञविघ्नकरौ तौ ते नैव दास्यामि पुत्रकम्।

Hơn nữa, hai con của Sunda và Upasunda—đáng sợ nơi chiến địa như chính Thần Chết—chính là kẻ phá hoại lễ tế của ngài. Vì vậy, ta quyết chẳng trao con trai ta.

Verse 26

मारीचश्च सुबाहुश्च वीर्यवन्तौ सुशिक्षितौ।तयोरन्यतरेणाहं योध्दा स्यां ससुहृद्गण:।।।।

Marīca và Subāhu đều dũng mãnh, được rèn luyện tinh thục; cùng các thân hữu trung tín, ta có thể giao chiến với ít nhất một trong hai kẻ ấy.

Verse 27

इति नरपतिजल्पनाद्द्विजेन्द्रंकुशिकसुतं सुमहान्विवेश मन्यु:।सुहुत इव मखेऽग्निराज्यसिक्तस्समभवदुज्ज्वलितो महर्षिवह्नि:।।।।

Nghe lời vua nói như thế, cơn phẫn nộ lớn lao tràn vào lòng con của Kuśika, bậc tối thượng trong hàng hiền thánh. Như lửa tế trong đàn lễ được rưới đầy bơ tinh khiết, ngọn lửa của đại ẩn sĩ bừng cháy rực trong giận dữ.

Verse 28

Đây là đạo quân akṣauhiṇī viên mãn, ta là chúa tể chỉ huy. Được quân ấy vây quanh mà tiến bước, chính ta sẽ giao chiến với bọn dạ-xoa lang thang trong đêm.