Adhyaya 9

Verse 1

भीष्म उवाच । भगवन्श्रोतुमिच्छामि पितॄणां वंशमुत्तमम् । रवेश्च श्राद्धदेवस्य सोमस्य च विशेषतः

Bhīṣma thưa: Bạch Đấng Thế Tôn, con mong được nghe dòng dõi tối thượng của các Pitṛ (tổ tiên), đặc biệt là của Ravi (Mặt Trời), vị thần chủ trì nghi lễ śrāddha, và cả của Soma (Mặt Trăng).

Verse 2

पुलस्त्य उवाच । हंत ते कथयिष्यामि पितॄणां वंशमुत्तमम् । स्वर्गे पितृगणाः सप्त त्रयस्तेषाममूर्तयः

Pulastya nói: “Này, ta sẽ kể cho ông nghe dòng dõi tối thượng của các Pitṛ. Trên cõi trời có bảy nhóm Pitṛ; trong đó có ba nhóm vô hình tướng.”

Verse 3

मूर्तिमंतोथ चत्वारः सर्वेषाममितौजसां । अमूर्त्तयः पितृगणा वैराजस्य प्रजापतेः

Rồi trong số ấy có bốn nhóm mang hình tướng, thảy đều rực rỡ với uy quang vô lượng; còn các đoàn Pitṛ vô hình tướng thì thuộc về Vairāja Prajāpati.

Verse 4

यजन्ति यान्देवगणा वैराजा इति विश्रुताः । ये वै ते योगविभ्रष्टाः प्रापुर्लोकान्सनातनान्

Những cõi giới được chư thiên đồng chúng tôn thờ—nổi danh là các cõi Vairāja—ngay cả kẻ lạc khỏi Yoga cũng có thể đạt đến; họ chạm tới những thế giới vĩnh hằng, sanātana.

Verse 5

पुनर्ब्रह्मदिनांते तु जायंते ब्रह्मवादिनः । संप्राप्य तां स्मृतिं भूयो योगं सांख्यमनुत्तमम्

Nhưng vào cuối một ngày của Phạm Thiên, những bậc thuyết giảng Brahman lại tái sinh; và khi khôi phục ký ức ấy, họ lại một lần nữa chứng đạt Yoga và Sāṃkhya vô thượng.

Verse 6

सिद्धिं प्रयांति योगेन पुनरावृत्तिदुर्ल्लभाम् । योगिनामेव देयानि तस्माच्छाद्धानि दातृभिः

Nhờ Yoga họ đạt đến một sự thành tựu mà từ đó việc trở lại (vào luân hồi) thật khó. Vì vậy, người làm lễ cúng dường nên dâng các nghi thức śrāddha đặc biệt cho các vị yogin.

Verse 7

एतेषां मानसी कन्या पत्नी हिमवतो मता । मैनाकस्तस्य दायादः क्रौचस्तस्य सुतोभवत्

Trong số (các núi) ấy, có một thiếu nữ sinh từ tâm ý được xem là hiền thê của Himavān. Từ dòng dõi nàng sinh ra Maināka; và Krauca trở thành con trai của ông.

Verse 8

क्रौंचद्वीपः स्मृतो येन चतुर्थो धृतसंयुतः । मेना तु सुषवे तिस्रः कन्या योगवतीस्ततः

Vì thế vùng ấy được ghi nhớ là Krauncha-dvīpa, châu lục thứ tư, gắn với Dhṛti. Rồi Menā sinh ba người con gái, tất thảy đều được ban năng lực Yoga.

Verse 9

उमैकपर्णा पर्णा च तीव्रव्रतपरायणाः । रुद्रस्यैका भृगोश्चैका जैगीषव्यस्य चापरा

Uma, Ekaparṇā và Parṇā—kiên định trong những đại nguyện khổ hạnh—đã trở thành: một vị là hiền phối của Rudra, một vị là thê tử của Bhṛgu, và vị khác là thê tử của Jaigīṣavya.

Verse 10

दत्ता हिमवता बालाः सर्वलोकतपोधिकाः । पितॄणां लोकसंगीतं कथयामि शृणुष्व तत्

Các thiếu nữ ấy được Himavān gả đi—những trinh nữ có công đức khổ hạnh vượt hơn mọi cõi. Nay ta sẽ thuật về cõi của các Pitṛ (tổ tiên) và trật tự hòa điệu của các ngài; hãy lắng nghe.

Verse 11

लोकाः सोमपथा नाम यत्र मारीचनंदनाः । वर्त्तंते येन पितरो यान्देवा भावयन्त्यलम्

Có những cõi mang tên ‘Somapathā’, nơi con cháu của Marīci cư ngụ. Theo con đường/miền ấy, các Pitṛ tiến hành, và chư thiên hết lòng nâng đỡ, tôn dưỡng các ngài (đồng thời cũng được các ngài nâng đỡ).

Verse 12

अग्निष्वात्ता इति ख्याता यज्वानो यत्र संस्थिताः । अच्छोदा नाम तेषां तु कन्याभूद्वरवर्णिनी

Tại đó, các vị tế sư hành lễ yajña, nổi danh là Agniṣvātta, cư trú. Trong hàng ấy có một thiếu nữ tên Acchodā, dung sắc rạng ngời, tướng mạo thù thắng.

Verse 13

अच्छोदं च सरस्तत्र पितृभिर्निर्मितं पुरा । अच्छोदाथ तपश्चक्रे दिव्यं वर्षसहस्रकम्

Tại đó, thuở xưa các Pitṛ đã tạo nên một hồ nước mang tên Acchoda. Rồi Acchodā thực hành khổ hạnh suốt một ngàn năm thiêng (divya).

Verse 14

आजग्मुः पितरस्तुष्टा दास्यन्तः किल ते वरम् । दिव्यरूपधराः सर्वे दिव्यमाल्यानुलेपनाः

Các Pitṛ hoan hỷ mà đến, quả thật định ban cho ngươi một ân phúc. Tất cả đều mang hình tướng thần diệu, trang sức bằng vòng hoa cõi trời và hương liệu thánh khiết.

Verse 15

सर्वे प्रधाना बलिनः कुसुमायुधसन्निभाः । तन्मध्येमावसुं नाम पितरं वीक्ष्य सांगना

Tất cả đều bậc tối thắng và hùng mạnh, tựa Kāma—vị thần mang vũ khí hoa. Giữa họ, các phụ nữ nhìn thấy vị Pitṛ mang danh Māvasu mà chăm chú dõi theo.

Verse 16

वव्रे वरार्थिनी संगं कुसुमायुधपीडिता । योगाद्भ्रष्टा तु सा तेन व्यभिचारेण भामिनी

Bị Kāma—vị thần mang vũ khí hoa—dày vò, người nữ khát cầu phu quân đã chọn sự kết giao. Nhưng bởi hành vi bất trinh ấy, nàng mỹ lệ đã sa rời kỷ luật yoga của mình.

Verse 17

धरान्न स्पृशते पूर्वं प्रयाताथ भुवस्तले । तथैवामावसुर्योयमिच्छां चक्रे न तां प्रति

Chưa hề chạm đất, người ấy đã ra đi và chuyển hành trên mặt thế gian. Cũng vậy, “mặt trời của ngày Amāvāsyā” này khởi lên một ước muốn—nhưng không hướng về nàng.

Verse 18

धैर्येण तस्य सा लोके अमावास्येति विश्रुता । पितॄणां वल्लभा यस्माद्दत्तस्याक्षयकारिका

Nhờ sự kiên định của ngài, (ngày/pháp hành) ấy được đời biết đến với danh xưng Amāvāsyā; vì nó được các Pitṛ yêu mến và khiến mọi vật thí trong ngày ấy trở nên công đức bất tận.

Verse 19

अच्छोदाधोमुखी दीना लज्जिता तपसः क्षयात् । सा पितॄन्प्रार्थयामास पुनरात्मसमृद्धये

Acchodā cúi mặt, khốn khổ và thảm sầu; hổ thẹn vì công phu khổ hạnh đã cạn kiệt. Nàng lại khẩn cầu các Pitṛ—tổ tiên—mong phục hồi sự sung túc nội tâm của chính mình.

Verse 20

विलज्जमाना पितृभिरिदमुक्ता तपस्विनी । भविष्यमथ चालोक्य देवकार्यं च ते तदा

Bấy giờ người nữ khổ hạnh, lòng còn thẹn thùng, được các Pitṛ nói với nàng như vầy. Khi ấy, các ngài cũng xét đến tương lai và công việc thiêng liêng của chư thiên đang chờ nàng.

Verse 21

इदमूचुर्महाभागाः प्रसाद शुभयागिरा । दिवि दिव्यशरीरेण यत्किंचित्क्रियते बुधैः

Các bậc phúc đức ấy, với lòng từ ân và lời lành cát tường, nói rằng: “Bất cứ hành nghiệp nào bậc trí thực hiện nơi thiên giới, với thân thể thần diệu….”

Verse 22

तेनैव तत्कर्मफलं भुज्यते वरवर्णिनी । सद्यः फलंति कर्माणि देवत्वे प्रेत्यमानुषे

Chính do nhân ấy, hỡi người nữ dung sắc đoan nghiêm, quả của hành nghiệp ấy được thọ nhận. Các nghiệp liền trổ quả—dù đạt địa vị chư thiên hay sau khi chết lại mang thân người.

Verse 23

तस्मात्त्वं सुकृतं कृत्वा प्राप्स्यसे प्रेत्य यत्फलम् । अष्टाविंशे भवित्री त्वं द्वापरे मत्स्ययोनिजा

Vì thế, sau khi làm các thiện nghiệp, nàng sẽ đạt quả báo đến sau khi mạng chung. Ở lần thứ hai mươi tám, nàng sẽ sinh vào thời Dvāpara Yuga, là người sinh từ thai cá.

Verse 24

व्यतिक्रमात्पितॄणां तु कष्टं कुलमवाप्स्यसि । तस्माद्राज्ञो वसोः कन्या त्वमवश्यं भविष्यसि

Nếu ngươi trái vượt phép tắc đối với tổ tiên, dòng tộc ngươi sẽ chịu khổ nạn. Vì thế, ngươi nhất định sẽ trở thành ái nữ của Vua Vasu.

Verse 25

कन्यात्वे देवलोकांस्तान्पुनः प्राप्स्यसि दुर्ल्लभान् । पराशरस्य वीर्येण पुत्रमेकमवाप्स्यसि

Trong thời còn là thiếu nữ, ngươi sẽ lại đạt đến những cõi trời hiếm có ấy. Và nhờ uy lực (vīrya) của Parāśara, ngươi sẽ được một người con trai duy nhất.

Verse 26

द्वीपे तु बदरीप्राये बादरायणमप्युत । स वेदमेकं बहुधा विभजिष्यति ते सुतः

Và trên miền đất như hải đảo gần Badarī, cũng sẽ có Bādarāyaṇa. Con trai ngươi sẽ phân chia một Veda duy nhất thành nhiều phần.

Verse 27

पौरवस्यात्मजौ द्वौ तु समुद्रांशस्य शंतनोः । विचित्रवीर्यस्तनयस्तथा चित्रांगदो नृपः

Rồi trong dòng Paurava—Śaṃtanu, vốn là một phần của Đại Dương—có hai hoàng tử: vua Citrāṅgada và người con của Vicitravīrya.

Verse 28

इमावुत्पाद्य तनयौ क्षेत्रजौ तस्य धीमतः । प्रौष्ठपद्यष्टकाभूयः पितृलोके भविष्यसि

Sau khi sinh ra hai người con này theo pháp kṣetra cho bậc hiền trí ấy, ngươi sẽ lại trở thành nghi lễ Aṣṭakā của Prōṣṭhapadā và cư ngụ nơi Pitṛloka, cõi của tổ tiên.

Verse 29

नाम्ना सत्यवती लोके पितृलोके तथाष्टका । आयुरारोग्यदा नित्यं सर्वकामफलप्रदा

Trong cõi người, nàng được biết với danh xưng Satyavatī; còn nơi Pitṛloka (cõi Tổ tiên), nàng được gọi là Aṣṭakā. Nàng luôn ban thọ mạng lâu dài, sức khỏe không bệnh tật, và trao quả báo thành tựu cho mọi ước nguyện.

Verse 30

भविष्यसि परे लोके नदी त्वं च गमिष्यसि । पुण्यतोया सरिच्छ्रेष्ठा लोकेष्वच्छोदनामिका

Ở đời sau, ngươi sẽ hóa thành một dòng sông và chảy mãi. Nước ngươi là nước công đức thanh tịnh; ngươi là bậc tối thắng trong các dòng sông, và trong các cõi sẽ được biết với danh xưng Acchodā.

Verse 31

इत्युक्ता सा गणैस्तैस्तु तत्रैवांतरधीयत । साप्यापचारित्रफलं मया यदुदितं पुरा

Được các vị tùy tùng nói như thế, nàng liền ẩn mất ngay tại chỗ. Điều này nữa chính là quả của sự hạnh kiểm sai lạc mà ta đã từng nói trước đây.

Verse 32

विभ्राजो नाम ये चान्ये दिवि संति सुवर्चसः । लोका बर्हिषदो यत्र पितरः संति सुव्रताः

Trên cõi trời có những bậc rực sáng mang danh Vibhrāja và nhiều vị khác, chói ngời bởi quang huy. Nơi ấy cũng có các thế giới của Barhiṣad, nơi các Pitṛ (Tổ phụ) an trú, kiên định trong những giới hạnh và nghi quỹ thiêng liêng.

Verse 33

यत्र बर्हिषि युक्तानि विमानानि सहस्रशः । संकल्पपादपा यत्र तिष्ठंति फलदायिनः

Nơi ấy, trên barhis—cỏ thiêng của nghi lễ tế tự—có hàng ngàn vimāna bày đặt; và nơi ấy có những cây saṅkalpa đứng vững, ban trái quả đúng theo điều người ta ước nguyện.

Verse 34

यदभ्युदयशालासु मोदंते श्राद्धदायिनः । ये दानवासुरगणा गंधर्वाप्सरसां गणाः

Những ai dâng cúng śrāddha hoan hỷ trong điện đường phú quý; nơi ấy cũng có các đoàn Dānava và Asura, cùng vô số chúng Gandharva và Apsaras hiện diện.

Verse 35

यक्षरक्षोगणास्ते च यजंति दिवि देवताः । पुलस्त्यपुत्राः शतशस्तपोयोगबलान्विताः

Những đoàn Yakṣa và Rākṣasa ấy—đầy đủ sức lực do khổ hạnh và kỷ luật yoga, là hàng trăm người con của Pulastya—đều thờ phụng chư thiên nơi cõi trời.

Verse 36

महात्मानो महाभागा भक्तानामभयंकराः । एतेषां पीवरी कन्या मानसी दिवि विश्रुता

Họ là bậc đại hồn, đại phúc, ban sự vô úy cho hàng tín đồ. Trong số ấy, có một thiếu nữ tên Pīvarī—sinh từ ý niệm (mānasī)—lừng danh nơi thiên giới.

Verse 37

योगिनी योगमाता च तपश्चक्रे सुदारुणं । प्रसन्नो भगवांस्तस्या वरं वव्रे तु सा ततः

Vị Yoginī, Mẹ của Yoga, đã tu khổ hạnh vô cùng nghiêm khắc. Đức Bhagavān hoan hỷ với nàng và ban cho một ân huệ; rồi nàng liền thỉnh cầu một ân huệ.

Verse 38

योगवंतं सुरूपं च भर्तारं विजितेंद्रियम् । देहि देव प्रसन्नस्त्वं यदि ते वदतां वर

Ôi Đấng Thiêng, nếu Ngài hoan hỷ, xin ban cho con một người chồng đầy đủ yoga, dung mạo đoan nghiêm và tự chế các căn; ôi bậc tối thượng trong hàng ban ân huệ!

Verse 39

निर्णुदः सर्वपापानां पवित्र ऋषिसंस्तुतः । गंधपुष्पैरलंकृत्य या दिव्येत्यर्घमुत्सृजेत्

Đấng xua tan mọi tội lỗi, thanh tịnh và được các hiền triết tán dương—sau khi trang nghiêm lễ vật bằng hương thơm và hoa, hãy dâng arghya và xướng: “Ôi Đấng Thiêng Liêng!”

Verse 40

भविष्यति च ते कन्या कृत्तीनामाथ योगिनी । पांचालपतये देया सात्वताय तु सा तदा

Và một người con gái sẽ sinh ra cho ngươi, tên là Kṛttī, một nữ hành giả (yoginī). Khi ấy, hãy gả nàng cho chúa tể xứ Pāñcāla—Sātvata.

Verse 41

जननी ब्रह्मदत्तस्य योगसिद्धांतगा स्मृता । कृष्ण गौरश्च शंभुश्च भविष्यंति च ते सुताः

Mẹ của Brahmadatta được ghi nhớ là người an trụ trong giáo lý về thành tựu yoga. Và các con trai của ngươi sẽ là Kṛṣṇa, Gaura và Śambhu.

Verse 42

सर्वकामसमृद्धेषु विमानेष्वपि पावनाः । किं पुनः श्राद्धदा विप्रा भक्तिमंतः क्रियान्विताः

Ngay cả những cung điện cõi trời đầy đủ mọi dục lạc cũng có năng lực thanh tịnh; huống chi các Bà-la-môn dâng lễ śrāddha—đầy lòng sùng kính và hành trì đúng nghi lễ—lại càng thanh tịnh biết bao!

Verse 43

गौर्नाम कन्या येषां तु मानसी दिवि राजते । सुकन्या दयिता पत्नी साध्यानां कीर्तिवर्द्धिनी

Trong số họ có một thiếu nữ tên Gaur, sinh từ tâm ý, rạng ngời nơi thiên giới. Nàng là giai nữ cao quý, người vợ yêu dấu của các Sādhya, và là bậc làm tăng trưởng danh tiếng của họ.

Verse 44

मरीचिगर्भनामानो लोके मार्तंडमंडले । पितरो यत्र तिष्ठंति हविष्मंतोंगिरः सुताः

Trong quỹ cầu mặt trời (quang cầu của Mārtaṇḍa) ngự các Pitṛ, ở đời được gọi là Marīcigarbhā; tại đó Haviṣmān cùng các con của Aṅgiras an trụ.

Verse 45

तीर्थश्राद्धप्रदा यांति यत्र क्षत्रियसत्तमाः । राज्ञां तु पितरस्ते वै स्वर्गभोगफलप्रदाः

Nơi các bậc Kṣatriya tối thượng lui tới, nơi ấy đạt được công đức śrāddha cử hành tại các tīrtha; và quả thật, các Pitṛ của bậc vương giả ban cho quả phúc hưởng lạc thiên giới.

Verse 46

एतेषां मानसी कन्या यशोदा नाम विश्रुता । पत्नी यांशुमतः श्रेष्ठा स्नुषा पंचजनस्य च

Trong số họ có một ái nữ do tâm sinh (mānasī-kanyā), nổi danh là Yaśodā; nàng là hiền thê bậc nhất của Yāṃśumat, và cũng là nàng dâu của Pañcajana.

Verse 47

जनन्यथ दिलीपस्य भगीरथपितामही । लोकाः कामदुघा नाम कामभोगफलप्रदाः

Rồi nàng trở thành mẹ của Dilīpa và là bà nội (bên cha) của Bhagīratha; từ nàng phát sinh các cõi gọi là Kāmadhughā, ban quả phúc của những hưởng thụ như ý.

Verse 48

सुस्वधा नाम पितरो यत्र तिष्ठन्ति ते सुताः । आज्यपा नाम लोकेषु कर्दमस्य प्रजापतेः

Nơi các Pitṛ mang danh Susvadhā an trụ—đó là những người con của họ; và trong các cõi còn có các Pitṛ gọi là Ājyapā, thuộc về dòng Prajāpati Kardama.

Verse 49

पुलहाग्रजदायादा वैश्यास्तान्भावयंति ह । यत्र श्राद्धकृतः सर्वे पश्यंति युगपद्गताः

Tại đó, các Vaiśya—hậu duệ của người anh cả của Pulaha—quả thật khấn thỉnh và làm thỏa mãn các Pitṛ (tổ tiên); và ngay nơi ấy, hết thảy những ai đã cử hành lễ śrāddha đều được thấy các ngài như thể cùng đến một lượt trong cùng khoảnh khắc.

Verse 50

मातृभ्रातृपितृस्वसॄः सखिसंबंधिबांधवान् । अपिजन्मायुतैर्दृष्टाननुभूतान्सहस्रशः

Mẹ, anh em, cha, chị em, bạn bè, bà con và quyến thuộc—dẫu đã từng thấy qua hàng vạn kiếp sinh và gặp gỡ đến muôn nghìn lần—rốt cuộc cũng chẳng thể mãi mãi là “của ta”.

Verse 51

एतेषां मानसी कन्या विरजा नाम विश्रुता । सा पत्नी नहुषस्यासीद्ययातेर्जननी तथा

Từ những hữu tình ấy, có một ái nữ sinh từ ý (mānasī-kanyā), lừng danh tên Virajā. Nàng trở thành hiền thê của Nahuṣa, và cũng là thân mẫu của Yayāti.

Verse 52

एषाष्टकाभवत्पश्चाद्ब्रह्मलोकगता सती । त्रय एते गणाः प्रोक्ताश्चतुर्थं तु वदाम्यहम्

Về sau, nàng trở thành một ‘bát bộ’ (aṣṭakā) và, với hạnh đức thanh tịnh, đi đến cõi Brahmā. Ba nhóm ấy đã được thuật lại; nay ta sẽ nói về nhóm thứ tư.

Verse 53

लोकाः सुमनसो नाम ब्रह्मलोकोपरिस्थिताः । सोमपा नाम पितरो यत्र तिष्ठंति शाश्वतं

Phía trên Brahmaloka là các thế giới mang danh Sumanasa; tại đó, các Pitṛ được gọi là Somapā an trú vĩnh hằng.

Verse 54

धर्ममूर्तिधराः सर्वे परतो ब्रह्मणः स्मृताः । उत्पन्नाः प्रलयांते तु ब्रह्मत्वं प्राप्य योगिनः

Tất cả đều mang hình tướng của Dharma, được ghi nhớ là siêu việt hơn cả Brahmā. Dẫu sinh khởi trong cuộc tạo hóa, đến cuối thời pralaya, các yogin ấy đạt đến cảnh giới Brahman.

Verse 55

कृत्वा सृष्ट्यादिकं सर्वे मानसे सांप्रतं स्थिताः । नर्मदा नाम तेषां तु कन्या तोयवहा सरित्

Sau khi hoàn tất mọi công việc khởi từ sự tạo dựng, tất cả nay an trú tại vùng Mānasa. Từ họ sinh ra một ái nữ tên Narmadā—một dòng sông mang nước chảy đi.

Verse 56

भूतानि पुनती या तु पश्चिमोदधिगामिनी । तेभ्यः सर्वत्र मनुजाः प्रजासर्गे च निर्मितम्

Dòng sông ấy thanh tịnh hóa mọi loài hữu tình và chảy về đại dương phương Tây—từ đó, trong cuộc tạo sinh muôn loài, loài người được tạo thành khắp nơi.

Verse 57

ज्ञात्वा श्राद्धानि कुर्वंति धर्मभावेन सर्वदा । सर्वदा तेभ्य एवास्य प्रसादाद्योगसंततिः

Biết rõ phép tắc, họ luôn cử hành nghi lễ śrāddha với tâm niệm Dharma. Và chỉ nhờ ân phúc của các Pitṛ ấy, nơi người ấy liên tục phát sinh dòng truyền thừa yoga không gián đoạn.

Verse 58

पितॄणामादिसर्गे तु श्राद्धमेवं विनिर्मितम् । सर्वेषां राजतं पात्रमथवा राजतान्वितम्

Như vậy, trong cuộc tạo dựng thuở ban sơ dành cho các Pitṛ, nghi lễ śrāddha đã được thiết lập theo cách này. Với mọi phẩm vật cúng dường, pháp khí được định là bằng bạc, hoặc ít nhất có trang sức bằng bạc.

Verse 59

दत्तं स्वधां पुरोधाय पितॄन्प्रीणाति सर्वदा । आग्नीध्रसोमपाभ्यां तु कार्यमाप्यायनं बुधैः

Khi dâng cúng với câu chú “svadhā” đặt lên trước, thì luôn làm hoan hỷ các Pitṛ (linh hồn tổ tiên). Nhưng bậc trí dạy rằng nghi lễ cần được bồi dưỡng và tăng lực nhờ hai lễ hiến dâng lên Agnīdhra và Somapā.

Verse 60

अग्न्यभावे तु विप्रस्य पाणौ वाथ जलेपि वा । अजाकर्णेश्वकर्णे वा गोष्ठे वाथ शिवांतिके

Nhưng khi vị brāhmaṇa không có lửa, nghi lễ có thể làm trên lòng bàn tay, hoặc thậm chí trong nước; hoặc tại Ajākarṇa hay Aśvakarṇa; hoặc trong chuồng bò; hoặc gần thánh điện của Śiva.

Verse 61

पितॄणाममलं स्थानं दक्षिणादिक्प्रशस्यते । प्राचीनावीतमुदकं तिलसंत्यागमेव च

Đối với các Pitṛ, phương Nam được ca ngợi là miền thanh tịnh, thích hợp. Nghi lễ nên làm theo cách prācīnāvīta, kèm hiến dâng nước, và cũng dâng cúng mè (vừng).

Verse 62

खड्गिगनामामिषं चैवमन्नं श्यामाकशालयः । यवनीवारमुद्गेक्षु शुक्लपुष्प फलानि च

Cũng nêu các vật phẩm: āmiṣa (thịt), các loại ngũ cốc như śyāmāka và gạo śāli; hạt yavanī và nīvāra; mudga (đậu xanh) và mía; cùng hoa trắng và các thứ quả.

Verse 63

वल्लभानि प्रशस्तानि पितॄणामिह सर्वदा । दर्भा माषष्षष्टिकान्नं गोक्षीरं मधुसर्पिषी

Tại đây, đối với các Pitṛ, những vật luôn được yêu chuộng và đặc biệt đáng tán dương là: cỏ darbha, māṣa (đậu đen/urad), thức ăn từ gạo ṣaṣṭika, sữa bò, mật ong và ghee (bơ tinh khiết).

Verse 64

शस्त्राणि च प्रवक्ष्यामि श्राद्धे वर्ज्यानि यानि च । मसूर शण निष्पावा राजमाषाः कुलुत्थकाः

Ta cũng sẽ nói rõ những vật nên tránh trong nghi lễ Śrāddha: đậu lăng, hạt gai dầu, đậu niṣpāva, đậu rājamāṣa và kulattha (đậu ngựa).

Verse 65

पद्म बिल्वार्कादुत्तूर पारिभद्राटरूषकाः । न देयाः पितृकार्येषु पयश्चाजाविकं तथा

Hoa sen, bilva, arka, dhattūra, pārijāta và aṭarūṣaka không nên dâng trong nghi lễ dành cho tổ tiên; cũng vậy, sữa dê hay sữa cừu chớ đem cúng.

Verse 66

कोद्रवोदारवरटकपित्थं मधुकातसी । एतान्यपि न देयानि पितॄभ्यः श्रियमिच्छता

Người cầu phú quý thịnh vượng chớ dâng lên các Pitṛ dù cả những thứ này: hạt kodrava, odāra, varaṭa, quả kapittha, madhuka và ātasi (hạt lanh).

Verse 67

पितृन्प्रीणाति यो भक्त्या ते पुनः प्रीणयंति तं । यच्छंति पितरः पुष्टिं स्वांगारोग्यं प्रजाफलम्

Ai với lòng sùng kính làm vui lòng các Pitṛ, thì các Pitṛ lại hoan hỷ với người ấy. Các Pitṛ ban sự nuôi dưỡng và sức mạnh, thân thể an khang, và quả phúc con cháu.

Verse 68

देवकार्यादपि पुनः पितृकार्यं विशिष्यते । देवताभ्यः पितॄणां तु पूर्वमाप्यायनं स्मृतम्

Ngay cả hơn các nghi lễ dành cho chư thiên, nghi lễ dành cho các Pitṛ được xem là thù thắng; vì trong Smṛti ghi nhớ rằng phải làm cho tổ tiên được thỏa mãn trước, rồi mới đến các thần linh.

Verse 69

शीघ्रप्रसादास्त्वक्रोधा निस्संगाः स्थिर सौहृदाः । शांतात्मानः शौचपराः सततं प्रियवादिनः

Họ mau tha thứ, không sân hận, không vướng chấp và bền vững trong tình bằng hữu; tâm an tịnh, chuyên giữ thanh tịnh, và luôn nói lời hiền hòa.

Verse 70

भक्तानुरक्ताः सुखदाः पितरः पर्वदेवताः । हविष्मतामाधिपत्ये श्राद्धदेवः स्मृतो रविः

Các Pitṛ—thương mến những người sùng kính và ban lạc—được tôn là chư thần của những dịp linh thiêng. Và trong hàng người dâng havis (lễ phẩm), Ravi, tức Thần Mặt Trời, được tưởng niệm là vị thần chủ trì nghi lễ śrāddha.

Verse 71

एतद्धि सर्वमाख्यातं पितृवंशानुकीर्त्तनम् । पुण्यं पवित्रमारोग्यं कीर्त्तनीयं नृभिः सदा

Như vậy, toàn bộ lời thuật về dòng dõi tổ tiên đã được tuyên bày. Điều ấy có công đức, thanh tịnh hóa và đem lại sức khỏe; vì thế con người nên luôn tụng đọc.

Verse 72

भीष्म उवाच । श्रुत्वैतदखिलं भूयः पराभक्तिरुपस्थिता । श्राद्धकालं विधिं चैव श्राद्धमेव तथैव च

Bhīṣma thưa: Nghe trọn điều ấy, lòng sùng kính tối thượng lại khởi lên trong tôi. Nay xin hãy nói thêm về thời điểm làm śrāddha, nghi thức, và chính lễ śrāddha một cách đầy đủ.

Verse 73

श्राद्धेषु भोजनीया ये श्राद्धवर्ज्या द्विजातयः । कस्मिन्वासरभागे तु पितृभ्यः श्राद्धमारभेत्

Trong lễ śrāddha, những dvija nào xứng đáng được thọ thực, và những dvija nào phải bị loại khỏi śrāddha? Lại nữa, vào phần nào của ngày thì nên bắt đầu śrāddha dâng lên các Pitṛ?

Verse 74

अन्नं दत्तं कथं याति श्राद्धे वै ब्रह्मवित्तम । विधिना केन कर्त्तव्यं कथं प्रीणाति तान्पितॄन्

Hỡi bậc tối thượng trong hàng người biết Phạm (Brahman), thức ăn dâng trong lễ Śrāddha đến được với các tổ tiên (Pitṛ) bằng cách nào? Nên cử hành theo nghi thức nào, và làm sao khiến các Pitṛ được thỏa nguyện?

Verse 75

पुलस्त्य उवाच । कुर्यादहरहः श्राद्धमन्नाद्येनोदकेन च । पयोमूलफलैर्वापि पितृभ्यः प्रीतिमावहन्

Pulastya nói: Nên làm lễ Śrāddha mỗi ngày bằng thức ăn và nước; hoặc cũng có thể bằng sữa, củ rễ và trái quả—như vậy đem lại sự hoan hỷ, thỏa mãn cho các Pitṛ.

Verse 76

नित्यं नैमित्तिकं काम्यं त्रिविधं श्राद्धमुच्यते । नित्यं तावत्प्रवक्ष्यामि अर्घ्यावाहनवर्जितम्

Śrāddha được nói có ba loại: nitya (hằng ngày), naimittika (theo dịp), và kāmya (do nguyện cầu). Trước hết ta sẽ giảng về nitya-śrāddha, được cử hành không có lễ arghya và không làm āvāhana (thỉnh mời).

Verse 77

अदैवतं विजानीयात्पार्वणं पर्व सुस्मृतम् । पार्वणं त्रिविधं प्रोक्तं शृणु यत्नान्महीपते

Hãy hiểu ‘adaivata’ chính là nghi lễ Pārvaṇa, vốn được ghi nhớ như một sự hành trì vào kỳ Parvan. Pārvaṇa được tuyên nói có ba loại—xin nghe kỹ, hỡi bậc quân vương.

Verse 78

पार्वणेय नियोज्यास्तु तान्शृणुष्व नराधिप । पंचाग्निः स्नातकश्चैव त्रिसौपर्णः षडंगवित्

Hãy nghe, hỡi bậc chúa người: những vị nên được cử cho nghi lễ Pārvaṇa là người giữ năm ngọn lửa thiêng, vị Snātaka (đã mãn học Veda), người biết ba thánh ca Suparṇa, và người tinh thông sáu Vedāṅga.

Verse 79

श्रोत्रियः श्रोत्रियसुतो विधिवाक्यविशारदः । सर्वज्ञो वेदवान्मंत्री ज्ञानवंशकुलान्वितः

Ngài là bậc śrotriya, con của bậc śrotriya, tinh thông lời dạy về nghi pháp trong kinh điển; toàn tri, đầy đủ học vấn Veda, là vị mưu sĩ hiền trí, và được thừa hưởng dòng tộc cùng gia phong đặt nền trên trí tuệ (jñāna).

Verse 80

त्रिणाचिकेतस्त्रिमधुः श्रुतेष्वन्येषु संस्थितः । पुराणवेत्ता ब्रह्मज्ञः स्वाध्यायी जपतत्परः

Ngài là người hành trì nghi lễ Trināciketa, thấu triệt giáo huấn ‘Tam Madhu’, vững vàng trong Veda và các kinh điển khác; tinh thông Purāṇa, chứng tri Brahman, chuyên cần tự học (svādhyāya) và luôn chuyên chú vào japa—niệm tụng thánh danh.

Verse 81

ब्रह्मभक्तः पितृपरः सूर्यभक्तोथ वैष्णवः । ब्राह्मणो योगनिष्ठात्मा विजितात्मा सुशीलवान्

Ngài là người sùng kính Brahmā, chuyên tâm các nghi lễ đối với tổ tiên (pitṛ), thờ phụng Thần Mặt Trời, và cũng là một Vaiṣṇava; ngài là brāhmaṇa, kiên trú trong yoga, tự chế ngự, và có hạnh kiểm cao nhã.

Verse 82

एते तोष्याः प्रयत्नेन वर्जनीयानिमान्शृणु । पतितस्तत्सुतः क्लीबः पिशुनो व्यंगरोगितः

Những vị ấy cần được làm cho hoan hỷ bằng sự chuyên cần; nay hãy nghe những kẻ phải tránh: người sa ngã (patita), con của kẻ ấy, người bất lực, kẻ gièm pha, và người mang dị tật hay bệnh tật.

Verse 83

सर्वे ते श्राद्धकाले तु त्याज्या वै धर्मदर्शिभिः । पूर्वेद्युरपरेद्युर्वा विनीतांश्च निमंत्रयेत्

Tất cả những hạng ấy, vào thời śrāddha, người thấu triệt dharma quả thật phải tránh. Nên thỉnh mời những người nhu hòa, có kỷ luật và xứng đáng, hoặc vào ngày trước, hoặc vào ngày sau.

Verse 84

निमंत्रितांश्च पितर उपतिष्ठंति तान्द्विजान् । वायुभूतानि गच्छंति तथासीनानुपासते

Khi được thỉnh mời, các Pitṛ (tổ tiên) đến hầu cận các dvija (Bà-la-môn). Mang thân vi tế như gió, các ngài đến và ở gần, phụng sự những người đang an tọa.

Verse 85

दक्षिणं जानुचालभ्य वामं पात्यनिमंत्रयेत् । अक्रोधनैः शौचपरैः सुस्नातैर्ब्रह्मवादिभिः

Đặt gối phải đưa lên trước và hạ gối trái xuống, rồi nên thỉnh mời. Lời thỉnh ấy nên do các Bà-la-môn thông đạt Brahman, không sân hận, chuyên tâm thanh tịnh và đã tắm gội nghi lễ mà cất lên.

Verse 86

भवितव्यं भवद्भिस्तु मया च श्राद्धकर्मणि । पितृयज्ञं विनिर्वर्त्य तर्पणाख्यं तु योग्निमान्

Ngươi và ta nên đúng pháp cùng dự vào nghi lễ śrāddha. Sau khi hoàn tất pitṛ-yajña (tế lễ tổ tiên), người hành trì có kỷ luật nên tiếp tục làm nghi thức gọi là tarpaṇa, tức dâng nước cúng làm thỏa mãn các Pitṛ.

Verse 87

पिंडान्वाहार्यकं कुर्याच्छ्राद्धमिंदुक्षये तथा । गोमयेनानुलिप्ते तु दक्षिणाप्लवनस्थले

Vào lúc trăng suy (indukṣaya) cũng nên cử hành śrāddha piṇḍa–anvāhāryaka. Nghi lễ ấy thực hiện tại nơi dakṣiṇā-plavana (chỗ dâng/đổ nước về phương Nam), sau khi bôi trét chỗ ấy bằng phân bò.

Verse 88

श्राद्धं समारभेद्भक्त्या गोष्ठे वा जलसन्निधौ । अग्निमान्निर्वपेत्पित्र्यं चरुं वा सक्तुमुष्टिभिः

Với lòng bhakti, hãy khởi sự lễ śrāddha—hoặc tại chuồng bò, hoặc gần nguồn nước. Trước ngọn lửa, hãy dâng lễ vật piṭrya: hoặc caru (món cơm/bột nấu chín), hoặc từng nắm saktu (ngũ cốc/ bột rang).

Verse 89

पितृभ्यो निर्वपामीति सर्वं दक्षिणतो न्यसेत् । अभिघार्य ततः कुर्यान्निर्वापत्रयमग्रतः

Vừa nói: “Con xin dâng (vật này) lên các Pitṛ (tổ tiên)”, hãy đặt mọi thứ về phía Nam. Rồi sau khi rưới lễ hiến bơ ghee, hãy thực hiện ba lần dâng cúng ở phía trước.

Verse 90

ते वितस्त्यायताः कार्याश्चतुरङ्गुलविस्तृताः । दर्वीत्रयं च कुर्वीत खादिरं रजतान्वितम्

Chúng nên được làm dài một vitasti (một gang tay) và rộng bốn bề ngang ngón tay; lại nên chuẩn bị ba muôi (darvī) bằng gỗ khadira, có gắn bạc.

Verse 91

रत्निमात्रं परिश्लक्ष्णं हस्ताकाराग्रमुत्तमम् । उदपात्राणि कांस्यस्य मेक्षणं च समित्कुशम्

Một dụng cụ dài một ratni (gang tay), nhẵn mịn và được gia công tinh xảo, có đầu mút thượng hảo như hình bàn tay; các bình bằng đồng thiếc để đựng nước; cùng muôi (mekṣaṇa), củi lễ (samit) và cỏ kuśa.

Verse 92

तिलपात्राणि सद्वासो गंधधूपानुलेपनम् । आहरेदपसव्यं च सर्वं दक्षिणतः शनैः

Hãy mang các bình đựng đầy mè (vừng), cùng y phục tốt, hương thơm, trầm hương (hương đốt) và dầu xoa; và hãy đem tất cả ấy, bước chậm rãi ở phía bên phải theo chiều apasavya, tức ngược chiều kim đồng hồ.

Verse 93

एवमासाद्य तत्सर्वं भवनस्योत्तरेंतरे । गोमयेनानुलिप्तायां गोमूत्रेण च मंडलम्

Sau khi đã thu xếp và bày biện tất cả như vậy, ở phần trong phía Bắc của ngôi nhà—tại nơi đã được trét phân bò—cũng hãy vẽ một maṇḍala (vòng nghi lễ) bằng nước tiểu bò.

Verse 94

साक्षताभिः सपुष्पाभिरद्भिः सव्यापसव्यवत् । विप्राणां क्षालयेत्पादावभिवंद्य पुनःपुनः

Với nước hòa gạo nguyên hạt và hoa, hãy rửa chân các vị Bà-la-môn, cung kính đi vòng từ trái sang phải, rồi cúi lạy hết lần này đến lần khác.

Verse 95

आसनेषूपविष्टेषु दर्भवत्सु विधानतः । उपस्पृष्टोदकान्विप्रानुपवेश्यानुमंत्रयेत्

Khi các vị Bà-la-môn đã được an tọa đúng phép trên chỗ ngồi trải cỏ darbha, và đã làm nghi thức chạm nước để thanh tịnh, thì hãy an trí các vị cho lễ và tụng những chân ngôn thích hợp trên các vị.

Verse 96

द्वौ दैवे पितृकृत्ये त्रीनेकैकं चोभयत्र वा । भोजयेदीश्वरोपीह न कुर्याद्विस्तरं बुधः

Trong lễ dành cho chư thiên, hãy thọ thực cúng dường hai vị Bà-la-môn; trong lễ tổ tiên, ba vị; hoặc ở cả hai lễ thì mỗi lễ một vị. Dẫu gia chủ có đủ khả năng cũng chỉ nên đãi bấy nhiêu—người trí chớ bày biện phô trương rườm rà.

Verse 97

दैवपूर्वं निवेद्याथ विप्रानर्घादिना बुधैः । अग्नौ कुर्यादनुज्ञातो विप्रैर्विप्रो यथाविधि

Trước hết, sau khi kính cẩn dâng bạch lên chư thần đúng nghi thức, bậc trí hãy tôn kính các vị Bà-la-môn bằng lễ vật như arghya. Rồi, được các vị Bà-la-môn cho phép, một vị Bà-la-môn hãy cử hành lễ hỏa cúng trong lửa thiêng đúng pháp.

Verse 98

स्वगृह्योक्तेन विधिना काले कृत्वा समंततः । अग्नीषोममयाभ्यां तु कुर्यादाप्यायनं बुधः

Đúng thời, sau khi thực hiện nghi lễ khắp bốn phương theo pháp thức được dạy trong Gṛhya-sūtra của mình, bậc trí hãy tiếp đó cử hành nghi thức āpyāyana (bồi bổ, làm sung mãn) bằng các lễ hiến thuộc về Agni và Soma.

Verse 99

दक्षिणाग्नौ प्रणीतेन स एवाग्निर्द्विजोत्तमः । यज्ञोपवीतान्निर्वर्त्य ततः पर्युक्षणादिकम्

Khi ngọn lửa ấy đã được dẫn đến hỏa đàn thiêng ở phương Nam, hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, chính ngọn lửa ấy phải được dùng để hoàn tất nghi thức yajñopavīta (dây thiêng); rồi sau đó thực hành paryukṣaṇa (rảy nước) cùng các thủ tục phụ trợ khác.

Verse 100

प्राचीनावीतिना कार्यमेतत्सर्वं विजानता । लब्ध्वा तस्माद्विशेषेण पिंडान्कुर्वीत चोदकं

Người am tường mọi nghi lễ này phải thực hành tất cả trong tư thế prācīnāvīta, tức đeo dây thiêng theo đúng phép; vì vậy, khi đã có đủ duyên và vật dụng thích hợp, hãy đặc biệt chuẩn bị lễ vật piṇḍa và phần hiến nước (udaka) kèm theo.

Verse 101

दद्यादुदकपात्रैस्तु सलिलं सव्यपाणिना । दद्यात्सर्वं प्रयत्नेन दमयुक्तो विमत्सरः

Với các bình nước, hãy dâng nước bằng tay trái; và hãy hiến dâng mọi sự bằng nỗ lực chân thành—người tự chế ngự và không vướng lòng ganh tỵ.

Verse 102

विधाय रेखां यत्नेन निर्वपेदवनेजनं । दक्षिणाभिमुखः कुर्यात्ततो दर्भान्निधाय वै

Sau khi cẩn trọng vạch một đường, hãy đặt lễ vật để tẩy tịnh; quay mặt về phương Nam mà thực hiện, rồi tiếp đó đặt cỏ darbha (kuśa) xuống.

Verse 103

निधाय पिंडमेकैकं सर्वं दर्भोपरिक्रमात् । निर्वपेदथ दर्भेषु नामगोत्रानुकीर्तनैः

Sau khi đặt từng piṇḍa một, và dùng cỏ kuśa bao vòng quanh tất cả, rồi hãy dâng chúng trên cỏ kuśa, đồng thời xướng tụng danh xưng và gotra (dòng tộc).

Verse 104

तेषु दर्भेषु तं हस्तं विमृज्याल्लेपभागिनां । तथैव च जपं कुर्यात्पुनः प्रत्यवनेजनम्

Bàn tay đã chạm vào phần lepa còn sót (uế tạp) ấy, hãy lau trên cỏ darbha. Rồi theo đúng cách ấy, lại tiếp tục trì tụng (japa) và một lần nữa thực hiện việc rửa tẩy thanh tịnh.

Verse 105

जलयुक्तं नमस्कृत्य गंधधूपार्चनादिभिः । एवमावाह्य तत्सर्वं वेदमंत्रैर्यथोदितैः

Sau khi cúi lạy với nước làm lễ vật, cùng hương thơm, trầm, sự cúng bái và các nghi thức khác, thì như vậy hãy thỉnh mời tất cả bằng các thần chú Veda đúng như đã được chỉ dạy.

Verse 106

एकाग्नरेकएवाद्भिर्निर्वपेद्दर्विकां तथा । ततः कृत्वा नरो दद्यात्पितृभ्यस्तु कुशान्बुधः

Chỉ dùng một ngọn lửa, và kèm nước, hãy đúng nghi thức dâng lễ hiến bằng muỗng (darvikā). Sau đó, khi đã làm xong, người trí hãy dâng cỏ kuśa lên các Pitṛ (tổ tiên).

Verse 107

ततः पिंडादिकं कुर्यादावाहनविसर्जनम् । ततो गृहीत्वा पिंडेभ्यो मात्राः सर्वाः क्रमेण तु

Rồi hãy cử hành các nghi lễ bắt đầu bằng việc dâng piṇḍa, kèm theo thỉnh mời và tiễn hoàn (visarjana). Sau đó, lấy các phần định lượng từ những piṇḍa ấy theo thứ tự mà dâng/phan phát đầy đủ.

Verse 108

तानेव विप्रान्प्रथममाशयित्वा च मानवः । वर्णयन्भोजयेदन्नमिष्टं पूर्तं च सर्वदा

Sau khi cho chính các vị vipra (Bà-la-môn) ấy an tọa trước, người ta hãy luôn thết đãi họ bằng cơm thực—cả phần thuộc iṣṭa (lễ vật từ tế tự) lẫn pūrta (bố thí công đức)—và kính cẩn tán dương đức hạnh của các vị.

Verse 109

वर्जयेत्क्रोधपरतां स्मरन्नारायणं हरिम् । तृप्तान्ज्ञात्वा पुनः कुर्याद्विकिरं सार्ववर्णिकं

Khi tưởng niệm Nārāyaṇa, Hari, người hành lễ phải tránh để sân hận chi phối. Sau khi biết mọi người đều đã mãn nguyện, lại phân phát phẩm vật/đồ ăn một cách công bằng cho mọi giai tầng.

Verse 110

विधृत्य सोदकं त्वन्नं सतिलं प्रक्षिपेद्भुवि । आचांतेषु पुनर्दद्याज्जलं पुष्पाक्षतोदकम्

Cầm phần thức ăn trộn với nước và mè, người hành lễ rải/hiến xuống mặt đất. Rồi sau nghi thức ācamana, lại dâng nước hòa cùng hoa và những hạt gạo nguyên vẹn.

Verse 111

स्वधावाचनकं सर्वं पिंडोपरि समाचरेत् । देवाद्यंतं प्रकुर्वीत श्राद्धनाशोन्यथा भवेत्

Phải thực hiện trọn vẹn việc tụng đọc các công thức Svadhā trên piṇḍa. Bắt đầu từ chư thiên rồi tiến dần đến phần cuối theo đúng thứ tự; nếu không, nghi lễ śrāddha sẽ hỏng.

Verse 112

विसृज्य विप्रान्प्रणतस्तेषां कृत्वा प्रदक्षिणम् । दक्षिणांदिशमाकांक्षन्पितॄनुद्दिश्य मानवः

Sau khi kính cẩn cáo lui các brāhmaṇa, đảnh lễ và đi nhiễu quanh họ, người ấy hướng tâm về phương Nam, làm nghi thức với lòng tưởng niệm các Pitṛ (tổ tiên).

Verse 113

दातारो नोभिवर्द्धंतां वेदाः सन्ततिरेव च । श्रद्धा च नो मा व्यगमद्बहुदेयं च नोस्त्विति

Nguyện các bậc thí chủ của chúng con ngày càng tăng trưởng; nguyện các Veda chúng con gìn giữ được hưng thịnh; và nguyện dòng dõi chúng con tiếp nối. Nguyện śraddhā của chúng con không bao giờ rời bỏ, và nguyện chúng con luôn có nhiều để bố thí—chúng con cầu nguyện như vậy.

Verse 114

अन्नं च नो बहुभवेदतिथींश्च लभेमहि । याचितारश्च नः संतु मा च याचिष्म कंचन

Nguyện cho chúng con có lương thực dồi dào và được đón tiếp các vị khách lữ hành. Nguyện có người đến cầu xin nơi chúng con, và nguyện chúng con chẳng bao giờ phải đi xin ai.

Verse 115

एतदग्निमतः प्रोक्तमन्वाहार्यं तु पार्वणं । यथेंदुसंक्षये तद्वदन्यत्रापि निगद्यते

Các bậc thông hiểu nghi lễ Hỏa tế đã dạy rằng: lễ hiến cúng anvāhārya chính là nghi thức pārvana. Như được quy định vào lúc trăng tàn, thì ở những nơi khác cũng được nói là áp dụng như vậy.

Verse 116

पिंडांस्तु गोजविप्रेभ्यो दद्यादग्नौ जलेपि वा । वप्रांते वाथ विकिरेदापोभिरथ वापयेत्

Nên dâng các piṇḍa (viên cơm) cho bò, cho loài vật và cho các vị Bà-la-môn; hoặc thả vào lửa, hay cả vào nước. Hoặc rải ở mép gò/bờ cao, hoặc hòa tan với nước rồi cho trôi đi.

Verse 117

पत्नीं तु मध्यमं पिंडं प्राशयेद्विनयान्विताम् । आधत्त पितरो गर्भं पुत्रसंतानवर्द्धनं

Hãy để người vợ—đầy đức khiêm cung và đoan trang—ăn viên piṇḍa ở giữa. Khi ấy các Pitṛ (tổ tiên) ban cho sự thụ thai, làm tăng trưởng con trai và dòng dõi.

Verse 118

तावन्निर्वापणं तिष्ठेद्यावद्विप्रा विसर्जिताः । वैश्वदेवं ततः कुर्यान्निवृत्तः पितृकर्मणः

Hãy để lễ vật nirvāpaṇa yên tại chỗ cho đến khi các vị Bà-la-môn được tiễn biệt cung kính. Sau khi hoàn tất nghi lễ dành cho tổ tiên, hãy cử hành lễ cúng Vaiśvadeva.

Verse 119

इष्टैः सह ततः शांतो भुंजीत पितृसेवितम् । पुनर्भोजनमध्वानं यानमायासमैथुनम्

Rồi, với tâm an tĩnh, người ấy nên cùng những người thân yêu thọ dụng thức ăn đã dâng để phụng sự Pitṛ (tổ tiên). Sau đó, nên tránh ăn lại, đi đường, hành trình bằng xe cộ, lao lực nặng và giao hợp.

Verse 120

श्राद्धकृच्छ्राद्धभुग्यो वा सर्वमेतद्विवर्जयेत् । स्वाध्यायं कलहं चैव दिवास्वप्नं च सर्वदा

Dù đang cử hành lễ Śrāddha hay đang thọ thực bữa cơm Śrāddha, người ấy đều phải tránh hết các điều ấy; và luôn kiêng svādhyāya (tụng/đọc Veda), cãi vã, cùng việc ngủ ban ngày.

Verse 121

अनेन विधिना श्राद्धं त्रिवर्गस्येह निर्वपेत् । कन्या कुंभ वृषस्थेर्के कृष्णपक्षेषु सर्वदा

Theo nghi thức này, tại đây nên cử hành lễ Śrāddha làm tăng trưởng tam mục tiêu (dharma, artha, kāma); và luôn nên thực hiện vào nửa tháng tối (kṛṣṇa-pakṣa) khi Mặt Trời ở cung Xử Nữ, Bảo Bình hoặc Kim Ngưu.

Verse 122

यत्रयत्र प्रदातव्यं सपिंडीकरणात्मकम् । तत्रानेन विधानेन देयमग्निमता सदा

Ở bất cứ nơi nào cần dâng cúng lễ vật liên hệ đến nghi thức sapiṇḍīkaraṇa, thì luôn phải dâng—do người gìn giữ thánh hỏa—đúng theo pháp thức đã định này.

Verse 123

अतः परं प्रवक्ष्यामि ब्रह्मणा यदुदीरितम् । श्राद्धं साधारणं नाम भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्

Nay ta sẽ trình bày điều mà Phạm Thiên (Brahmā) đã tuyên thuyết: lễ Śrāddha gọi là “sādhāraṇa” (thông dụng), ban cho quả cả hưởng thụ thế gian (bhukti) lẫn giải thoát (mukti).

Verse 124

अयने विषुवे चैव अमावस्यार्कसंक्रमे । अमावस्याष्टका कृष्णपक्ष पंचदशीषु च

Vào các kỳ ayana (chí) và viṣuva (phân), vào ngày amāvasyā (sóc), khi mặt trời saṅkramaṇa (nhập cung hoàng đạo mới), trong lễ Aṣṭakā, và cả vào tithi mười lăm của nửa tháng tối (kṛṣṇa-pakṣa) nữa—đều là những thời khắc đặc biệt linh thiêng.

Verse 125

आर्द्रा मघा रोहिणीषु द्रव्यब्राह्मणसंगमे । गजच्छायाव्यतीपाते विष्टिवैधृतिवासरे

Trong các nakṣatra Ārdrā, Maghā và Rohiṇī; khi xảy ra cuộc gặp gỡ liên quan đến tài vật và một vị brāhmaṇa; vào những thời điểm điềm dữ gọi là Gaja-chāyā và Vyatīpāta; và vào các ngày mang Viṣṭi (Bhadrā) cùng Vaidhṛti—đều bị xem là không thích hợp cho việc cát tường.

Verse 126

वैशाखस्य तृतीयायां नवमीकार्तिकस्य च । पंचदशी तु माघस्य नभस्ये च त्रयोदशी

Vào tithi thứ ba của tháng Vaiśākha, tithi thứ chín của tháng Kārtika, tithi thứ mười lăm của tháng Māgha, và tithi thứ mười ba của tháng Nabhas—đó là những ngày thánh đã được quy định.

Verse 127

युगादयः स्मृता ह्येताः पितॄपक्षोपकारिकाः । तथा मन्वंतरादौ च देयं श्राद्धं विजानता

Những dịp này, khởi đầu từ các yuga, được ghi nhớ là lợi ích cho Pitṛpakṣa (nửa tháng tưởng niệm tổ tiên). Cũng vậy, vào lúc mở đầu một manvantara, người hiểu đạo nên dâng lễ śrāddha.

Verse 128

अश्वयुङ्नवमी चैव द्वादशी कार्तिके तथा । तृतीया चैत्रमासस्य तथा भाद्रपदस्य च

Cũng đáng ghi nhớ: tithi thứ chín trong tháng Āśvayuja, tithi thứ mười hai trong tháng Kārttika, tithi thứ ba trong tháng Caitra, và cũng vậy tithi thứ ba trong tháng Bhādrapada.

Verse 129

फाल्गुनस्य त्वमावास्या पौषस्यैकादशी तथा । आषाढस्यापि दशमी माघमासस्य सप्तमी

Ngày Amāvasyā (trăng non) của tháng Phālguna; cũng vậy ngày Ekādaśī của tháng Pauṣa; lại ngày Daśamī của tháng Āṣāḍha; và ngày Saptamī của tháng Māgha.

Verse 130

श्रावणे चाष्टमी कृष्णा तथाषाढी च पूर्णिमा । कार्तिकी फाल्गुनी चैवा ज्येष्ठे पंचदशी सिता

Trong tháng Śrāvaṇa là ngày Aṣṭamī của hắc bán nguyệt; trong tháng Āṣāḍha là ngày Pūrṇimā; cũng vậy trong tháng Kārtika và Phālguna; và trong tháng Jyeṣṭha là ngày Pañcadaśī của bạch bán nguyệt—đó là những tithi thiêng đã được chỉ định.

Verse 131

मन्वंतरादयस्त्वेता दत्तस्याक्षयकारिकाः । पानीयमप्यत्र तिलैर्विमिश्रं दद्यात्पितृभ्यः प्रयतो मनुष्यः

Những nghi lễ này, khởi từ các pháp Manvantara, khiến vật thí trở nên akṣaya—không hao mòn. Tại đây nữa, người chí thành nên dâng lên các Pitṛ cả nước hòa hạt mè.

Verse 132

श्राद्धं कृतं तेन समास्सहस्रं रहस्यमेतत्पितरो वदंति । वैशाख्यामुपवासेषु तथोत्सवमहालये

Các Tổ tiên (Pitṛ) nói đây là điều bí mật: người nào làm như vậy thì như đã cử hành Śrāddha suốt một nghìn năm—nhất là trong các kỳ trai giới tháng Vaiśākha và cũng trong lễ hội Mahālaya.

Verse 133

तीर्थायतनगोष्ठेषु द्वीपोद्यानगृहेषु च । विविक्तेषूपलिप्तेषु श्राद्धं देयं विजानता

Người hiểu đạo nên cử hành lễ śrāddha tại các thánh địa hành hương, trong khu vực linh thiêng và hội đường, trên các đảo, trong vườn tược và tại tư gia—nhất là ở chỗ vắng lặng và đã được trát quét sạch để thanh tịnh.

Verse 134

विप्रान्पूर्वेपरेचाह्नि विनीतात्मानि मंत्रयेत् । शीलवृत्तगुणोपेतान्वयोरूपसमन्वितान्

Vào buổi tiền trưa và lại vào buổi xế chiều, nên thỉnh ý các brāhmaṇa có tâm tự chế và kỷ luật—những vị đầy đủ hạnh kiểm, sinh kế chánh đáng và các đức tính, lại có sự chín chắn và phong thái đáng kính.

Verse 135

द्वौ दैवे पितृकृत्ये त्रीनेकैकमुभयत्र वा । भोजयेत्सुसमृद्धोपि न प्रकुर्वीत विस्तरम्

Trong lễ dành cho chư thiên, nên thết đãi hai vị brāhmaṇa; trong lễ dành cho tổ tiên, nên thết đãi ba vị—hoặc mỗi bên một vị, hay một vị cho cả hai lễ. Dẫu rất sung túc, cũng không nên biến bữa cúng thành sự phô trương rườm rà.

Verse 136

विश्वेदेवान्यवैः पुष्पैरभ्यर्च्यासनपूर्वकं । पूरयेत्पात्रयुग्मं तु स्थाप्यं दर्भपवित्रके

Sau khi cung kính thờ phụng Viśvedevas bằng lúa mạch và hoa, khởi đầu bằng việc dâng āsana (chỗ ngồi), hãy đổ đầy đôi bình rồi đặt lên cỏ kuśa (darbha) đã được thánh hóa làm vật tẩy tịnh.

Verse 137

शन्नोदेवीत्यपः कुर्याद्यवोसीति यवानपि । गंधपुष्पैस्तु संपूज्य विश्वान्देवान्प्रतिन्यसेत्

Tụng “śaṃ no devīḥ” thì làm phép tịnh hóa nước; tụng “yavosī” thì cũng tịnh hóa lúa mạch. Rồi dùng hương và hoa mà cung kính cúng dường, và an vị (thỉnh mời) các Viśve-deva.

Verse 138

विश्वेदेवास इत्याभ्यामावाह्य विकिरेद्यवान् । यवोसि धान्यराजस्त्वं वारुणो मधुमिश्रितः

Thỉnh mời bằng hai thần chú mở đầu “Viśvedevāsa…”, rồi rải lúa mạch. (Xưng rằng:) “Ngươi là lúa mạch—vua của các hạt ngũ cốc; ngươi là lễ vật của Varuṇa, hòa lẫn với mật ong.”

Verse 140

अभ्यर्च्य गंधाद्युत्सृज्य पितृयज्ञं समारभेत् । दर्भासनादि कृत्वादौ त्रीणि पात्राणि चार्चयेत्

Trước hết hãy làm lễ phụng thờ, rồi đặt riêng hương liệu và các vật khác; sau đó nên khởi sự nghi lễ pitṛ-yajña (tế tự tổ tiên). Ngay lúc ban đầu, sau khi sắp đặt chỗ ngồi bằng cỏ darbha và các chuẩn bị liên hệ, hãy làm nghi thức tịnh hóa và thờ cúng ba chiếc bình.

Verse 141

सपवित्राणि कृत्वादौ शन्नोदेवीत्यपः क्षिपेत् । तिलोसीति तिलान्कुर्याद्गन्धपुष्पादिकं पुनः

Trước hết, sau khi chuẩn bị pavitra (vòng/ sợi tịnh hóa), hãy rảy nước và tụng “śaṃ no devīḥ”. Kế đó, với thần chú “tilosī”, hãy đặt hạt mè; rồi lại dâng hương, hoa và các phẩm vật tương tự.

Verse 142

पात्रं वनस्पतिमयं तथा पर्णमयं पुनः । राजतं वा प्रकुर्वीत तथा सागरसंभवम्

Nên chuẩn bị một chiếc bình làm từ vật liệu thực vật, hoặc một chiếc bình làm bằng lá; hay có thể làm bằng bạc, và cũng vậy, bằng vật chất sinh ra từ đại dương.

Verse 143

सौवर्णं राजतं ताम्रं पितॄणां पात्रमुच्यते । रजतस्य कथा वापि दर्शनं दानमेव च

Đối với việc dâng cúng các Pitṛ (tổ tiên), bình bằng vàng, bạc và đồng được quy định. Quả thật, ngay cả việc nói về bạc, được thấy bạc, hay đem bạc bố thí cũng tự thân là công đức.

Verse 144

राजतैर्भाजनैरेषां पितॄणां रजतान्वितैः । वार्यपि श्रद्धया दत्तमक्षयायोपकल्पते

Ngay cả nước, khi được dâng lên các Pitṛ với lòng śraddhā, bằng những bình bạc được điểm sức bằng bạc, cũng trở thành nhân duyên của công đức bất hoại.

Verse 145

अद्यापि पितृपात्रेषु पितॄणां राजतान्वितम् । शिवनेत्रोद्भवं यस्मादुत्तमं पितृवल्लभम्

Cho đến hôm nay, trong các bình khí dùng để dâng cúng Pitṛ (Tổ tiên), người ta vẫn đặt bạc vào; vì nói rằng bạc phát sinh từ con mắt của Śiva, nên được xem là tối thượng và đặc biệt được Tổ tiên yêu quý.

Verse 146

एवं पात्राणि संकल्प्य यथालाभं विमत्सरः । या दिव्येति पितुर्नाम गोत्रे दर्भान्करे न्यसेत्

Như vậy, sau khi sắp đặt các pháp khí theo điều kiện có được, với tâm không ganh tị, hành giả đặt cỏ kuśa (darbha) vào tay, xưng danh người cha và dòng họ (gotra), rồi trì lời thỉnh “yā divyā”.

Verse 147

पितॄनावाहयिष्यामि तथेत्युक्तः स तैः पुनः । उशंतस्त्वा तथायन्तु ऋग्म्यामावाहयेत्पितॄन्

Ông nói: “Ta sẽ thỉnh mời các Pitṛ.” Rồi khi lại được các vị ấy chỉ dạy, ông tụng: “Nguyện các Ngài đến đây, với lòng hoan hỷ đối với người.” Như vậy, nên dùng các câu Ṛg để thỉnh mời Pitṛ.

Verse 148

या दिव्येत्यर्घ्यमुत्सृज्य दद्याद्गंधादिकं ततः । वस्त्रोत्तरं दर्भपूर्वं दत्वा संश्रयमादितः

Sau khi dâng arghya (nước cúng) với thần chú “yā divyā…”, rồi hãy tiến dâng hương thơm và các phẩm vật khác. Kế đó, trước hết đặt cỏ darbha, dâng tấm thượng y, và ngay từ ban đầu hãy nương tựa (quy y) với lòng cung kính trong nghi lễ.

Verse 149

पितृपात्रे निधायाथ न्युब्जमुत्तरतो न्यसेत् । पितृभ्यः स्थानमसीति निधाय परिवेषयेत्

Rồi đặt vào bình khí dành cho Pitṛ, và an trí lễ vật về phía bắc. Với quyết nguyện: “Đây là chỗ ngồi của các Pitṛ,” rồi theo đó mà dâng bày, phụng sự các phẩm vật cúng.

Verse 150

तत्रापि पूर्वतः कुर्यादग्निकार्यं विमत्सरः । उभाभ्यामपि हस्ताभ्यामाहृत्य परिवेषयेत्

Tại đó cũng vậy, người không ganh tỵ trước hết nên cử hành các nghi lễ liên hệ đến lửa thiêng (Agni); rồi dùng cả hai tay nâng phẩm vật/đồ ăn mà dâng bày và phân phát đúng phép.

Verse 151

उशन्तस्त्वेति तं दर्भं पाणिभक्तं विशेषतः । गुणान्वितैश्च शाकाद्यैर्नानाभक्ष्यैस्तथैव च

Họ nói: “Uśantastve” — nghĩa là “nguyện được đẹp lòng (Ngài)” — rồi tự tay dâng cỏ darbha với sự cẩn trọng đặc biệt; lại kèm các món rau được chuẩn bị tinh sạch và nhiều loại thức ăn khác.

Verse 152

अन्नं च सदधिक्षीरं गोघृतं शर्करान्वितं । मासं प्रीणाति वै सर्वान्पितॄनित्याह पद्मजः

Cơm thực cùng sữa chua và sữa, bơ ghee từ bò và đường—lễ phẩm ấy trong suốt một tháng quả thật làm thỏa mãn hết thảy các Pitṛ (tổ tiên); đó là lời Padmaja (Phạm Thiên) dạy.

Verse 153

द्वौ मासौ मत्स्यमांसेन त्रीन्मासान्हारिणेन तु । औरभ्रेणाथ चतुरः शाकुनेनाथ पंच वै

Với thịt cá, (sự thỏa mãn của tổ tiên) được hai tháng; với thịt nai ba tháng; với thịt cừu bốn tháng; và với thịt chim thì năm tháng, quả thật như vậy.

Verse 154

वाराहस्य तु मांसेन षण्मासं तृप्तिरुत्तमा । सप्तलोहस्य मांसेन तथाष्टावाजकेन तु

Với thịt lợn rừng (varāha) thì được sự thỏa mãn tối thượng trong sáu tháng; với thịt saptalohā thì được bảy tháng; và với thịt ājaka thì được tám tháng.

Verse 155

पृषतस्य तु मांसेन तृप्तिर्मासान्नवैव तु । दशमासांश्च तृप्यंते वराहमहिषामिषैः

Với thịt nai đốm (pṛṣata), người ta được thỏa mãn trong chín tháng; còn với thịt heo rừng và thịt trâu, sự thỏa mãn kéo dài mười tháng.

Verse 156

शशकूर्मयोस्तु मांसेन मासानेकादशैव तु । संवत्सरं तु गव्येन पयसा पायसेन वा

Ăn thịt thỏ hoặc thịt rùa thì (thời hạn sám hối) kéo dài mười một tháng; nhưng dùng các phẩm vật của bò—sữa, hoặc pāyasa (cơm sữa/khīr)—thì thời hạn ấy trọn vẹn một năm.

Verse 157

सौकरेण तु तृप्यंते मासान्पंचदशैव तु । वार्ध्रीणसस्य मांसेन तृप्तिर्द्वादशवार्षिकी

Với thịt heo rừng, sự thỏa mãn kéo dài mười lăm tháng; còn với thịt vārdhrīṇasa, sự thỏa mãn kéo dài mười hai năm.

Verse 158

कालशाकेन चानंत्यं खड्गमांसेन चैव हि । यत्किंचिन्मधुना मिश्रं गोक्षीरं दधिपायसम्

Cũng vậy, ăn rau kālaśāka và ăn thịt tê giác thì (chuốc lấy) tội lỗi vô tận; và cũng vậy, dùng bất cứ thứ gì trộn với mật ong—sữa bò, và dadhi-pāyasa (món ngọt nấu trong sữa chua)—đều như thế.

Verse 159

दत्तमक्षयमित्याहुः पितरः पूर्वदेवताः । स्वाध्यायं श्रावयेत्पित्र्यं पुराणान्यखिलानि च

Các Pitṛ—những vị thần linh thời cổ—tuyên rằng: “Bố thí được dâng theo đúng nghi lễ là bất hoại (akṣaya).” Vì thế, nên tụng đọc svādhyāya thuộc về tổ tiên cho các Ngài, và cũng nên thỉnh tụng tất cả các Purāṇa.

Verse 160

ब्रह्मविष्ण्वर्करुद्राणां स्तवानि विविधानि च । इंद्रेशसोमसूक्तानि पावमानीश्च शक्तितः

Và (ở đó) có nhiều bài tán tụng dâng lên Brahmā, Viṣṇu, Thần Mặt Trời và Rudra; lại có các Sūkta kính dâng Indra, Īśa và Soma, cùng những thánh ca Pāvamānī—mỗi bài tùy theo năng lực và hiệu nghiệm riêng của nó.

Verse 161

बृहद्रथंतरं तत्र ज्येष्ठसामाथ रौरवं । तथैव शांतिकाध्यायं मधुब्राह्मणमेव च

Tại đó người ta tụng Bṛhadrathantara, Jyeṣṭhasāman và Raurava; cũng vậy, tụng chương Śānti (an tức) và cả Madhu-brāhmaṇa.

Verse 162

मण्डलब्राह्मणं तद्वत्प्रीतिकारि च यत्पुनः । विप्राणामात्मनश्चापि तत्सर्वं समुदीरयेत्

Cũng vậy, nên đúng pháp mà tụng đọc tất cả những điều ấy—(nghi thức) về maṇḍala và brāhmaṇa—và bất cứ điều gì nữa đem lại hoan hỷ, cho các brāhmaṇa và cho chính mình.

Verse 163

भारताध्ययनं कार्यं पितॄणां परमप्रियं । भुक्तवत्सु च विप्रेषु भोज्यतोयादिकं नृप

Hỡi đức vua, nên tụng đọc/học Bhārata (Mahābhārata), vì đó là điều các Pitṛ (tổ tiên) yêu quý bậc nhất. Và khi các brāhmaṇa đã dùng bữa xong, nên dâng cúng thức ăn, nước và các vật khác để viên mãn nghi lễ.

Verse 164

सार्ववर्णिकमन्नाद्यमानयेत्सावधारणं । समुत्सृजेद्भुक्तवतामग्रतो विकिरान्भुवि

Nên cẩn trọng đem đến thức ăn và các vật dụng khác thích hợp cho mọi giai tầng. Và sau khi mọi người đã dùng bữa, nên kính cẩn để riêng phần còn lại, đồng thời rải một phần xuống đất trước mặt những người đã ăn.

Verse 165

अग्निदग्धाश्च ये जीवा येप्यदग्धाः कुले मम । भूमौ दत्तेन तृप्यंतु तृप्ता यांतु परां गतिं

Nguyện cho các hữu tình trong dòng tộc của ta—kẻ đã bị lửa thiêu và kẻ chưa bị thiêu—được no đủ nhờ lễ vật dâng trên mặt đất; và khi đã thỏa mãn, nguyện họ đạt đến cảnh giới tối thượng.

Verse 166

येषां न माता न पिता न बंधुर्न चापि मित्रं न तथान्नमस्ति । तत्तॄप्तयेन्नं भुवि दत्तमेतत्पयातु योगाय यतो यतस्ते

Đối với những ai không mẹ không cha, không bà con không bạn hữu, lại cũng không có cơm ăn—nguyện phần thực phẩm dâng trên mặt đất này làm họ được thỏa; dù họ ở nơi nào, xin cho đến được nơi ấy để nuôi dưỡng và đem lại an ổn (yoga-kṣema) cho họ.

Verse 167

असंस्कृतप्रमीतानां त्यागिनां कुलभागिनां । उछिष्टभागधेयानां दर्भेषु विकिरासनं

Việc rải phần cơm thừa trên cỏ kuśa được quy định cho những người chết khi chưa thọ các nghi lễ (saṃskāra), cho bậc ly tham xuất thế, cho người có phần theo quyền tộc hệ, và cho kẻ phần phận chỉ là đồ thừa còn lại.

Verse 168

तृप्तान्ज्ञात्वोदकं दद्यात्सकृद्विकिरणे तथा । विप्रलिप्तमहीपृष्टे गोशकृन्मूत्रवारिणा

Khi biết các vị khách đã được thỏa mãn, bấy giờ hãy dâng nước; và cũng vậy, hãy rảy một lần để tịnh hóa. Trên nền đất đã được trát dành cho các vị Bà-la-môn, việc rảy ấy làm bằng nước hòa với phân bò và nước tiểu bò.

Verse 169

निधाय दर्भान्विधिवद्दक्षिणाग्रान्प्रयत्नतः । सर्ववर्णविधानेन पिंडांश्च पितृयज्ञवत्

Sau khi cẩn trọng đặt cỏ darbha đúng pháp, cho đầu ngọn hướng về phương Nam, người ấy cũng nên theo đầy đủ nghi thức đã định mà nặn các piṇḍa (viên cơm) giống như trong lễ tế tổ tiên (pitṛ-yajña).

Verse 170

अवनेजनपूर्वं तु नामगोत्रं तु मानवः । उक्त्वा पुष्पादिकं दत्वा कृत्वा प्रत्यवनेजनं

Trước khi cử hành nghi thức tẩy rửa (avanejana), người ấy nên xưng danh và gotra (dòng tộc); rồi dâng hoa v.v., sau đó thực hiện pratyavanejana, tức lễ tẩy rửa kết thúc.

Verse 171

ज्ञात्वापसव्यं सव्येन पाणिना त्रिः प्रदक्षिणं । पितृवन्मातृकं कार्यं विधिवद्दर्भपाणिना

Sau khi hiểu đúng phép apasavya (hướng trái), người ấy nên đi pradakṣiṇa ba vòng bằng tay trái; và nghi lễ cho tổ tiên bên ngoại cũng phải làm như bên nội, đúng pháp, tay cầm cỏ darbha.

Verse 172

दीपप्रज्वालनं तद्वत्कुर्यात्पुष्पार्चनं बुधः । तथा चांतेषु चाचम्य दद्याच्चापः सकृत्सकृत्

Cũng vậy, bậc trí nên thắp đèn và cúng hoa mà hành lễ; và ở các phần kết, sau khi làm ācamana (nhấp nước tịnh hóa), lại dâng nước hết lần này đến lần khác.

Verse 173

तथा पुष्पाक्षतान्पश्चादक्षय्योदकमेव च । सतिलं नामगोत्रेण दद्याच्छक्त्या च दक्षिणाम्

Rồi sau đó, nên dâng hoa và akṣata (gạo nguyên hạt), cùng nghi thức akṣayyodaka—nước cúng không cạn; kèm mè, xưng danh và gotra, và bố thí dakṣiṇā tùy theo khả năng.

Verse 174

गोभूहिरण्यवासांसि भव्यानि शयनानि च । दद्याद्यदिष्टं विप्राणामात्मनः पितुरेव च

Nên bố thí bò, đất đai, vàng, y phục và giường nằm tốt đẹp; và bất cứ vật gì yêu quý hay mong cầu, cũng nên dâng cho các brāhmaṇa vì phúc lợi cho chính mình và cho cha mình nữa.

Verse 175

वित्तशाठ्येन रहितः पितृभ्यः प्रीतिमावहेत् । ततः स्वधावाचनकं विश्वेदेवेषु चोदकं

Không gian dối về của cải, người ấy nên làm cho các Pitṛ (tổ tiên) được hoan hỷ. Sau đó, hãy tụng lời thỉnh “svadhā” và dâng nước cúng (tarpana) lên các Viśvedevas.

Verse 176

दत्वाशीः प्रतिगृह्णीयाद्द्विजेभ्योपि यथा बुधः । अघोराः पितरः संतु संत्वित्युक्तः पुनर्द्विजैः

Sau khi ban lời chúc phúc, bậc trí giả nên nhận lại lời chúc phúc đáp, dù từ các dvija. Rồi các Bà-la-môn lại nói: “Nguyện các Pitṛ là aghora, hiền hòa không đáng sợ; tathāstu.”

Verse 177

गोत्रं तथा वर्द्धतां तु तथेत्युक्तश्च तैः पुनः । स्वस्तिवाचनकं कुर्यात्पिंडानुद्धृत्य भक्तितः

Và khi họ lại nói: “Tathāstu; nguyện dòng gotra của ông tăng trưởng,” thì người ấy hãy chí thành nâng các piṇḍa lên và làm svastivācana—tụng lời chúc lành cát tường.

Verse 178

उच्छेषणं तु तत्तिष्ठेद्यावद्विप्रविसर्जनम् । ततो गृहबलिं कुर्यादिति धर्मो व्यवस्थितः

Phần thức ăn còn lại (ucchiṣṭa) nên để riêng cho đến khi tiễn vị khách Bà-la-môn đi một cách cung kính. Sau đó hãy dâng gṛha-bali, lễ cúng trong nhà; ấy là quy tắc dharma đã được an lập.

Verse 179

उच्छेषणं भूमिगतमजिह्मस्याशठस्य च । दासवर्गस्य तत्पिंडं भागधेयं प्रचक्षते

Phần thức ăn thừa được người ngay thẳng, không gian trá đặt xuống đất—miếng ấy được tuyên là phần phận đúng đắn dành cho hạng người phục dịch.

Verse 180

पितृभिर्निर्मितं पूर्वमेतदाप्यायनं सदा । अव्रतानामपुत्राणां स्त्रीणामपि नराधिप

Tâu Đại vương, nghi lễ nuôi dưỡng bền lâu này xưa kia do các Pitṛ (tổ tiên) thiết lập cho những người không giữ vrata, cho kẻ vô tự, và cả cho phụ nữ nữa.

Verse 181

ततः स्थानाग्रतः स्थित्वा प्रतिगृह्यांबुपात्रिकां । वाजेवाजेति च जपन्कुशाग्रेण विसर्जयेत्

Rồi đứng trước chỗ đã định, cầm bình nước, khẽ tụng “vāje vāje”, và dùng đầu cỏ kuśa mà phóng xả (nước) đi.

Verse 182

बहिः प्रदक्षिणं कुर्यात्पदान्यष्टावनुव्रजेत् । बंधुवर्गेण सहितः पुत्रभार्यासमन्वितः

Hãy đi vòng pradakṣiṇā phía ngoài, tiến tám bước, có họ hàng thân thuộc cùng đi, kèm theo con trai và người vợ.

Verse 183

निवृत्य प्रणिपत्याथ प्रयुज्याग्निं स मंत्रवित् । वैश्वदेवं प्रकुर्वीत नैत्यिकं बलिमेव च

Trở về rồi đảnh lễ, người thông hiểu thần chú hãy nhóm lửa thiêng; hãy cử hành lễ Vaiśvadeva và cũng dâng bali hằng ngày.

Verse 184

ततस्तु वैश्वदेवांते सभृत्यसुतबांधवः । भुंजीतातिथिसंयुक्तः सर्वं पितृनिषेवितं

Rồi sau khi hoàn tất lễ Vaiśvadeva, cùng với gia nhân, các con và bà con thân thuộc—lại có khách đồng dự—hãy thọ thực, sau khi đã phụng hiến mọi vật đúng phép cho các Pitṛ (tổ tiên).

Verse 185

एतच्चानुपनीतोपि कुर्यात्सर्वेषु पर्वसु । श्राद्धं साधारणं नाम सर्वकामफलप्रदम् । भार्याविरहितोप्येतत्प्रवासस्थोपि भक्तिमान्

Dẫu người chưa thọ lễ Upanayana cũng nên thực hành nghi thức này vào mọi ngày parvan linh thiêng. Đây gọi là śrāddha “sādhāraṇa” (thông dụng), ban cho quả báo của mọi sở nguyện. Dù không có vợ bên cạnh, hay đang ở xa nhà nơi đất khách, người có lòng bhakti vẫn nên cử hành.

Verse 186

शूद्रोप्यमंत्रकं कुर्यादनेन विधिना नृप । तृतीयमाभ्युदयिकं वृद्धिश्राद्धं विधीयते

Tâu Đại vương, ngay cả người Śūdra cũng có thể làm theo nghi thức này mà không cần tụng mantra. Loại thứ ba được quy định là ābhyudayika—śrāddha nhằm cầu thịnh vượng và tăng trưởng.

Verse 187

उत्सवानंदसंस्कारे यज्ञोद्वाहादिमंगले । मातरः प्रथमं पूज्याः पितरस्तदनंतरं

Trong các nghi lễ hân hoan và cát tường—như tế lễ yajña, hôn lễ và mọi nghi thức mừng lành—trước hết nên lễ bái các bậc mẹ, rồi sau đó mới đến các bậc cha.

Verse 188

ततो मातामहा राजन्विश्वेदवास्तथैव च । प्रदक्षिणोपचारेण दध्यक्षतफलोदकैः

Rồi tiếp đó, tâu Đại vương, vị ngoại tổ (mātāmahā) và cũng như các Viśvedevā được tôn kính bằng nghi thức pradakṣiṇā và các lễ vật: sữa chua, gạo nguyên hạt (akṣata), trái cây và nước.

Verse 189

प्राङ्मुखो निर्वपेत्पिंण्डान्पूर्वांश्चैव पुरातनान् । संपन्नमित्यभ्युदये दद्यादर्घं द्वयोर्द्वयोः

Hướng mặt về phương Đông, người ấy nên dâng các piṇḍa cho tổ tiên theo nghi thức cổ truyền. Vào thời khắc cát tường của sự thịnh đạt, miệng xưng “sampannam” (nguyện được viên thành), rồi dâng lễ arghya theo từng đôi.

Verse 190

युग्मा द्विजातयः पूज्या वस्त्राकल्पांबरादिभिः । तिलकार्यं यवैः कार्यं तच्च सर्वानुपूर्वकं

Các đôi người thuộc hàng nhị sinh (dvija) nên được tôn kính bằng y phục, đồ trang sức, áo quần và các vật tương tự. Nghi lễ liên quan đến mè (vừng) hãy thực hiện bằng lúa mạch, và mọi việc đều phải làm theo đúng thứ tự.

Verse 191

मंगल्यानि च सर्वाणि वाचयेद्द्विजपुंगवान् । एवं शूद्रोपि सामान्यं वृद्धिश्राद्धं च सर्वदा

Một vị Bà-la-môn ưu tú nên tụng đọc mọi lời chúc phúc cát tường. Nhờ vậy, ngay cả người Śūdra cũng có thể luôn thực hành śrāddha thông thường và cả vṛddhi-śrāddha (nghi lễ vào dịp tăng trưởng, thịnh vượng).

Verse 192

नमस्कारेण मंत्रेण कुर्याद्दानानि वै बुधः । दानं प्रधानं शूद्रस्य इत्याह भगवान्प्रभुः । दानेन सर्वकामाप्तिस्तस्य संजायते यतः

Người trí nên bố thí (dāna) kèm theo thần chú đảnh lễ (namaskāra). Đức Bhagavān, Đấng Tối Thượng, đã dạy rằng đối với người Śūdra, bố thí là bổn phận dharma hàng đầu; vì nhờ bố thí mà mọi sở nguyện của người ấy được thành tựu.