Adhyaya 5

Verse 1

भीष्म उवाच । कथं सती दक्षसुता देहं त्यक्तवती शुभा । दक्षयज्ञस्तु रुद्रेण विध्वस्तः केन हेतुना

Bhīṣma thưa: Nàng Satī cát tường, ái nữ của Dakṣa, đã lìa bỏ thân này như thế nào? Và vì duyên cớ gì tế lễ (yajña) của Dakṣa lại bị Rudra phá hủy?

Verse 2

एतन्मे कौतुकं ब्रह्मन्कथं देवो महेश्वरः । जगामाथ क्रोधवशं त्रिपुरारिर्महायशाः

Bạch Bà-la-môn, đó là điều ta muốn biết: vì sao Thần Maheśvara—Tripurāri lừng danh—lại bị cơn phẫn nộ chi phối?

Verse 3

पुलस्त्य उवाच । गंगाद्वारे पुरा भीष्म दक्षो यज्ञमथारभत् । तत्र देवासुरगणाः पितरोथ महर्षयः

Pulastya nói: Thuở xưa, hỡi Bhīṣma, Dakṣa khởi lập lễ tế yajña tại Gaṅgādvāra. Nơi ấy, các đoàn chư thiên và a-tu-la, các Pitṛ cùng các đại hiền thánh đều tụ hội.

Verse 4

समाजग्मुर्मुदायुक्ताः सर्वे देवाः सवासवाः । नागा यक्षाः सुपर्णाश्च वीरुदोषधयस्तथा

Tất cả chư thiên—cùng với Indra—đều hân hoan kéo đến; các Nāga, Yakṣa, Suparṇa (Garuda) cũng vậy, cùng các dây leo và thảo dược linh dược.

Verse 5

कश्यपो भगवानत्रिः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः । प्रचेतसोंगिराश्चैव वसिष्ठश्च महातपाः

Tôn giả Kaśyapa, Atri, Pulastya, Pulaha, Kratu, Pracetas, Aṅgiras và Vasiṣṭha—tất thảy đều là bậc đại khổ hạnh, mahātapasvī.

Verse 6

तत्र वेदीं समां कृत्वा चातुर्होत्रं न्यवेशयत् । होता वसिष्ठस्तत्रासीदंगिराध्वर्युसत्तमः

Tại đó, Ngài làm cho vedi (đàn tế) bằng phẳng và an trí nghi lễ caturhotra với bốn vị tế sư. Trong lễ tế ấy, Vasiṣṭha làm Hotṛ, còn Aṅgirā—bậc tối thượng trong hàng Adhvaryu—hiện diện.

Verse 7

बृहस्पतिरथोद्गाता ब्रह्मा वै नारदस्तथा । यज्ञकर्मप्रवृत्तौ तु हूयमानेषु चाग्निषु

Rồi Bṛhaspati làm Udgātṛ, người xướng tụng Sāma; Brahmā và Nārada cũng ở đó. Khi nghi sự yajña vận hành, các lễ vật được rưới vào những ngọn lửa tế.

Verse 8

आगता वसवः सर्व आदित्या द्वादशैव तु । अश्विनौ मरुतश्चैव मनवश्च चतुर्दश

Tất cả các Vasu đều đến, và quả thật mười hai Āditya; đôi Aśvin cùng các Marut cũng vậy, và mười bốn Manu nữa.

Verse 9

एवं यज्ञे प्रवृत्ते तु हूयमानेषु चाग्निषु । विभूतिं तां परां तत्र भक्ष्यभोज्यकृतां शुभाम्

Như vậy, khi lễ tế đã khởi hành và các ngọn lửa đang được nuôi bằng lễ vật, nơi ấy hiện ra một vibhūti tối thượng, cát tường—làm sinh khởi các món ăn để thọ dụng và thưởng thức.

Verse 10

आलोक्य सर्वतो भूमिं समंताद्दशयोजनम् । महावेदी कृता तत्र सर्वैस्तत्र समन्वितैः

Sau khi quan sát đất đai bốn phía trong phạm vi mười yojana, tất cả những vị hội tụ nơi ấy đồng lòng dựng nên Mahāvedi—đàn tế lớn—ngay tại chỗ đó.

Verse 11

सर्वान्देवान्शक्रमुख्यान्यज्ञे दृष्ट्वा सती शुभा । तदासानुनयं वाक्यं प्रजापतिमभाषत

Thấy tất cả chư thiên—Indra và các vị khác—đều hiện diện trong lễ tế yajña, nàng Satī cát tường bèn thưa với Prajāpati bằng những lời hòa giải dịu dàng.

Verse 12

सत्युवाच । ऐरावतं समारूढो देवराजः शतक्रतुः । पत्न्या शच्या सहायातः कृतावासः शतक्रतुः

Satya nói: Đấng Thiên vương Śatakratu (Indra) cưỡi voi Airāvata mà đến, có hiền thê Śacī tháp tùng; và hiền sĩ Kṛtāvāsa cũng hiện diện nơi ấy.

Verse 13

पापानां यो यमयिता धर्मेणाधर्मिणां प्रभुः । पत्न्या धूमोर्णया सार्द्धमिहायातः स दृश्यते

Đấng chế ngự và trừng phạt kẻ tội lỗi, bậc chúa tể dùng Dharma mà trị kẻ phi pháp—nay được thấy nơi đây, đã đến cùng hiền thê Dhūmorṇā.

Verse 14

यादसां च पतिर्द्देवो वरुणो लोकभावनः । गौर्य्या पत्न्या सहायातः प्रचेता मंडपे त्विह

Và Varuṇa—vị thần làm chủ loài thủy tộc, đấng nâng đỡ các thế giới—đã đến nơi đình quán của Pracetas này, cùng hiền thê Gaurī.

Verse 15

सर्वयक्षाधिपो देवः पुत्रो विश्रवसो मुनेः । पत्न्या त्विह समायातः सह देव्या धनाधिपः

Vị thần làm chủ hết thảy Yakṣa, con của hiền sĩ Viśravas—đấng chủ tể tài bảo—đã đến đây cùng hiền thê; bậc Dhanādhipa đến với Thánh Nữ (Devī) kề bên.

Verse 16

मुखं यः सर्वदेवानां जंतूनामुदरे स्थितः । वेदा यदर्थमुत्पन्नास्सोयं यज्ञमुपागतः

Đấng là miệng của hết thảy chư thiên, ngự trong bụng của muôn loài hữu tình—vì Ngài mà các Veda được khai sinh—nay đã đến đây trong hình tướng của Yajña, lễ tế thiêng liêng.

Verse 17

निऋती राक्षसेन्द्रोऽसौ दिक्पतित्वे नियोजितः । स च त्विहागतस्तात पत्न्या सार्द्धं क्रताविह

Nirṛti ấy—chúa tể loài Rākṣasa—được bổ nhiệm làm vị hộ phương của một hướng. Và này người thân yêu, ngài ấy cũng đã đến đây cùng với hiền thê để dự lễ tế này.

Verse 18

आयुःप्रदो जगत्यस्मिन्ब्रह्मणा निर्मितः पुरा । प्राणोपानोव्यानौदानस्समानाह्वयस्तथा

Thuở xưa, Brahmā đã tạo dựng trong thế gian này đấng ban thọ mạng; và cũng tạo ra các luồng sinh khí: prāṇa, apāna, vyāna, udāna, cùng luồng mang danh samāna.

Verse 19

एकोनपंचाशत्केन गणेन परिवारितः । यज्ञे प्रजापतिश्चासौ वायुर्देवःसमागतः

Được vây quanh bởi đoàn tùy chúng gồm bốn mươi chín vị, Prajāpati ấy—thần Vāyu—đã đến dự lễ tế.

Verse 20

द्वादशात्मा ग्रहाध्यक्षःचक्षुषी जगतस्त्विह । पाति वै भुवनं सर्वं देवानां यः परायणः

Đấng có bản thể mười hai, là vị chủ quản các hành tinh, là đôi mắt của thế gian này—chính Ngài hộ trì mọi cõi, vì Ngài là nơi nương tựa tối thượng của chư thiên.

Verse 21

आयुषश्च वनानां च दिवसानां पतिर्हि यः । संज्ञा पतिरिहायातो भास्करो लोकपावनः

Đấng là chủ của thọ mệnh, của rừng núi và của các ngày—Bhāskara, bậc tẩy tịnh muôn cõi, phu quân của Saṃjñā—nay đã quang lâm nơi đây.

Verse 22

अत्रिवंशसमुद्भूतो द्विजराजो महायशाः । नयनानंदजननो लोकनाथो धरातले

Sinh từ dòng dõi Atri, vị Dvijarāja lẫy lừng đã hiển hiện trên mặt đất—đấng đem hoan hỷ cho đôi mắt và trở thành bậc chúa tể, hộ trì thế gian.

Verse 23

ओषधीनां पतिश्चापि वीरुधामपि सर्वशः । उडुनाथः सपत्नीक इहायातः शशी तव

Hỡi Śaśī, Chandra—chúa tể của các dược thảo, và cũng là bậc chủ quản mọi loài cây cỏ, dây leo—đã đến đây cùng hiền thê, vì ngươi.

Verse 24

वसवोष्टौ समायाता अश्विनौ च समागतौ । वृक्षो वनस्पतिश्चापि गन्धर्वाप्सरसां गणाः

Tám vị Vasu đã đến, hai vị Aśvin cũng quang lâm; lại nữa, muôn cây và chúa tể thảo mộc, cùng các đoàn Gandharva và Apsaras đều tụ hội.

Verse 25

विद्याधरा भूतसंघा वेताला यक्षराक्षसाः । पिशाचाश्चोग्रकर्माणस्तथान्ये जीवहारकाः

Các Vidyādhara, đoàn bhūta, Vetāla, Yakṣa và Rākṣasa, cùng những Piśāca hành nghiệp dữ—và các loài khác chuyên đoạt mạng—cũng (đều) hiện diện.

Verse 26

नद्यो नदाः समुद्राश्च द्वीपाश्च सह पर्वतैः । ग्राम्यारण्याश्च पशवो यदिङ्गं यच्च नेङ्गति

Sông ngòi và suối rạch, đại dương, cùng các hải đảo với núi non; thú nuôi và loài ở rừng—mọi thứ động và bất động—đều được khai sinh.

Verse 27

कश्यपो भगवानत्रिर्वसिष्ठश्चापरैः सह । पुलस्त्यः पुलहश्चैव सनकाद्या महर्षयः

Đức Kaśyapa, Atri và Vasiṣṭha, cùng các bậc hiền triết khác; Pulastya, Pulaha và các đại thánh hiền bắt đầu từ Sanaka—đều được nêu danh.

Verse 28

पुण्या राजर्षयश्चैव पृथिव्यां ये च पार्थिवाः । वर्णाश्चाश्रमिणश्चैव सर्वे ये कर्मकारिणः

Các rajarṣi hiền đức và những bậc quân vương cư ngụ trên mặt đất; cùng mọi giai tầng varṇa và người thuộc các āśrama—hết thảy ai hành trì bổn phận và công việc—đều được bao gồm.

Verse 29

किमत्र बहुनोक्तेन ब्राह्मी सृष्टिरिहागता । भगिन्यो भागिनेयाश्च भगिनीपतयस्त्विमे

Nói nhiều ở đây để làm gì? Sự tạo tác của Brahmā đã đến nơi này—đây là các chị em, các cháu trai (con của chị em), và chính các phu quân của những chị em ấy.

Verse 30

स्वभार्यासहिताः सर्वे सपुत्रास्सह बांधवाः । त्वया समर्चिताः सर्वे दानमानपरिग्रहैः

Tất cả họ—cùng với thê quyến, con trai và thân tộc—đã được ngài tôn kính đúng phép, bằng bố thí, kính trọng và sự tiếp đãi ân cần.

Verse 31

आमंत्रणा मंत्रितानां सर्वेषां मानना कृता । एक एवात्र भगवान्पतिर्मे न समागतः

Tất cả những người được mời đều đã được nghênh đón và tôn kính đúng phép; nhưng chỉ riêng đấng tôn chủ của ta—phu quân của ta—vẫn chưa đến đây.

Verse 32

विना तेन त्विदं सर्वं शून्यवत्प्रतिभाति मे । मन्ये चाहं तु भवता पतिर्मे न निमंत्रितः

Không có chàng, mọi sự đối với ta đều như trống rỗng. Và ta nghĩ rằng chính ngài đã không mời phu quân của ta.

Verse 33

विस्मृतस्ते भवेन्नूनं सर्वं शंसतु मे भवान् । पुलस्य उवाच । तस्यास्तदुक्तं वचनं श्रुत्वा दक्षः प्रजापतिः

“Hẳn ngài đã quên; vậy xin hãy thuật lại mọi điều cho ta.” Pulastya nói. Nghe những lời nàng thốt ra, Dakṣa—Prajāpati, chúa tể muôn loài—liền đáp lời.

Verse 34

पतिस्नेह समायुक्तां प्राणेभ्योपि गरीयसीम् । अंकमारोप्य तां बालां साध्वीं पतिपरायणाम्

Ông bế nàng thiếu nữ ấy đặt lên lòng—người sādvī hiền trinh, một lòng nương tựa nơi phu quân, chan chứa tình chồng, quý hơn cả sinh mạng—rồi ôm nàng sát bên mình.

Verse 35

पतिव्रतां महाभागां पतिप्रियहितैषिणीम् । प्राह गंभीरभावेन शृणु वत्से यथातथम्

Với người vợ thủ tiết ấy—bậc hữu phúc, chỉ cầu điều làm đẹp lòng và lợi ích cho phu quân—nàng nói bằng vẻ nghiêm trang: “Hãy nghe đây, con yêu, đúng như sự thật.”

Verse 36

येनाद्य कारणेनेह पतिस्ते न निमंत्रितः । कपालपात्रधृक्चर्मी भस्मावृत तनुस्तथा

Hôm nay vì cớ gì phu quân của nàng không được thỉnh mời đến đây—người mang bát sọ, khoác da thú, và thân thể cũng phủ đầy tro thiêng?

Verse 37

शूली मुण्डी च नग्नश्च श्मशाने रमते सदा । विभूत्याङ्गानि सर्वाणि परिमार्ष्टि च नित्यशः

Mang cây tam xoa, đầu cạo trọc và thân trần, Ngài luôn vui ở bãi hỏa táng; và hằng ngày Ngài xoa vibhūti—tro thiêng—lên khắp mọi chi thể.

Verse 38

व्याघ्रचर्मपरीधानो हस्तिचर्मपरिच्छदः । कपालमालं शिरसि खट्वागं च करे स्थितं

Khoác da hổ và phủ da voi, trên đầu đội tràng sọ, và trong tay cầm gậy khaṭvāṅga.

Verse 39

कट्यां वै गोनसं बध्वा लिंगेऽस्थ्नां वलयं तथा । पन्नगानां तु राजानमुपवीतं च वासुकिम्

Ngài buộc rắn gonasa nơi thắt lưng, lại đặt vòng xương trên liṅga; và mang Vāsuki—vua loài rắn—làm upavīta, sợi chỉ thiêng.

Verse 40

कृत्वा भ्रमति चानेन रूपेण सततं क्षितौ । नग्ना गणाः पिशाचाश्च भूतसंघा ह्यनेकशः

Mang hình tướng ấy, Ngài không ngừng du hành trên mặt đất; và những bầy đoàn trần truồng—piśāca cùng vô số hội chúng bhūta—lang thang đông đảo.

Verse 41

त्रिनेत्रश्च त्रिशूली च गीतनृत्यरतस्सदा । कुत्सितानि तथान्यानि सदा ते कुरुते पतिः

Đấng Tam Nhãn, tay cầm Tam Xoa, luôn say mê ca hát và vũ điệu—phu quân của con thường xuyên làm những việc đáng khinh, cùng nhiều điều tương tự khác.

Verse 42

त्रपाकरो भवेन्मह्यं देवानां संनिधिः कथं । कीदृक्च वसनं तस्य केतनं प्रति नार्हति

Khi ta là nguồn cớ của hổ thẹn, làm sao sự hiện diện của chư thiên có thể đến với ta? Và y phục của ngài ấy ra sao—không xứng để mặc trong một nơi ở đáng kính.

Verse 43

एतैर्दोषैर्मया वत्से लोकानां चैव लज्जया । नाह्वानं तु कृतं तस्य कारणेन मया सुते

Vì những lỗi lầm ấy của ta, con yêu dấu, và vì hổ thẹn trước người đời—hỡi con gái—ta đã không mời ngài; đó chính là nguyên do.

Verse 44

यज्ञस्यास्य समाप्तौ तु पूजां कृत्वा त्वया सह । आनीय तव भर्त्तारं त्वया सह त्रिलोचनम्

Khi lễ tế này viên mãn, sau khi cùng con cử hành việc thờ phụng, ta sẽ đưa phu quân của con—Trilocana, Đấng Tam Nhãn—đến ở bên con.

Verse 45

त्रैलोक्यस्याधिकां पूजां करिष्यामि च सत्कृतैः । एतत्ते सर्वमाख्यातं त्रपायाः कारणं महत्

Với những lễ vật tôn quý, ta sẽ cử hành sự thờ phụng vượt hơn cả ba cõi. Như vậy ta đã nói với con mọi điều—đó chính là nguyên nhân lớn của (nỗi) hổ thẹn của ta.

Verse 46

नात्र मन्युस्त्वया कार्यः सर्वः स्वं भागमर्हति । अन्यजन्मनि यैर्यादृक्कृतं कर्म शुभाशुभम्

Ở đây chớ để sân hận khởi lên; ai nấy đều nhận phần của mình. Tùy theo nghiệp thiện hay ác đã làm trong đời trước, làm theo cách nào thì quả báo đến như vậy.

Verse 47

इह जन्मनि ते तादृक्पुत्रिके भुंजते फलम् । परितापं मा कृथास्त्वं फलं भुंक्ष्व पुराकृतम्

Ngay trong đời này, hỡi ái nữ, con đang thọ nhận quả của những việc như thế. Chớ ưu sầu; hãy an nhiên chịu nhận quả báo của nghiệp đã tạo từ trước.

Verse 48

श्रियं परगतां दृष्ट्वा रूपसौभाग्यशोभनाम् । रूपं च कांतिसौभाग्यं रम्याण्याभरणानि च

Khi thấy Śrī (Lakṣmī) đã nghiêng về người khác—rực rỡ bởi nhan sắc, vẻ duyên lành cát tường và ánh huy hoàng—người ấy liền chiêm ngưỡng dung nhan kiều diễm, vẻ sáng trong của phúc lộc, cùng những trang sức mỹ lệ của nàng.

Verse 49

कुलेमहतिवैजन्मवपुश्चातीवसुंदरम् । पूर्वभाग्यैस्तु लभ्यंते नरैरेतानि सुव्रते

Sinh trong dòng tộc cao quý và thân thể tuyệt mỹ—những điều ấy, hỡi người nữ giữ hạnh nguyện, con người chỉ đạt được nhờ phước đức đã tích từ đời trước.

Verse 50

मात्मानं परिनिंदेथामाच भाग्यानि सुव्रते । फलं चैवं विधिकृतं दातुं कस्य तु कः क्षमः

Hỡi người nữ giữ hạnh nguyện, chớ tự trách mình và cũng đừng oán số phận. Nếu quả đã do định luật an bài, thì ai có quyền ban cho ai, hay đổi thay được nữa?

Verse 51

नास्ति वै बलवान्कश्चिन्नमूढो न च पंडितः । पांडित्यं च बलं चैव जायते पूर्वकर्मणः

Quả thật, không ai vốn sẵn mạnh mẽ, cũng không ai vốn sẵn ngu si hay uyên bác. Cả học vấn lẫn sức lực đều sinh khởi từ nghiệp quá khứ (tiền nghiệp).

Verse 52

एते देवा दिवं प्राप्ताः शोभमानाः स्थिताश्चिरम् । पुण्येन तपसा चैव क्षेत्रेषुविविधेषुच

Những vị thiên này đã đạt đến cõi trời và lưu trú nơi ấy rất lâu trong vẻ huy hoàng rực rỡ—nhờ công đức và khổ hạnh, lại nhờ sự gắn bó với nhiều thánh địa (tīrtha-kṣetra) khác nhau.

Verse 53

यदेभिरार्जितं पुण्यं तस्यैते फलभागिनः । एवमुक्ता ततः सा तु सती भीष्मरुषान्विता

“Công đức nào do những người này tạo được, thì những người kia cũng sẽ được phần trong quả báo ấy.” Nghe nói như vậy, người phụ nữ hiền trinh kia liền tràn đầy cơn giận dữ ghê gớm.

Verse 54

विनिंदमाना पितरं क्रोधेनारुणितेक्षणा । एवमेतद्यथा तात त्वया चोक्तं ममाग्रतः

Vừa quở trách phụ thân, đôi mắt đỏ ngầu vì giận, nàng nói: “Đúng vậy, thưa phụ thân—mọi sự đúng như lời người đã nói trước mặt con.”

Verse 55

सर्वो जनः पुण्यभागी पुण्येन लभते श्रियं । पुण्येन लभते जन्म पुण्ये भोगाः प्रतिष्ठिताः

Mọi người đều là kẻ được phần công đức; nhờ công đức mà đạt được Śrī—phúc lộc và thịnh vượng. Nhờ công đức mà có được sự sinh ra, và mọi hưởng thụ đều nương tựa nơi công đức.

Verse 56

तदयं जगतामीशः सर्वेषामुत्तमोत्तमः । स्थानान्येतानि सर्वेषां दत्तान्येतेन धीमता

Ngài quả thật là Chúa tể của muôn thế giới, tối thượng hơn hết thảy. Chính bậc Trí giả ấy đã an bài và ban định các chỗ ở, các địa vị này cho mọi loài.

Verse 57

ये गुणास्तस्य देवस्य वक्तुं जिह्वापि वेधसः । न शक्ता ख्यापने तस्य देवस्य परमेष्ठिनः

Ngay cả lưỡi của Phạm Thiên Brahmā (Vedhas) cũng không đủ sức nói trọn các đức tính của Đấng Tối Thượng ấy, Parameṣṭhin tôn quý; không thể tuyên dương hết thảy uy đức của Ngài.

Verse 58

भस्मास्थि च कपालानि श्मशाने वसतिस्तथा । गोनसाद्याश्च ये सर्पाः सर्वे ते भूषणीकृताः

Tro tàn, xương cốt và sọ người, cùng việc ngự nơi bãi thiêu (nghĩa địa), và các loài rắn như gonasa—tất cả đều được Ngài biến thành đồ trang sức của mình.

Verse 59

भूतप्रेतगणास्तस्य पिशाचा गुह्यकास्तथा । एष धाता विधाता च एष पालयिता दिशः

Các đoàn bhūta và preta thuộc về Ngài; piśāca và guhyaka cũng vậy. Ngài là Đấng An bài (Dhātā) và Đấng Sắp đặt (Vidhātā), và Ngài là bậc hộ trì các phương hướng.

Verse 60

प्रसादेन च रुद्रस्य प्राप्तस्वर्गः पुरंदरः । यदि रुद्रेस्ति देवत्वं यदि सर्वगतः शिवः

Nhờ ân điển của Rudra, Purandara (Indra) đã đạt cõi trời. Nếu thần tính thuộc về Rudra, nếu Śiva thấm khắp muôn nơi—hãy quán niệm chân lý ấy.

Verse 61

सत्येन तेन ते यज्ञं विध्वंसयतु शंकरः । यद्यस्ति मे तपः किंचित्कश्चिद्धर्मोथवा कृतः

Bằng sự thật đó, cầu xin thần Shankara phá hủy lễ tế của ngươi. Nếu ta có chút khổ hạnh hay đạo pháp nào đã thực hiện...

Verse 62

फलेन तस्य धर्मस्य यज्ञस्ते नाशमर्हति । प्रियाहं यदि देवस्य यदि मां तारयिष्यति

Nhờ quả của đạo pháp đó, lễ tế của ngươi đáng bị tiêu diệt. Nếu ta thực sự được Chúa tể yêu mến, Ngài chắc chắn sẽ giải thoát cho ta.

Verse 63

तेन सत्येन ते गर्वः समाप्तिमभिगच्छतु । इत्युक्त्वा योगमास्थाय स्वदेहस्थेन तेजसा

“Bằng sự thật đó, mong sự kiêu ngạo của ngươi chấm dứt.” Nói xong, nàng nhập định vào yoga, dùng hỏa khí rực rỡ trong thân mình.

Verse 64

निर्ददाह तदात्मानं सदेवासुरपन्नगैः । किंकिमेतदिति प्रोक्ते गंधर्वगणगुह्यकैः

Trước mặt các chư thiên, a-tu-la và loài rắn, nàng tự thiêu đốt chính mình. Các Càn-thát-bà hỏi: “Chuyện gì đây? Chuyện gì đang xảy ra vậy?”

Verse 65

गंगाकूले तदा मुक्तो देहो वै क्रुद्धया तया । सौनकं नाम तत्तीर्थं गंगायाः पश्चिमे तटे

Sau đó, bên bờ sông Hằng, thân xác nàng được trút bỏ vì cơn giận. Bến nước thiêng đó gọi là Saunaka, nằm ở bờ tây sông Hằng.

Verse 66

श्रुत्वा रुद्रस्तु तद्वार्त्तां पत्न्यानाश सुदुःखितः । हंतुं यज्ञं धीरभवत्देवानामिह पश्यताम्

Nghe tin ấy, Rudra—đau đớn tột cùng vì mất hiền thê—liền kiên quyết phá hủy lễ tế, ngay trước mắt chư thiên đang đứng nhìn tại đó.

Verse 67

गणकोटिः समादिष्टा ग्रहा वैनायकास्तथा । भूतप्रेतपिशाचाश्च दक्षयज्ञ विनाशने

Để hủy diệt lễ tế của Dakṣa, một koṭi Gaṇa được truyền lệnh; cùng với các Graha, các Vaināyaka, và cả bhūta, preta, piśāca.

Verse 68

तैर्गत्वा विबुधास्सर्वे यज्ञे निर्जित्य नाशिताः । हते यज्ञे तदा दक्षो निरुत्साहो निरुद्यमः

Họ đến nơi, đánh bại và tiêu diệt hết thảy chư thiên ngay tại đàn tế. Khi lễ tế bị phá hủy, Dakṣa liền trở nên chán nản và bất động—không còn nhiệt tâm, chẳng còn nỗ lực.

Verse 69

उपगम्याब्रवीत्त्रस्तो देवदेवं पिनाकिनम् । न ज्ञातोसि मया देव देवानां प्रभुरीश्वरः

Trong nỗi sợ hãi, ông tiến đến thưa với Pinākin, Đấng Thần của chư thần: “Bạch Deva, con đã không nhận ra Ngài; Ngài chính là Chúa tể và Īśvara của các thần linh.”

Verse 70

त्वमस्य जगतोधीशः सुरास्सर्वे त्वया जिताः । कृपां कुरु महेशान गणान्सर्वान्निवर्त्तय

Ngài là Đấng Chúa tể của thế gian này; hết thảy chư thiên đều đã bị Ngài chinh phục. Bạch Maheśāna, xin rủ lòng từ mẫn—hãy gọi lui và chế ngự toàn thể Gaṇa của Ngài.

Verse 71

गणैर्नानाविधैर्घोरैर्नानाभूषणभूषितैः । नानावदनदंतौष्ठैर्नाना प्रहरणोद्यतैः

—cùng những đoàn gaṇa muôn loại đáng sợ, được trang sức bằng vô vàn bảo sức; với nhiều gương mặt, răng và môi khác nhau, tay giương đủ thứ vũ khí.

Verse 72

नाना नागेंद्रसंदष्ट जटाभारोपशोभितैः । सुदृढोद्धत दर्पाढ्यैर्घोरैर्घोरनिघातिभिः

Với búi tóc bện nặng trĩu, như bị nhiều long vương cắn quấn vào, càng thêm rực rỡ; họ vững chắc, hung mãnh, ngạo khí dâng đầy, đáng sợ và giáng những đòn kinh khiếp.

Verse 73

कामरूपैरकांतैश्च सर्वकामसमन्वितैः । अनिवार्यबलैश्चोग्रैर्योगिभिर्योगगामिभिः

Cùng các yogin có thể tùy ý hiện thân, không bị dục vọng ràng buộc, đầy đủ mọi thành tựu (siddhi); sức lực không gì ngăn nổi, mãnh liệt, và bước đi trên đạo lộ Yoga.

Verse 74

व्यालोलकेसरजटैर्दंष्ट्रोत्कटहसन्मुखैः । करींद्रकरटाटोप पाटवैः सिंहदेहिभिः

…cùng những hữu thể thân sư tử, bờm và búi tóc bện tung đảo cuồng; miệng dữ với nanh lộ và tiếng cười ghê rợn; lại tinh thông khí thế kiêu hùng như voi chúa đang vào kỳ cuồng nộ.

Verse 75

केचित्परमदाघ्राण घूर्णद्दीपसमप्रभैः । विचित्रचित्रवसनैर्द्धीरधीरवारदिभिः

Một số say cuồng, chao đảo, ánh rực như ngọn đèn chập chờn; khoác y phục kỳ lạ, hoa văn muôn vẻ, họ hiện như đám đông pha tạp—kẻ điềm tĩnh, kẻ bồn chồn, lại có kẻ khoe khoang bằng lời nói.

Verse 76

मृगव्याघ्रसिंहरुतैस्तरक्ष्वजिनधारिभिः । भुजंगहारवलयकृतयज्ञोपवीतकैः

Họ vang rền như tiếng hươu, hổ và sư tử; khoác da linh cẩu, lấy rắn làm vòng hoa và vòng tay, và mang dây thánh (yajñopavīta) kết từ những con Nāga cuộn tròn.

Verse 77

शूलासिपट्टिशधरैः परशुप्रासहस्तकैः । वज्रक्रकचकोदंडकालदंडास्त्रपाणिभिः

Họ mang tam xoa, kiếm và giáo; cầm rìu và lao; lại cầm các vũ khí như vajra (lôi chùy), cưa, cung Kodanda, gậy Kala (trượng của Thần Chết) cùng nhiều binh khí khác.

Verse 78

गणेश्वरैः सुदुर्द्धर्षैर्वृतः सूर्यो ग्रहैरिव । देवदेवमहादेव नष्टो यज्ञो दिवं गतः

Ngài bị vây quanh bởi các đoàn Gaṇeśvara bất khả khuất, như Mặt Trời được các hành tinh bao bọc. Ôi Thần của chư thần, Mahādeva—yajña đã bị hủy diệt và đã đi lên cõi trời.

Verse 79

मृगरूपधरो भूत्वा भयभीतस्तु शंकर । नमः शङ्खाभदेवाय सगणाय सनंदिने

Mang hình dáng con nai, Śaṅkara trở nên kinh hãi. (Rồi Ngài thốt:) “Đảnh lễ vị Thần rực sáng như ốc pháp loa, có các gaṇa hầu cận, và luôn tràn đầy hỷ lạc.”

Verse 80

वृषासनाय सोमाय क्रतुकालांतकाय च । नमो दिक्चर्मवस्त्राय नमस्ते तीव्रतेजसे

Đảnh lễ Ngài ngự trên lưng bò, chính là Soma, và là Đấng kết thúc các tế lễ cùng thời gian. Đảnh lễ Ngài khoác da voi làm y phục; đảnh lễ Ngài, bậc có quang uy mãnh liệt.

Verse 81

ब्रह्मणे ब्रह्मदेहाय ब्रह्मण्यायामिताय च । गिरीशाय सुरेशाय ईशानाय नमोनमः

Xin kính lễ muôn lần Đấng là Phạm (Brahman), thân Ngài là Phạm, chí hướng về Phạm và vô lượng; kính lễ Girīśa, Sureśa, Īśāna—con cúi đầu mãi mãi.

Verse 82

रुद्राय प्रतिवज्राय शिवाय क्रथनाय च । सुरासुराधिपतये यतीनां पतये नमः

Kính lễ Rudra—Đấng như “phản kim cang” bất khả chiến bại; kính lễ Śiva, Đấng hàng phục. Kính lễ Chúa tể của chư thiên và a-tu-la, và Chúa tể của các bậc khổ hạnh.

Verse 83

धूम्रोग्राय विरूपाय यज्वने घोररूपिणे । विरूपाक्षाशुभाक्षाय सहस्राक्षाय वै नमः

Thật kính lễ Đấng mờ khói mà uy mãnh, Đấng hình dung dị thường, Đấng hành trì tế tự, Đấng mang tướng đáng sợ; kính lễ Đấng có đôi mắt biến dạng và dữ dằn, và Đấng nghìn mắt.

Verse 84

मुंडाय चंडमुण्डाय वरखट्वाङ्गधारिणे । कव्यरूपाय हव्याय सर्वसंहारिणे नमः

Kính lễ Đấng đầu cạo; kính lễ Đấng dữ dội, kẻ diệt Caṇḍa và Muṇḍa; kính lễ Đấng mang trượng khaṭvāṅga cao quý. Kính lễ Đấng là hình thể của kavya—lễ hiến dâng tổ tiên, và havya—lễ cúng chư thiên; kính lễ Đấng tiêu dung muôn loài.

Verse 85

भक्तानुकंपिनेत्यर्थं रुद्रजाप्यस्तुताय च । विरूपाय सुरूपाय रूपाणां शतकारिणे

Kính lễ Đấng lấy lòng thương xót các tín đồ làm ý nghĩa; kính lễ Đấng được tán dương bằng sự trì tụng các thần chú Rudra. Kính lễ Đấng vô tướng và Đấng có tướng đẹp—Đấng thị hiện trăm hình muôn dạng.

Verse 86

पंचास्याय शुभास्याय चंद्रास्याय नमो नमः । वरदाय वरार्हाय कूर्माय च मृगाय च

Xin đảnh lễ muôn lần đến Đấng Năm Mặt, Đấng Mặt Cát Tường và Đấng Mặt như Trăng; đến Đấng ban ân phúc, Đấng xứng đáng nhận mọi ân phúc, và cũng đến Đấng hiện thân làm Rùa và làm Nai.

Verse 87

लीलालकशिखंडाय कमंडलुधराय च । विश्वनाम्नेथ विश्वाय विश्वेशाय नमोनमः

Xin đảnh lễ muôn lần đến Đấng có búi tóc bện (jaṭā) trang điểm bằng vẻ đẹp uyển chuyển, tay cầm kamaṇḍalu (bình nước thánh); đến Đấng mang danh “Vũ Trụ”, chính là Vũ Trụ, và là Chúa Tể của Vũ Trụ (Viśveśa).

Verse 88

त्रिनेत्रत्राणमस्माकं त्रिपुरघ्नविधीयतां । वाङ्मनः कायभावैस्तु प्रपन्नस्य महेश्वर

Lạy Đấng Ba Mắt, lạy Đấng diệt Tripura—xin ban sự che chở cho chúng con. Lạy Maheśvara, con đã quy phục nơi Ngài bằng tâm thế của lời nói, ý nghĩ và thân thể.

Verse 89

एवं स्तुतस्तदा देवो दक्षेणापन्नदेहिना । दिव्येनानेन स्तोत्रेण भृशमाराधितस्तदा

Như vậy, khi ấy Dakṣa—người đã mang một thân (mới)—đã tán thán Thần Chủ. Nhờ bài thánh tụng thiêng liêng này, bấy giờ Đức Chúa vô cùng hoan hỷ.

Verse 90

समग्रं ते यज्ञफलं मया दत्तं प्रजापते । सर्वकामप्रसिर्द्ध्य्थंफलंप्राप्स्यस्यनुत्तमम्

Lạy Prajāpati, ta đã ban cho ngài trọn vẹn quả phúc của lễ tế (yajña). Để mọi ước nguyện đều thành tựu, ngài sẽ đạt phần thưởng tối thượng, vô song.

Verse 91

एवमुक्तो भगवता प्रणम्याथ सुरेश्वरम् । जगाम स्वनिकेतं तु गणानामेव पश्यताम्

Được Đức Thế Tôn phán dạy như vậy, ông cúi lạy Đấng Chúa Tể chư thiên rồi trở về nơi cư ngụ của mình, trong khi các gaṇa đứng nhìn.

Verse 92

पत्न्याः शोकेन वै देवो गंगाद्वारे तदास्थितः । तां सतीं चिंतयानस्तु क्व नु सामेप्रियागता

Đau khổ vì thương tiếc hiền thê, vị thần đứng nơi Cửa Gaṅgā. Nghĩ đến người phụ nữ đức hạnh ấy, ngài tự hỏi: “Ái thê của ta nay thật đã đi về đâu?”

Verse 93

तस्य शोकाभिभूतस्य नारदो भवसंन्निधौ । सा ते सती या देवेश भार्या प्राणसमामृता

Khi ngài chìm trong sầu khổ, Nārada thưa trước mặt Bhava (Śiva): “Ôi Đấng Chúa Tể chư thiên, Satī ấy—hiền thê của ngài—được ngài yêu quý như chính sinh mệnh.”

Verse 94

हिमवद्दुहिता सा च मेनागर्भसमुद्भवा । जग्राह देहमन्यं सा वेदवेदार्थवेदिनी

Nàng—ái nữ của Himavān, sinh từ thai Menā—đã thọ nhận một thân khác; nàng là bậc thông hiểu Veda và nghĩa lý của Veda.

Verse 95

श्रुत्वा देवस्तदा ध्यानमवतीर्णामपश्यत । कृतकृत्यमथात्मानं कृत्वा देवस्तदास्थितः

Nghe vậy, vị thần bèn thấy Dhyāna giáng xuống. Rồi tự xem mình đã viên mãn bổn phận, ngài an trụ tại đó trong chính trạng thái ấy.

Verse 96

संप्राप्तयौवना देवी पुनरेव विवाहिता । एवं हि कथितं भीष्म यथा यज्ञो हतः पुरा

Khi Nữ Thần đã đạt đến tuổi xuân thì, Ngài lại được cử hành hôn phối một lần nữa. Như vậy, hỡi Bhīṣma, điều ấy đã được thuật lại—tựa như thuở xưa lễ tế yajña đã từng bị hủy diệt.