Adhyaya 47

Verse 1

नारद उवाच । तव प्रसादतो ज्ञातो विप्रः पुण्यतमश्च यः । यथा जानामि देवेश क्रियया ब्राह्मणाधमम्

Nārada thưa: Nhờ ân sủng của Ngài, con đã biết vị Bà-la-môn nào là người phước đức thanh tịnh bậc nhất; nay, ôi Đấng Chúa tể chư thiên, xin cho con hiểu thêm: do hạnh nghiệp và cách hành trì thế nào mà một Bà-la-môn trở thành kẻ hạ liệt nhất trong hàng Bà-la-môn.

Verse 2

ब्रूहि शीघ्रं सुरश्रेष्ठ यदि प्रीतिं मयीच्छसि । ब्रह्मोवाच । स्नानैर्दशविधैर्मुक्तस्तथैव तर्पणादिभिः

“Hãy nói mau, hỡi bậc tối thắng trong hàng chư thiên, nếu ngươi muốn được ta hoan hỷ.” Phạm Thiên (Brahmā) phán: “Người ta được giải thoát nhờ mười phép tắm gội nghi lễ, và cũng nhờ các lễ hiến cúng như tarpaṇa cùng những nghi thức liên hệ.”

Verse 3

संध्यासंयमहीनश्च स एव ब्राह्मणाधमः । देवपूजाव्रतैर्मुक्तो वेदविद्यादिभिस्तथा

Kẻ không giữ kỷ luật nghi lễ Sandhyā thì thật là hạng Bà-la-môn hạ liệt nhất—lại còn thiếu việc thờ phụng chư thiên, thiếu trì giới nguyện (vrata), và cũng thiếu học vấn Veda cùng các ngành tri thức khác.

Verse 4

सत्यशौचादिभिश्चैव योगज्ञानाग्नितर्पणैः । पंचस्नानानानि विप्राणां कीर्तितानि महर्षिभिः

Chân thật, thanh tịnh và các đức hạnh tương tự—cùng với yoga, trí tuệ tâm linh, nghi lễ lửa, và lễ rưới cúng tarpaṇa—đó là năm thứ ‘tắm gội’ mà các đại hiền triết đã tuyên thuyết dành cho hàng Bà-la-môn.

Verse 5

आग्नेयं वारुणं ब्राह्मं वायव्यं दिव्यमेव च । आग्नेयं भस्मना स्नानमद्भिर्वारुणमुच्यते

Có năm phép tắm gội thanh tịnh: Agneya, Varuṇa, Brāhma, Vāyavya và Thiên giới. Tắm bằng tro thiêng (bhasma) gọi là tắm Agneya; tắm bằng nước được gọi là tắm Varuṇa.

Verse 6

आपोहिष्ठेति वै ब्राह्मं वायव्यं गोरजः स्मृतम् । अद्भिरातपवर्षाभिर्दिव्यं स्नानमुदाहृतम्

Nghi lễ gọi là ‘Āpohiṣṭhā’ được nói là phép tịnh hóa thuộc loại Brahma; loại Vāyavya được ghi nhớ là sự tẩy tịnh bằng bụi bò (goraja). Và việc tắm bằng nước—cùng với ánh nắng và mưa—được tuyên xưng là “thánh tắm” (divya snāna).

Verse 7

एतैस्तु मंत्रतः स्नानात्तीर्थानां फलमाप्नुयात् । तुलसीपत्रसंलग्नं सालग्रामशिलांबु च

Tắm bằng những (nguồn nước) này kèm theo thần chú thì người ta đạt được quả phúc như tắm ở các tīrtha linh thiêng; đặc biệt, nước có liên hệ với đá Śālagrāma và hòa cùng lá tulasī ban cho công đức ấy.

Verse 8

गवां शृंगोदकं चैव विप्रपादोदकं च यत् । गुरूणामेव मुख्यानां पूतात्पूतमिति स्मृतिः

Nước đã chạm vào sừng bò, và nước dùng để rửa chân một vị brāhmaṇa—đặc biệt là của các bậc guru tối thượng—được truyền thống ghi nhớ là “thanh tịnh hơn cả thanh tịnh”.

Verse 9

त्याग तीर्थादिभिर्यज्ञैर्व्रतहोमादिभिस्तथा । यत्फलं लभते धीरः स्नानैरेतैस्तु तत्फलम्

Bất cứ quả phúc nào người kiên định đạt được nhờ ly xả, hành hương đến các tīrtha và những việc tương tự, nhờ tế lễ (yajña), trì giới nguyện (vrata) và hỏa cúng (homa)—thì chính quả phúc ấy cũng đạt được nhờ những lần tắm này.

Verse 10

तर्पणैश्च विनिर्मुक्तः पितॄणामेव नित्यशः । पितृहा नरकं याति संध्याहीनस्तु विप्रहा

Ai thường xuyên sao lãng việc dâng tarpaṇa cho các Pitṛ thì thực là kẻ sát hại tổ tiên; người ấy đi vào địa ngục. Cũng vậy, một brāhmaṇa bỏ bê Sandhyā (nghi thức cầu nguyện lúc hoàng hôn hằng ngày) thì trở thành kẻ sa đọa.

Verse 11

मंत्रव्रतविहीनश्च वेदविद्यागुणैरपि । यज्ञदानादिभिर्मुक्तो ब्राह्मणश्चाधमाधमः

Dẫu có học vấn và công đức của Veda, nhưng một brāhmaṇa thiếu mantra và các vrata thanh tịnh, lại không có yajña, dāna và những hạnh lành tương tự, thì chính là kẻ hèn mạt nhất trong hàng hèn mạt.

Verse 12

यज्ञार्थका देवलका नाक्षत्रा ग्रामयाजकाः । परदाररता नित्यं पंचैते ब्राह्मणाधमाः

Những kẻ làm yajña chỉ vì tiền, kẻ làm tư tế đền thờ để nhận công, kẻ sống bằng chiêm tinh, kẻ lấy việc chủ lễ nghi thức làng xã làm nghề, và kẻ luôn đắm nhiễm vợ người—năm hạng ấy là bậc thấp nhất trong hàng brāhmaṇa.

Verse 13

मंत्रसंस्कारहीनाश्च शुचिसंयमवर्जिताः । मोघाशिनो दुरात्मानो ब्राह्मणाश्चाधमाधमाः

Kẻ không có dīkṣā-mantra và các saṁskāra tịnh hóa, thiếu thanh khiết và tự chế, sống bằng thứ thực phẩm vô ích (phi dharma), lòng dạ ác độc—những ‘brāhmaṇa’ như thế là hạng sa đọa nhất.

Verse 14

अपि स्तेयरता मूढाः सर्वधर्मविवर्जिताः । उन्मार्गगामिनो नित्यं ब्राह्मणाश्चाधमाधमाः

Ngay cả brāhmaṇa cũng có thể mê muội—đắm vào trộm cắp, lìa bỏ mọi dharma, và luôn đi trên nẻo tà; quả thật là hạng hèn mạt nhất trong hàng hèn mạt.

Verse 15

श्राद्धादिकर्मरहिता गुरुसेवाविवर्जिताः । अमंत्रा भिन्नमर्यादा एते सर्वाधमाधमाः

Những kẻ bỏ các nghi lễ như śrāddha, không phụng sự guru, không có mantra, và vượt rào các chuẩn mực hạnh kiểm đã lập—hết thảy đều là hạng hèn mạt nhất.

Verse 16

असंभाष्या इमे दुष्टास्सर्वे निरयगामिनः । अमेध्यास्ते दुराचारा अपूज्याश्च समंततः

Những kẻ ác này không đáng để đối thoại; tất thảy đều hướng về địa ngục. Họ ô uế, hạnh kiểm xấu, và hoàn toàn không xứng đáng được tôn kính.

Verse 17

खड्गोपजीविकाः प्रेष्या गोवाहनरता द्विजाः । कारुवृत्युपजीवाश्च गणवार्द्धषिकाश्च ये

Những kẻ sống bằng gươm giáo; những người làm kẻ hầu thuê; các dvija mê cưỡi bò; những người mưu sinh bằng nghề thợ thủ công; và những kẻ thuộc phường hội, sống bằng tiền lãi—hễ ai như thế đều kể vào đó.

Verse 18

बालापण्याभिचाराश्च अंत्यजाश्रयमाश्रिताः । कृतघ्नाश्च गुरुघ्नाश्च एते सर्वाधमाः स्मृताः

Những kẻ buôn bán trẻ thơ; kẻ hành abhicāra—tà thuật gây hại; kẻ nương náu nơi bọn bị ruồng bỏ; kẻ vô ân; và kẻ sát hại thầy—đều được ghi nhớ là hạng đê hèn nhất.

Verse 19

ये चैवान्ये हताचाराः पाषंडा धर्मनिंदकाः । दूषकादेव भेदानामेते ब्रह्मद्विषो द्विजाः

Lại còn những kẻ khác, hạnh kiểm đã bại hoại—bọn pāṣaṇḍa, kẻ phỉ báng dharma—chỉ là kẻ làm ô nhiễm, gây chia rẽ giữa chư thiên; những dvija ấy là kẻ thù của Brahmā.

Verse 20

तथापि ब्राह्मणश्चैव न हंतव्यः कदाचन । एनं हत्वा द्विजश्रेष्ठ ब्रह्महा पुरुषो भवेत्

Dẫu vậy, tuyệt đối không được giết một brāhmaṇa trong bất cứ trường hợp nào. Hỡi bậc tối thắng trong hàng dvija, giết người ấy thì kẻ kia thành brahmahā—kẻ sát hại brāhmaṇa.

Verse 21

अंत्यजातिषु म्लेच्छेषु तथा चांडालजातिषु । पतितो वान्नयोनिभ्यां न हंतव्यः कथंचन

Dẫu ở trong các giai cấp thấp nhất, giữa những mleccha (người ngoại bang) hay kẻ sinh làm caṇḍāla—người đã sa ngã khỏi hạnh pháp cũng tuyệt đối không được giết trong bất cứ hoàn cảnh nào.

Verse 22

सर्वजातिस्त्रियं गत्वा सर्वाभक्ष्यस्य भक्षणात् । द्विजत्वं न विनश्येत पुण्याद्विप्रो भवेत्पुनः

Dẫu một dvija đến với phụ nữ mọi giai cấp và dẫu ăn mọi vật bị cấm, địa vị dvija vẫn không mất; nhờ công đức, người ấy lại trở thành brāhmaṇa.

Verse 23

नारद उवाच । ईदृशं दुष्कृतं कृत्वा पश्चात्पुण्यं समाचरेत् । कां गतिं यात्यसौ विप्रः सर्वलोकपितामह

Nārada thưa: “Bạch Pitāmaha, Đấng Tổ phụ của muôn cõi, nếu một brāhmaṇa làm điều ác như thế rồi sau đó tu hành công đức, người ấy sẽ đạt đến cảnh giới nào?”

Verse 24

ब्रह्मोवाच । कृत्वा सर्वाणि पापानि पश्चाद्यस्तु जितेंद्रियः । मुच्यते सर्वपापेभ्यः पुनर्ब्रह्मत्वमर्हति

Brahmā phán: Dẫu ai đã phạm mọi tội lỗi, nếu về sau biết tự chế ngự các căn, người ấy được giải thoát khỏi mọi tội và lại xứng đáng với địa vị Brahman (bậc Phạm).

Verse 25

शृणु पुत्र कथां रम्यां विचित्रां च पुरातनीम् । कस्यचिद्ब्राह्मणस्यापि यौवनाढ्यः सुतोऽभवत्

Hãy nghe đây, hỡi con, một câu chuyện xưa vừa mỹ lệ vừa kỳ diệu: thuở ấy có một brāhmaṇa nọ, có người con trai tràn đầy sức sống của tuổi thanh xuân.

Verse 26

ततो यौवनसंपत्तेर्मोहाच्च पूर्वकर्मणः । चांडालीमगमत्सद्यस्तस्याः प्रियतरोऽभवत्

Bấy giờ, vì mê lầm bởi sức lực tuổi trẻ và bị thúc đẩy bởi thế lực nghiệp cũ, ông lập tức đến với một người đàn bà Caṇḍāla; và ông trở nên vô cùng được nàng yêu mến.

Verse 27

तस्यामुत्पादितास्तेन पुत्रा दुहितरस्तथा । स्वकुटुंबं परित्यज्य गृहे तस्याश्चिरं स्थितः

Nhờ người đàn bà ấy, ông sinh ra cả con trai lẫn con gái; bỏ rơi gia quyến của mình, ông ở lâu dài trong nhà nàng.

Verse 28

अन्या भक्ष्यं न चाश्नाति घृणया च सुरां त्यजेत् । तमुवाच सदा सा च भक्षयान्यतरां सुराम्

Người đàn bà khác thì không ăn thứ đồ ăn ấy và vì ghê sợ mà bỏ rượu; nhưng nàng cứ luôn miệng bảo ông: “Hãy ăn món này,” rồi chính nàng lại uống một thứ rượu khác.

Verse 29

तामुवाच तदा शौचं गदितुं नार्हसि प्रिये । उत्कारो जायते तस्याः श्रवणात्सततं मम

Bấy giờ ông nói với nàng: “Ái nương, nàng chớ nên nói chuyện thanh tịnh ấy. Chỉ nghe đến thôi, lòng ta đã luôn dấy lên sự ghê tởm đối với nàng ta.”

Verse 30

एकदा स मृगान्वेषात्श्रांतः सुप्तो गृहे दिवा । गृहीत्वा सा सुरां तस्य हसित्वा च मुखे ददौ

Một lần, mệt mỏi vì đi tìm thú săn, ông ngủ thiếp trong nhà vào ban ngày. Nàng cầm rượu, cười rồi đổ vào miệng ông.

Verse 31

ततो विप्रमुखादग्निः प्रजज्वाल समंततः । ज्वाला तु सकुटुबांतामदहच्च गृहं वसु

Bấy giờ, từ miệng vị Bà-la-môn, lửa bùng lên khắp bốn phương; và ngọn lửa đã thiêu rụi nhà của Vasu cùng toàn thể gia quyến.

Verse 32

हाहा कृत्वा समुत्थाय विललाप तदा द्विजः । विलापांते च जिज्ञासा समारब्धा च तेन हि

Kêu lên “Than ôi, than ôi!”, vị Bà-la-môn đứng dậy rồi than khóc ai oán. Khi lời than đã dứt, ông liền bắt đầu dò hỏi, tra xét.

Verse 33

कुतश्चाग्निः समुद्भूतो गृहे दाहः कथं मम । ततः खे तमुवाचेदं तेजस्ते ब्राह्मणस्य च

“Ngọn lửa này từ đâu sinh khởi? Vì sao nhà ta bốc cháy?” Bấy giờ, từ hư không có tiếng nói: “Đây là uy lực rực lửa—của ngươi, và cũng của vị Bà-la-môn.”

Verse 34

कथिते तद्यथावृत्ते ब्राह्मणो विस्मयं गतः । विमृश्यार्थमुवाचेदं पुनः खेऽस्य हितं वचः

Khi câu chuyện được thuật lại đúng như đã xảy ra, vị Bà-la-môn bàng hoàng kinh ngạc. Suy niệm ý nghĩa ấy, ông lại nói với Kha nơi hư không những lời lợi ích.

Verse 35

विप्रणष्टं सुतेजस्ते तस्माद्धर्मचरो भव । ततो मुनिवरान्गत्वा पप्रच्छात्महितं द्विजः

“Hào quang của ngươi đã suy giảm; vì thế hãy sống theo Chánh pháp (dharma).” Rồi vị nhị sinh ấy đến gặp các bậc hiền thánh tối thắng và hỏi điều gì đem lại lợi ích cho chính mình.

Verse 36

तमूचुर्मुनयः सर्वे दानधर्मं समाचर । ऋषय ऊचुः । पूयंते सर्वपापेभ्यो ब्राह्मणानि यमैर्व्रतैः

Tất cả các bậc hiền triết nói với ông: “Hãy thực hành dharma của bố thí.” Các ṛṣi lại dạy: “Nhờ các giới yama và các hạnh niyama, người Bà-la-môn được thanh tịnh khỏi mọi tội lỗi.”

Verse 37

नियमान्शास्त्रदृष्टांश्च पूतत्वार्थमुपाचर । चांद्रायणांश्च कृच्छ्रांश्च तप्तकृच्छ्रान्पुनः पुनः

Vì mục đích thanh tịnh, hãy thực hành các niyama như kinh điển đã chỉ dạy; và hết lần này đến lần khác, hãy làm các vrata Cāndrāyaṇa, các khổ hạnh Kṛcchra, cùng Tapta-Kṛcchra.

Verse 38

प्राजापत्यांश्च दिव्यांश्च दोषशोषाय सत्वरम् । गच्छ तीर्थानि पूतानि गोविंदाराधनं कुरु

Để các lỗi lầm mau chóng khô cạn, hãy nhanh đến những tīrtha thanh tịnh—cả các tīrtha thuộc Prajāpati lẫn các tīrtha thiêng liêng—và hãy phụng thờ Govinda.

Verse 39

क्षयमेष्यंति पापानि न चिरेण समंततः । पुण्यतीर्थप्रभावाच्च गोविंदस्य प्रभावतः

Nhờ oai lực của tīrtha phước đức và nhờ oai lực của Govinda, mọi tội lỗi sẽ chẳng bao lâu mà tiêu diệt hoàn toàn khắp mọi bề.

Verse 40

क्षयमेष्यंति पापानि ब्रह्मत्वं प्राप्स्यते भवान् । शृणु तात यथावृत्तं कथयामः पुरातनम्

Tội lỗi của con sẽ chấm dứt, và con sẽ đạt đến cảnh giới Brahman. Hãy lắng nghe, hỡi người con yêu dấu; ta sẽ thuật lại đúng như đã xảy ra—một chuyện tích xưa.

Verse 41

आहारार्थी पुरा वत्स गरुडो विनतासुतः । पतंगोपि बहिः साक्षादंडान्निस्सृत्य शावकः

Thuở xưa, hỡi con yêu, Garuḍa—con của Vinatā—đã ra ngoài tìm thức ăn; và ngay cả chim non vừa thoát khỏi trứng cũng lập tức bay ra chốn quang đãng.

Verse 42

क्षुधार्थी मातरं प्राह भक्ष्यं मे दीयतामिति । ततः पर्वतसंकाशं गरुडं च महाबलम्

Bị cơn đói giày vò, chàng thưa với mẹ: “Xin mẹ ban cho con vật thực.” Khi ấy Garuḍa, bậc đại lực, thân hình lớn như núi, liền hiện ra (hoặc được chỉ bày).

Verse 43

दृष्ट्वा माता महाभागा तनयं हृष्टमानसा । क्षुधां ते बाधितुं पुत्र न शक्नोमि समंततः

Thấy con trai, người mẹ phúc đức lòng tràn hoan hỷ mà nói: “Con ơi, mẹ không thể bằng mọi cách ngăn dứt cơn đói của con.”

Verse 44

सुपर्ण उवाच । नारायणाद्वरो लब्धो मया च मुनिसत्तम । भयं नास्तीह मे तात सुरासुरगणादपि

Suparṇa thưa: “Bạch bậc tối thượng trong các hiền triết, con đã được ân huệ từ Nārāyaṇa. Vì thế, thưa ngài, nơi đây con chẳng hề sợ hãi, dù trước đoàn quân chư thiên và a-tu-la.”

Verse 45

तत्र गच्छस्व पितरं पृच्छ कामं यथा तव । अस्योपदेशतस्तात क्षुधा ते शममेष्यति

Hãy đến đó và hỏi phụ thân con điều con mong muốn. Này con yêu, nhờ lời chỉ dạy của người, cơn đói của con ắt sẽ được an hòa.

Verse 46

ततो मातुर्वचः श्रुत्वा वैनतेयो महाबलः । अगमत्पितुरभ्याशं समुहूर्तान्मनोजवः

Bấy giờ, nghe lời mẹ dạy, Vainateya (Garuda) bậc đại lực, nhanh như tốc độ của tâm, chỉ trong khoảnh khắc đã đến trước phụ thân.

Verse 47

दृष्ट्वा तातं मुनिश्रेष्ठं ज्वलंतमिव पावकम् । प्रणम्य शिरसा वाक्यमुवाच पितरं खगः

Thấy phụ thân—bậc tối thượng trong hàng hiền thánh—rực cháy như lửa, chim ấy cúi đầu đảnh lễ, rồi thưa lời cùng cha.

Verse 48

भक्षार्थी समनुप्राप्तः सुतोहं ते महात्मनः । क्षुधया पीडितो नाथ भक्ष्यं मे दीयतां प्रभो

Con đến để cầu thức ăn; ôi bậc Đại Hồn, con là con của Người. Bị cơn đói hành hạ, ôi Đấng che chở—xin ban cho con vật thực để dùng, ôi Chúa tể.

Verse 49

ततो ध्यानं समालभ्य ज्ञात्वा तं विनतासुतं । पुत्रस्नेहाद्वचश्चेदं प्रोवाच मुनिसत्तमः

Bấy giờ, bậc hiền triết tối thượng nhập thiền định, nhận ra đó là con của Vinatā; vì tình thương của người cha, liền nói những lời này.

Verse 50

अनेकशतसाहस्रा निषादाः सरितांपतेः । तीरे तिष्ठंति पापिष्ठास्तान्संभक्ष्य सुखी भव

“Hỡi chúa tể của các dòng sông, trên bờ của ngươi có bọn Niṣāda hàng trăm ngàn—cực kỳ tội lỗi. Hãy nuốt họ, rồi ngươi sẽ được an lạc.”

Verse 51

तीर्थमुत्सादयंति स्म तीर्थकाका दुरासदाः । विना विप्रं निषादेषु भक्षय त्वमलक्षितं

Những ‘quạ của thánh địa tīrtha’ khó xua đuổi từng tàn phá tīrtha. Vì vậy, khi không có Bà-la-môn hiện diện, hãy ăn giữa người Niṣāda, giữ mình không bị nhận ra.

Verse 52

इत्युक्तः प्रययौ पक्षी भक्षयामास तांस्ततः । अलक्ष्यभावो विप्रोपि गिलितस्तेन पक्षिणा

Được nói như thế, con chim liền bay đi rồi nuốt chửng họ. Và vị Bà-la-môn cũng—khi đã trở nên vô hình—bị chính con chim ấy nuốt vào.

Verse 53

स तस्य गलके गाढं लालगीति द्विजस्तदा । वमितुं गिलितुं चापि न शशाक द्विजोत्तमः

Bấy giờ vị Bà-la-môn bám chặt nơi cổ họng nó. Ngay lúc ấy, bậc tối thượng trong hàng nhị sinh không thể ói ra, cũng chẳng thể nuốt trôi.

Verse 54

गत्वाथ पितरं प्राह किमेतदिति मे पितः । लग्नं मे गलके सत्वं प्रतिकर्तुं न शक्नुयां

Rồi nó đến gặp cha và thưa: “Thưa phụ thân, việc này là sao? Có một sinh vật mắc nơi cổ họng con, con không thể gỡ ra.”

Verse 55

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कश्यपस्तमुवाच ह । मयोक्तं ते पुरा वत्स ब्राह्मणोयं न बुध्यसे

Nghe lời ấy, Kaśyapa nói: “Này con yêu, ta đã bảo con từ trước—người này là một Bà-la-môn; con chẳng hiểu sao?”

Verse 56

इत्युक्त्वा च मुनिर्धीमान्द्विजं प्राह स धार्मिकः । आगच्छ त्वं ममासन्नं हितं ते प्रवदाम्यहं

Nói xong, vị hiền thánh minh triết và giữ vững Chánh pháp liền bảo người dvija: “Hãy đến gần ta; ta sẽ nói điều lợi ích cho ngươi.”

Verse 57

तमुवाच तदा विप्रः कश्यपं मुनिपुंगवम् । ममैते सुहृदो नित्यं सर्वे संबंधिनः प्रियाः

Bấy giờ vị bà-la-môn thưa với Kaśyapa, bậc tối thượng trong hàng hiền thánh: “Tất cả هؤلاء đều là người hằng mong điều lành cho tôi—ai nấy đều là thân quyến yêu quý của tôi.”

Verse 58

श्वशुराः स्यालकाश्चाप्तास्सबालाश्च तथापरे । एतैः सह प्रयास्यामि निरयं चापि वा शिवम्

Cha vợ, anh em bên vợ, bạn hữu thân cận và những người khác nữa—cùng với con cái của họ; tôi sẽ ra đi với tất cả họ, dù là xuống địa ngục hay đến bên Thánh Śiva.

Verse 59

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विस्मितः कश्यपोऽब्रवीत् । द्विजानां च कुले जातश्चांडालैः पतितो भवान्

Nghe lời ấy, Kaśyapa kinh ngạc mà nói: “Dẫu sinh trong dòng dõi dvija, ngươi đã sa ngã giữa bọn Caṇḍāla.”

Verse 60

पुरुषास्ते प्रतिष्ठंते घोरे च निरये ध्रुवम् । चिराय निष्कृतिस्तेषां नैवास्तीह कथंचन

Những người ấy chắc chắn rơi vào địa ngục ghê rợn; và trong lời dạy này, tuyệt nhiên không có sự sám hối chuộc tội nào cho họ—sự giải thoát chỉ đến sau một thời gian rất lâu.

Verse 61

सर्वांश्चैव दुराचारांश्चांडालान्पापकारिणः । दोषांस्त्यक्त्वा नरः पश्चात्सुखी भवति नान्यथा

Chỉ sau khi từ bỏ mọi lỗi lầm—hạnh kiểm bại hoại, giao du như kẻ chandala làm ác, và các việc tội lỗi—con người mới được an lạc; không thể khác.

Verse 62

अज्ञानाद्यदि वा मोहात्कृत्वा पापं सुदारुणं । ततो धर्मं चरेद्यस्तु स गच्छेत्परमां गतिं

Dẫu vì vô minh hay mê lầm mà phạm tội cực nặng, nhưng nếu về sau hành trì Dharma, người ấy sẽ đạt đến cảnh giới tối thượng.

Verse 63

पापकृन्न चरेद्धर्मं पापे कुर्यान्मतिं पुनः । शिलानावं यथारूढः सागरे संनिमज्जति

Kẻ tạo tội, dẫu có hành Dharma, nhưng nếu lại đem tâm quay về tội lỗi, ắt sẽ chìm đắm—như người lên thuyền đá giữa biển cả.

Verse 64

कृत्वा सर्वाणि पापानि तथा दुर्गतिसंचयं । उपशांतो भवेत्पश्चात्तं दोषं शमयिष्यति

Dẫu đã phạm đủ mọi tội và chất chứa nghiệp xấu, nếu về sau trở nên an tĩnh, tự chế, người ấy sẽ làm lắng dịu lỗi ấy (và quả báo của nó).

Verse 65

तमुवाच महाप्राज्ञं द्विजं मुनिवरोत्तमम् । यदिमां न जहातीह खगः सर्वांश्च बांधवान्

Bấy giờ, người ấy thưa với vị Bà-la-môn đại trí, bậc hiền thánh tối thượng giữa các ẩn sĩ: “Nếu tại đây con chim này không rời bỏ nàng, và cũng không rời bỏ hết thảy thân quyến của mình…”

Verse 66

ततः प्राणं च त्यक्ष्यामि खगे मर्मावघातिनि । नोचेत्त्यजतु मे बंधून्प्रतिज्ञा मे दृढात्मनः

Hỡi loài chim, kẻ đã đánh vào tử huyệt của ta, ta sẽ từ bỏ mạng sống này; bằng không, hãy thả người thân của ta ra. Lời thề của ta rất kiên định.

Verse 67

ततस्तार्क्ष्यमुवाचेदं मुनि र्ब्रह्मवधे भयात् । उद्वमैतान्सविप्रांश्च म्लेछानेतान्समंततः

Bấy giờ, vị hiền triết nói với Tārkṣya (Garuḍa) vì sợ tội giết hại Bà-la-môn: "Hãy nhả những người này ra, cùng với các Bà-la-môn và những kẻ man di này, về mọi hướng."

Verse 68

वनेषु पर्वतान्तेषु दिक्षु तान्पतगेश्वर । उद्ववाम ततः शीघ्रं दोषज्ञः पितुराज्ञया

Hỡi chúa tể loài chim, khi đó—nhận thức được điều gì là đúng và sai—ta đã nhanh chóng xua đuổi chúng vào rừng, lên núi và đi các hướng, tuân theo lệnh của cha ta.

Verse 69

ततः सर्वेऽभवन्व्यक्ता अकेशाः श्मश्रुवर्जिताः । यवना भोजनप्रीताः किंचिच्छ्मश्रुयुताश्च ये

Sau đó, tất cả bọn họ hiện ra—không tóc và không râu. Và những kẻ là người Yavana, ham mê ăn uống, là những kẻ có một chút ria mép hoặc râu.

Verse 70

अग्नौ च नग्नकाः पापा दक्षिणस्यामवाचकाः । घोराः प्राणिवधे प्रीता दुरात्मानो गवाशिनः

Và có những kẻ tội lỗi đi lại trần truồng; chúng phỉ báng phương nam; chúng thật đáng sợ—thích thú trong việc giết hại sinh vật—tâm địa độc ác, và ăn thịt bò.

Verse 71

नैरृते कुवदाः पापा गोब्राह्मणवधोद्यताः । खर्पराः पश्चिमे पूर्वे निवसंति च दारुणाः

Ở phương tây nam cư ngụ bọn Kuvadā gian ác, những kẻ tội lỗi toan làm sát hại bò và Bà-la-môn. Ở phương tây và phương đông cũng có bọn Kharpara hung dữ cư trú.

Verse 72

वायव्यां च तुरुष्काश्च श्मश्रुपूर्णा गवाशिनः । अश्वपृष्ठसमारूढाः प्रयुद्धेष्वनिवर्तिनः

Ở vùng tây bắc có bọn Turuṣka—những người râu rậm, ăn thịt bò, cưỡi trên lưng ngựa, và trong chiến trận thì không hề thoái lui.

Verse 73

उत्तरस्यां च गिरयो म्लेच्छाः पर्वतवासिनः । सर्वभक्षा दुराचाराः वधबंधरताः किल

Ở phương bắc có núi non, nơi bọn mleccha—những kẻ ở núi—cư trú. Người ta nói họ ăn tạp, hạnh kiểm bại hoại, và quả thật ham thích việc giết chóc cùng bắt trói.

Verse 74

ऐशान्यां निरयास्संति कर्तॄणां वृक्षवासिनः । एते म्लेच्छा स्थिता दिक्षु घोरास्ते शस्त्रपाणयः

Ở hướng đông bắc có các địa ngục, nơi những kẻ làm nghiệp như thế phải ở trên cây. Những mleccha hung tợn ấy đứng khắp các phương, tay cầm binh khí.

Verse 75

येषां च स्पर्शमात्रेण सचेलो जलमाविशेत् । एतेषां च कलौ देशेप्यकाले धर्मवर्जिते

Những kẻ mà chỉ cần chạm vào, người ta phải xuống nước ngay cả khi còn mặc y phục—hạng người ấy có trong thời Kali, ở những xứ sở và thời khắc lìa xa chánh pháp.

Verse 76

संस्पर्शं च प्रकुर्वंति वित्तलोभात्समंततः । म्लेच्छांस्तान्मोचयित्वा तु क्षुधया परिपीडितः

Vì lòng tham của cải, họ tiếp xúc khắp bốn phía; nhưng sau khi giải thoát bọn mleccha ấy, người kia bị cơn đói hành hạ khôn nguôi.

Verse 77

पुनराह द्विजस्तात क्षुधा मे बाधतेतराम् । अवदद्गरुडं तत्र कश्यपः कृपया द्रुतम्

Vị dvija lại nói: “Con ơi, cơn đói đang quấy nhiễu ta dữ dội.” Bấy giờ Kaśyapa đầy lòng thương liền mau chóng nói với Garuḍa tại đó.

Verse 78

तिष्ठंतौ विपुलौ तत्र जिघांसू गजकच्छपौ । अप्रमेयौ महासत्वौ सागरस्यैकदेशतः

Tại một vùng của đại dương, có hai sinh linh khổng lồ đứng đối diện—một voi đực như bò mộng và một rùa—sức mạnh không thể lường, quyết sát hại lẫn nhau.

Verse 79

तावप्सु च द्रुतं वत्स क्षुधां ते वारयिष्यतः । स पितुर्वचनं श्रुत्वा तत्र गत्वाभिपद्य तौ

“Con ơi, hãy mau xuống nước; hai kẻ ấy sẽ xua tan cơn đói của con.” Nghe lời cha, chàng liền đến đó và tiến lại gần cả hai.

Verse 80

नखैर्भित्वा कूर्मगजौ महासत्वौ महाजवः । खमुत्पपात तौ धृत्वा विद्युद्वेगो महाबलः

Dùng móng vuốt xé toạc rùa và voi hùng mạnh ấy, Vidyudvega—đại lực, đại tốc như điện—tóm lấy cả hai rồi vọt lên giữa trời cao.

Verse 81

आधारतां न गच्छंति नगाश्च मंदरादयः । ततो योजनलक्षे द्वे गत्वा मारुतरंहसा

Những núi như Mandara v.v. cũng không chạm tới nền tảng nâng đỡ bên dưới. Từ đó, đi tiếp hai lakh yojana với tốc độ như gió, liền đến cõi kế tiếp.

Verse 82

महत्यां जंबुशाखायां निपपात महाबलः । भग्ना सा सहसा शाखा तां पतंतीं खगेश्वरः

Bậc đại lực rơi xuống một cành lớn của cây jambu. Cành ấy bỗng gãy; và khi đang rơi, Khageśvara—chúa tể loài chim—đã giữ lại.

Verse 83

गोब्राह्मणवधाद्भीतो दधार तरसा बली । धृत्वा तां रुचिरं वेगाद्द्रवंतं खे महाबलम्

Vì sợ tội sát hại bò hay brāhmaṇa, bậc đại lực liền mau chóng ngăn lại. Với sức mạnh lớn, ông giữ lấy vật rực rỡ ấy khi nó lao nhanh giữa hư không.

Verse 84

गत्वा विष्णुरुवाचेदं नररूपधरो हरिः । कस्त्वं भ्रमसि चाकाशे किमर्थं पतगेश्वर

Đến nơi, Hari (Viṣṇu) mang hình người liền nói: “Hỡi Patageśvara, ngươi là ai mà lang thang giữa trời, và vì mục đích gì?”

Verse 85

विधृत्य महतीं शाखां महांतौ गजकच्छपौ । तमुवाच द्विजस्तस्मिन्नररूपधरं हरिम्

Giữ nâng cành lớn ấy, voi và rùa hùng mạnh đã chống đỡ. Rồi vị brāhmaṇa tại đó cất lời thưa với Hari đang mang hình người.

Verse 86

गरुडोहं महाबाहो खगरूपः स्वकर्मणा । कश्यपस्य मुनेस्सूनुर्विनतागर्भसंभवः

Hỡi bậc đại lực, ta là Garuḍa—mang hình chim theo nghiệp và phận sự đã định; ta là con của hiền giả Kaśyapa, sinh từ thai mẫu Vinatā.

Verse 87

पश्यैतौ च महासत्वौ भक्षणार्थं मया धृतौ । न धरा च ममाधारो न वृक्षा न च पर्वताः

Hãy nhìn—hai bậc đại lực này đã bị ta nắm giữ để làm mồi. Đất chẳng phải chỗ nương của ta, cây cối cũng không, núi non cũng không.

Verse 88

अनेकयोजनान्यूर्ध्वं दृष्ट्वा जंबूमहीरुहम् । अपतंतस्य शाखायां सहेमौ परिभक्षितुं

Thấy cây jambu vươn cao nhiều do-tuần, cả hai cùng lao tới cành của cây ấy đang rơi xuống, để cùng nhau ăn nuốt.

Verse 89

भग्ना सा सहसा शाखा तां च धृत्वा भ्रमाम्यहम् । कोटिकोटिसहस्राणां ब्राह्मणानां गवां वधात्

Cành ấy bỗng chốc gãy lìa; nắm giữ nó, ta bay lượn lang thang—như mang gánh tội sát hại vô số brāhmaṇa và bò, đến hàng koṭi koṭi ngàn vạn.

Verse 90

भयं तत्र विषादो मे सहसा प्राविशद्बुध । किं करोमि कथं यामि को मे वेगं सहिष्यति

Bấy giờ, hỡi bậc trí, nỗi sợ và u uất bỗng ập đến trong ta. Ta phải làm gì? Ta đi sao đây? Ai có thể chịu nổi uy lực và tốc lực của ta?

Verse 91

इत्युक्ते पतगश्रेष्ठं प्रोवाचेदं हरिस्तदा । अस्मद्बाहुं समारुह्य भक्षेमौ गजकच्छपौ

Nghe vậy, Hari liền nói với bậc tối thượng trong loài chim: “Hãy lên cánh tay Ta; chúng ta sẽ dùng làm thực phẩm con voi và con rùa ấy.”

Verse 92

गरुड उवाच । ममाधारं न गच्छंति सागराश्च नगोत्तमाः । अथ चैवं महासत्वं कथं त्वं धारयिष्यसि

Garuḍa thưa: “Ngay cả biển cả và những núi lớn nhất cũng không chạm tới tầm nâng đỡ của ta. Nếu vậy, hỡi bậc đại hùng lực, làm sao Ngài có thể gánh chịu?”

Verse 93

ऋते नारायणादन्यः को मां धारयितुं क्षमः । त्रैलोक्ये कः पुमांस्तिष्ठेद्यो वेगं मे सहिष्यति

“Ngoài Nārāyaṇa ra, ai có thể nâng đỡ ta? Trong ba cõi, người nào có thể đứng vững mà chịu nổi uy lực của ta?”

Verse 94

हरिरुवाच । स्वकार्यमुद्धरेत्प्राज्ञः स्वकार्यं कुरु सांप्रतम् । कृत्वा कार्यं खगश्रेष्ठ विजानीषे च मां ध्रुवम्

Hari phán: “Bậc trí phải giữ trọn bổn phận của mình; nay hãy làm việc của ngươi. Làm xong việc ấy, hỡi loài chim tối thượng, ngươi chắc chắn sẽ biết Ta là Đấng Bất Biến.”

Verse 95

महासत्वं च तं दृष्ट्वा विमृश्य मनसा खगः । एवमस्त्विति चोक्त्वा स पपात ह महाभुजे

Thấy sức mạnh vĩ đại ấy, loài chim tự suy niệm trong lòng; nói: “Xin được như vậy,” rồi liền sà xuống trên bậc Đại Hùng Tý ấy.

Verse 96

न चचाल भुजस्तस्य सन्निपाते खगेशितुः । तत्र स्थित्वा स तां शाखां मुमोच पर्वतालये

Dẫu đối diện chúa tể loài chim, cánh tay ấy vẫn không hề lay chuyển. Đứng vững tại đó, người liền thả cành ấy xuống nơi cư ngụ của núi non.

Verse 97

शाखापतनमात्रेण सचराचरकानना । चचाल वसुधा चैव सागराः प्रचकंपिरे

Chỉ với việc một cành cây rơi xuống, rừng già—cùng mọi loài động và tĩnh—đều chấn động. Đất mẹ rung chuyển, và các đại dương run rẩy dữ dội.

Verse 98

ततश्च खादितौ सत्त्वौ सहसा गजकच्छपौ । तृप्तिं न प्राप्तवान्सोपि क्षुधा तस्य न शाम्यति

Rồi ngay tức khắc, người ấy nuốt chửng hai sinh vật—voi và rùa. Thế nhưng vẫn chẳng được thỏa mãn; cơn đói của người không hề lắng dịu.

Verse 99

एतज्ज्ञात्वा तु गोविंदस्तमुवाच खगेश्वरम् । भुजस्य मम मांसं तु भक्षयित्वा सुखी भव

Biết vậy, Govinda liền bảo chúa tể loài chim: “Hãy ăn thịt nơi cánh tay của Ta, rồi được an lạc.”

Verse 100

इत्युक्ते प्रचुरं मांसं भुजस्य तस्य तेन हि । खादितं क्षुधया पुत्र व्रणं तस्य न विद्यते

Khi lời ấy được nói ra, vì cơn đói thúc bách, kẻ ấy đã ăn rất nhiều thịt từ cánh tay người kia. Nhưng này con, nơi người ấy chẳng hề hiện ra một vết thương nào.

Verse 101

तमुवाच महाप्राज्ञश्चराचरगुरुं हरिम् । कस्त्वं किं वा प्रियं तेद्य करिष्यामि च सांप्रतम्

Bấy giờ vị đại hiền triết bậc trí tuệ thượng thừa thưa cùng Hari, bậc Đạo sư của muôn loài hữu động và vô động: “Ngài là ai? Điều gì là điều Ngài yêu quý? Xin nói—ngay lúc này con phải làm gì cho Ngài?”

Verse 102

नारायण उवाच । विद्धि नारायणं मां हि त्वत्प्रियार्थं समागतम् । रूपं स्वं दर्शयामास प्रत्ययार्थं च तस्य वै

Nārāyaṇa phán: “Hãy biết rằng chính Ta là Nārāyaṇa, đến đây vì điều con hằng yêu quý.” Rồi Ngài hiển lộ tự thân thánh tướng, quả thật để khiến người ấy được niềm tin vững chắc.

Verse 103

पीतवस्त्रं घनश्यामं चतुर्भुजमनोहरम् । शंखचक्रगदापद्मधरं सर्वसुरेश्वरम्

Ngài khoác y vàng, sắc thẫm như mây mưa, đẹp đẽ với bốn tay; tay cầm ốc tù và, bánh xe, chùy và hoa sen—là Đấng Chúa tể của hết thảy chư thiên.

Verse 104

तं च दृष्ट्वा गरुत्मांश्च प्रणम्य शिरसा हरिम् । प्रियं किं ते करिष्यामि वद नः पुरुषोत्तम

Thấy Ngài, Garutmān (Garuda) cúi đầu đảnh lễ Hari và thưa: “Ôi Puruṣottama, xin dạy—con phải làm việc phụng sự nào để đẹp lòng Ngài?”

Verse 105

तमब्रवीन्महातेजा देवदेवेश्वरो हरिः । भव मे वाहनं शूर सखे त्वं सार्वकालिकम्

Bấy giờ Hari rực rỡ đại quang minh, Đấng Chúa tể của chư thiên, phán: “Hỡi dũng sĩ, hãy làm vật cưỡi của Ta; và hãy làm bạn đồng hành của Ta trong mọi thời.”

Verse 106

तमुवाच खगश्रेष्ठो धन्योहं विबुधेश्वर । सफलं जन्म मे नाथ त्वां च दृष्ट्वाद्य मे प्रभो

Chim tối thượng nói: “Con thật phúc lành, ô Đấng Chúa tể của chư thiên. Lạy Nātha, đời sinh của con đã kết quả, vì hôm nay con được chiêm bái Ngài, ô Đấng Tối Thượng.”

Verse 107

प्रार्थयित्वा च पितरावागमिष्यामि तेऽन्तिकम् । प्रीतो विष्णुरुवाचेदं भव त्वमजरामरः

“Sau khi con khẩn cầu với cha mẹ, con sẽ trở lại bên Ngài.” Viṣṇu hoan hỷ phán: “Hãy là kẻ vô lão vô tử, thoát khỏi già và chết.”

Verse 108

अवध्यः सर्वभूतेभ्यः कर्म तेजश्च मत्समम् । सर्वत्र ते गतिश्चास्तु निखिलं तु सुखं ध्रुवम्

Nguyện ngươi bất khả xâm phạm trước mọi loài; nguyện hành nghiệp và uy quang của ngươi ngang bằng với Ta. Nguyện đường đi của ngươi thông suốt khắp nơi, và nguyện hạnh phúc không gián đoạn thật sự thuộc về ngươi—vững bền, trường cửu.

Verse 109

संमिलतु द्रुतं सर्वं यत्ते मनसि वर्तते । यथेष्टं प्रीतिमाहारमकष्टेन प्रलप्स्यसे

Nguyện mọi điều đang ngự trong tâm ngươi mau chóng hội tụ và thành tựu. Theo ý muốn, ngươi sẽ dễ dàng nhận được dưỡng chất của niềm vui và tình thương.

Verse 110

व्यसनान्मातरं सद्यो मोचयिष्यसि नान्यथा । एवमुक्त्वा हरिः सद्यस्तत्रैवांतरधीयत

“Ngươi sẽ lập tức cứu mẹ ngươi khỏi tai ương—không còn cách nào khác.” Nói xong, Hari liền ẩn mất ngay tại chỗ ấy.

Verse 111

तार्क्ष्योपि पितरं गत्वा कथयच्चाखिलं ततः । स तच्छ्रुत्वा प्रहृष्टात्मा तनयं पुनरब्रवीत्

Bấy giờ Tārkṣya cũng đến gặp phụ thân và thuật lại trọn vẹn mọi việc. Nghe xong, người cha lòng đầy hoan hỷ, lại cất lời dạy bảo con trai.

Verse 112

धन्योहं च खगश्रेष्ठ धन्या ते जननी शिवा । धन्यं क्षेत्रं कुलं चैव यस्य पुत्रस्त्वमीदृशः

Hỡi bậc tối thắng trong loài chim, ta thật phước lành; mẹ hiền cát tường của con cũng phước lành. Phước thay mảnh đất và dòng tộc nơi sinh ra người con như con.

Verse 113

यस्य पुत्रः कुले जातो वैष्णवः पुरुषोत्तमः । कुलकोटिं समुद्धृत्य विष्णुसायुज्यतां व्रजेत्

Trong gia tộc nào sinh được người con Vaiṣṇava, một lòng phụng thờ Puruṣottama, người ấy nâng cứu hàng triệu triệu người trong dòng tộc và đạt sāyujya—hợp nhất cùng Viṣṇu.

Verse 114

विष्णुं यः पूजयेन्नित्यं विष्णुं ध्यायेत गायति । जपेन्मंत्रं सदा विष्णोः स्तोत्रं तस्य पठिष्यति

Ai hằng ngày thờ phụng Viṣṇu, quán niệm Viṣṇu và ca tụng công đức Ngài, luôn trì tụng thần chú của Viṣṇu và đọc tụng thánh ca (stotra) của Ngài—người ấy trọn vẹn an trú trong bhakti đối với Ngài.

Verse 115

प्रसादं च भजेन्नित्यमुपवासं हरेर्दिने । क्षयाच्च सर्वपापानां मुच्यते नात्र संशयः

Nên luôn thọ nhận prasāda (lộc thánh) của Chúa và giữ chay vào ngày của Hari; nhờ mọi tội lỗi tiêu trừ, người ấy được giải thoát—không chút nghi ngờ.

Verse 116

यस्य तिष्ठति गोविंदो मानसे च सदैव हि । स एव च लभेद्दास्यं सपुण्यैः पुरुषोत्तमः

Ai trong tâm luôn có Govinda ngự trị, hỡi Puruṣottama, chỉ người ấy mới đạt được phúc vị làm kẻ phụng sự Ngài (dāsya), đầy đủ công đức.

Verse 117

जन्मकोटिसहस्रेभ्यः कृत्वा सत्कर्मसंचयम् । क्षयाच्च सर्वपापानां विष्णोः किंकरतां व्रजेत्

Sau khi tích lũy kho công hạnh qua hàng ngàn ức kiếp sinh, và khi mọi tội lỗi đều tiêu trừ, người ấy đạt đến địa vị làm kẻ hầu cận của Viṣṇu (kiṅkara-bhāva).

Verse 118

धन्योसौ मानवो लोके विष्णोस्सादृश्यमाव्रजेत् । नित्यः सुरवरैः पूज्यो लोकनाथोऽच्युतोऽव्ययः

Thật phúc thay người ở đời này đạt được sự tương tợ với Viṣṇu; Ngài hằng đáng được các bậc thiên thần tối thượng tôn thờ—Chúa tể thế gian, Acyuta không hề suy chuyển, Avyaya bất hoại.

Verse 119

सुप्रसन्नो भवेद्यस्य स एव पुरुषोत्तमः । तपोभिर्बहुभिर्धर्मैर्मखैर्नानाविधैरपि

Người khiến Đức Chúa tối thượng vô cùng hoan hỷ, người ấy mới là Puruṣottama chân thật; dẫu kẻ khác có thực hành nhiều khổ hạnh, bổn phận dharma và các loại tế lễ khác nhau.

Verse 120

विष्णुर्न लभ्यते देवैस्त्वयासौ विप्र लभ्यते । सपत्नीव्यसनाद्धोरान्मातरं ते प्रमोचय

Viṣṇu ngay cả chư thiên cũng khó đạt được, thế mà Ngài đã được ngươi chứng đắc, hỡi brāhmaṇa. Vậy hãy giải thoát mẹ ngươi khỏi nỗi khổ kinh hoàng do người vợ đồng phu (vợ đối địch) gây nên.

Verse 121

ततो यास्यसि देवेशं कृत्वा मातुः प्रतिक्रियाम् । गृहीत्वा जनकस्याज्ञां लब्ध्वा विष्णोर्वरं महत्

Rồi con sẽ đến yết kiến Đấng Chúa tể của chư thiên; sau khi làm trọn nghi lễ báo hiếu cho mẹ, vâng nhận mệnh lệnh của cha, và thọ được đại ân huệ từ đức Viṣṇu.

Verse 122

अंबापार्श्वं गतो हृष्टस्तां प्रणम्याग्रतः स्थितः । विनतोवाच । अभवद्भोजनं तेऽद्य पुत्र दृष्टः पितापि च

Vui mừng, chàng đến bên mẹ; cúi lạy rồi đứng trước mặt mẹ và khiêm cung thưa: “Hôm nay mẹ đã dùng bữa—con trai đã được thấy, và phu quân cũng đã được thấy.”

Verse 123

किमर्थं वा विलंबस्ते चिंतया व्यथिता ह्यहम् । स मातुर्वचनं श्रुत्वा गरुडः प्रहसन्निव

“Vậy sao con còn chần chừ? Mẹ thật sự đau khổ vì lo lắng.” Nghe lời mẹ, Garuḍa dường như mỉm cười.

Verse 124

कथयामास वृत्तांतं सा श्रुत्वा विस्मिताऽभवत् । कथं च दुःष्करं कर्म शिशुभावात्त्वया कृतम्

Chàng thuật lại trọn vẹn sự việc; nghe xong, nàng kinh ngạc: “Sao con, khi còn thơ ấu, lại làm được việc khó nhọc đến thế?”

Verse 125

धन्याहं मे कुलं धन्यं यस्त्वं विष्णुसखोऽभवः । लब्ध्वा वरं महात्मानं दृष्ट्वा मे हृष्यते मनः

Phúc thay cho mẹ, phúc thay cho dòng tộc mẹ, vì con đã trở thành bằng hữu của đức Viṣṇu. Được thọ đại ân huệ từ bậc Đại Hồn ấy và được chiêm bái Ngài, lòng mẹ hân hoan khôn xiết.

Verse 126

पौरुषेण त्वया वत्स उद्धृतं मे कुलद्वयम् । सुपर्ण उवाच । मातः किं ते करिष्यामि प्रियमेव तदुच्यताम्

Nhờ dũng lực nam nhi của con, hỡi đứa con yêu, con đã cứu vớt cho mẹ cả hai dòng tộc. Suparṇa thưa: “Mẹ ơi, con phải làm gì cho mẹ? Xin mẹ chỉ nói điều gì khiến mẹ hoan hỷ.”

Verse 127

कार्यं कृत्वाथ यास्यामि पार्श्वं नारायणस्य च । एतच्छ्रुत्वा तु सा प्राह गरुडं विनता सती

“Khi hoàn tất việc này, con sẽ đến ở bên thánh nhan Nārāyaṇa.” Nghe vậy, Vinatā hiền đức liền nói với Garuḍa.

Verse 128

महद्दुःखं च मे चास्ति कुरु तात प्रतिक्रियाम् । भगिनी मे सपत्नी सा पणितहं तया पुरा

Mẹ còn mang nỗi khổ lớn; hỡi con, hãy làm điều đối trị. Người em gái ấy đã trở thành kẻ đồng thê của mẹ; thuở trước mẹ đã bị nàng lừa dối.

Verse 129

तस्या दास्यमहं प्राप्ता कस्तारयति मामितः । कृष्णं कृत्वा विषैरश्वं तस्याः पुत्रैर्महोरगैः

Mẹ đã rơi vào kiếp nô lệ của nàng—ai sẽ cứu mẹ khỏi nơi này? Bọn con của nàng, những đại xà hùng mạnh, đã dùng độc dược làm con ngựa ấy hóa đen.

Verse 130

उषःकालेऽवदत्सा च अश्वोयं कृष्णतां व्रजेत् । ततोहमवदं तत्र सदा चायं रुचासितः

Lúc rạng đông, nàng nói: “Con ngựa này sẽ hóa đen.” Khi ấy mẹ đáp tại đó: “Nhưng nó vốn luôn sẫm màu bởi chính sắc tướng tự nhiên của nó.”

Verse 131

मिथ्या ते वचनं मातः प्रतिज्ञां साऽकरोत्तदा । ततोहमब्रुवं कद्रूं शपथं नागमातरम्

“Mẹ ơi, lời mẹ là hư dối.” Khi ấy bà liền lập lời thệ nguyện. Rồi ta nói với Kadrū, mẹ của loài Nāga, và bắt bà tuyên thệ.

Verse 132

यदीमं कृष्णताभ्येति हरेरश्वमहं तदा । कृता भवामि ते दासीत्यहमेतत्तदाऽवदम्

“Nếu ta có thể làm cho con ngựa của Hari này trở nên đen sẫm, thì ta sẽ làm tỳ nữ của bà”—ta đã nói như vậy khi ấy.

Verse 133

ततस्तस्मिन्हरेरश्वे कृते कृष्णे च कृत्रिमैः । तस्याः पुत्रैश्च धूर्तैश्च दासीत्वमगमं तदा

Rồi khi con ngựa của Hari bị làm cho đen một cách giả tạo, thì do các con trai của bà ấy và bọn gian trá kia, ta khi ấy bị đẩy vào thân phận nô tỳ.

Verse 134

यस्मिन्काले ह्यभीष्टञ्च तस्या द्रव्यं ददाम्यहम् । तस्मिन्काले ह्यदासीत्वं यास्यामि कुलनंदन

Vào đúng lúc điều thỉnh cầu mà bà ấy mong muốn khởi lên, ta sẽ trao cho bà ấy của cải cần thiết. Ngay lúc ấy, hỡi niềm vui của dòng tộc, ta sẽ bước vào cảnh ngộ làm nô tỳ.

Verse 135

गरुड उवाच । पृच्छ शीघ्रं च मातस्तां करिष्यामि प्रतिक्रियाम् । भक्षयिष्यामि तान्नागान्प्रतिज्ञामे यथार्थतः

Garuḍa nói: “Mẹ hãy hỏi ngay; con sẽ thực hiện việc đối trị ấy. Con sẽ nuốt chửng bọn Nāga kia—lời thệ nguyện của con quả thật chân thật.”

Verse 136

ततः कद्रूमुवाचेदं विनता दुःखिता सती । अभीष्टं वद कल्याणि येन मुच्येय कृच्छ्रतः

Bấy giờ Kadrū nói với Vinatā đang sầu khổ: “Hỡi người cát tường, hãy nói điều nàng mong muốn, nhờ đó ta được giải thoát khỏi cảnh khốn khó này.”

Verse 137

अब्रवीत्सा दुराचारा पीयूषं दीयतामिति । एतच्छ्रुत्वा तु वचनमभवत्सा च निष्प्रभा

Người đàn bà ác hạnh ấy nói: “Hãy trao cam lộ (amṛta) cho ta.” Nghe lời ấy, nàng bỗng trở nên hoàn toàn nhợt nhạt, mất hết thần sắc.

Verse 138

ततः शनैरुपागम्य तनयं प्राह दुःखिता । अमृतं प्रार्थयत्पापा तात किं वा करिष्यसि

Rồi người đàn bà sầu muộn ấy từ từ đến gần và nói với con trai: “Hỡi con, dẫu con mang tội, nếu con cầu xin cam lộ (amṛta) thì rốt cuộc con sẽ đạt được điều gì?”

Verse 139

श्रुत्वा वाक्यं गरुत्मांश्च महाक्रोधसमन्वितः । अमृतं चानयिष्यामि मातर्मा विमुखी भव

Nghe lời ấy, Garuḍa bừng bừng đại nộ và nói: “Mẹ ơi, con sẽ mang cam lộ đến; xin mẹ đừng ngoảnh mặt với con.”

Verse 140

एवमुक्त्वा तु तरसा स गतः पितुरंतिकम् । अमृतं चानयिष्यामि मातुरर्थेऽधुनाऽनघ

Nói vậy xong, chàng vội vã đến trước mặt cha và thưa: “Hỡi bậc vô tội, ngay lúc này con sẽ đem cam lộ về vì mẹ.”

Verse 141

स तस्य वचनं श्रुत्वा मुनिः प्राह खगेश्वरम् । सत्यलोकस्य वै चोर्ध्वे विश्वकर्मविनिर्मिता

Nghe lời ấy, vị hiền triết nói với chúa loài chim: “Quả thật, ở trên cả Satyaloka còn có một cõi, do Viśvakarman kiến tạo.”

Verse 142

पुरी चास्ति सभा रम्या देवानां हित हेतवे । वह्निप्राकारदुर्लभ्या दुर्धर्षा चासुरैः सुरैः

Ở đó còn có một thành trì cùng hội đường mỹ lệ, được lập vì lợi ích và an lạc của chư thiên. Thành được bao bọc bởi tường lửa, khó bề tiếp cận và không thể bị công phá—dù bởi asura hay sura.

Verse 143

रक्षार्थं निर्मितो देवः सुरैस्तत्र महाबलः । यं यं पश्यति वीरः स स एव भस्मतां व्रजेत्

Để hộ vệ, chư thiên cùng các sura đã tạo nơi ấy một vị thần linh đại lực. Vị dũng sĩ ấy nhìn ai, kẻ đó liền hóa thành tro bụi.

Verse 145

एममुक्त्वा गरुत्मान्स उद्धृत्य सागराज्जलम् । जगामाकाशमाविश्य खगश्चोर्ध्वं मनोजवः

Nói xong, Garuḍa nhấc nước từ đại dương lên. Rồi chim thần nhanh như ý niệm ấy nhập vào hư không và bay vút lên cao.

Verse 146

पक्षवातेन तस्यैव रजः समुद्गतं बहु । तस्यांतिकं न च त्यक्तमगमत्तस्य तच्च यः

Do sức vỗ cánh của nó, một đám mây bụi lớn bốc lên. Nhưng kẻ đã đến không rời khỏi vùng lân cận ấy; người ấy tiến sát đến tận gần kề.

Verse 147

गत्वा चंचूजलेनापि वह्निं निर्वापयद्बली । रजोभिः परिपूर्णाक्षो न सुरस्तं च पश्यति

Đến nơi ấy, bậc dũng mãnh đã dập tắt ngọn lửa, dù chỉ bằng nước ngậm trong mỏ. Nhưng vì mắt đầy bụi, vị thiên thần không thể nhìn thấy chàng.

Verse 148

जघान रक्षिवर्गांस्तानमृतं चाहरद्बली । आनयंतं च पीयूषं खगं गत्वा शतक्रतुः

Bậc dũng mãnh đã giết toán lính canh ấy và mang amṛta đi. Rồi Śatakratu (Indra) hóa làm chim, đuổi theo con chim đang đem pīyūṣa (cam lộ) ấy.

Verse 149

ऐरावतं समारूढो वाक्यमेतदुवाच ह । खगरूपधरः कस्त्वं पीयूषं हरसे बलात्

Cưỡi trên Airāvata, ngài nói lời này: “Ngươi là ai, mang hình chim, mà dám dùng sức cướp pīyūṣa (amṛta) đi?”

Verse 150

अप्रियं सर्वदेवानां कृत्वा जीवे रतिः कथम् । विशिखैरग्निसंकाशैर्नयामि यममंदिरम्

Đã khiến mình bị chư thiên ghét bỏ, sao ngươi còn ham sống? Với những mũi tên rực sáng như lửa, ta sẽ đưa ngươi đến cõi điện của Yama.

Verse 151

श्रुत्वा वाक्यं हरेः कोपादुवाच स महाबलः । नयामि तव पीयूषं दर्शयस्व पराक्रमम्

Nghe lời của Hari, bậc dũng mãnh ấy nổi giận mà nói: “Ta sẽ mang pīyūṣa của ngươi đi—giờ hãy phô bày uy lực của ngươi!”

Verse 152

एतच्छ्रुत्वा महाबाहुर्जघान विशिखैः शितैः । यथामेरुगिरेः शृंगं तोयवर्षेण तोयदः

Nghe vậy, bậc đại dũng tay mạnh liền giáng bằng những mũi tên sắc có lông vũ—như mây mưa đổ nước, dội xuống đỉnh núi Meru.

Verse 153

नखैरशनिसंकाशैर्बिभेद गरुडो गजम् । मातलि च रथं चक्रं तथा देवान्पुरस्सरान्

Với móng vuốt như lưỡi sét, Garuḍa xé nát con voi; lại quật ngã Mātali, cỗ xe cùng bánh xe, và cả chư thiên đứng ở hàng đầu.

Verse 154

व्यथितोसौ महाबाहुर्मातलिर्गजपुंगवः । विमुखाः पक्षवातेन सर्वे देवगणास्तदा

Bấy giờ Mātali tay mạnh—bậc ưu việt giữa những kẻ điều khiển voi—bị chấn động đau đớn; và khi ấy, toàn thể thiên chúng đều bị luồng gió từ cánh xua cho quay lùi.

Verse 155

ततस्तु कोपितो जिष्णुर्जघानकुलिशेन तम् । कुलिशस्यावपातेन न च क्षुब्धो महाखगः

Rồi Jiṣṇu nổi giận giáng xuống một lưỡi tầm sét (vajra); nhưng dù vajra rơi trúng, chim lớn kia vẫn chẳng hề lay chuyển.

Verse 156

स्वं मोघं भिदुरं दृष्ट्वा हरिर्भीतोऽभवत्तदा । संनिवृत्य ततो युद्धात्तत्रैवांतरधीयत

Thấy chính vũ khí của mình trở nên vô hiệu và vỡ nát, Hari liền kinh hãi trong khoảnh khắc ấy; rồi rút khỏi chiến trận và biến mất ngay tại chỗ.

Verse 157

सुतरामपिगच्छंतं वेगाद्भूतलमागतः । अब्रवीत्स सुरश्रेष्ठः सर्वदेवगणाग्रतः

Khi Ngài đang tiến đi thật mau, vị thần tối thượng ấy vội vã giáng xuống cõi đất và cất lời trước hội chúng của toàn thể chư thiên.

Verse 158

शक्र उवाच । यदि दास्यसि पीयूषमिदानीं नागमातरि । भुजगाश्चामराः सर्वे क्रियंते हि ध्रुवं तया

Śakra (Indra) nói: “Hỡi Mẫu thân của loài Nāga, nếu nay bà ban cam lộ (amṛta), thì chắc chắn nhờ hành động ấy, hết thảy loài rắn sẽ được bất tử.”

Verse 159

प्रतिज्ञा ते भवेन्नष्टा न फलं जीवितस्य ते । तस्मादिदं हरिष्यामि संमतेन तवानघ

Lời thệ nguyện của ngươi sẽ bị phá vỡ, và đời ngươi sẽ chẳng kết quả gì. Vì thế, hỡi bậc vô tội, với sự thuận tình của ngươi, ta sẽ mang vật này đi.

Verse 160

गरुत्मानुवाच । यस्मिन्काले ह्यदासी सा माता मे दुःखिता सती । विदिता सर्वलोकेषु हरेऽमृतं हरिष्यसि

Garuḍa thưa: “Khi mẫu thân ta đau khổ mà làm thân nô lệ, thì khắp mọi thế giới đã biết, hỡi Hari, rằng Ngài sẽ mang cam lộ đi.”

Verse 161

एवमुक्त्वा महावीर्यो गत्वोवाच प्रसूं तदा । आनीतममृतं मातस्तस्या एव प्रदीयताम्

Nói xong, vị đại dũng sĩ đi đến rồi thưa với mẹ: “Mẹ ơi, cam lộ đã được mang về; xin hãy trao cho riêng người ấy mà thôi.”

Verse 162

प्रोत्फुल्लहृदया सा च दृष्ट्वा पुत्रं सहामृतम् । तामाहूयामृतं दत्वा चादासीतां तदा गता

Trái tim bà nở rộ niềm vui khi nhìn thấy con trai cùng với thuốc trường sinh. Gọi bà lại, chàng trao thuốc trường sinh, rồi chàng rời đi vào lúc đó.

Verse 163

तृणकाष्ठानि भूतानि पशवश्च सरीसृपाः । दृष्ट्वा सविस्मयास्सर्वे देवा महर्षयस्तदा

Nhìn thấy cỏ cây và những khúc gỗ, cùng với các sinh vật, thú vật và loài bò sát, tất cả các vị thần và đại hiền triết lúc đó đều vô cùng kinh ngạc.

Verse 164

मोचयित्वा तु तामंबां गरुडः सुष्ठुतां गतः । एतस्मिन्नंतरे शक्रो जहार सहसा सुधाम्

Sau khi giải thoát cho người mẹ đáng kính đó, Garuda đã ra đi thành công. Trong khi đó, Indra bất ngờ đoạt lấy thuốc trường sinh.

Verse 165

निधाय गरलं तत्र तया चानुपलक्षितः । प्रहृष्टहृदया कद्रूः पुत्रानाहूय संभ्रमात्

Sau khi đặt thuốc độc ở đó—mà bà không hề hay biết—Kadru, với trái tim vui sướng, vội vã gọi các con trai của mình lại.

Verse 166

तेषां मुखे ददौ हृष्टा क्ष्वेडं चामृतलक्षणम् । तानुवाच प्रसूः पुत्रान्युष्माकं च कुले सदा

Vui mừng khôn xiết, người Mẹ đặt chất độc—mang đặc điểm của thuốc trường sinh—vào miệng họ và nói với các con trai: "Mong rằng thứ này cũng sẽ tồn tại mãi mãi trong dòng dõi của các con."

Verse 167

मुखे तिष्ठन्त्वमी दैवा बिंदवश्चस्तनिर्वृताः । महर्षयस्ततो देवाः सिद्धगंधर्वमानुषाः

Nguyện các vị thần này an trú nơi miệng; và nguyện những giọt đã mãn nguyện nơi bầu ngực vẫn ở yên tại đó. Sau đó là các Đại Thánh hiền, rồi đến chư thiên, và tiếp nữa là các Siddha, Gandharva cùng loài người.

Verse 168

ऊचुःस्सन्तु कुले मातरस्माकं च प्रसादतः । नागैर्विसर्जिता देवाः ससिद्धा मुनयस्तथा

Họ thưa rằng: “Nhờ ân phúc của Ngài, nguyện trong dòng tộc chúng con có các bậc mẹ hiền; và nguyện chư thiên được loài Nāga thả ra, cùng với các Siddha và các bậc Muni, cũng đều được giải thoát.”

Verse 169

जग्मुः स्वमालयं हृष्टा नागाः प्रमुदिताः स्थिताः । एतस्मिन्नंतरे नागांश्चखाद गरुडो बलात्

Hoan hỷ, loài Nāga trở về nơi cư trú của mình và ở lại đó trong niềm vui. Nhưng ngay trong lúc ấy, Garuḍa dùng sức mạnh mà nuốt chửng các Nāga.

Verse 170

दिक्षु पलायिताः शेषाः पर्वतेषु वनेषु च । सागरेषु च पाताले बिलेषु तरुकोटरे

Những kẻ còn lại chạy trốn khắp các phương—vào núi và rừng, vào biển cả và Pātāla, vào hang động và những hốc rỗng trong thân cây.

Verse 171

निभृतेषु निकुञ्जेषु स्थिताः सर्पाश्च निर्वृताः । भुजगास्तस्य भक्ष्याश्च सदैव विधिनिर्मिताः

Trong những lùm cây tĩnh lặng, kín đáo, loài rắn an trú mãn nguyện; và mồi săn đã được định cho các bhujanga cũng luôn được tạo thành theo pháp lệnh của Đấng Tạo Hóa.

Verse 172

स खादयित्वा नागांश्च संभाष्य पितरावथ । विबुधान्पूजयित्वा तु जगाम हरिमव्ययम्

Sau khi cho loài Nāga ăn, rồi thưa chuyện với song thân, và lễ bái chư thiên xong, người ấy liền đi đến Hari—Đấng Bất Hoại, vĩnh cửu.

Verse 173

यः पठेच्छृणुयाद्वापि सुपर्णचरितं शुभम् । सर्वपापविनिर्मुक्तः सुरलोके महीयते

Ai tụng đọc, hoặc chỉ cần lắng nghe truyện lành về Suparṇa, người ấy được giải thoát khỏi mọi tội lỗi và được tôn vinh nơi cõi trời.