Adhyaya 137

Verse 1

ऑपन-माजल बछ। जज द्वात्रिशर्दाधिकशततमो< ध्याय: दिग्गजोंका धर्मसम्बन्धी रहस्य एवं प्रभाव भीष्म उवाच ततः पद्मप्रतीकाश: पद्मोद्भूत: पितामह: । उवाच वचन देवान्‌ वासवं च शचीपतिम्‌

Bhīṣma thưa: “Tâu Đại vương! Sau đó, Đấng Tổ phụ—Phạm Thiên (Brahmā) sinh từ hoa sen, rực rỡ như hoa sen—đã nói với chư thiên và cả Vāsava (Indra), phu quân của Śacī, những lời như sau.”

Verse 2

अयं महाबलो नागो रसातलचरो बली । तेजस्वी रेणुको नाम महासत्त्वपराक्रम:

“Đây là Nāga tên Reṇuka, rực sáng, đại lực, hùng mạnh, kẻ du hành nơi Rasātala, đầy sinh lực và dũng mãnh.”

Verse 3

अतितेजस्विन: सर्वे महावीर्या महागजा: । धारयन्ति महीं कृत्स्नां सशैलवनकाननाम्‌

“Tất cả những đại tượng phương (diggaja) ấy đều rực rỡ phi thường, đại lực đại dũng. Họ nâng đỡ toàn thể địa cầu, cùng núi non, rừng rậm và mọi lâm uyển.”

Verse 4

भवद्धिः समनुज्ञातो रेणुकस्तान्‌ महागजान्‌ । धर्मगुह्मानि सर्वाणि गत्वा पृच्छतु तत्र वै

Bhīṣma thưa: “Với sự chuẩn thuận của các ngài, xin để Reṇuka đến gặp các đại tượng ấy và, khi đã tiếp cận họ, hỏi tại đó về mọi điều bí mật của dharma.”

Verse 5

“यदि आपलोग आज्ञा दें तो रेणुक उन महान्‌ गजोंके पास जाकर धर्मके समस्त गोपनीय रहस्योंको पूछे” ।।

Bhīṣma nói: “Nếu các ngài cho phép, thì Reṇukā hãy đến bên những voi hùng vĩ ấy và hỏi cho tỏ hết mọi huyền mật kín sâu của Dharma.” Nghe lời của Pitāmaha (Phạm Thiên), chư thiên với tâm ý an tĩnh liền sai Reṇukā đến nơi những voi hộ phương—những kẻ nâng đỡ cõi đất—đang hiện diện.

Verse 6

रेणुक उवाच अनुज्ञातो$स्मि देवैश्व पितृभिश्न महाबला: । धर्मगुह्यानि युष्माकं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः । कथयध्वं महाभागा यद्‌ वस्तत्त्वं मनीषितम्‌

Reṇukā thưa: “Hỡi các bậc đại lực—những voi hộ phương! Ta đã được chư thiên và các Pitṛ (Tổ linh) cho phép, nên mới đến đây. Ta muốn được nghe đúng như thực về những nguyên lý thâm mật của Dharma mà các ngài gìn giữ. Hỡi những bậc phúc đức, tâm hồn cao cả, xin hãy nói ra chân lý cốt yếu mà trí tuệ các ngài đã nhận thấy là bản thể của Dharma.”

Verse 7

दिग्गजा ऊचु: कार्तिके मासि चाश्लेषा बहुलस्याष्टमी शिवा | तेन नक्षत्रयोगेन यो ददाति गुडौदनम्‌

Các Diggaja nói: “Vào tháng Kārttika, khi ngày mồng tám (aṣṭamī) của nửa tháng tối, cát tường, lại trùng với chòm sao Āśleṣā—ai, dưới sự hội hợp ấy của tithi và nakṣatra, mà bố thí cơm ngọt (cơm nấu với đường thốt nốt/jaggery)…”

Verse 8

इमं मन्त्र जपन्‌ श्राद्धे यताहारो हुकोपन: । दिग्गजोंने कहा--कार्तिक मासके कृष्णपक्षमें आश्लेषा नक्षत्र और मंगलमयी अष्टमी तिथिका योग होनेपर जो मनुष्य आहार-संयमपूर्वक क्रोधशून्य हो निम्नांकित मन्त्रका पाठ करते हुए श्राद्धके अवसरपर हमारे लिये गुड़मिश्रित भात देता है (वह महान्‌ फलका भागी होता है) ।।

Các Diggaja nói: “Trong lễ śrāddha, nếu một người tụng niệm thần chú này, giữ tiết chế trong ăn uống và tâm không sân hận—lại đúng vào nửa tháng tối của Kārttika khi sao Āśleṣā trùng với ngày aṣṭamī cát tường—thì nhờ dâng vì chúng ta cơm trộn đường thốt nốt (jaggery) trong lễ śrāddha ấy, người ấy sẽ hưởng công đức lớn. Quả vậy, các Nāga hùng mạnh, đứng đầu là Baladeva, đều có uy lực phi thường.”

Verse 9

अनन्ता हाक्षया नित्यं भोगिन: सुमहाबला: | तेषां कुलोद्भवा ये च महाभूता भुजड़मा:

Reṇukā thưa: “Họ vô tận, không bao giờ suy giảm—những Nāga (xà thần) đại lực, sức mạnh phi thường. Và cả những đại linh thuộc các đại nguyên tố (mahābhūta) sinh từ dòng giống ấy cũng đều có cánh tay hùng cường.”

Verse 10

ते मे बलिं प्रतीच्छन्तु बलतेजो5भिवृद्धये । यदा नारायण: श्रीमानुज्जहार वसुंधराम्‌

Xin họ nhận lễ cống hiến mà ta dâng, để sức mạnh và hào quang linh lực của họ được tăng trưởng—như thuở xưa đấng Nārāyaṇa vinh hiển đã nâng nhấc Trái Đất lên vậy.

Verse 11

तद्‌ बल॑ तस्य देवस्य धरामुद्धरतस्तथा । “बलदेव (शेष या अनन्त) आदि जो अत्यन्त बलशाली नाग हैं

Reṇukā thưa: «Nguyện cho chính sức lực của đấng Thần linh ấy—khi Ngài nâng nhấc Trái Đất—đến với ta như sự tăng trưởng của khí lực và quyền năng. Nguyện Baladeva—Śeṣa/Ananta, đại xà tối cường, vô tận, bất hoại, muôn đời mang những mào rắn—cùng các đại long xà khác sinh trong dòng giống của Ngài, nhận lễ cúng này do ta dâng để tăng thêm hào quang và sức mạnh của ta. Khi đức Nārāyaṇa cát tường đã vớt Trái Đất này lên khỏi nước của đại dương vũ trụ duy nhất, nguyện sức lực hiện hữu trong thánh thân của Ngài lúc ấy trở thành của ta.» Nói xong, người ta nên dâng lễ tại ụ mối/gò rắn (anthill), rắc hoa nāgakesara, xức đàn hương, phủ vải xanh, và lúc hoàng hôn đặt lễ ấy cạnh gò.

Verse 12

गजेन्द्रकुसुमाकीर्ण नीलवस्त्रानुलेपनम्‌ । निर्वपेत्‌ तं तु वल्मीके अस्तं याते दिवाकरे

Hãy rải hoa nāgakesara lên lễ vật, xức đàn hương và phủ vải xanh. Rồi khi mặt trời đã lặn, đặt lễ ấy tại ụ mối/gò rắn (anthill).

Verse 13

एवं तुष्टास्तत: सर्वे अधस्ताद्धारपीडिता: । श्रमं त॑ं नावबुध्यामो धारयन्तो वसुंधराम्‌

Thế rồi tất cả chúng ta đều mãn nguyện; nhưng dù bị sức nặng từ dưới ép lên, chúng ta cũng chẳng hề nhận ra sự nhọc nhằn ấy, dẫu đang gánh đỡ Trái Đất.

Verse 14

ब्राह्मण: क्षत्रियो वैश्य: शूद्रो वा यद्युपोषित:

Reṇukā nói: «Dù là brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya hay śūdra—nếu đã thọ trì việc trai giới/nhịn ăn với sự tiết chế đúng mực—thì quy tắc sau đây áp dụng như nhau, không phân biệt xuất thân.»

Verse 15

एवं संवत्सरं कृत्वा दानं बहुफलं लभेत्‌ वल्मीके बलिमादाय तन्नो बहुफलं मतम्‌

Reṇukā nói: “Nếu ai thực hành việc bố thí này trọn một năm, sẽ đạt được công đức dồi dào. Nhưng lấy đi lễ vật (bali) vốn dành cho ụ mối (valmīka) thì theo quan điểm của chúng ta, không phải là hành vi cho quả báo lớn.”

Verse 16

ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य अथवा शूद्र यदि उपवासपूर्वक एक वर्षतक इस प्रकार हमारे लिये बलिदान करे तो उसका महान्‌ फल होता है। बाँबीके निकट बलि अर्पित करनेपर वह हमारे लिये अधिक फल देनेवाला माना गया है ।।

Reṇuk nói: “Dù là bà-la-môn, sát-đế-lỵ, phệ-xá hay thủ-đà-la—nếu trước hết thọ trai (nhịn ăn) rồi suốt một năm thực hành đúng nghi thức dâng lễ bali vì chúng ta, thì sẽ được quả báo lớn. Và khi lễ bali được dâng gần ụ mối (valmīka), đối với chúng ta lại càng được xem là sinh công đức hơn nữa. Quả thật, nhờ việc cúng dâng này, hết thảy các Nāga dũng mãnh khắp ba cõi đều được tôn kính và tiếp đãi chân thực suốt một trăm năm.”

Verse 17

दिग्गजानां च तच्छूत्वा देवता: पितरस्तथा । ऋषयश्न महाभागा: पूजयन्ति सम रेणुकम्‌,दिग्गजोंके मुखसे यह बात सुनकर महाभाग देवता, पितर और ऋषि रेणुक नागकी भूरि-भूरि प्रशंसा करने लगे

Nghe những lời ấy từ miệng các voi trấn giữ bốn phương, các chư thiên phúc đức, các Pitṛ (linh hồn tổ tiên) và các đại Ṛṣi liền bắt đầu tôn kính và ca ngợi Reṇuka bằng muôn lời tán dương—khẳng định sự xứng đáng của ngài và uy quyền đạo lý trong điều đã được tuyên cáo.

Verse 132

इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि दिग्गजानां रहस्ये द्वात्रिशदिधिकशततमो<्ध्याय:

Như vậy, trong bộ Śrī Mahābhārata, thuộc Anuśāsana Parva—đặc biệt ở phần bàn về dharma của việc bố thí—chấm dứt chương thứ một trăm ba mươi hai, nói về giáo huấn bí mật liên quan đến các voi trấn giữ phương hướng. Đây là lời kết chương, nêu rõ khuôn khổ đạo đức của đoạn văn: chỉ dạy về việc cho đúng pháp (dāna) như một phương diện của dharma.

Verse 133

एवं मन्यामहे सर्वे भारार्ता निरपेक्षिण: । इस प्रकार संतुष्ट होकर पृथ्वीके नीचे भारसे पीड़ित होनेपर भी हम सब लोगोंको वह परिश्रम प्रतीत नहीं होता है और हमलोग सुखपूर्वक वसुधाका भार वहन करते हैं। भारसे पीड़ित होनेपर भी किसीसे कुछ न चाहनेवाले हम सब लोग ऐसा ही मानते हैं

Vì thế, tất thảy chúng ta—những kẻ mang gánh nặng mà không cầu cạnh ai—đều nghĩ như vầy: “Dẫu ở dưới lòng đất bị sức nặng đè ép, chúng ta cũng không thấy đó là nhọc nhằn; trái lại, chúng ta an trú trong an lạc và gánh vác trọng tải của vũ-thổ (Vasudhā).”