Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 11
ब्राह्मण–क्षत्रिय-श्रेष्ठता-विवादः
Arjuna–Vāyu Dialogue on Brāhmaṇa and Kṣatriya Precedence
तद् बल॑ तस्य देवस्य धरामुद्धरतस्तथा । “बलदेव (शेष या अनन्त) आदि जो अत्यन्त बलशाली नाग हैं
tad balaṁ tasya devasya dharām uddharatas tathā |
Reṇukā thưa: «Nguyện cho chính sức lực của đấng Thần linh ấy—khi Ngài nâng nhấc Trái Đất—đến với ta như sự tăng trưởng của khí lực và quyền năng. Nguyện Baladeva—Śeṣa/Ananta, đại xà tối cường, vô tận, bất hoại, muôn đời mang những mào rắn—cùng các đại long xà khác sinh trong dòng giống của Ngài, nhận lễ cúng này do ta dâng để tăng thêm hào quang và sức mạnh của ta. Khi đức Nārāyaṇa cát tường đã vớt Trái Đất này lên khỏi nước của đại dương vũ trụ duy nhất, nguyện sức lực hiện hữu trong thánh thân của Ngài lúc ấy trở thành của ta.» Nói xong, người ta nên dâng lễ tại ụ mối/gò rắn (anthill), rắc hoa nāgakesara, xức đàn hương, phủ vải xanh, và lúc hoàng hôn đặt lễ ấy cạnh gò.
रेणुक उवाच
Educational Q&A
The passage frames strength (bala) and spiritual radiance (tejas) as gifts sought through reverent alignment with divine exemplars—especially Nārāyaṇa’s cosmic act of rescuing the Earth—and through respectful offerings to the nāga principle embodied by Śeṣa/Ananta. Power is presented as something to be received ethically via devotion and proper ritual, not seized through harm.
Renukā utters a prayer requesting that the Lord’s strength—manifest when He raised the Earth from the cosmic ocean—be transferred as an increase of her own vigor. She then prescribes a concrete ritual act: placing an offering at a serpent-mound (valmīka), adorning it with nāgakesara and sandal, covering it with blue cloth, and depositing it at sunset for the nāgas to accept.