Adhyaya 43

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे नन्दिकेश्वरोत्पत्तिर् नाम द्विचत्वारिंशो ऽध्यायः नन्दिकेश्वर उवाच मया सह पिता हृष्टः प्रणम्य च महेश्वरम् उटजं स्वं जगामाशु निधिं लब्ध्वेव निर्धनः

Như vậy, trong Śrī Liṅga-Mahāpurāṇa, phần Pūrvabhāga, mở đầu chương mang tên “Sự hiển lộ của Nandikeśvara”. Nandikeśvara nói: “Cha ta vui mừng cùng ta, đảnh lễ Maheśvara rồi mau chóng trở về am thất của mình—như người nghèo tìm được kho báu chôn giấu, lòng liền mãn nguyện mà ra đi.”

Verse 2

यदागतो ऽहमुटजं शिलादस्य महामुने तदा वै दैविकं रूपं त्यक्त्वा मानुष्यम् आस्थितः

Bạch đại hiền, khi con đến am thất của Śilāda, con đã gác lại hình tướng thiên giới và khoác lấy thân người—để các paśu (chúng sinh bị ràng buộc) có thể gần gũi Pati (Chúa Tể) qua sự tu trì hữu hình và nghiêm mật.

Verse 3

नष्टा चैव स्मृतिर्दिव्या येन केनापि कारणात् मानुष्यमास्थितं दृष्ट्वा पिता मे लोकपूजितः

Vì một nguyên do nào đó, ký ức thiêng liêng của ta đã mất. Thấy ta mang lấy thân phận con người, phụ thân ta—đấng được muôn cõi tôn kính—liền ưu tư và suy nghĩ.

Verse 4

विललापातिदुःखार्तः स्वजनैश् च समावृतः जातकर्मादिकाश्चैव चकार मम सर्ववित्

Bị nỗi sầu khổ dữ dội bức bách, người than khóc lớn tiếng, quanh mình là thân quyến. Rồi bậc toàn tri ấy đã cử hành các nghi lễ theo pháp, bắt đầu từ lễ khai sinh, để gìn giữ dharma.

Verse 5

शालङ्कायनपुत्रो वै शिलादः पुत्रवत्सलः उपदिष्टा हि तेनैव ऋक्शाखा यजुषस् तथा

Quả thật, Śilāda—con của Śālaṅkāyana, người hết lòng thương con—chính là vị đã truyền dạy nhánh của Ṛgveda, và cả nhánh của Yajurveda nữa.

Verse 6

सामशाखासहस्रं च साङ्गोपाङ्गं महामुने आयुर्वेदं धनुर्वेदं गान्धर्वं चाश्वलक्षणम्

“Bạch đại hiền, còn có một ngàn nhánh của Sāmaveda nữa, đầy đủ các phần chính và phần phụ; cùng với Āyurveda, Dhanurveda, Gāndharva (khoa nhạc), và tri thức về tướng trạng của ngựa.”

Verse 7

हस्तिनां चरितं चैव नराणां चैव लक्षणम् सम्पूर्णे सप्तमे वर्षे ततो ऽथ मुनिसत्तमौ

Như vậy, hạnh trạng của voi và các dấu tướng phân biệt của loài người đã được trình bày. Khi năm thứ bảy đã trọn vẹn, bấy giờ hai bậc thánh hiền tối thắng ấy tiếp tục tiến bước.

Verse 8

मित्रावरुणनामानौ तपोयोगबलान्वितौ तस्याश्रमं गतौ दिव्यौ द्रष्टुं मां चाज्ञया विभोः

Bấy giờ hai đấng thiêng liêng, mang danh Mitra và Varuṇa—được trang bị sức lực phát sinh từ khổ hạnh (tapas) và yoga—đã đến am thất của người ấy; theo mệnh lệnh của Đấng Toàn Năng, Chúa Tể (Pati), họ đến để yết kiến ta.

Verse 9

ऊचतुश् च महात्मानौ मां निरीक्ष्य मुहुर्मुहुः तात नन्द्ययमल्पायुः सर्वशास्त्रार्थपारगः

Rồi hai bậc đại hồn, nhìn ta hết lần này đến lần khác, nói: “Con ơi—đây là Nandī. Tuy thọ mạng ngắn, nhưng đã thông suốt ý nghĩa và tông chỉ của mọi śāstra.”

Verse 10

न दृष्टमेवमाश्चर्यम् आयुर्वर्षादतः परम् इत्युक्तवति विप्रेन्द्रः शिलादः पुत्रवत्सलः

“Ta chưa từng thấy điều kỳ lạ như thế—rằng mạng sống chỉ bị giới hạn đến một số năm nhất định, không hơn!” Khi lời ấy được thốt ra, vị Bà-la-môn tối thắng—Śilāda, người hết mực thương con—bị chấn động bởi sầu đau và suy tư.

Verse 11

समालिङ्ग्य च दुःखार्तो रुरोदातीव विस्वरम् हा पुत्र पुत्र पुत्रेति पपात च समन्ततः

Ông ôm lấy (con), bị dày vò bởi sầu khổ, rồi khóc òa bằng giọng đứt quãng—kêu: “Ôi con ta, con ta, con ta!”—và ngã quỵ xuống đất, bất lực lăn nghiêng khắp nơi.

Verse 12

अहो बलं दैवविधेर् विधातुश्चेति दुःखितः तस्य चार्तस्वरं श्रुत्वा तदाश्रमनिवासिनः

Trong nỗi đau, ông kêu lên: “Ôi—thật mạnh mẽ thay mệnh lệnh của định mệnh, dù do chính Đấng Tạo Hóa an bài!” Nghe tiếng kêu thảm thiết ấy, những người cư trú trong āśrama đó liền tụ hội lại.

Verse 13

निपेतुर्विह्वलात्यर्थं रक्षाश्चक्रुश् च मङ्गलम् तुष्टुवुश् च महादेवं त्रियंबकमुमापतिम्

Bị choáng ngợp đến tột cùng, họ ngã quỵ; họ cử hành các nghi thức hộ trì và các pháp cát tường, rồi tán thán Mahādeva—Tryambaka, đấng phu quân của Umā—Pati, bậc chúa tể giải thoát paśu khỏi dây trói pāśa.

Verse 14

हुत्वा त्रियंबकेनैव मधुनैव च संप्लुताम् दूर्वामयुतसंख्यातां सर्वद्रव्यसमन्विताम्

Sau khi dâng vào lửa thiêng bằng chính thần chú Tryambaka, nên hiến dâng cỏ dūrvā thật nhiều—tắm trong mật ong—đủ mười ngàn nhánh, cùng mọi vật phẩm nghi lễ cần thiết, để thờ phụng Pati (Śiva), đấng giải thoát paśu khỏi pāśa.

Verse 15

पिता विगतसंज्ञश् च तथा चैव पितामहः विचेष्टश् च ललापासौ मृतवन्निपपात च

Người cha mất tri giác, và người ông cũng vậy. Cả hai bất động, nước dãi chảy ra, rồi ngã xuống như đã chết—bị sức lực rút các căn và trói buộc linh hồn hữu thân (paśu) khi Pati che lấp quyền năng của Ngài.

Verse 16

मृत्योर् भीतो ऽहम् अचिराच् छिरसा चाभिवन्द्य तम् मृतवत्पतितं साक्षात् पितरं च पितामहम्

Kinh hãi trước cái chết, tôi vội cúi đầu đảnh lễ họ—chính cha và ông của tôi—những người đã ngã xuống như vô sinh ngay trước mắt tôi.

Verse 17

प्रदक्षिणीकृत्य च तं रुद्रजाप्यरतो ऽभवम् हृत्पुण्डरीके सुषिरे ध्यात्वा देवं त्रियंबकम्

Sau khi đi nhiễu quanh Ngài, tôi chuyên tâm trì tụng thần chú Rudra; và quán niệm đấng Tryambaka ba mắt trong khoảng rỗng vi tế của hoa sen nơi tim, tôi an trụ tâm thức nơi Pati, bậc giải thoát paśu khỏi pāśa.

Verse 18

त्र्यक्षं दशभुजं शान्तं पञ्चवक्त्रं सदाशिवम् सरितश्चान्तरे पुण्ये स्थितं मां परमेश्वरः

Ta đã chiêm bái Đấng Tối Thượng (Parameśvara) đứng nơi thánh địa giữa hai dòng sông—Sadāśiva: ba mắt, mười tay, an tịnh, năm mặt—an trụ như Pati siêu việt, Đấng làm lắng yên mọi trói buộc của paśu.

Verse 19

तुष्टो ऽब्रवीन्महादेवः सोमः सोमार्धभूषणः वत्स नन्दिन्महाबाहो मृत्योर्भीतिः कुतस्तव

Được hoan hỷ, Mahādeva—Soma, Đấng lấy vầng trăng lưỡi liềm làm trang sức—phán rằng: “Hỡi con yêu Nandin, ô bậc có cánh tay hùng mạnh, sao con lại có thể sợ cái chết?”

Verse 20

मयैव प्रेषितौ विप्रौ मत्समस्त्वं न संशयः वत्सैनत्तव देहं च लौकिकं परमार्थतः

“Chính Ta đã sai hai vị Bà-la-môn ấy đi—không hề nghi ngờ. Hỡi con, hãy hiểu: thân thể con tuy hiện ra như thuộc thế gian, nhưng trong chân lý tối thượng, nó đồng nhất với Ta.”

Verse 21

नास्त्येव दैविकं दृष्टं शिलादेन पुरा तव देवैश् च मुनिभिः सिद्धैर् गन्धर्वैर्दानवोत्तमैः

“Quả thật, chưa từng có thị kiến thần linh như thế—không phải xưa kia bởi Śilāda, cũng không phải bởi con; ngay cả chư Thiên, các bậc hiền triết, các Siddha, các Gandharva, hay những Dānava bậc nhất cũng chưa từng thấy.”

Verse 22

पूजितं यत्पुरा वत्स दैविकं नन्दिकेश्वर संसारस्य स्वभावो ऽयं सुखं दुःखं पुनः पुनः

Hỡi con yêu, Nandikeśvara thần thánh ấy đã từng được thờ phụng từ thuở trước. Vì đó chính là bản tính của saṃsāra: hạnh phúc và khổ đau cứ sinh khởi lặp đi lặp lại theo vòng luân hồi.

Verse 23

नृणां योनिपरित्यागः सर्वथैव विवेकिनः एवमुक्त्वा तु मां साक्षात् सर्वदेवमहेश्वरः

Đối với người có trí phân biệt, có sự xả ly trọn vẹn khỏi thân phận sinh từ bào thai (sự tái sinh lặp lại). Nói như vậy trực tiếp với ta, Đại Chúa—Maheshvara, đấng tối thượng của muôn thần—liền tiếp tục lời giáo huấn.

Verse 24

कराभ्यां सुशुभाभ्यां च उभाभ्यां परमेश्वरः पस्पर्श भगवान् रुद्रः परमार्तिहरो हरः

Với đôi tay vô cùng cát tường của Ngài, Đấng Tối Thượng—Bhagavān Rudra, Hara, đấng phá tan mọi trói buộc—đã chạm (lên họ), bậc diệt trừ nỗi khổ sâu thẳm nhất của linh ngã.

Verse 25

उवाच च महादेवस् तुष्टात्मा वृषभध्वजः निरीक्ष्य गणपांश्चैव देवीं हिमवतः सुताम्

Bấy giờ Mahādeva—tâm Ngài hoan hỷ viên mãn, bậc mang cờ hiệu Bò—nhìn các gaṇa của mình và cũng nhìn Nữ Thần, ái nữ của Himavat, rồi cất lời.

Verse 26

समालोक्य च तुष्टात्मा महादेवः सुरेश्वरः अजरो जरया त्यक्तो नित्यं दुःखविवर्जितः

Sau khi chứng kiến như vậy, Mahādeva—Chúa tể chư thiên—trong lòng hoan hỷ. Ngài không già, không bị suy hoại chạm đến, và hằng lìa mọi sầu khổ—Pati, Đấng Tối Thượng vượt ngoài mọi ràng buộc hạn cuộc.

Verse 27

अक्षयश्चाव्ययश्चैव सपिता ससुहृज्जनः ममेष्टो गणपश्चैव मद्वीर्यो मत्पराक्रमः

Ngài là Đấng Bất Hoại và Bất Biến; Ngài là Cha của ta và là bậc hảo tâm đối với ta. Ngài là Chúa tể mà ta tôn chọn, là Thủ lĩnh các gaṇa; chính nơi Ngài là sức lực và dũng lực của ta.

Verse 28

इष्टो मम सदा चैव मम पार्श्वगतः सदा मद्बलश्चैव भविता महायोगबलान्वितः

Người ấy luôn luôn thân ái đối với Ta, và mãi mãi ở bên cạnh Ta. Quả thật, người ấy sẽ trở thành chính sức mạnh của Ta—được trang bị năng lực của Đại Du-già (Mahāyoga).

Verse 29

एवमुक्त्वा च मां देवो भगवान् सगणस्तदा कुशेशयमयीं मालां समुन्मुच्यात्मनस्तदा

Nói với ta như vậy xong, Đấng Thế Tôn—cùng các gaṇa tùy tùng—bấy giờ tháo khỏi thân Ngài một vòng hoa kết bằng sen, rồi ban cho ta như dấu ấn của ân sủng và sự gia trì thánh hiến.

Verse 30

आबबन्ध महातेजा मम देवो वृषध्वजः तयाहं मालया जातः शुभया कण्ठसक्तया

Chúa của ta—rực rỡ đại quang minh, Đấng mang cờ hiệu con bò (Vṛṣadhvaja)—đã buộc vòng hoa ấy vào. Nhờ vòng hoa cát tường ấy, được gắn nơi cổ Ngài, ta đã hiện hữu như dấu ấn thiêng và phúc lành.

Verse 31

त्र्यक्षो दशभुजश्चैव द्वितीय इव शङ्करः तत एव समादाय हस्तेन परमेश्वरः

Ba mắt, mười tay, người ấy hiện ra như một Śaṅkara thứ hai; và ngay lúc ấy, Đấng Tối Thượng (Parameśvara) đưa tay nắm lấy và giữ chặt người ấy.

Verse 32

उवाच ब्रूहि किं ते ऽद्य ददामि वरमुत्तमम् ततो जटाश्रितं वारि गृहीत्वा चातिनिर्मलम्

Ngài phán: “Hãy nói đi—hôm nay ngươi ước nguyện điều chi? Ta sẽ ban cho ngươi đại ân huệ tối thượng.” Rồi Ngài tiếp nhận dòng nước cực kỳ thanh tịnh nương trong búi tóc kết (jaṭā), như lễ vật tẩy tịnh.

Verse 33

उक्ता नदी भवस्वेति उत्ससर्ज वृषध्वजः ततः सा दिव्यतोया च पूर्णासितजला शुभा

Được dạy như vậy: “Hãy trở thành một dòng sông,” Vṛṣadhvaja (Śiva) liền phóng thích nàng. Bấy giờ nàng hóa thành dòng nước cát tường, đầy ắp thủy lưu thiên giới, với dòng chảy sẫm màu tuôn tràn viên mãn.

Verse 34

पद्मोत्पलवनोपेता प्रावर्तत महानदी तामाह च महादेवो नदीं परमशोभनाम्

Được điểm trang bởi những rừng sen và sen xanh, con sông lớn bắt đầu tuôn chảy. Rồi Mahādeva cất lời với dòng sông rực rỡ tối thượng ấy—Ngài là Pati, nhờ ân điển mà thanh tẩy và giải thoát các paśu (chúng sinh bị trói buộc).

Verse 35

यस्माज्जटोदकादेव प्रवृत्ता त्वं महानदी तस्माज्जटोदका पुण्या भविष्यसि सरिद्वरा

Bởi vì ngươi, hỡi đại hà, đã tuôn ra từ chính dòng nước nơi búi tóc jaṭā của Śiva, nên ngươi sẽ được tôn xưng là Jaṭodakā—dòng sông thánh, bậc nhất trong các sông.

Verse 36

त्वयि स्नात्वा नरः कश्चित् सर्वपापैः प्रमुच्यते ततो देव्या महादेवः शिलादतनयं प्रभुः

Ai tắm trong ngươi đều được giải thoát khỏi mọi tội lỗi. Sau đó, nhờ ân của Nữ Thần, Đức Mahādeva trở thành bậc Chúa tể che chở tối thượng cho con trai của Śilāda.

Verse 37

पुत्रस्ते ऽयमिति प्रोच्य पादयोः संन्यपातयत् सा मामाघ्राय शिरसि पाणिभ्यां परिमार्जती

Nói rằng: “Đây là con của nàng,” Ngài khiến tôi phủ phục dưới chân nàng. Nàng ngửi đỉnh đầu tôi và dùng cả hai tay vuốt ve, âu yếm một cách dịu dàng.

Verse 38

पुत्रप्रेम्णाभ्यषिञ्चच्च स्रोतोभिस्तनयैस्त्रिभिः पयसा शङ्खगौरेण देवदेवं निरीक्ष्य सा

Ngắm nhìn Đấng Deva của chư Deva, nàng vì tình thương con mà làm lễ abhiṣeka cho Ngài: từ bầu ngực tuôn ra ba dòng, rưới sữa trắng như vỏ ốc lên Đức Chúa.

Verse 39

तानि स्रोतांसि त्रीण्यस्याः स्रोतस्विन्यो ऽभवंस्तदा नदीं त्रिस्रोतसं देवो भगवानवदद्भवः

Bấy giờ ba dòng ấy của nàng hóa thành ba mạch nước chảy riêng. Khi ấy Đức Bhagavān Bhava (Śiva) tuyên xưng con sông ấy là “Trisrotas” — Sông Ba Dòng.

Verse 40

त्रिस्रोतसं नदीं दृष्ट्वा वृषः परमहर्षितः ननाद नादात्तस्माच्च सरिदन्या ततो ऽभवत्

Thấy con sông ba dòng, Vṛṣa (bò thiêng, biểu tượng của dharma) hoan hỷ tột bậc và rống lên; từ chính tiếng rống ấy, một dòng sông linh thiêng khác liền sinh khởi về sau.

Verse 41

वृषध्वनिरिति ख्याता देवदेवेन सा नदी जांबूनदमयं चित्रं सर्वरत्नमयं शुभम्

Con sông ấy được Đức Deva của chư Deva tuyên xưng là “Vṛṣadhvani”. Thật kỳ diệu: như được kết thành từ vàng Jāmbūnada, cát tường và rực sáng bằng tinh hoa của mọi châu báu.

Verse 42

स्वं देवश्चाद्भुतं दिव्यं निर्मितं विश्वकर्मणा मुकुटं चाबबन्धेशो मम मूर्ध्नि वृषध्वजः

Rồi chiếc vương miện kỳ diệu, thiêng diệu ấy—do Viśvakarman tạo tác cho chư Thiên—được Đức Chúa mang cờ bò (Śiva) tự tay buộc đặt lên đỉnh đầu ta.

Verse 43

कुण्डले च शुभे दिव्ये वज्रवैडूर्यभूषिते आबबन्ध महादेवः स्वयमेव महेश्वरः

Mahādeva—chính Maheśvara—tự tay cài đôi khuyên tai cát tường, thần diệu, được trang sức bằng kim cương và ngọc vaidūrya.

Verse 44

मां तथाभ्यर्चितं व्योम्नि दृष्ट्वा मेघैः प्रभाकरः मेघांभसा चाभ्यषिञ्चच् छिलादनम् अथो मुने

Hỡi bậc hiền triết, thấy ta được thờ phụng như thế giữa hư không, Mặt Trời (Prabhākara) liền gom mây lại và dùng nước mưa làm lễ abhiṣeka—tắm gội, tưới đẫm ngôi miếu phủ đá (nơi an trú của liṅga).

Verse 45

तस्याभिषिक्तस्य तदा प्रवृत्ता स्रोतसा भृशम् यस्मात् सुवर्णान्निःसृत्य नद्येषा सम्प्रवर्तते

Khi Ngài được cử hành lễ abhiṣeka, bấy giờ một dòng chảy mãnh liệt tuôn trào; từ sự tắm gội ấy, nước như vàng chảy ra, khiến con sông này dâng đầy—một dấu hiệu hữu hình của Đấng Pati, Đấng tháo gỡ dây trói (pāśa) cho paśu bị ràng buộc.

Verse 46

स्वर्णोदकेति तामाह देवदेवस्त्रियंबकः जाम्बूनदमयाद्यस्माद् द्वितीया मुकुटाच्छुभा

Tryambaka—Đấng Thần của chư thần—gọi nàng là “Svarṇodakā”. Từ vương miện rực rỡ của Ngài, liền hiện khởi một hình tướng thứ hai chói sáng, được tạo bằng vàng Jāmbūnada.

Verse 47

प्रावर्तत नदी पुण्या ऊचुर् जम्बूनदीति ताम् एतत्पञ्चनदं नाम जप्येश्वरसमीपगम्

Bấy giờ một dòng sông thánh bắt đầu tuôn chảy. Người ta gọi nàng là sông Jambū. Thánh địa này mang tên Pañcanada, ở gần Japyeśvara—nhờ gần Đấng Pati mà ban công đức thanh tịnh cho paśu bị ràng buộc.

Verse 48

यः पञ्चनदमासाद्य स्नात्वा जप्येश्वरेश्वरम् पूजयेच्छिवसायुज्यं प्रयात्येव न संशयः

Ai đến Pañcanada, tắm gội tại đó, trì tụng (japa) danh hiệu Īśvareśvara—Đấng Chúa Tể của các Chúa Tể—và thờ phụng Ngài, thì dù là pashu (linh hồn bị trói buộc) cũng chắc chắn đạt sāyujya với Śiva, hợp nhất cùng Pati; điều ấy không còn nghi ngờ.

Verse 49

देवी अदोप्त्स् नन्दिन् अथ देवो महादेवः सर्वभूतपतिर्भवः देवीमुवाच शर्वाणीम् उमां गिरिसुतामजाम्

Bấy giờ Nữ Thần tiếp nhận Nandin; và Mahādeva—Bhava, Pati của muôn loài—liền ngỏ lời với Nữ Thần: Śarvāṇī, Umā, đấng sơn nữ, Ajā—đấng vô sinh.

Verse 50

देवी नन्दीश्वरं देवम् अभिषिञ्चामि भूतपम् गणेन्द्रं व्याहरिष्यामि किं वा त्वं मन्यसे ऽव्यये

Ôi Nữ Thần, ta sẽ cử hành lễ tắm thánh hiến (abhiṣeka) cho Nandīśvara—vị Thần Chủ, đấng hộ trì các bhūta và là thủ lĩnh các gaṇa. Ta sắp tuyên dương uy đức của ngài; hỡi đấng bất hoại, ý nàng thế nào?

Verse 51

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भवानी हर्षितानना स्मयन्ती वरदं प्राह भवं भूतपतिं पतिम्

Nghe lời ấy, Bhavānī—gương mặt rạng ngời hoan hỷ—mỉm cười thưa với Bhava, đấng ban ân, là phu quân của nàng, Pati của muôn loài.

Verse 52

सर्वलोकाधिपत्यं च गणेशत्वं तथैव च दातुमर्हसि देवेश शैलादिस्तनयो मम

Ôi Chúa Tể chư Thiên, Ngài xứng đáng ban cho con trai của thiếp—đứa con sinh từ Śailādī—cả quyền chủ tể khắp các cõi và địa vị Gaṇeśa.

Verse 53

ततः स भगवाञ्शर्वः सर्वलोकेश्वरेश्वरः सस्मार गणपान् दिव्यान् देवदेवो वृषध्वजः

Bấy giờ, Bhagavān Śarva—Đấng Chúa tể trên mọi chúa tể của các thế giới—Thiên chủ của chư thiên, Đấng mang cờ hiệu Bò, liền trong tâm tưởng triệu gọi các vị thủ lĩnh thiêng liêng của đoàn Gaṇa.