Adhyaya 2

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे प्रथमे प्रक्रियापादे कृत्यसमुद्देशो नाम प्रथमो ऽध्यायः प्रत्यवोचन्पुनः सूतमृषयस्ते तपोधनाः / कुत्र सत्रं समभत्तेवषामद्भुतकर्मणाम्

Như vậy trong Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, phần đầu do Vāyu thuyết, ở Prakriyāpāda thứ nhất, chương thứ nhất mang tên “Kṛtya-samuddeśa”. Rồi các hiền triết giàu khổ hạnh lại hỏi Sūta: “Satra của các bậc hiền triết có công hạnh kỳ diệu ấy đã được cử hành ở đâu?”

Verse 2

कियन्तं चैव तत्कालं कथं च समवर्त्तत / आचचक्षे पुराणं च कथं तत्सप्रभञ्जनः

Thời kỳ ấy dài bao lâu và mọi việc đã diễn ra thế nào? Lại nữa, Saprabhañjana đã thuyết giảng bộ Purana ấy ra sao—xin hãy nói rõ.

Verse 3

आचख्यौ विस्तरेणैव पर कौतूहलं हि नः / इति संचोदितः सूतः प्रत्युवाच शुभं वचः

Bậc tôn quý, xin hãy kể thật tường tận; chúng tôi vô cùng hiếu kỳ. Được thúc giục như vậy, Sūta đáp lại bằng lời lành thiêng.

Verse 4

शृणुध्वं यत्र ते धीरा मेनिरे मन्त्रमुत्तमम् / यावन्तं चाभवत्कालं यथा च समवर्तत

Hãy lắng nghe—nơi các bậc kiên định tôn thờ thần chú tối thượng; thời gian ấy dài bao lâu và đã xảy ra thế nào.

Verse 5

सिसृक्षमाणो विश्वं हि यजते विसृजत्पुरा / सत्रं हि ते ऽतिपुण्यं च सहस्रपरिवत्सरान्

Muốn tạo dựng vũ trụ, trước khi khai sinh Ngài đã cử hành tế lễ; pháp hội satra vô cùng công đức ấy kéo dài một nghìn năm.

Verse 6

तपोगृहपतेर्यत्र ब्रह्मा चैवाभवत्स्वयम् / इडाया यत्र पत्नीत्वं शामित्रं यत्र बुद्धिमान्

Nơi chủ của ngôi nhà khổ hạnh chính là Brahmā tự thân; nơi Iḍā được lập làm hiền thê, và nơi bậc trí Śāmitra hiện diện.

Verse 7

मृत्युश्चके महातेजास्तस्मिन्सत्रे महात्मनाम् / विबुधाश्चोषिरे तत्र सहस्रपरिवत्सरान्

Trong lễ tế satra của các bậc đại hồn, Thần Tử Vong rực đại quang cũng hiện đến; chư thiên lưu trú nơi ấy suốt một nghìn năm.

Verse 8

भ्रमतो धर्मचक्रस्य यत्र नेमिरशीर्यत / कर्मणा तेन विख्यातं नैमिषं मुनिपूजितम्

Nơi bánh xe Dharma đang xoay mà vành (nemi) bị mòn, do nghiệp ấy mà chốn ấy nổi danh là Naimiṣa, được các hiền triết tôn kính.

Verse 9

यत्र सा गोमती पुण्या सिद्धचारणसेविता / रोहिणी स सुता तत्र गोमती साभवत् क्षणात्

Nơi dòng Gomatī thanh tịnh được các siddha và cāraṇa phụng sự, tại đó người con gái của Rohiṇī liền trong khoảnh khắc hóa thành Gomatī.

Verse 10

शक्तिर्ज्येष्ठा समभवद्वसिष्ठस्य महात्मनः / रुन्धत्याः सुतायात्रादानमुत्तमतेजसः

Śakti trở thành trưởng tử của bậc đại hồn Vasiṣṭha; là con của Rundhatī, rạng ngời uy quang thượng diệu, bậc hộ trì và ban thí.

Verse 11

कल्माषपादो नृपतिर्यत्र शक्रश्च शक्तिना / यत्र वैरं समभवद्विश्वामित्रवसिष्ठयोः

Nơi ấy có vua Kalmāṣapāda, và vì Śakti mà cả Śakra (Indra) cũng đến; chính tại đó mối thù giữa Viśvāmitra và Vasiṣṭha đã phát sinh.

Verse 12

अदृश्यन्त्यां समभवन्मुनिर्यत्र पराशरः / पराभवो वसिष्ठस्य यस्य ज्ञाने ह्यवर्त्तयत्

Tại nơi gắn với sự việc của Adṛśyantī, hiền triết Parāśara đã xuất hiện; nhờ uy lực tri kiến của ngài, ngay cả sự thất bại của Vasiṣṭha cũng xảy ra.

Verse 13

तत्र ते मेनिरे शैलं नैमिषे ब्रह्मवादिनः / नैमिषं जज्ञिरे यस्मान्नैमिषीयास्ततः स्मृताः

Tại đó, ở Naimiṣa, các bậc luận về Phạm (brahmavādin) tôn kính ngọn núi ấy; vì họ sinh ra tại Naimiṣa nên được nhớ đến là người Naimiṣīya.

Verse 14

तत्सत्रमभवत्तेषां समा द्वादश धीमताम् / पुरूरवसि विक्रान्ते प्रशासति वसुंधराम्

Satra tế lễ của các bậc trí ấy kéo dài mười hai năm, vào thời Purūrava dũng mãnh trị vì cõi đất.

Verse 15

अष्टादश समुद्रस्य द्वीपानश्रन् पुरूरवाः / तुतोष नैव रत्नानां लोभादिति हि नः श्रुतम्

Purūrava hưởng thụ mười tám hòn đảo của biển cả; nhưng vì lòng tham châu báu, ngài vẫn chẳng thỏa—đó là điều chúng tôi được nghe.

Verse 16

उर्वशी चकमे तं च देवदूतप्रचोदिता / आजहार च तत्सत्रमुर्वश्या सह संगतः

Được sứ giả chư thiên thúc giục, Urvaśī đem lòng yêu mến chàng; và khi kết hợp cùng Urvaśī, chàng đã đến dự satra ấy.

Verse 17

तस्मिन्नरपतौ सत्रे नैमिषीयाः प्रचक्रिरे / यं गर्भं सुषुवे गङ्गा पावकाद्दीप्ततेजसम्

Trong lễ tế satra của vị vua ấy, các hiền triết Naimisha đã khởi lập tế lễ. Nữ thần Hằng Hà sinh ra thai mầm rực sáng, do Pavaka (Agni) mà phát sinh.

Verse 18

तत्तुल्यं पर्वते न्यस्तं हिरण्यं समपद्यत / हिरण्मयं ततश्चके यज्ञवाटं महात्मनाम्

Vàng tương xứng, được đặt trên núi, liền hiện rõ. Rồi một sân tế lễ bằng vàng được dựng lên cho các bậc đại hồn.

Verse 19

विश्वकर्मा स्वयन्देवो भावनो लोकभावनः / स प्रविश्य ततः सत्रे तेषाममिततेजसाम्

Viśvakarmā, vị thần tự hiện—đấng kiến tạo và nuôi dưỡng thế gian—đã bước vào satra của các hiền triết có hào quang vô lượng ấy.

Verse 20

ऐडः पुरूरवा भेजे तं देशं मृगयां चरन् / तं दृष्ट्वा महादाश्वर्यं यज्ञवाटं हिरण्मयम्

Aiḍa Purūrava, khi đang đi săn, đã đến miền đất ấy. Ông trông thấy sân tế lễ bằng vàng, rực rỡ với đại vinh quang.

Verse 21

लोभेन हतविज्ञानस्तदादातुमुपाक्रमत् / नैमिषेयास्ततस्तस्य चुक्रुधुर्नृपतिं भृशम्

Vì lòng tham, trí phân biệt của ông bị che lấp và ông toan chiếm lấy. Bấy giờ các hiền triết Naimisha nổi giận dữ dội với vị vua ấy.

Verse 22

निजघ्नुश्चापि तं क्रुद्धाः कुशवज्रैर्मनीषिणः / तपोनिष्ठाश्च राजानं मुनयो देवचोदिताः

Các bậc hiền triết nổi giận đã dùng “cỏ kuśa như lưỡi sét” mà giết hắn; các ẩn sĩ kiên trú trong khổ hạnh, do chư thiên thúc giục, cũng trừng phạt nhà vua.

Verse 23

कुशवज्रौर्विनिष्पिष्टः स राजा व्यजहात्तनुम् / और्वशेयैस्ततस्तस्य युद्धं चक्रे नृपो भुवि

Bị “vajra cỏ kuśa” nghiền nát, nhà vua ấy lìa bỏ thân xác; rồi những người Aurvaśeya vì ông mà gây chiến trên mặt đất.

Verse 24

नहुषस्य महात्मानं पितरं यं प्रचक्षते / स तेष्ववभृथेष्वेव धर्म्मशीलो महीपतिः

Người được gọi là thân phụ vĩ đại của Nahusha, vị quân vương giữ trọn dharma ấy, đã hiện diện ngay trong các lễ tắm avabhṛtha của họ.

Verse 25

आयुरायभवायाग्र्यमस्मिन् सत्रे नरोत्तमः / शान्तयित्वा तु राजानं तदा ब्रह्मविदस्तथा

Trong kỳ satra này, bậc tối thượng trong loài người là Āyurāyabhavāya đứng hàng đầu; khi ấy các bậc brahmavid đã làm dịu nhà vua.

Verse 26

सत्रमारेभिरे कर्त्तुं पृथ्वीवत्सा त्ममूर्तयः / बभूव सत्रे तेषां तु ब्रह्मचर्यं महात्मनाम्

Xem trái đất như bê con, các bậc mahātma mang hình thể của tự ngã đã khởi lập satra; trong satra ấy, hạnh brahmacarya của các bậc đại nhân được giữ vững.

Verse 27

विश्वं सिसृक्षमाणानां पुरा विस्वसृजामिव / वैखानसैः प्रियसखैर्वाल खिल्यैर्मरीचिभिः

Tựa như các bậc tạo hóa thuở xưa đang muốn dựng nên vũ trụ, cùng với các Vaikhānasa bạn hiền và các Vālakhilya Marīci.

Verse 28

अजैश्च मुनिभिर्जातं सूर्यवैश्वानरप्रभः / वितृदेवाप्सरःसिद्धैर्गन्धर्वोरगचारणैः

Sinh từ các hiền triết Aja, rực sáng như Surya và Vaiśvānara; cùng với Vitṛdeva, apsara, siddha, gandharva, nāga và cāraṇa.

Verse 29

भारतैः शुशुभे राजा देवैरिन्द्रसमो यथा / स्तोत्रशस्त्रैर्गृहैर्देवान्पितॄन्पित्र्यैश्च कर्मभिः

Nhà vua rạng rỡ giữa dòng Bhārata như Indra giữa chư thiên; bằng thánh ca, kinh điển và nghi lễ gia cư, ngài phụng thờ chư thần và tổ tiên qua các nghi thức pitṛya.

Verse 30

आनर्चुःस्म यथाजाति गन्धर्वादीन् यथाविधि / आराधने स सस्मार ततः कर्मान्तरेषु च

Họ tùy theo giai tầng mà cúng kính các gandharva v.v. đúng theo nghi thức; và trong sự phụng thờ ấy, ngài vẫn ghi nhớ, cả giữa những công việc khác.

Verse 31

जगुः सामानि गन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः / व्याजह्रुर्मुनयो वाचं चित्राक्षरपदां शुभाम्

Các gandharva cất lên những khúc Sāma, còn đoàn apsara thì múa; các hiền triết thốt ra lời lành, đẹp đẽ với vần chữ rực rỡ.

Verse 32

मन्त्रादि तत्र विद्वांसो जजपुश्च परस्परम् / वितण्डावचनैश्चैव निजघ्नुः प्रतिवादिनः

Tại đó, các bậc hiền triết cùng nhau tụng niệm thần chú, và bằng lời biện luận sắc bén đã khuất phục những kẻ đối đáp.

Verse 33

ऋषयश्चैव विद्वांसः शब्दार्थन्यायकोविदाः / न तत्र हारितं किञ्चिद्विविशुर्ब्रह्मराक्षसाः

Ở đó, các ṛṣi và bậc học giả tinh thông lời, nghĩa và lý luận; chẳng có gì bị cướp đoạt, vậy mà bọn Brahmarākṣasa vẫn xâm nhập.

Verse 34

नैव यज्ञहरा दैत्या नैव वाजमुखास्त्रिणः / प्रायश्चित्तं दरिद्रं च न तत्र समजायत

Ở đó không có daitya cướp tế lễ, cũng không có kẻ mang vũ khí Vājamukha; nơi ấy chẳng phát sinh việc sám hối, cũng chẳng có cảnh nghèo khó.

Verse 35

शक्तिप्रज्ञाक्रियायेगैर्विधिराशीष्वनुष्टितः / एवं च ववृधे सत्रं द्वादशाब्दं मनीषिणाम्

Nhờ sức lực, trí tuệ và yoga của hành trì, nghi lễ cùng lời chúc phúc được cử hành đúng pháp; vì thế satra của các bậc hiền triết tăng trưởng suốt mười hai năm.

Verse 36

ऋषीणां नैमिषीयाणां तदभूदिव वज्रिणः / वृद्धाद्या ऋत्विजो वीरा ज्योतिष्टोमान् पृथक्पृथक्

Đối với các ṛṣi ở Naimiṣa, điều ấy tựa như Indra cầm chày sét; các ṛtvij dũng mãnh, từ bậc trưởng lão trở đi, đã cử hành những lễ Jyotiṣṭoma riêng rẽ.

Verse 37

चक्रिरे पृष्ठगमनाः सर्वानयुतदक्षिणान् / समाप्तयज्ञो यत्रास्ते वासुदेवं महाधिपम्

Họ bước theo phía sau và cúng dường mọi lễ vật với mười nghìn dakṣiṇā; nơi tế lễ đã viên mãn, Đại Chúa Vāsudeva ngự tại đó.

Verse 38

पप्रच्छुरमितात्मानं भवद्भिर्यदहं द्विजः / प्रचोदितः स्ववंशार्थं स च तानब्रवीत्प्रभुः

Do các vị thúc giục, ta—một dvija—đã hỏi bậc Đại Nhân có tâm linh vô lượng ấy vì việc dòng tộc mình; rồi Đấng Chủ Tể đáp lời họ.

Verse 39

शिष्यःस्वयंभुवो देवः सर्वं प्रत्यक्षदृग्वशी / अणिमादिभिरष्टाभिः सूक्ष्मैरङ्गैः समन्वितः

Ngài là đệ tử của Thần Svayambhū, thấy biết mọi sự một cách trực hiện và chế ngự các căn; đầy đủ tám siddhi vi tế như aṇimā v.v.

Verse 40

तिर्यग्वातादिभिर्वर्षैः सर्वां ल्लोकान्बिभर्ति यः / सप्तस्कन्धा भृताः शाखाः सर्वतोयाजराजरान्

Đấng nâng đỡ mọi cõi bằng những trận mưa và luồng gió ngang v.v.; có bảy skandha và các nhánh được nâng giữ, tràn đầy thủy lực khắp nơi, không già và bất tử.

Verse 41

विषयैर् मरुतो यस्य संस्थिताः सप्तसप्तकाः / व्यूहत्रयाणां सूतानां कुर्वन् सत्रं महाबलः

Dưới quyền Ngài, các Marut an trụ trong các cảnh giới được sắp thành từng nhóm bảy; bậc Đại Lực ấy cử hành satra-yajña cho các sūta của ba vyūha.

Verse 42

तेजसश्वाप्युपायानां दधातीह शरीरिणः / प्राणाद्या वृत्तयः पञ्च धारणानां स्ववृत्तिभिः

Ngài cũng an lập các phương tiện của tejas nơi những hữu thể mang thân; năm vận hành như prāṇa v.v. tự giữ gìn bằng chức năng riêng của mình.

Verse 43

पूर्यमामः शरीराणां धारणं यस्य कुर्वते / आकाशयोनिर्द्विगुणः शाब्दस्पर्शसमन्वितः

Đấng thực hiện sự nâng giữ cho các thân đang được làm đầy; yếu tố sinh từ ākāśa ấy có hai phẩm tính, gồm âm thanh và xúc chạm.

Verse 44

वाचोरणिः समाख्याता शब्दशास्त्रविचक्षणैः / भारत्यार्ः श्लक्ष्णया सर्वान्मुनीन्प्रह्लादयन्निव

Các bậc tinh thông śabda-śāstra gọi đó là ‘vācoraṇi’; như thể bằng lời mềm mại của Bhāratī (Sarasvatī) mà làm hoan hỷ mọi hiền triết.

Verse 45

पुराणज्ञाः सुमनसः पुराणाश्रययुक्तया / पुराम नियता विप्राः कथामकथयद्विभुः

Những vị brāhmaṇa nghiêm trì ấy là bậc thông hiểu Purāṇa, tâm hoan hỷ, nương tựa nơi Purāṇa; khi ấy Đấng Vibhu đã thuật lại câu chuyện cổ xưa.

Verse 46

एतत्सर्वं यथावृत्तमाख्यानं द्विजसत्तमाः / ऋषीणां च परं चैतल्लोकतत्त्वमनुत्तमम्

Hỡi các dvija tối thắng, đây là toàn bộ truyện thuật đúng như đã xảy ra; ấy cũng là tri kiến tối thượng của các ṛṣi, chân lý thế gian vô song.

Verse 47

ब्रह्मणा यत्पुरा प्रोक्तं पुराणं ज्ञानमुत्तमम् / देवतानामृषीणां च सर्वपापप्रमोचनम्

Bộ Purāṇa là tri kiến tối thượng mà xưa kia Phạm Thiên đã thuyết; thuộc về chư thiên và các hiền thánh, và có năng lực giải trừ mọi tội lỗi.

Verse 48

विस्तरेणानुपूर्व्या च तस्य वक्ष्याम्यनुक्रमम्

Nay ta sẽ trình bày trình tự ấy một cách rộng rãi và tuần tự.