Adhyaya 61

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे मध्यमभागे वायुप्रोक्ते वैवस्वतमनोः सृष्टिर्नाम षष्टितमो ऽध्यायः // ६०// सूत उवाच विसर्गं मनुपुत्राणां विस्तरेण निबोधत / पृषध्रो हिंसयित्वा तु गुरोर्गां निशि तत्क्षये

Như vậy, trong Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, phần giữa, do Vāyu thuyết, chương thứ sáu mươi mang tên ‘Sự sáng tạo của Vaivasvata Manu’ (60). Sūta nói: “Hãy nghe tường tận về sự phát sinh dòng dõi các con trai của Manu. Pṛṣadhra đã làm hại con bò của thầy vào ban đêm; ngay lúc ấy…”

Verse 2

शापाच्छूद्रत्वमापन्नश्च्यवनस्य महात्मनः / करूषस्य तु कारूषाः क्षत्त्रिया युद्धदुर्मदाः

Do lời nguyền của bậc Mahātma Cyavana, người ấy rơi vào thân phận śūdra. Còn dòng Karūṣa, tức các Kārūṣa kṣatriya, thì kiêu cuồng và hung hăng trong chiến trận.

Verse 3

सहस्रं क्षत्त्रियगणो विक्रान्तः संबभूव ह / नाभागो दिष्टपुत्रस्तु विद्वानासीद्भलन्दनः

Một đoàn kṣatriya dũng mãnh đến cả nghìn người đã xuất hiện. Nabhāga, con của Diṣṭa, được gọi là Bhalandana, là bậc hiền trí.

Verse 4

भलन्दनस्य पुत्रो ऽभूत्प्रांशुर्नाम महाबलः / प्रांशोरेको ऽभवत्पुत्रः प्रजापतिसमो नृपः

Con của Bhalandana là Prāṃśu, bậc đại lực. Prāṃśu chỉ có một người con, vị vua sánh ngang Prajāpati.

Verse 5

संवर्तेन दिवं नीतः ससुहृत्सहबान्धवः / विवादो ऽत्र महानासीत्संवर्त्तस्य बृहस्पतेः

Saṃvarta đưa ông lên cõi trời cùng bạn hữu và thân quyến. Tại đây đã xảy ra cuộc tranh chấp lớn giữa Saṃvarta và Bṛhaspati.

Verse 6

ऋद्धिं दृष्ट्वा तु यज्ञस्य क्रुद्धस्तस्य बृहस्पतिः / संवर्त्तेन तते यज्ञे चुकोप स भृशं तदा

Thấy sự thịnh vượng của lễ tế, Bṛhaspati nổi giận. Trong lễ tế do Saṃvarta cử hành, ngài khi ấy phẫn nộ dữ dội.

Verse 7

लोकानां सहि नाशाय दैवतैर्हि प्रसादितः / मरुत्तश्चक्रवर्त्ती स नरिष्यन्तमवासवान्

Vì sự diệt vong của các cõi, ông được chư thiên làm cho hài lòng; Marutta, bậc cakravartin, trở thành chỗ nương tựa cho Nariṣyanta không có Indra (avāsavān).

Verse 8

नरिष्यन्तस्य दायादो राजा दण्डधरो दमः / तस्य पुत्रस्तु विज्ञातो राजासीद्राष्ट्रवर्द्धनः

Người thừa tự của Nariṣyanta là vua Dama, bậc cầm trượng phạt (daṇḍa); con trai ngài là vua nổi danh Rāṣṭravardhana, người làm hưng thịnh quốc độ.

Verse 9

सुधृतिस्तस्य पुत्रस्तु नरः सुधृतितः पुनः / केवलस्य पुत्रस्तु बन्धुमान्केवलात्मजः

Con trai của ông là Sudhṛti; từ Sudhṛti lại sinh ra Nara. Còn Kevala có con trai là Bandhumān, chính là con ruột của Kevala.

Verse 10

अथ बन्धुमतः पुत्रोधर्मात्मा वेगवान्नृप / बुधो वेगवतः पुत्रस्तृणबिन्दुर्बुधात्मजः

Rồi con trai của Bandhumān là vua Vegavān, bậc có tâm dharma. Con của Vegavān là Budha; và con của Budha là Tṛṇabindu.

Verse 11

त्रेतायुगमुखे राजा तृतीये संबभूव ह / कन्या तु तस्येडविडामाता विश्रवसो हि सा

Vào buổi đầu Tretāyuga, ở đời thứ ba, vị vua ấy xuất hiện. Con gái ngài là Iḍaviḍā; chính nàng là mẹ của Viśravas.

Verse 12

पुत्रो यो ऽस्य विशालो ऽभूद्राजा परमधार्मिकः / दाश्वान्प्रख्यातवीर्य्यौजा विशाला येन निर्मिता

Con trai ngài là Viśāla, vị vua vô cùng dharmika—hào phóng, nổi danh về dũng lực và uy quang; chính ngài đã dựng nên thành Viśālā.

Verse 13

विशालस्य सुतो राजा हेमचन्द्रो महाबलः / सुचन्द्र इति विख्यातो हेमचन्द्रादनन्तरः

Con trai của Viśāla là vua Hemacandra, bậc đại lực. Sau Hemacandra, vị vua nổi danh mang tên Sucandra xuất hiện.

Verse 14

सुचन्द्रतनयो राजा धूम्राश्व इति विश्रुतः / धूम्राश्वतनयो विद्वान्सृंजयः समपद्यत

Con trai của Sucandra là vua nổi tiếng Dhūmrāśva. Con trai của Dhūmrāśva, bậc hiền trí Sṛñjaya, đã ra đời.

Verse 15

सृञ्जयस्य सुतः श्रीमान्सहदेवः प्रतापवान् / कृशाश्वः सहदेवस्य पुत्रः परमधार्मिकः

Con trai của Sṛñjaya là Sahadeva, bậc vinh hiển và oai dũng. Con trai của Sahadeva là Kṛśāśva, người hết lòng giữ gìn dharma.

Verse 16

कृशाश्वस्य महातेजा सोमदत्तः प्रतापवान् / सोमदत्तस्य राजर्षेः सुतो ऽभूज्जनमेजयः

Con trai của Kṛśāśva là Somadatta, bậc đại quang minh và oai dũng. Con trai của rajarṣi Somadatta là Janamejaya.

Verse 17

जनमेजयात्मजश्चैव प्रमतिर्नाम विश्रुतः / तृणबिन्दुप्रभावेण सर्वे वैशालका नृपाः

Con trai của Janamejaya cũng nổi danh với tên Pramati. Nhờ uy lực của Ṛṣi Tṛṇabindu, mọi vị vua dòng Vaiśālaka đều được hiển dương.

Verse 18

दीर्घायुषो महात्मानो वीर्यवन्तः सुधार्मिकाः / शर्यातेर्मिथुनं त्वासीदानर्त्तो नाम विश्रुतः

Họ sống thọ, là bậc đại tâm, dũng lực sung mãn và rất mực giữ chánh pháp. Trong dòng dõi Śaryāti đã sinh ra người lừng danh tên Ānarta.

Verse 19

पुत्रः सुकन्या कन्या च भार्या या च्यवनस्य च / आनर्त्तस्य तु दायादो रेवो नाम सुवीर्यवान्

Có một ái nữ tên Sukanyā, người trở thành hiền thê của hiền sĩ Cyavana. Còn người thừa tự của Ānarta là Reva, bậc dũng lực phi thường.

Verse 20

आनर्त्तविषयो यस्य पुरी चापि कुशस्थली / रेवस्य रैवतः पुत्रः ककुद्मी नाम धार्मिकः

Xứ của ông được gọi là Ānarta, và kinh đô là Kuśasthalī. Con của Reva là Raivata; con trai mộ đạo của Raivata mang tên Kakudmī.

Verse 21

ज्येष्ठो भ्रातृशतस्यासीद्राज्यं प्राप्य कुशस्थलीम् / कन्यया सह श्रुत्वा च गान्धर्वं ब्रह्मणोंऽतिके

Ông là trưởng trong một trăm anh em. Sau khi nhận vương quyền ở Kuśasthalī, ông cùng con gái đến gần Phạm Thiên để nghe khúc ca Gandharva.

Verse 22

मुहर्त्तं देवदेवस्य मार्त्यं बहुयुगं विभो / आजगाम युवा चैव स्वां पुरीं यादवैर्वृताम्

Hỡi bậc uy linh! Với Đấng Tối Thượng của chư thiên, đó chỉ là một khoảnh khắc, nhưng nơi cõi người lại thành nhiều yuga. Ông vẫn trẻ trung trở về thành mình, nay đã được người Yādava bao quanh.

Verse 23

कृतां द्वारवतीं नाम बहुद्वारां मनोरमाम् / भोजवृष्ण्यन्धकैर्गुप्तां वसुदेवपुरोगमैः

Thành Dvāravatī xinh đẹp, có nhiều cổng, được dựng nên; dưới sự dẫn dắt của Vasudeva, các tộc Bhoja, Vṛṣṇi và Andhaka bảo hộ nơi ấy.

Verse 24

तां कथां रेवतः श्रुत्वा यथातत्त्वमरिन्दमः / कन्यां तु बलदेवाय सुव्रतां नाम रेवतीम् / दत्त्वा जगाम शिखरं मेरोस्तपसि संस्थितः

Nghe câu chuyện về Revata đúng như sự thật, vị vua hàng phục kẻ thù đã gả con gái Revatī, mang danh Suvratā, cho Baladeva; rồi lên đỉnh núi Meru, an trú trong khổ hạnh.

Verse 25

रेमे रामश्च धर्मात्मा रेवत्या सहितः किल / तां कथामृषयः श्रुत्वा पप्रच्छुक्तदनन्तरम्

Rama (Balarama) đầy đức hạnh quả thật đã vui hưởng cùng Revatī. Nghe chuyện ấy, các hiền triết liền hỏi tiếp ngay sau đó.

Verse 26

ऋषय ऊचुः कथं बहुयुगे काले समतीते महामते / न जरा रेवतीं प्राप्ता रैवतं वा ककुद्मिनम् / एतच्छुश्रूषमाणान्नो गान्धर्वं वद चैव हि

Các hiền triết nói: “Bậc đại trí, thời gian đã trôi qua nhiều yuga, sao tuổi già vẫn không đến với Revatī hay Raivata Kakudmin? Chúng tôi muốn được nghe; xin hãy kể cả chuyện liên quan đến Gandharva.”

Verse 27

सूत उवाच न जरा क्षुत्पिपासे वा न च मृत्युभयं ततः / न च रोगः प्रभवति ब्रह्मलोकं गतस्य ह

Sūta nói: “Với người đã đến Brahmaloka, không có tuổi già, không có đói khát, không có sợ hãi cái chết; và bệnh tật cũng không phát sinh.”

Verse 28

गान्धर्वं प्रति यच्चापि पृष्टस्तु मुनिसत्तमाः / ततो ऽहं संप्रवक्ष्यामि याथातथ्येन सुव्रताः

Hỡi các bậc đại hiền, điều các ngài hỏi về pháp Gandharva, nay ta sẽ nói ra đúng như sự thật, hỡi những người giữ hạnh nguyện thanh tịnh.

Verse 29

सप्त स्वरास्त्रयो ग्रामा मूर्छनास्त्वेकविंशतिः / तानाश्चैकोनपञ्चाशदित्येत्स्वरमण्डलम्

Có bảy swara, ba grāma, hai mươi mốt mūrchanā, và bốn mươi chín tāna—ấy chính là ‘vòng swara’ (svaramaṇḍala).

Verse 30

षड्जषभौ च गान्धारो मध्यमः पञ्चमस्तथा / धैवतश्चापि विज्ञेयस्तथा चापि निषादकः

Ṣaḍja, Ṛṣabha, Gāndhāra, Madhyama, Pañcama, Dhaivata và Niṣāda—đó là các swara cần được biết.

Verse 31

सौवीरा मध्यमा ग्रामा हरिणाश्च तथैव च

Sauvīrā, Madhyamā và Hariṇā—đó cũng chính là ba grāma ấy.

Verse 32

तस्याः कालोयनोपेताश्चतुर्थाशुद्धमध्यमाः / नग्निं च पौषा वै देव दृष्ट्वा काञ्च यथाक्रमः

Trong grāma ấy có các caturtha kèm kāloyana và các śuddha-madhyama (mūrchanā); lại theo thứ tự còn có tên Nagni, Pauṣā, Deva, Dṛṣṭvā và Kāñca.

Verse 33

मध्यमग्रामिकाख्याता षड्जग्रामा निबोधत / उत्तरं मन्द्रा रजनी तथा वाचोन्नरायताः

Hãy biết ṣaḍja-grāma được gọi là Madhyama-grāmikā; Uttara, Mandrā, Rajanī và Vāconnarāyatā là các phân loại của nó.

Verse 34

मध्यषड्जा तथा चैव तथान्या चाभिमुद्गणा / गान्धारग्रामिका श्यामा कीर्तिमाना निबोधत

Hãy biết Madhya-ṣaḍjā và loại khác gọi là Abhimudgaṇā; cùng với Gāndhāra-grāmikā, Śyāmā và Kīrtimānā.

Verse 35

अग्निष्टोमं तु माद्यं तु द्वितीयं वाजपेयिकम् / यवरातसूयस्तु षष्ठवत्तु सुवर्मकम्

Agniṣṭoma là thứ nhất, thứ hai gọi là Vājapeyika; Yavarātasūya và Suvarmaka tương tự như thứ sáu—đó là thứ tự được nêu.

Verse 36

सप्त गौसवना नाम महावृष्टिकताष्टमाम् / ब्रह्मदानं च नवमं प्राजापत्यमनन्तरम् / नागयक्षाश्रयं विद्वान् तद्गोत्तरतथैव च

Thứ bảy mang tên Gausavanā, thứ tám là Mahāvṛṣṭikā; thứ chín là Brahmadāna, kế đó Prājāpatya; bậc trí giả cũng nên biết Nāgayakṣāśraya và Tadgottara.

Verse 37

पदक्रान्तमृगक्रान्तं विष्णुक्रान्तमनोहरा / सूर्यकान्तधरेण्यैव संतकोकिलविश्रुतः

Padakrānta, Mṛgakrānta và Viṣṇukrānta đầy mỹ lệ; cùng Sūryakānta-dhareṇī và Santa-kokila-viśruta—những danh xưng này cũng nổi tiếng.

Verse 38

तेनवानित्यपवशपिशाचातीवनह्यपि / सावित्रमर्धसावित्रं सर्वतोभद्रमेव च

Nhờ oai lực ấy, nỗi sợ các piśāca làm ô uế và cả kinh hãi chốn rừng sâu đều lắng dịu; các chân ngôn Sāvitrī, Ardha-Sāvitrī và Sarvatobhadra cũng được trì tụng.

Verse 39

मनोहरमधात्र्यं च गन्धर्वानुपतश्च यः / अलंबुषेसेष्टमथो विष्णुवैणवरावुभौ

Người ấy được gọi là Manohara, Madhātrya và Gandharvānupata; lại còn có Alambuṣā-Seṣṭa và Viṣṇu-Vaiṇava-Rāva—hai vị cũng lừng danh.

Verse 40

सागराविजयं चैव सर्वभूतमनोहरः / हतोत्सृष्टो विजानीत स्कन्धं तु प्रियमेव च

Còn có danh xưng Sāgarāvijaya và Sarvabhūtamanohara; hãy biết thêm tên Hatotsṛṣṭa—và Skanda quả thật luôn đáng mến, đáng kính.

Verse 41

मनोहरमधात्र्यं च गन्धर्वानुपतश्च यः / अलंबुसेष्टस्य तथा नारदप्रिय एव च

Người ấy được gọi là Manohara, Madhātrya và Gandharvānupata; lại còn liên hệ với Alambuṣā-Seṣṭa, và cũng chính là Nārada-priya—người được Nārada yêu mến.

Verse 42

कथितो भीमसेनेन नगरातानयप्रियः / विकलोपनीतविनताश्रीराख्यो भार्गवप्रियः

Được Bhīmasena thuật lại là Nagarātānaya-priya; và vị nổi danh với tên Vikalopanīta-vinatā-śrī, người được Bhārgava yêu mến.

Verse 43

चतुर्दश तथा पञ्चदशेच्छन्तीह नारदः / ससौवीरां सुसोवीरा ब्रह्मणो ह्यपगीयते

Tại đây, Narada cũng mong cầu sự phân biệt của âm thứ mười bốn và mười lăm; ‘Sasauvira’ và ‘Susovira’ được ca tụng là khúc hát của Phạm Thiên.

Verse 44

उत्तरादिस्वरश्चैव ब्रह्मा वै देवतास्त्रयः / हरिदेशसमुत्पन्ना हरिणस्याव्यजायत

Phạm Thiên cùng ba vị thần là các vị thần chủ của những âm ‘uttara’ và các âm khác; sinh từ xứ Hari, họ hiển lộ vì Hari.

Verse 45

मूर्छना हरिणा ते वै चन्द्रस्यास्याधिदैवतम् / करोपनीता विवृतावनुद्रिः स्वरमण्डले

Những mūrchanā do Hari thiết lập là thần chủ của âm Candra; trong vòng âm thanh, ‘Anudri’ được nâng bằng tay và mở bày rộng rãi.

Verse 46

साकलोपनतातस्मान्मनुतस्यान्नदैवतः / मनुदेशाः समुत्पन्ना मूर्च्छनाशुद्धमात्मना

Từ ‘Sākalopanata’ ấy, thần hộ trì lương thực của Manu được định lập; từ mūrchanā có tự tánh thanh tịnh, các ‘Manudeśa’ phát sinh.

Verse 47

तस्मात्तस्मान्मृगामर्गीमृगेन्द्रोस्याधिदैवता / सावश्रमसमाद्युम्ना अनेकापौरुषानखान्

Từ đó phát sinh ‘Mṛgāmargī’, có Mṛgendra làm thần chủ; nàng mang sự nhọc công, rực sáng bởi uy lực Ādyumna, và mang nhiều móng vuốt phi nhân tạo.

Verse 48

मूर्च्छनायोजनाह्येषास्याद्रजसारजनीततः / तानि उत्तर मद्रांसपद्गदैवतकं विदुः

Mūrchanā này được gọi là ‘Āyojanā’, được xem là phát sinh từ guna rajas và yếu tố rajanī. Các bậc hiền triết biết rằng nó liên hệ với Uttara-Madra, Aṃsapada và Gadaivataka.

Verse 49

तस्मादुत्तरतायावत्प्रथमं स्वायमं विदुः / तमोदुत्तरमैद्रोयदेवतास्याद्रुवेन च

Vì thế, bậc đầu tiên hướng về phương bắc được gọi là ‘Svāyama’. Phần ở phía bắc của tamas được gọi là ‘Aidra’; vị thần hộ trì của nó được nói là cùng với Dhruva.

Verse 50

अपामदुत्तरत्वावधैवतस्योत्तरायणः / स्यादिजमूर्छनाह्येच पितरः श्राद्धदेवताः

Vị thần của ranh giới ‘tính hướng bắc’ nơi yếu tố nước (āp) được gọi là ‘Uttarāyaṇa’. Điều này cũng được gọi là ‘Ija-mūrchanā’; các Pitṛ (Tổ tiên) được nhớ là thần linh của lễ śrāddha.

Verse 51

शुद्धषड्जस्वर कृत्वा यस्मादग्निमहर्षयः / उपैति तस्मान्नजानी याच्छुद्धयच्छिकरासभा

Khi thiết lập âm Ṣaḍja thanh tịnh, các Mahārṣi tiến đến gần Agni; do đó mūrchanā mang tên ‘Najānī’ được biết đến. Nó cũng được gọi là ‘Śuddha-yacchikarāsabhā’.

Verse 52

इत्येता मूर्छनाः कृत्वा यस्यामीदृशभावनः / पक्षिणां मूर्छनाः श्रुत्वा पक्षोका मूर्छनाः स्मृताः

Như vậy, sau khi thực hành các mūrchanā này, người có sự quán niệm như thế, khi nghe mūrchanā của loài chim, sẽ nhớ đến các mūrchanā được gọi là ‘Pakṣokā’.

Verse 53

नागादृष्टिविषागीतानोपसर्पन्तिमूर्छनाः / नानासाधारमश्चैववडवात्रिविदस्तथा

Theo ‘naga-dṛṣṭi’, ‘viṣa-gīta’ v.v., các mūrchanā tiến lại gần; chúng có nhiều loại, khác thường, và cũng được nói là ‘vaḍavā’ gồm ba dạng.