Adhyaya 82

Verse 1

श्रीशुक उवाच अथैकदा द्वारवत्यां वसतो रामकृष्णयो: । सूर्योपराग: सुमहानासीत् कल्पक्षये यथा ॥ १ ॥

Śukadeva nói: Một lần, khi Balarāma và Śrī Kṛṣṇa đang ở Dvārakā, đã xảy ra một nhật thực vô cùng lớn, như thể ngày của Brahmā đã đến hồi kết.

Verse 2

तं ज्ञात्वा मनुजा राजन् पुरस्तादेव सर्वत: । समन्तपञ्चकं क्षेत्रं ययु: श्रेयोविधित्सया ॥ २ ॥

Thưa Đức Vua, biết trước về nhật thực này, nhiều người đã đến thánh địa Samanta-pañcaka để tích công đức.

Verse 3

नि:क्षत्रियां महीं कुर्वन् राम: शस्‍त्रभृतां वर: । नृपाणां रुधिरौघेण यत्र चक्रे महाह्रदान् ॥ ३ ॥ ईजे च भगवान् रामो यत्रास्पृष्टोऽपि कर्मणा । लोकं सङ्ग्राहयन्नीशो यथान्योऽघापनुत्तये ॥ ४ ॥ महत्यां तीर्थयात्रायां तत्रागन् भारती: प्रजा: । वृष्णयश्च तथाक्रूरवसुदेवाहुकादय: ॥ ५ ॥ ययुर्भारत तत् क्षेत्रं स्वमघं क्षपयिष्णव: । गदप्रद्युम्नसाम्बाद्या: सुचन्द्रशुकसारणै: । आस्तेऽनिरुद्धो रक्षायां कृतवर्मा च यूथप: ॥ ६ ॥

Sau khi loại bỏ các vị vua khỏi trái đất, Chúa Paraśurāma, chiến binh vĩ đại nhất, đã tạo ra những hồ lớn từ máu của các vị vua tại đó.

Verse 4

नि:क्षत्रियां महीं कुर्वन् राम: शस्‍त्रभृतां वर: । नृपाणां रुधिरौघेण यत्र चक्रे महाह्रदान् ॥ ३ ॥ ईजे च भगवान् रामो यत्रास्पृष्टोऽपि कर्मणा । लोकं सङ्ग्राहयन्नीशो यथान्योऽघापनुत्तये ॥ ४ ॥ महत्यां तीर्थयात्रायां तत्रागन् भारती: प्रजा: । वृष्णयश्च तथाक्रूरवसुदेवाहुकादय: ॥ ५ ॥ ययुर्भारत तत् क्षेत्रं स्वमघं क्षपयिष्णव: । गदप्रद्युम्नसाम्बाद्या: सुचन्द्रशुकसारणै: । आस्तेऽनिरुद्धो रक्षायां कृतवर्मा च यूथप: ॥ ६ ॥

Mặc dù không bao giờ bị vấy bẩn bởi nghiệp báo, Chúa Paraśurāma đã thực hiện các nghi lễ hiến tế ở đó để răn dạy mọi người; như thể một người bình thường đang cố gắng giải thoát mình khỏi tội lỗi.

Verse 5

नि:क्षत्रियां महीं कुर्वन् राम: शस्‍त्रभृतां वर: । नृपाणां रुधिरौघेण यत्र चक्रे महाह्रदान् ॥ ३ ॥ ईजे च भगवान् रामो यत्रास्पृष्टोऽपि कर्मणा । लोकं सङ्ग्राहयन्नीशो यथान्योऽघापनुत्तये ॥ ४ ॥ महत्यां तीर्थयात्रायां तत्रागन् भारती: प्रजा: । वृष्णयश्च तथाक्रूरवसुदेवाहुकादय: ॥ ५ ॥ ययुर्भारत तत् क्षेत्रं स्वमघं क्षपयिष्णव: । गदप्रद्युम्नसाम्बाद्या: सुचन्द्रशुकसारणै: । आस्तेऽनिरुद्धो रक्षायां कृतवर्मा च यूथप: ॥ ६ ॥

Từ khắp mọi miền của Bhārata-varṣa, vô số người đã đến Samanta-pañcaka để hành hương. Những người thuộc dòng tộc Vṛṣṇi như Akrūra, Vasudeva và Āhuka cũng đến đó.

Verse 6

नि:क्षत्रियां महीं कुर्वन् राम: शस्‍त्रभृतां वर: । नृपाणां रुधिरौघेण यत्र चक्रे महाह्रदान् ॥ ३ ॥ ईजे च भगवान् रामो यत्रास्पृष्टोऽपि कर्मणा । लोकं सङ्ग्राहयन्नीशो यथान्योऽघापनुत्तये ॥ ४ ॥ महत्यां तीर्थयात्रायां तत्रागन् भारती: प्रजा: । वृष्णयश्च तथाक्रूरवसुदेवाहुकादय: ॥ ५ ॥ ययुर्भारत तत् क्षेत्रं स्वमघं क्षपयिष्णव: । गदप्रद्युम्नसाम्बाद्या: सुचन्द्रशुकसारणै: । आस्तेऽनिरुद्धो रक्षायां कृतवर्मा च यूथप: ॥ ६ ॥

Hỡi hậu duệ của Bharata, Gada, Pradyumna và Sāmba đã đến đó với hy vọng được giải thoát khỏi tội lỗi. Aniruddha ở lại Dvārakā cùng với Sucandra, Śuka, Sāraṇa và tướng quân Kṛtavarmā để bảo vệ thành phố.

Verse 7

ते रथैर्देवधिष्ण्याभैर्हयैश्च तरलप्लवै: । गजैर्नदद्भ‍िरभ्राभैर्नृभिर्विद्याधरद्युभि: ॥ ७ ॥ व्यरोचन्त महातेजा: पथि काञ्चनमालिन: । दिव्यस्रग्वस्‍त्रसन्नाहा: कलत्रै: खेचरा इव ॥ ८ ॥

Các dũng sĩ Yādava uy lực rực rỡ tiến đi trên đường với vẻ huy hoàng. Họ được hộ tống bởi quân sĩ cưỡi chiến xa tựa phi thuyền cõi trời, ngựa bước nhịp nhàng, voi gầm vang lớn như mây, cùng bộ binh sáng chói như các Vidyādhara. Đeo vòng vàng, tràng hoa, mặc y phục và giáp trụ thần diệu, đi cùng các hiền thê, họ trông như chư thiên bay lượn giữa không trung.

Verse 8

ते रथैर्देवधिष्ण्याभैर्हयैश्च तरलप्लवै: । गजैर्नदद्भ‍िरभ्राभैर्नृभिर्विद्याधरद्युभि: ॥ ७ ॥ व्यरोचन्त महातेजा: पथि काञ्चनमालिन: । दिव्यस्रग्वस्‍त्रसन्नाहा: कलत्रै: खेचरा इव ॥ ८ ॥

Các dũng sĩ Yādava uy lực rực rỡ tiến đi trên đường với vẻ huy hoàng. Họ được hộ tống bởi quân sĩ cưỡi chiến xa tựa phi thuyền cõi trời, ngựa bước nhịp nhàng, voi gầm vang lớn như mây, cùng bộ binh sáng chói như các Vidyādhara. Đeo vòng vàng, tràng hoa, mặc y phục và giáp trụ thần diệu, đi cùng các hiền thê, họ trông như chư thiên bay lượn giữa không trung.

Verse 9

तत्र स्‍नात्वा महाभागा उपोष्य सुसमाहिता: । ब्राह्मणेभ्यो ददुर्धेनूर्वास:स्रग्रुक्‍ममालिनी: ॥ ९ ॥

Tại Samanta-pañcaka, các Yādava hiền thiện tắm gội rồi giữ trai giới với tâm chuyên chú. Sau đó họ dâng tặng các brāhmaṇa những con bò được trang sức bằng y phục, tràng hoa và vòng cổ vàng.

Verse 10

रामह्रदेषु विधिवत् पुनराप्लुत्य वृष्णय: । ददु: स्वन्नं द्विजाग्र्‍येभ्य: कृष्णे नो भक्तिरस्त्विति ॥ १० ॥

Theo đúng giáo pháp, hậu duệ Vṛṣṇi lại tắm lần nữa trong các hồ của Bhagavān Paraśurāma. Rồi họ thết đãi các brāhmaṇa bậc nhất bằng món ăn thịnh soạn, đồng thời cầu nguyện: “Nguyện chúng con được ban bhakti đối với Śrī Kṛṣṇa.”

Verse 11

स्वयं च तदनुज्ञाता वृष्णय: कृष्णदेवता: । भुक्त्वोपविविशु: कामं स्‍निग्धच्छायाङ्‍‍घ्रिपाङ्‍‍घ्रिषु ॥ ११ ॥

Rồi, được Śrī Kṛṣṇa—Đấng duy nhất họ tôn thờ—cho phép, các Vṛṣṇi dùng bữa. Sau đó họ thong thả ngồi nghỉ dưới những tán cây rợp bóng mát dịu.

Verse 12

तत्रागतांस्ते दद‍ृशु: सुहृत्सम्बन्धिनो नृपान् । मत्स्योशीनरकौशल्यविदर्भकुरुसृञ्जयान् । काम्बोजकैकयान् मद्रान् कुन्तीनानर्तकेरलान् ॥ १२ ॥ अन्यांश्चैवात्मपक्षीयान् परांश्च शतशो नृप । नन्दादीन्सुहृदो गोपान्गोपीश्चोत्कण्ठिताश्चिरम् ॥ १३ ॥

Tại đó, người Yādava thấy nhiều vị vua đã đến là bạn cũ và bà con: Matsya, Uśīnara, Kauśalya, Vidarbha, Kuru, Sṛñjaya, Kāmboja, Kaikaya, Madra, Kuntī, cùng các vua xứ Ānarta và Kerala. Hỡi Parīkṣit, họ còn thấy hàng trăm vua khác nữa, cả đồng minh lẫn đối địch; và cũng thấy Nanda Mahārāja cùng các gopa và gopī thân yêu, những người đã lâu chịu nỗi bồn chồn vì ly biệt.

Verse 13

तत्रागतांस्ते दद‍ृशु: सुहृत्सम्बन्धिनो नृपान् । मत्स्योशीनरकौशल्यविदर्भकुरुसृञ्जयान् । काम्बोजकैकयान् मद्रान् कुन्तीनानर्तकेरलान् ॥ १२ ॥ अन्यांश्चैवात्मपक्षीयान् परांश्च शतशो नृप । नन्दादीन्सुहृदो गोपान्गोपीश्चोत्कण्ठिताश्चिरम् ॥ १३ ॥

Họ còn thấy hàng trăm vị vua khác—cả phe mình lẫn phe đối địch. Hỡi Parīkṣit, họ cũng gặp người bạn thân yêu Nanda Mahārāja và các gopa, gopī đã lâu day dứt vì nỗi nhớ trong ly biệt.

Verse 14

अन्योन्यसन्दर्शनहर्षरंहसा प्रोत्फुल्ल‍हृद्वक्त्रसरोरुहश्रिय: । आश्लिष्य गाढं नयनै: स्रवज्जला हृष्यत्त्वचो रुद्धगिरो ययुर्मुदम् ॥ १४ ॥

Niềm vui lớn khi gặp lại nhau khiến đóa sen của lòng và gương mặt họ nở rộ với vẻ đẹp mới. Những người đàn ông ôm chầm lấy nhau đầy nhiệt thành; nước mắt tuôn rơi, da gà nổi lên, tiếng nói nghẹn lại—tất cả đều tràn ngập hỷ lạc sâu xa.

Verse 15

स्‍त्रियश्च संवीक्ष्य मिथोऽतिसौहृद- स्मितामलापाङ्गद‍ृशोऽभिरेभिरे । स्तनै: स्तनान् कुङ्कुमपङ्करूषितान् निहत्य दोर्भि: प्रणयाश्रुलोचना: ॥ १५ ॥

Những người phụ nữ nhìn nhau với nụ cười trong sạch của tình thân ái, ánh mắt nghiêng dịu dàng và tinh khiết. Rồi họ ôm chầm lấy nhau; bầu ngực thấm màu kumkuma–nghệ tây áp vào nhau, và đôi mắt họ đầy ắp lệ của tình thương.

Verse 16

ततोऽभिवाद्य ते वृद्धान् यविष्ठैरभिवादिता: । स्वागतं कुशलं पृष्ट्वा चक्रु: कृष्णकथा मिथ: ॥ १६ ॥

Rồi họ đảnh lễ các bậc trưởng thượng và nhận sự kính trọng từ những người trẻ hơn. Sau khi hỏi thăm nhau về sự an lành của chuyến đi và tình trạng bình an, họ bắt đầu cùng nhau đàm đạo những câu chuyện về Śrī Kṛṣṇa.

Verse 17

पृथा भ्रातॄन् स्वसृर्वीक्ष्य तत्पुत्रान् पितरावपि । भ्रातॄपत्नीर्मुकुन्दं च जहौ सङ्कथया शुच: ॥ १७ ॥

Pṛthā (Kuntī) gặp các anh chị em, con cái của họ, cả cha mẹ, các chị dâu và Đức Chúa Mukunda; khi trò chuyện cùng họ, bà quên đi nỗi sầu khổ.

Verse 18

कुन्त्युवाच आर्य भ्रातरहं मन्ये आत्मानमकृताशिषम् । यद् वा आपत्सु मद्वार्तां नानुस्मरथ सत्तमा: ॥ १८ ॥

Kuntī nói: “Hỡi các anh em đáng kính, tôi thấy mình như người không toại nguyện; bởi dẫu các anh là bậc hiền thiện, trong lúc tôi gặp tai ương các anh đã không nhớ đến tin tức của tôi.”

Verse 19

सुहृदो ज्ञातय: पुत्रा भ्रातर: पितरावपि । नानुस्मरन्ति स्वजनं यस्य दैवमदक्षिणम् ॥ १९ ॥

Bạn bè và thân quyến—kể cả con cái, anh em và cha mẹ—cũng quên người thân yêu khi thiên mệnh không còn ưu ái.

Verse 20

श्रीवसुदेव उवाच अम्ब मास्मानसूयेथा दैवक्रीडनकान् नरान् । ईशस्य हि वशे लोक: कुरुते कार्यतेऽथ वा ॥ २० ॥

Śrī Vasudeva nói: “Em gái ơi, xin đừng giận chúng ta. Chúng ta chỉ là phàm nhân, món đồ chơi của số mệnh. Quả thật thế gian ở dưới quyền của Đấng Tối Thượng; dù người ta tự làm hay bị ép làm, vẫn luôn nằm trong sự chi phối của Ngài.”

Verse 21

कंसप्रतापिता: सर्वे वयं याता दिशं दिशम् । एतर्ह्येव पुन: स्थानं दैवेनासादिता: स्वस: ॥ २१ ॥

Bị Kaṁsa bức hại, tất cả chúng ta đã phải chạy tán loạn khắp các phương; nhưng nay, hỡi em gái, nhờ ân huệ của thiên mệnh, chúng ta rốt cuộc đã có thể trở về chốn cũ.

Verse 22

श्रीशुक उवाच वसुदेवोग्रसेनाद्यैर्यदुभिस्तेऽर्चिता नृपा: । आसन्नच्युतसन्दर्शपरमानन्दनिर्वृता: ॥ २२ ॥

Śrī Śukadeva nói: Vasudeva, Ugrasena và các vị Yadu đã kính lễ các vua chúa. Chỉ nhờ được thấy Đức Acyuta, họ tràn đầy hỷ lạc tối thượng và an mãn.

Verse 23

भीष्मो द्रोणोऽम्बिकापुत्रो गान्धारी ससुता तथा । सदारा: पाण्डवा: कुन्ती सञ्जयो विदुर: कृप: ॥ २३ ॥ कुन्तीभोजो विराटश्च भीष्मको नग्नजिन्महान् । पुरुजिद्‌द्रुपद: शल्यो धृष्टकेतु: सकाशिराट् ॥ २४ ॥ दमघोषो विशालाक्षो मैथिलो मद्रकेकयौ । युधामन्यु: सुशर्मा च ससुता बाह्लिकादय: ॥ २५ ॥ राजानो ये च राजेन्द्र युधिष्ठिरमनुव्रता: । श्रीनिकेतं वपु: शौरे: सस्‍त्रीकं वीक्ष्य विस्मिता: ॥ २६ ॥

Những người hiện diện gồm Bhīṣma, Droṇa, Dhṛtarāṣṭra, Gāndhārī cùng các con, các Pāṇḍava với hiền thê, Kuntī, Sañjaya, Vidura, Kṛpācārya; cùng Kuntībhoja, Virāṭa, Bhīṣmaka, Nagnajit vĩ đại, Purujit, Drupada, Śalya, Dhṛṣṭaketu và vua Kāśi.

Verse 24

भीष्मो द्रोणोऽम्बिकापुत्रो गान्धारी ससुता तथा । सदारा: पाण्डवा: कुन्ती सञ्जयो विदुर: कृप: ॥ २३ ॥ कुन्तीभोजो विराटश्च भीष्मको नग्नजिन्महान् । पुरुजिद्‌द्रुपद: शल्यो धृष्टकेतु: सकाशिराट् ॥ २४ ॥ दमघोषो विशालाक्षो मैथिलो मद्रकेकयौ । युधामन्यु: सुशर्मा च ससुता बाह्लिकादय: ॥ २५ ॥ राजानो ये च राजेन्द्र युधिष्ठिरमनुव्रता: । श्रीनिकेतं वपु: शौरे: सस्‍त्रीकं वीक्ष्य विस्मिता: ॥ २६ ॥

Damaghoṣa, Viśālākṣa, vua Maithila, Madra và Kekaya; cùng Yudhāmanyu, Suśarmā, và Bāhlika với các đồng minh và con trai của họ cũng đều có mặt tại đó.

Verse 25

भीष्मो द्रोणोऽम्बिकापुत्रो गान्धारी ससुता तथा । सदारा: पाण्डवा: कुन्ती सञ्जयो विदुर: कृप: ॥ २३ ॥ कुन्तीभोजो विराटश्च भीष्मको नग्नजिन्महान् । पुरुजिद्‌द्रुपद: शल्यो धृष्टकेतु: सकाशिराट् ॥ २४ ॥ दमघोषो विशालाक्षो मैथिलो मद्रकेकयौ । युधामन्यु: सुशर्मा च ससुता बाह्लिकादय: ॥ २५ ॥ राजानो ये च राजेन्द्र युधिष्ठिरमनुव्रता: । श्रीनिकेतं वपु: शौरे: सस्‍त्रीकं वीक्ष्य विस्मिता: ॥ २६ ॥

Hỡi bậc vương giả tối thượng, còn nhiều vua khác cũng quy phục Mahārāja Yudhiṣṭhira. Tất cả đều kinh ngạc khi thấy thân tướng siêu việt của Śrī Kṛṣṇa, Śauri—nơi nương tựa của mọi vinh quang và mỹ lệ—đứng trước mặt cùng các phối ngẫu của Ngài.

Verse 26

भीष्मो द्रोणोऽम्बिकापुत्रो गान्धारी ससुता तथा । सदारा: पाण्डवा: कुन्ती सञ्जयो विदुर: कृप: ॥ २३ ॥ कुन्तीभोजो विराटश्च भीष्मको नग्नजिन्महान् । पुरुजिद्‌द्रुपद: शल्यो धृष्टकेतु: सकाशिराट् ॥ २४ ॥ दमघोषो विशालाक्षो मैथिलो मद्रकेकयौ । युधामन्यु: सुशर्मा च ससुता बाह्लिकादय: ॥ २५ ॥ राजानो ये च राजेन्द्र युधिष्ठिरमनुव्रता: । श्रीनिकेतं वपु: शौरे: सस्‍त्रीकं वीक्ष्य विस्मिता: ॥ २६ ॥

Hỡi bậc vương giả, các vua theo Mahārāja Yudhiṣṭhira đều kinh ngạc khi thấy thân tướng vinh diệu của Śauri, Śrī Kṛṣṇa—nơi nương tựa của mọi phúc lạc—đứng cùng các phối ngẫu của Ngài.

Verse 27

अथ ते रामकृष्णाभ्यां सम्यक् प्राप्तसमर्हणा: । प्रशशंसुर्मुदा युक्ता वृष्णीन् कृष्णपरिग्रहान् ॥ २७ ॥

Sau khi Đức Balarāma và Śrī Kṛṣṇa rộng lòng tôn vinh họ, các vua ấy tràn đầy hoan hỷ và nhiệt thành, liền ca ngợi dòng Vṛṣṇi, những người thân cận của Śrī Kṛṣṇa.

Verse 28

अहो भोजपते यूयं जन्मभाजो नृणामिह । यत् पश्यथासकृत् कृष्णं दुर्दर्शमपि योगिनाम् ॥ २८ ॥

Hỡi vua Bhoja, giữa loài người, ngài thật có xuất thân cao quý, vì ngài thường xuyên được chiêm ngưỡng Śrī Kṛṣṇa, Đấng mà ngay cả các đại yogī cũng khó được thấy.

Verse 29

यद्विश्रुति: श्रुतिनुतेदमलं पुनाति पादावनेजनपयश्च वचश्च शास्‍त्रम् । भू: कालभर्जितभगापि यदङ्‍‍घ्रिपद्म- स्पर्शोत्थशक्तिरभिवर्षति नोऽखिलार्थान् ॥ २९ ॥ तद्दर्शनस्पर्शनानुपथप्रजल्प- शय्यासनाशनसयौनसपिण्डबन्ध: । येषां गृहे निरयवर्त्मनि वर्ततां व: स्वर्गापवर्गविरम: स्वयमास विष्णु: ॥ ३० ॥

Danh tiếng của Ngài được Veda ca tụng, nước rửa chân Ngài, và lời Ngài hiển lộ thành thánh điển—tất cả đều thanh tẩy vũ trụ. Dẫu phúc phần của đất mẹ bị thời gian tàn phá, chỉ một lần chạm vào đôi chân sen của Ngài cũng làm nàng hồi sinh sức lực, để rồi tuôn mưa xuống cho chúng ta mọi điều sở nguyện.

Verse 30

यद्विश्रुति: श्रुतिनुतेदमलं पुनाति पादावनेजनपयश्च वचश्च शास्‍त्रम् । भू: कालभर्जितभगापि यदङ्‍‍घ्रिपद्म- स्पर्शोत्थशक्तिरभिवर्षति नोऽखिलार्थान् ॥ २९ ॥ तद्दर्शनस्पर्शनानुपथप्रजल्प- शय्यासनाशनसयौनसपिण्डबन्ध: । येषां गृहे निरयवर्त्मनि वर्ततां व: स्वर्गापवर्गविरम: स्वयमास विष्णु: ॥ ३० ॥

Chính Đức Viṣṇu ấy—Đấng khiến người ta quên cả mục tiêu thiên giới và giải thoát—nay đã bước vào mối ràng buộc hôn phối và huyết thống với các vị, dù các vị vốn đang đi trên con đường gia thất như địa ngục. Trong những mối quan hệ ấy, các vị được thấy và chạm Ngài trực tiếp, đi bên Ngài, trò chuyện, rồi cùng Ngài nằm nghỉ, ngồi và dùng bữa.

Verse 31

श्रीशुक उवाच नन्दस्तत्र यदून् प्राप्तान् ज्ञात्वा कृष्णपुरोगमान् । तत्रागमद् वृतो गोपैरन:स्थार्थैर्दिद‍ृक्षया ॥ ३१ ॥

Śukadeva Gosvāmī nói: Khi Nanda Mahārāja biết rằng các Yadu đã đến, dẫn đầu bởi Kṛṣṇa, ông lập tức đi tới để gặp họ. Các mục đồng cũng đi theo, với đủ thứ đồ đạc chất trên những cỗ xe của mình.

Verse 32

तं द‍ृष्ट्वा वृष्णयो हृष्टास्तन्व: प्राणमिवोत्थिता: । परिषस्वजिरे गाढं चिरदर्शनकातरा: ॥ ३२ ॥

Thấy Nanda, các vị Vṛṣṇi hoan hỷ và đứng bật dậy như kẻ chết được hồi sinh. Vì đau đáu lâu ngày không gặp, họ ôm chặt lấy ngài.

Verse 33

वसुदेव: परिष्वज्य सम्प्रीत: प्रेमविह्वल: । स्मरन् कंसकृतान् क्लेशान् पुत्रन्यासं च गोकुले ॥ ३३ ॥

Vasudeva ôm Nanda Mahārāja với niềm vui lớn, lòng ngài rung động vì tình yêu xuất thần. Ngài nhớ lại những khổ nạn do Kaṁsa gây ra và việc phải gửi các con ở Gokula để được an toàn.

Verse 34

कृष्णरामौ परिष्वज्य पितरावभिवाद्य च । न किञ्चनोचतु: प्रेम्णा साश्रुकण्ठौ कुरूद्वह ॥ ३४ ॥

Hỡi anh hùng nhà Kuru, Kṛṣṇa và Balarāma ôm lấy cha mẹ nuôi rồi cúi lạy; nhưng cổ họng nghẹn vì lệ tình yêu, nên Hai Đấng không thốt nên lời.

Verse 35

तावात्मासनमारोप्य बाहुभ्यां परिरभ्य च । यशोदा च महाभागा सुतौ विजहतु: शुच: ॥ ३५ ॥

Bế hai người con lên lòng và ôm chặt trong vòng tay, Nanda và mẹ Yaśodā hiền thánh quên hẳn nỗi sầu.

Verse 36

रोहिणी देवकी चाथ परिष्वज्य व्रजेश्वरीम् । स्मरन्त्यौ तत्कृतां मैत्रीं बाष्पकण्ठ्यौ समूचतु: ॥ ३६ ॥

Rồi Rohiṇī và Devakī cùng ôm lấy Nữ vương Vraja (Yaśodā). Nhớ lại tình bạn thủy chung mà bà đã dành cho họ, cổ họng nghẹn lệ, họ nói với bà như sau.

Verse 37

का विस्मरेत वां मैत्रीमनिवृत्तां व्रजेश्वरि । अवाप्याप्यैन्द्रमैश्वर्यं यस्या नेह प्रतिक्रिया ॥ ३७ ॥

Rohiṇī và Devakī nói: Hỡi Nữ vương Vraja, ai là người nữ có thể quên tình bằng hữu không dứt mà nàng và Nanda đã dành cho chúng tôi? Dẫu có được phú quý của Indra, ở đời này cũng không thể đền đáp.

Verse 38

एतावद‍ृष्टपितरौ युवयो: स्म पित्रो: सम्प्रीणनाभ्युदयपोषणपालनानि । प्राप्योषतुर्भवति पक्ष्म ह यद्वदक्ष्णो- र्न्यस्तावकुत्रचभयौ न सतां पर: स्व: ॥ ३८ ॥

Trước khi hai hài nhi này kịp gặp cha mẹ ruột, chính hai người đã làm cha mẹ cho Các Ngài, ban tình thương, dạy dỗ, vun bồi, nuôi dưỡng và che chở. Hỡi bậc hiền phụ, nhờ sự bảo hộ của người, Các Ngài chưa từng sợ hãi, như mí mắt gìn giữ đôi mắt. Quả thật, bậc thánh thiện như người không phân biệt người ngoài hay ruột thịt.

Verse 39

श्रीशुक उवाच गोप्यश्च कृष्णमुपलभ्य चिरादभीष्टं यत्प्रेक्षणे द‍ृशिषु पक्ष्मकृतं शपन्ति । द‍ृग्भिर्हृदीकृतमलं परिरभ्य सर्वा- स्तद्भ‍ावमापुरपि नित्ययुजां दुरापम् ॥ ३९ ॥

Śukadeva nói: Khi ngắm nhìn Kṛṣṇa yêu dấu, các gopī từng trách đấng tạo hóa đã làm ra mí mắt, vì chúng chợt che khuất tầm nhìn. Nay, sau cuộc ly biệt dài lâu, vừa thấy Kṛṣṇa lại, họ dùng đôi mắt đưa Ngài vào tim và ôm chặt Ngài nơi ấy cho đến khi thỏa mãn. Nhờ vậy họ hoàn toàn chìm trong trạng thái nhập định hoan lạc về Ngài—điều mà ngay cả những yogī tu tập thường hằng cũng khó đạt.

Verse 40

भगवांस्तास्तथाभूता विविक्त उपसङ्गत: । आश्लिष्यानामयं पृष्ट्वा प्रहसन्निदमब्रवीत् ॥ ४० ॥

Đức Bhagavān đến gần các gopī ở chốn vắng, khi họ còn đang trong cơn xuất thần. Ngài ôm từng người, hỏi thăm an lành, rồi mỉm cười và nói như sau.

Verse 41

अपि स्मरथ न: सख्य: स्वानामर्थचिकीर्षया । गतांश्चिरायिताञ्छत्रुपक्षक्षपणचेतस: ॥ ४१ ॥

Kṛṣṇa nói: Hỡi các bạn hiền, các nàng còn nhớ Ta chăng? Vì lợi ích của thân quyến Ta mà Ta đã xa cách lâu ngày, một lòng hướng đến việc tiêu diệt phe thù địch.

Verse 42

अप्यवध्यायथास्मान् स्विदकृतज्ञाविशङ्कया । नूनं भूतानि भगवान् युनक्ति वियुनक्ति च ॥ ४२ ॥

Có phải các nàng nghĩ Ta vô ơn nên khinh miệt Ta chăng? Thật ra chính Đấng Tối Thượng mới là Đấng khiến muôn loài gặp gỡ rồi lại chia lìa.

Verse 43

वायुर्यथा घनानीकं तृणं तूलं रजांसि च । संयोज्याक्षिपते भूयस्तथा भूतानि भूतकृत् ॥ ४३ ॥

Như gió gom tụ đám mây, cọng cỏ, sợi bông và hạt bụi rồi lại thổi tan tất cả, cũng vậy Đấng Tạo Hóa đối xử với các loài do Ngài tạo ra.

Verse 44

मयि भक्तिर्हि भूतानाममृतत्वाय कल्पते । दिष्‍ट्या यदासीन्मत्स्‍नेहो भवतीनां मदापन: ॥ ४४ ॥

Phụng sự bhakti đối với Ta khiến mọi loài đủ tư cách đạt sự bất tử. Nhưng nhờ phước lành của các nàng, các nàng đã khởi lên tình yêu đặc biệt dành cho Ta, và nhờ tình ấy mà các nàng đã đạt được Ta.

Verse 45

अहं हि सर्वभूतानामादिरन्तोऽन्तरं बहि: । भौतिकानां यथा खं वार्भूर्वायुर्ज्योतिरङ्गना: ॥ ४५ ॥

Hỡi các hiền nữ, Ta là khởi nguyên và chung cuộc của mọi loài, hiện hữu cả bên trong lẫn bên ngoài họ; như hư không, nước, đất, gió và lửa là khởi-đoạn của mọi vật chất và thấm nhuần cả trong lẫn ngoài.

Verse 46

एवं ह्येतानि भूतानि भूतेष्वात्मात्मना तत: । उभयं मय्यथ परे पश्यताभातमक्षरे ॥ ४६ ॥

Như vậy, mọi vật được tạo thành nương trong các yếu tố căn bản, còn các linh hồn thấm khắp tạo hóa mà vẫn an trụ trong bản tính chân thật của mình. Hãy thấy cả hai—tạo hóa vật chất và tự ngã—đều hiển lộ trong Ta, Chân Lý Tối Thượng bất hoại.

Verse 47

श्रीशुक उवाच अध्यात्मशिक्षया गोप्य एवं कृष्णेन शिक्षिता: । तदनुस्मरणध्वस्तजीवकोशास्तमध्यगन् ॥ ४७ ॥

Śukadeva nói: Được Kṛṣṇa dạy về đạo lý tâm linh, các gopī nhờ luôn tưởng niệm Ngài mà mọi vết ngã chấp tan biến; và khi sự hòa nhập ngày càng sâu, họ thấu hiểu Ngài trọn vẹn.

Verse 48

आहुश्च ते नलिननाभ पदारविन्दं योगेश्वरैर्हृदि विचिन्त्यमगाधबोधै: । संसारकूपपतितोत्तरणावलम्बं गेहं जुषामपि मनस्युदियात् सदा न: ॥ ४८ ॥

Các gopī thưa: Lạy Đấng có rốn như hoa sen, đôi chân sen của Ngài là chỗ nương duy nhất cho kẻ rơi vào giếng sâu của luân hồi. Các bậc yogī tối thượng và hiền triết trí tuệ thẳm sâu hằng quán niệm trong tim; xin cho đôi chân ấy cũng luôn thức dậy trong lòng chúng con, dù chúng con chỉ là người nội trợ bình thường.