Shloka 37

The Solar Eclipse at Samanta-pañcaka and the Great Reunion of Yādavas, Pāṇḍavas, and Vraja

Devanagari script

का विस्मरेत वां मैत्रीमनिवृत्तां व्रजेश्वरि । अवाप्याप्यैन्द्रमैश्वर्यं यस्या नेह प्रतिक्रिया ॥ ३७ ॥

Transliteration

kā vismareta vāṁ maitrīm anivṛttāṁ vrajeśvari avāpyāpy aindram aiśvaryaṁ yasyā neha pratikriyā

Translation

Rohiṇī và Devakī nói: Hỡi Nữ vương Vraja, ai là người nữ có thể quên tình bằng hữu không dứt mà nàng và Nanda đã dành cho chúng tôi? Dẫu có được phú quý của Indra, ở đời này cũng không thể đền đáp.

Synonyms

• का: who (woman)/who
• का: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम

• विस्मरेत: would forget
• विस्मरेत: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: वि-√स्मृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• वाम्: of you two
• वाम्: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/द्वितीया द्विवचन (Genitive/Accusative dual) रूप; अत्र षष्ठ्यर्थे ‘of you two’

• मैत्रीम्: friendship
• मैत्रीम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: मैत्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अनिवृत्ताम्: undiminished
• अनिवृत्ताम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अन् + निवृत्त (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्यय (past participle) with negation; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘not turned back/undiminished’

• व्रजेश्वरि: O lady of Vraja
• व्रजेश्वरि: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: व्रजेश्वरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; समास: व्रजस्य ईश्वरी (षष्ठी-तत्पुरुष)

• अवाप्य: having obtained
• अवाप्य: पूर्वकाल-क्रिया (Absolutive)
• Type: Verb
• Root: अव-√आप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having obtained’

• अपि: even
• अपि: सम्बन्ध (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: सम्भावना/अपि-कारक अव्यय (particle: even/also)

• ऐन्द्रम्: Indra’s
• ऐन्द्रम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: ऐन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘belonging to Indra’

• ऐश्वर्यम्: sovereignty/opulence
• ऐश्वर्यम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: ऐश्वर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• यस्याः: whose
• यस्याः: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्धे ‘whose’

• न: not
• न: निषेध (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय (negation)

• इह: here
• इह: अधिकरण (Adverbial locus)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (adverb: here/in this world)

• प्रतिक्रिया: recompense/return
• प्रतिक्रिया: कर्ता/विधेय (Predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: प्रतिक्रिया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Characters & Entities

• Yaśodā
• Kṛṣṇa
• Vrajavāsīs
• Indra

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about Vraja-prema (the love of Vraja devotees)?

This verse shows Kṛṣṇa declaring that Yaśodā’s affectionate bond is unbroken and incomparable—even divine kingship like Indra’s cannot alter it—highlighting Vraja-prema as supremely steady and selfless.

Why did Krishna say this to Vrajeśvarī (Mother Yaśodā) at Kurukṣetra?

During the Kurukṣetra reunion, Kṛṣṇa honors the Vraja devotees’ pure love; by addressing Yaśodā as the queen of Vraja, He affirms that her maternal friendship with Him never diminishes despite His manifest grandeur.

Practical application of unwavering devotion in modern life based on this shloka?

Serve and love without calculating status or results—like Yaśodā’s steady affection—keeping relationships and spiritual practice consistent even when circumstances, success, or “opulence” change.