Adhyaya 69

Verse 1

श्रीशुक उवाच नरकं निहतं श्रुत्वा तथोद्वाहं च योषिताम् । कृष्णेनैकेन बह्वीनां तद् दिद‍ृक्षु: स्म नारद: ॥ १ ॥ चित्रं बतैतदेकेन वपुषा युगपत्पृथक् । गृहेषु द्वय‍ष्टसाहस्रं स्‍त्रिय एक उदावहत् ॥ २ ॥ इत्युत्सुको द्वारवतीं देवर्षिर्द्रष्टुमागमत् । पुष्पितोपवनारामद्विजालिकुलनादिताम् ॥ ३ ॥ उत्फुल्ल‍ेन्दीवराम्भोजकह्लारकुमुदोत्पलै: । छुरितेषु सर:सूच्चै: कूजितां हंससारसै: ॥ ४ ॥ प्रासादलक्षैर्नवभिर्जुष्टां स्फाटिकराजतै: । महामरकतप्रख्यै: स्वर्णरत्नपरिच्छदै: ॥ ५ ॥ विभक्तरथ्यापथचत्वरापणै: शालासभाभी रुचिरां सुरालयै: । संसिक्तमार्गाङ्गनवीथिदेहलीं पतत्पताकध्वजवारितातपाम् ॥ ६ ॥

Śukadeva nói: Nghe tin Chúa Kṛṣṇa đã diệt Narakāsura và chỉ một mình Ngài cưới rất nhiều tân nương, hiền thánh Nārada muốn tận mắt chứng kiến. Ông nghĩ: “Thật kỳ diệu! Với một thân thể, Chúa Kṛṣṇa đồng thời kết hôn với mười sáu ngàn phụ nữ, mỗi người ở một cung điện riêng.” Vì vậy, vị thánh của chư thiên hăm hở đến Dvārakā, nơi vang tiếng chim và rực rỡ vườn hoa.

Verse 2

श्रीशुक उवाच नरकं निहतं श्रुत्वा तथोद्वाहं च योषिताम् । कृष्णेनैकेन बह्वीनां तद् दिद‍ृक्षु: स्म नारद: ॥ १ ॥ चित्रं बतैतदेकेन वपुषा युगपत्पृथक् । गृहेषु द्वय‍ष्टसाहस्रं स्‍त्रिय एक उदावहत् ॥ २ ॥ इत्युत्सुको द्वारवतीं देवर्षिर्द्रष्टुमागमत् । पुष्पितोपवनारामद्विजालिकुलनादिताम् ॥ ३ ॥ उत्फुल्ल‍ेन्दीवराम्भोजकह्लारकुमुदोत्पलै: । छुरितेषु सर:सूच्चै: कूजितां हंससारसै: ॥ ४ ॥ प्रासादलक्षैर्नवभिर्जुष्टां स्फाटिकराजतै: । महामरकतप्रख्यै: स्वर्णरत्नपरिच्छदै: ॥ ५ ॥ विभक्तरथ्यापथचत्वरापणै: शालासभाभी रुचिरां सुरालयै: । संसिक्तमार्गाङ्गनवीथिदेहलीं पतत्पताकध्वजवारितातपाम् ॥ ६ ॥

Śukadeva nói: Nghe tin Chúa Kṛṣṇa đã diệt Narakāsura và chỉ một mình Ngài cưới rất nhiều tân nương, hiền thánh Nārada muốn tận mắt chứng kiến. Ông nghĩ: “Thật kỳ diệu! Với một thân thể, Chúa Kṛṣṇa đồng thời kết hôn với mười sáu ngàn phụ nữ, mỗi người ở một cung điện riêng.” Vì vậy, vị thánh của chư thiên hăm hở đến Dvārakā, nơi vang tiếng chim và rực rỡ vườn hoa.

Verse 3

श्रीशुक उवाच नरकं निहतं श्रुत्वा तथोद्वाहं च योषिताम् । कृष्णेनैकेन बह्वीनां तद् दिद‍ृक्षु: स्म नारद: ॥ १ ॥ चित्रं बतैतदेकेन वपुषा युगपत्पृथक् । गृहेषु द्वय‍ष्टसाहस्रं स्‍त्रिय एक उदावहत् ॥ २ ॥ इत्युत्सुको द्वारवतीं देवर्षिर्द्रष्टुमागमत् । पुष्पितोपवनारामद्विजालिकुलनादिताम् ॥ ३ ॥ उत्फुल्ल‍ेन्दीवराम्भोजकह्लारकुमुदोत्पलै: । छुरितेषु सर:सूच्चै: कूजितां हंससारसै: ॥ ४ ॥ प्रासादलक्षैर्नवभिर्जुष्टां स्फाटिकराजतै: । महामरकतप्रख्यै: स्वर्णरत्नपरिच्छदै: ॥ ५ ॥ विभक्तरथ्यापथचत्वरापणै: शालासभाभी रुचिरां सुरालयै: । संसिक्तमार्गाङ्गनवीथिदेहलीं पतत्पताकध्वजवारितातपाम् ॥ ६ ॥

Śukadeva nói: Nghe tin Chúa Kṛṣṇa đã diệt Narakāsura và chỉ một mình Ngài cưới rất nhiều tân nương, hiền thánh Nārada muốn tận mắt chứng kiến. Ông nghĩ: “Thật kỳ diệu! Với một thân thể, Chúa Kṛṣṇa đồng thời kết hôn với mười sáu ngàn phụ nữ, mỗi người ở một cung điện riêng.” Vì vậy, vị thánh của chư thiên hăm hở đến Dvārakā, nơi vang tiếng chim và rực rỡ vườn hoa.

Verse 4

श्रीशुक उवाच नरकं निहतं श्रुत्वा तथोद्वाहं च योषिताम् । कृष्णेनैकेन बह्वीनां तद् दिद‍ृक्षु: स्म नारद: ॥ १ ॥ चित्रं बतैतदेकेन वपुषा युगपत्पृथक् । गृहेषु द्वय‍ष्टसाहस्रं स्‍त्रिय एक उदावहत् ॥ २ ॥ इत्युत्सुको द्वारवतीं देवर्षिर्द्रष्टुमागमत् । पुष्पितोपवनारामद्विजालिकुलनादिताम् ॥ ३ ॥ उत्फुल्ल‍ेन्दीवराम्भोजकह्लारकुमुदोत्पलै: । छुरितेषु सर:सूच्चै: कूजितां हंससारसै: ॥ ४ ॥ प्रासादलक्षैर्नवभिर्जुष्टां स्फाटिकराजतै: । महामरकतप्रख्यै: स्वर्णरत्नपरिच्छदै: ॥ ५ ॥ विभक्तरथ्यापथचत्वरापणै: शालासभाभी रुचिरां सुरालयै: । संसिक्तमार्गाङ्गनवीथिदेहलीं पतत्पताकध्वजवारितातपाम् ॥ ६ ॥

Śukadeva Gosvāmī nói: Nghe tin Đức Thế Tôn Śrī Kṛṣṇa đã diệt Narakāsura và một mình cưới rất nhiều tân nương, hiền thánh Nārada muốn tận mắt chứng kiến cảnh ấy. Ngài nghĩ: “Thật kỳ diệu thay! Chỉ với một thân, Śrī Kṛṣṇa đồng thời, trong những cung điện riêng biệt, kết hôn với mười sáu ngàn phụ nữ.” Vì lòng háo hức đó, vị tiên thánh của chư thiên đã đến Dvārakā.

Verse 5

श्रीशुक उवाच नरकं निहतं श्रुत्वा तथोद्वाहं च योषिताम् । कृष्णेनैकेन बह्वीनां तद् दिद‍ृक्षु: स्म नारद: ॥ १ ॥ चित्रं बतैतदेकेन वपुषा युगपत्पृथक् । गृहेषु द्वय‍ष्टसाहस्रं स्‍त्रिय एक उदावहत् ॥ २ ॥ इत्युत्सुको द्वारवतीं देवर्षिर्द्रष्टुमागमत् । पुष्पितोपवनारामद्विजालिकुलनादिताम् ॥ ३ ॥ उत्फुल्ल‍ेन्दीवराम्भोजकह्लारकुमुदोत्पलै: । छुरितेषु सर:सूच्चै: कूजितां हंससारसै: ॥ ४ ॥ प्रासादलक्षैर्नवभिर्जुष्टां स्फाटिकराजतै: । महामरकतप्रख्यै: स्वर्णरत्नपरिच्छदै: ॥ ५ ॥ विभक्तरथ्यापथचत्वरापणै: शालासभाभी रुचिरां सुरालयै: । संसिक्तमार्गाङ्गनवीथिदेहलीं पतत्पताकध्वजवारितातपाम् ॥ ६ ॥

Śukadeva Gosvāmī nói: Nghe chuyện Narakāsura bị diệt và việc Śrī Kṛṣṇa một mình cưới nhiều phụ nữ, Nārada Muni khởi lòng muốn tận mắt thấy. Ngài nói: “Thật lạ lùng! Chỉ với một thân, Śrī Kṛṣṇa đồng thời, trong những ngôi nhà khác nhau, kết hôn với mười sáu ngàn người.” Vì vậy vị thánh hiền đã đến Dvārakā để chiêm bái.

Verse 6

श्रीशुक उवाच नरकं निहतं श्रुत्वा तथोद्वाहं च योषिताम् । कृष्णेनैकेन बह्वीनां तद् दिद‍ृक्षु: स्म नारद: ॥ १ ॥ चित्रं बतैतदेकेन वपुषा युगपत्पृथक् । गृहेषु द्वय‍ष्टसाहस्रं स्‍त्रिय एक उदावहत् ॥ २ ॥ इत्युत्सुको द्वारवतीं देवर्षिर्द्रष्टुमागमत् । पुष्पितोपवनारामद्विजालिकुलनादिताम् ॥ ३ ॥ उत्फुल्ल‍ेन्दीवराम्भोजकह्लारकुमुदोत्पलै: । छुरितेषु सर:सूच्चै: कूजितां हंससारसै: ॥ ४ ॥ प्रासादलक्षैर्नवभिर्जुष्टां स्फाटिकराजतै: । महामरकतप्रख्यै: स्वर्णरत्नपरिच्छदै: ॥ ५ ॥ विभक्तरथ्यापथचत्वरापणै: शालासभाभी रुचिरां सुरालयै: । संसिक्तमार्गाङ्गनवीथिदेहलीं पतत्पताकध्वजवारितातपाम् ॥ ६ ॥

Śukadeva Gosvāmī nói: Nghĩ như vậy, thánh hiền Nārada đến Dvārakā để chiêm ngưỡng—thành phố rực rỡ với vườn hoa và lâm viên nở rộ, vang tiếng chim hót. Những hồ nước điểm đầy sen xanh, sen hồng, kahlāra, kumuda và utpala; tiếng ngỗng và chim sārasa ngân nga. Dvārakā được trang hoàng bằng vô số cung điện pha lê và bạc, ánh lên như ngọc lục bảo, bày biện vàng và châu báu; đường phố, ngã tư, chợ búa, hội đường và đền thờ được sắp đặt mỹ lệ.

Verse 7

तस्यामन्त:पुरं श्रीमदर्चितं सर्वधिष्ण्यपै: । हरे: स्वकौशलं यत्र त्वष्ट्रा कार्त्स्‍न्येन दर्शितम् ॥ ७ ॥ तत्र षोडशभि: सद्मसहस्रै: समलङ्कृतम् । विवेशैकतोमं शौरे: पत्नीनां भवनं महत् ॥ ८ ॥

Tại Dvārakā có một khu nội cung tuyệt mỹ của Đức Hari, được các vị hộ thế tôn kính. Nơi ấy, Viśvakarmā đã phô bày trọn vẹn tài nghệ thần linh của mình. Khu vực đó được trang hoàng lộng lẫy bởi mười sáu ngàn cung điện của các hoàng hậu của Śaurī, tức Śrī Kṛṣṇa. Nārada Muni bước vào một trong những cung điện rộng lớn ấy.

Verse 8

तस्यामन्त:पुरं श्रीमदर्चितं सर्वधिष्ण्यपै: । हरे: स्वकौशलं यत्र त्वष्ट्रा कार्त्स्‍न्येन दर्शितम् ॥ ७ ॥ तत्र षोडशभि: सद्मसहस्रै: समलङ्कृतम् । विवेशैकतोमं शौरे: पत्नीनां भवनं महत् ॥ ८ ॥

Nơi ấy được trang hoàng huy hoàng bởi mười sáu ngàn cung điện của các hoàng hậu của Śaurī, Śrī Kṛṣṇa. Nārada Muni bước vào một trong những cung điện rộng lớn ấy—nơi vinh quang của Đức Hari và phúc phần của các bhakta rạng ngời.

Verse 9

विष्टब्धं विद्रुमस्तम्भैर्वैदूर्यफलकोत्तमै: । इन्द्रनीलमयै: कुड्यैर्जगत्या चाहतत्विषा ॥ ९ ॥ वितानैर्निर्मितैस्त्वष्ट्रा मुक्तादामविलम्बिभि: । दान्तैरासनपर्यङ्कैर्मण्युत्तमपरिष्कृतै: ॥ १० ॥ दासीभिर्निष्ककण्ठीभि: सुवासोभिरलङ्कृतम् । पुम्भि: सकञ्चुकोष्णीषसुवस्‍त्रमणिकुण्डलै: ॥ ११ ॥ रत्नप्रदीपनिकरद्युतिभिर्निरस्त- ध्वान्तं विचित्रवलभीषु शिखण्डिनोऽङ्ग । नृत्यन्ति यत्र विहितागुरुधूपमक्षै- र्निर्यान्तमीक्ष्य घनबुद्धय उन्नदन्त: ॥ १२ ॥

Cung điện ấy được chống đỡ bằng cột san hô khảm ngọc vaidūrya; tường điểm lam ngọc, nền rực sáng như ánh quang bất tận.

Verse 10

विष्टब्धं विद्रुमस्तम्भैर्वैदूर्यफलकोत्तमै: । इन्द्रनीलमयै: कुड्यैर्जगत्या चाहतत्विषा ॥ ९ ॥ वितानैर्निर्मितैस्त्वष्ट्रा मुक्तादामविलम्बिभि: । दान्तैरासनपर्यङ्कैर्मण्युत्तमपरिष्कृतै: ॥ १० ॥ दासीभिर्निष्ककण्ठीभि: सुवासोभिरलङ्कृतम् । पुम्भि: सकञ्चुकोष्णीषसुवस्‍त्रमणिकुण्डलै: ॥ ११ ॥ रत्नप्रदीपनिकरद्युतिभिर्निरस्त- ध्वान्तं विचित्रवलभीषु शिखण्डिनोऽङ्ग । नृत्यन्ति यत्र विहितागुरुधूपमक्षै- र्निर्यान्तमीक्ष्य घनबुद्धय उन्नदन्त: ॥ १२ ॥

Tại đó, Tvaṣṭā dựng những màn che với chuỗi ngọc trai rủ xuống; ghế ngồi và giường bằng ngà được điểm trang bằng bảo châu thượng hạng.

Verse 11

विष्टब्धं विद्रुमस्तम्भैर्वैदूर्यफलकोत्तमै: । इन्द्रनीलमयै: कुड्यैर्जगत्या चाहतत्विषा ॥ ९ ॥ वितानैर्निर्मितैस्त्वष्ट्रा मुक्तादामविलम्बिभि: । दान्तैरासनपर्यङ्कैर्मण्युत्तमपरिष्कृतै: ॥ १० ॥ दासीभिर्निष्ककण्ठीभि: सुवासोभिरलङ्कृतम् । पुम्भि: सकञ्चुकोष्णीषसुवस्‍त्रमणिकुण्डलै: ॥ ११ ॥ रत्नप्रदीपनिकरद्युतिभिर्निरस्त- ध्वान्तं विचित्रवलभीषु शिखण्डिनोऽङ्ग । नृत्यन्ति यत्र विहितागुरुधूपमक्षै- र्निर्यान्तमीक्ष्य घनबुद्धय उन्नदन्त: ॥ १२ ॥

Các thị nữ mặc y phục đẹp, đeo trang sức nơi cổ, hầu cận; và các vệ binh nam mặc giáp, đội khăn, vận đồng phục tinh xảo, đeo khuyên tai bảo thạch canh giữ.

Verse 12

विष्टब्धं विद्रुमस्तम्भैर्वैदूर्यफलकोत्तमै: । इन्द्रनीलमयै: कुड्यैर्जगत्या चाहतत्विषा ॥ ९ ॥ वितानैर्निर्मितैस्त्वष्ट्रा मुक्तादामविलम्बिभि: । दान्तैरासनपर्यङ्कैर्मण्युत्तमपरिष्कृतै: ॥ १० ॥ दासीभिर्निष्ककण्ठीभि: सुवासोभिरलङ्कृतम् । पुम्भि: सकञ्चुकोष्णीषसुवस्‍त्रमणिकुण्डलै: ॥ ११ ॥ रत्नप्रदीपनिकरद्युतिभिर्निरस्त- ध्वान्तं विचित्रवलभीषु शिखण्डिनोऽङ्ग । नृत्यन्ति यत्र विहितागुरुधूपमक्षै- र्निर्यान्तमीक्ष्य घनबुद्धय उन्नदन्त: ॥ १२ ॥

Ánh sáng từ vô số đèn kết bảo châu xua tan bóng tối trong cung; trên các gờ mái tinh xảo, chim công múa và kêu vang, thấy khói trầm aguru thoát qua lỗ cửa sổ song mà tưởng là mây.

Verse 13

तस्मिन् समानगुणरूपवय:सुवेष- दासीसहस्रयुतयानुसवं गृहिण्या । विप्रो ददर्श चमरव्यजनेन रुक्‍म- दण्डेन सात्वतपतिं परिवीजयन्त्या ॥ १३ ॥

Trong cung ấy, vị brāhmaṇa uyên bác thấy Chúa tể của các Sātvata, Śrī Kṛṣṇa, cùng hoàng hậu; chính nàng cầm quạt chāmara cán vàng phe phẩy hầu Ngài, dù luôn có một nghìn thị nữ ngang bằng về đức hạnh, dung nhan, tuổi xuân và y phục vây quanh phụng sự.

Verse 14

तं सन्निरीक्ष्य भगवान् सहसोत्थितश्री- पर्यङ्कत: सकलधर्मभृतां वरिष्ठ: । आनम्य पादयुगलं शिरसा किरीट- जुष्टेन साञ्जलिरवीविशदासने स्वे ॥ १४ ॥

Vừa thấy Nārada, Đức Thế Tôn—bậc gìn giữ chánh pháp tối thượng—liền đứng dậy khỏi giường của Nữ thần Śrī. Ngài cúi đầu đội vương miện đảnh lễ đôi chân của Nārada, chắp tay cung kính và mời hiền thánh ngồi trên chính tòa của Ngài.

Verse 15

तस्यावनिज्य चरणौ तदप: स्वमूर्ध्ना बिभ्रज्जगद्गुरुतमोऽपि सतां पतिर्हि । ब्रह्मण्यदेव इति यद्गुणनाम युक्तं तस्यैव यच्चरणशौचमशेषतीर्थम् ॥ १५ ॥

Chúa đã rửa đôi chân của Nārada rồi đặt nước ấy lên chính đỉnh đầu mình. Dẫu Kṛṣṇa là Jagad-guru tối thượng và là Chủ của các bậc hiền thánh, việc ấy vẫn hợp lẽ, vì Ngài mang danh Brahmaṇya-deva—Đấng ưu ái các brāhmaṇa; và nước rửa chân Ngài chính là tinh túy của mọi thánh địa.

Verse 16

सम्पूज्य देवऋषिवर्यमृषि: पुराणो नारायणो नरसखो विधिनोदितेन । वाण्याभिभाष्य मितयामृतमिष्टया तं प्राह प्रभो भगवते करवाम हे किम् ॥ १६ ॥

Sau khi cung kính thờ phụng vị đại thánh của chư thiên theo đúng nghi lễ Veda, Śrī Kṛṣṇa—chính là bậc hiền triết nguyên thủy, Nārāyaṇa, bạn của Nara—đàm đạo với Nārada bằng lời nói chừng mực, ngọt như cam lộ. Cuối cùng Ngài hỏi: “Bạch đấng tôn chủ, chúng con có thể làm gì cho ngài?”

Verse 17

श्रीनारद उवाच नैवाद्भ‍ुतं त्वयि विभोऽखिललोकनाथे मैत्री जनेषु सकलेषु दम: खलानाम् । नि:श्रेयसाय हि जगत्स्थितिरक्षणाभ्यां स्वैरावतार उरुगाय विदाम सुष्ठु ॥ १७ ॥

Śrī Nārada thưa: Ôi Đấng Toàn Năng, Chúa tể muôn cõi! Chẳng có gì lạ khi Ngài thân thiện với mọi người mà vẫn chế ngự kẻ ganh ghét. Chúng con biết rõ: vì lợi ích tối thượng của vũ trụ, Ngài tùy ý giáng thế để duy trì và bảo hộ thế gian; bởi vậy vinh quang Ngài được ca tụng khắp nơi.

Verse 18

द‍ृष्टं तवाङ्‍‍घ्रियुगलं जनतापवर्गं ब्रह्मादिभिर्हृदि विचिन्त्यमगाधबोधै: । संसारकूपपतितोत्तरणावलम्बं ध्यायंश्चराम्यनुगृहाण यथा स्मृति: स्यात् ॥ १८ ॥

Giờ đây con đã được thấy đôi chân của Ngài—đấng ban giải thoát cho người sùng kính; ngay cả Phạm Thiên và các bậc trí tuệ sâu thẳm cũng chỉ có thể quán niệm trong tim; và đó là điểm tựa cứu vớt những ai rơi vào giếng sâu của luân hồi. Xin thương xót để khi con du hành, con vẫn luôn thiền niệm về Ngài—xin ban cho con năng lực luôn nhớ Ngài.

Verse 19

ततोऽन्यदाविशद् गेहं कृष्णपत्न्‍या: स नारद: । योगेश्वरेश्वरस्याङ्ग योगमायाविवित्सया ॥ १९ ॥

Rồi hiền thánh Nārada bước vào cung điện của một vị hoàng hậu khác của Śrī Kṛṣṇa. Ngài khao khát chứng kiến uy lực Yoga-māyā thiêng liêng của Đấng Chúa tể mọi bậc hành giả yoga.

Verse 20

दीव्यन्तमक्षैस्तत्रापि प्रियया चोद्धवेन च । पूजित: परया भक्त्या प्रत्युत्थानासनादिभि: ॥ २० ॥ पृष्टश्चाविदुषेवासौ कदायातो भवानिति । क्रियते किं नु पूर्णानामपूर्णैरस्मदादिभि: ॥ २१ ॥ अथापि ब्रूहि नो ब्रह्मन् जन्मैतच्छोभनं कुरु । स तु विस्मित उत्थाय तूष्णीमन्यदगाद् गृहम् ॥ २२ ॥

Tại đó nữa, ngài thấy Chúa đang chơi xúc xắc cùng người phối ngẫu yêu dấu và bằng hữu Uddhava. Chúa Kṛṣṇa kính lễ Nārada với lòng bhakti tối thượng: đứng dậy nghênh đón, dâng chỗ ngồi, v.v.

Verse 21

दीव्यन्तमक्षैस्तत्रापि प्रियया चोद्धवेन च । पूजित: परया भक्त्या प्रत्युत्थानासनादिभि: ॥ २० ॥ पृष्टश्चाविदुषेवासौ कदायातो भवानिति । क्रियते किं नु पूर्णानामपूर्णैरस्मदादिभि: ॥ २१ ॥ अथापि ब्रूहि नो ब्रह्मन् जन्मैतच्छोभनं कुरु । स तु विस्मित उत्थाय तूष्णीमन्यदगाद् गृहम् ॥ २२ ॥

Rồi như thể không hay biết, Ngài hỏi: “Ngài đến từ khi nào? Những kẻ thiếu thốn như Ta có thể làm gì cho bậc tự mãn, viên mãn trong chính mình?”

Verse 22

दीव्यन्तमक्षैस्तत्रापि प्रियया चोद्धवेन च । पूजित: परया भक्त्या प्रत्युत्थानासनादिभि: ॥ २० ॥ पृष्टश्चाविदुषेवासौ कदायातो भवानिति । क्रियते किं नु पूर्णानामपूर्णैरस्मदादिभि: ॥ २१ ॥ अथापि ब्रूहि नो ब्रह्मन् जन्मैतच्छोभनं कुरु । स तु विस्मित उत्थाय तूष्णीमन्यदगाद् गृहम् ॥ २२ ॥

Nhưng Ngài lại nói: “Hỡi brāhmaṇa, xin vẫn hãy chỉ dạy cho Ta; hãy làm cho kiếp sinh này của Ta được cát tường.” Nghe vậy, Nārada kinh ngạc, lặng lẽ đứng dậy và đi sang cung điện khác.

Verse 23

तत्राप्यचष्ट गोविन्दं लालयन्तं सुतान् शिशून् । ततोऽन्यस्मिन् गृहेऽपश्यन्मज्जनाय कृतोद्यमम् ॥ २३ ॥

Lần này, ngài thấy Govinda như người cha hiền âu yếm vuốt ve các con thơ. Rồi ngài sang một cung điện khác và thấy Śrī Kṛṣṇa đang chuẩn bị tắm gội.

Verse 24

जुह्वन्तं च वितानाग्नीन् यजन्तं पञ्चभिर्मखै: । भोजयन्तं द्विजान् क्व‍ापि भुञ्जानमवशेषितम् ॥ २४ ॥

Ở nơi này, Đức Chúa dâng các lễ vật vào lửa tế; ở nơi khác, Ngài cử hành năm đại tế (mahā-yajña); ở nơi khác nữa, Ngài đãi các bà-la-môn; và ở nơi khác, Ngài thọ dùng phần prasāda còn lại của bà-la-môn.

Verse 25

क्व‍ापि सन्ध्यामुपासीनं जपन्तं ब्रह्म वाग्यतम् । एकत्र चासिचर्माभ्यां चरन्तमसिवर्त्मसु ॥ २५ ॥

Ở nơi này, Śrī Kṛṣṇa cử hành sandhyā-upāsanā, giữ im lặng và âm thầm tụng Brahma—thần chú Gāyatrī; ở nơi khác, Ngài mang kiếm và khiên, đi lại trong khu vực luyện kiếm.

Verse 26

अश्वैर्गजै रथै: क्व‍ापि विचरन्तं गदाग्रजम् । क्व‍‍चिच्छयानं पर्यङ्के स्तूयमानं च वन्दिभि: ॥ २६ ॥

Ở nơi này, Chúa Gadāgraja du ngoạn trên ngựa, voi và xe; ở nơi khác, Ngài nằm nghỉ trên giường, trong khi các thi nhân ca tụng vinh quang của Ngài.

Verse 27

मन्त्रयन्तं च कस्मिंश्चिन्मन्त्रिभिश्चोद्धवादिभि: । जलक्रीडारतं क्व‍ापि वारमुख्याबलावृतम् ॥ २७ ॥

Ở nơi này, Ngài bàn việc cùng các đại thần như Uddhava; ở nơi khác, Ngài vui chơi trong nước, được bao quanh bởi các thiếu nữ ưu tú và nhiều cô gái trẻ khác.

Verse 28

कुत्रचिद्‌‌द्विजमुख्येभ्यो ददतं गा: स्वलङ्कृता: । इतिहासपुराणानि श‍ृण्वन्तं मङ्गलानि च ॥ २८ ॥

Ở nơi này, Ngài ban tặng những con bò được trang sức đẹp đẽ cho các bà-la-môn ưu tú; ở nơi khác, Ngài lắng nghe những chuyện kể cát tường từ Itihāsa và Purāṇa.

Verse 29

हसन्तं हासकथया कदाचित् प्रियया गृहे । क्व‍ापि धर्मं सेवमानमर्थकामौ च कुत्रचित् ॥ २९ ॥

Ở nơi này, Śrī Kṛṣṇa ở trong nhà cùng người vợ yêu dấu, trao đổi lời đùa vui và mỉm cười; ở nơi khác, Ngài cùng vợ chuyên tâm vào các nghi lễ dharma và tế tự yajña; ở nơi khác nữa, Ngài lo việc artha và kāma, và ở nơi khác Ngài hưởng đời sống gia thất theo quy phạm của śāstra.

Verse 30

ध्यायन्तमेकमासीनं पुरुषं प्रकृते: परम् । शुश्रूषन्तं गुरून् क्व‍ापि कामैर्भोगै: सपर्यया ॥ ३० ॥

Ở nơi này, Ngài ngồi một mình, thiền định về Paramapuruṣa vượt ngoài prakṛti; ở nơi khác, Ngài hầu hạ các bậc thầy và trưởng thượng, dâng những vật đáng ưa và thờ phụng với lòng tôn kính.

Verse 31

कुर्वन्तं विग्रहं कैश्चित् सन्धिं चान्यत्र केशवम् । कुत्रापि सह रामेण चिन्तयन्तं सतां शिवम् ॥ ३१ ॥

Ở nơi này, Keśava bàn định chiến sự với vài vị mưu thần; ở nơi khác, Ngài lập hòa ước; và ở nơi khác nữa, Ngài cùng Balarāma suy tư về phúc lợi của bậc hiền thiện và lợi ích cho thế gian.

Verse 32

पुत्राणां दुहितृणां च काले विध्युपयापनम् । दारैर्वरैस्तत्सद‍ृशै: कल्पयन्तं विभूतिभि: ॥ ३२ ॥

Nārada thấy Śrī Kṛṣṇa đúng thời điểm sắp đặt hôn lễ cho các con trai và con gái của Ngài với những đôi bạn xứng hợp; và các nghi lễ cưới hỏi ấy được cử hành vô cùng long trọng, rực rỡ uy nghi.

Verse 33

प्रस्थापनोपनयनैरपत्यानां महोत्सवान् । वीक्ष्य योगेश्वरेशस्य येषां लोका विसिस्मिरे ॥ ३३ ॥

Nārada quan sát thấy Śrī Kṛṣṇa, bậc Chúa tể của mọi yogī, sắp đặt những đại lễ để tiễn các con gái và các chàng rể, rồi lại đón họ trở về trong dịp hội hè trọng đại. Dân chúng đều kinh ngạc trước những lễ hội ấy.

Verse 34

यजन्तं सकलान् देवान् क्व‍ापि क्रतुभिरूर्जितै: । पूर्तयन्तं क्व‍‍चिद् धर्मं कूर्पाराममठादिभि: ॥ ३४ ॥

Ở nơi này, Ngài phụng thờ chư thiên bằng những đại tế lễ; ở nơi khác, Ngài hoàn thành bổn phận dharma bằng việc phúc lợi công cộng như đào giếng, lập công viên và dựng tu viện.

Verse 35

चरन्तं मृगयां क्व‍ापि हयमारुह्य सैन्धवम् । घ्नन्तं तत्र पशून् मेध्यान् परीतं यदुपुङ्गवै: ॥ ३५ ॥

Ở nơi khác, Ngài đi săn, cưỡi ngựa Sindhī; được các dũng sĩ nhà Yadu vây quanh, Ngài hạ những con vật thích hợp để dâng trong tế lễ.

Verse 36

अव्यक्तलिङ्गं प्रकृतिष्वन्त:पुरगृहादिषु । क्व‍‍चिच्चरन्तं योगेशं तत्तद्भ‍ावबुभुत्सया ॥ ३६ ॥

Ở nơi này, Kṛṣṇa—bậc Chúa tể yoga—đi lại trong hình dạng cải trang giữa nhà các đại thần và dân chúng, để thấu hiểu tâm ý riêng của từng người.

Verse 37

अथोवाच हृषीकेशं नारद: प्रहसन्निव । योगमायोदयं वीक्ष्य मानुषीमीयुषो गतिम् ॥ ३७ ॥

Thấy sự hiển lộ Yoga-māyā của Chúa, Nārada khẽ mỉm cười rồi thưa với Hṛṣīkeśa, Đấng đang biểu hiện phong thái như người phàm.

Verse 38

विदाम योगमायास्ते दुर्दर्शा अपि मायिनाम् । योगेश्वरात्मन् निर्भाता भवत्पादनिषेवया ॥ ३८ ॥

[Nārada thưa:] Ôi Paramātmā, Chúa tể của mọi yoga, năng lực Yoga-māyā của Ngài khó thấu hiểu ngay cả với các đại yogi; nhưng nhờ phụng sự đôi chân sen của Ngài, con mới nhận ra rõ ràng.

Verse 39

अनुजानीहि मां देव लोकांस्ते यशसाप्लुतान् । पर्यटामि तवोद्गायन् लीला भुवनपावनी: ॥ ३९ ॥

Lạy Đấng Tối Thượng, xin cho con được phép. Con sẽ du hành khắp các cõi tràn ngập danh tiếng của Ngài, và cất tiếng ca vang những līlā của Ngài, những cuộc vui thiêng liêng thanh tẩy vũ trụ.

Verse 40

श्रीभगवानुवाच ब्रह्मन् धर्मस्य वक्ताहं कर्ता तदनुमोदिता । तच्छिक्षयन् लोकमिममास्थित: पुत्र मा खिद: ॥ ४० ॥

Đức Bhagavān phán: Này brāhmaṇa, Ta là Đấng thuyết giảng dharma, là Đấng thực hành, và cũng là Đấng chuẩn thuận. Ta an trụ trong các nguyên tắc ấy để dạy dỗ thế gian; con ơi, chớ bận lòng.

Verse 41

श्रीशुक उवाच इत्याचरन्तं सद्धर्मान् पावनान् गृहमेधिनाम् । तमेव सर्वगेहेषु सन्तमेकं ददर्श ह ॥ ४१ ॥

Śukadeva nói: Như vậy, trong mỗi cung điện, Nārada đều thấy chính một Thượng Đế ấy, trong cùng một hình tướng cá vị, đang thực hành những nguyên tắc dharma siêu việt thanh tẩy những người sống đời gia thất.

Verse 42

कृष्णस्यानन्तवीर्यस्य योगमायामहोदयम् । मुहुर्दृष्ट्वा ऋषिरभूद् विस्मितो जातकौतुक: ॥ ४२ ॥

Khi nhiều lần chứng kiến sự hiển lộ huyền diệu vĩ đại của yogamāyā nơi Đức Kṛṣṇa, Đấng có uy lực vô hạn, vị hiền triết bàng hoàng kinh ngạc và tràn đầy niềm kỳ diệu.

Verse 43

इत्यर्थकामधर्मेषु कृष्णेन श्रद्धितात्मना । सम्यक् सभाजित: प्रीतस्तमेवानुस्मरन् ययौ ॥ ४३ ॥

Như vậy, với lòng śraddhā, Đức Kṛṣṇa đã tôn vinh Nārada đúng mực, ban tặng các lễ vật liên hệ đến artha, kāma và dharma. Vị hiền triết mãn nguyện ra đi, luôn tưởng niệm Thượng Đế.

Verse 44

एवं मनुष्यपदवीमनुवर्तमानो नारायणोऽखिलभवाय गृहीतशक्ति: । रेमेऽङ्ग षोडशसहस्रवराङ्गनानां सव्रीडसौहृदनिरीक्षणहासजुष्ट: ॥ ४४ ॥

Như vậy, Đức Nārāyaṇa noi theo nếp sống của con người, đồng thời hiển lộ quyền năng thiêng liêng vì lợi ích của muôn loài. Tâu Đại vương, Ngài hoan lạc cùng mười sáu nghìn vương hậu cao quý, những người phụng sự Chúa bằng ánh nhìn e thẹn đầy ân tình và tiếng cười dịu dàng.

Verse 45

यानीह विश्वविलयोद्भववृत्तिहेतु: कर्माण्यनन्यविषयाणि हरिश्चकार । यस्त्वङ्ग गायति श‍ृणोत्यनुमोदते वा भक्तिर्भवेद् भगवति ह्यपवर्गमार्गे ॥ ४५ ॥ यस्यात्मबुद्धि: कुणपे त्रिधातुके स्वधी: कलत्रादिषु भौम इज्यधी: । यत्तीर्थबुद्धि: सलिले न कर्हिचिज् जनेष्वभिज्ञेषु स एव गोखर: ॥

Đức Hari là nguyên nhân tối thượng của sự tạo dựng, duy trì và hủy diệt vũ trụ. Tâu Đại vương, ai ca tụng, lắng nghe, hay chỉ đơn thuần tán thán trong lòng những hành trạng độc nhất vô nhị, không thể bắt chước mà Ngài đã thực hiện nơi đời này, người ấy chắc chắn sẽ khởi sinh bhakti đối với Thượng Đế, Đấng ban con đường giải thoát.