Adhyaya 61

Verse 1

श्रीशुक उवाच एकैकशस्ता: कृष्णस्य पुत्रान् दश दशाबला: । अजीजनन्ननवमान्पितु: सर्वात्मसम्पदा ॥ १ ॥

Śukadeva nói: Mỗi hoàng hậu của Kṛṣṇa sinh mười người con trai; họ chẳng kém gì phụ vương, vì mang trọn vẹn uy lực và phú quý riêng của Ngài.

Verse 2

गृहादनपगं वीक्ष्य राजपुत्र्योऽच्युतं स्थितम् । प्रेष्ठं न्यमंसत स्वं स्वं न तत्तत्त्वविद: स्‍त्रिय: ॥ २ ॥

Các công chúa thấy Acyuta không hề rời cung điện của từng người, nên ai cũng nghĩ mình là người được Ngài yêu quý nhất. Nhưng các phụ nữ ấy chưa hiểu trọn chân lý về Ngài.

Verse 3

चार्वब्जकोशवदनायतबाहुनेत्र- सप्रेमहासरसवीक्षितवल्गुजल्पै: । सम्मोहिता भगवतो न मनो विजेतुं स्वैर्विभ्रमै: समशकन् वनिता विभूम्न: ॥ ३ ॥

Các hoàng hậu của Thượng Đế bị mê hoặc bởi gương mặt như hoa sen, cánh tay dài, đôi mắt lớn, ánh nhìn chan chứa tình yêu pha nụ cười và lời nói dịu ngọt của Ngài; nhưng dù dùng mọi duyên dáng, họ vẫn không thể chinh phục tâm ý của Đấng Toàn Năng.

Verse 4

स्मायावलोकलवदर्शितभावहारि- भ्रूमण्डलप्रहितसौरतमन्त्रशौण्डै: । पत्न्‍यस्तु षोडशसहस्रमनङ्गबाणै- र्यस्येन्द्रियं विमथितुं करणैर्न शेकु: ॥ ४ ॥

Đôi mày cong của mười sáu nghìn hoàng hậu, qua nụ cười e lệ và ánh nhìn nghiêng, bộc lộ ý tình kín đáo như gửi đi thông điệp phu thê. Thế nhưng, dù là “mũi tên” của Thần Ái Dục và mọi phương cách khác, họ vẫn không thể khuấy động các căn của Śrī Kṛṣṇa.

Verse 5

इत्थं रमापतिमवाप्य पतिं स्‍त्रियस्ता ब्रह्मादयोऽपि न विदु: पदवीं यदीयाम् । भेजुर्मुदाविरतमेधितयानुराग- हासावलोकनवसङ्गमलालसाद्यम् ॥ ५ ॥

Như vậy, những người nữ ấy đã được Đấng Chủ của Nữ Thần Tài Lộc làm phu quân—Đấng mà ngay cả Brahmā và chư thiên lớn cũng không biết cách đến gần. Trong niềm hoan hỷ ngày càng tăng, họ dâng trào tình yêu, trao nhau ánh nhìn mỉm cười, khát khao sự thân mật luôn mới, và hưởng niềm vui theo nhiều cách khác.

Verse 6

प्रत्युद्गमासनवरार्हणपादशौच- ताम्बूलविश्रमणवीजनगन्धमाल्यै: । केशप्रसारशयनस्‍नपनोपहार्यै- र्दासीशता अपि विभोर्विदधु: स्म दास्यम् ॥ ६ ॥

Dù mỗi hoàng hậu có hàng trăm thị nữ, họ vẫn tự mình phụng sự Chúa Tể: khiêm cung ra đón, dâng chỗ ngồi, thờ phụng bằng lễ vật thượng hảo, rửa và xoa bóp chân Ngài, dâng trầu, quạt mát, xức đàn hương thơm, trang sức vòng hoa, chải tóc, sửa soạn giường, tắm rửa và kính dâng nhiều tặng phẩm—họ phục vụ Ngài với tâm niệm làm tôi tớ của Đấng Tối Cao.

Verse 7

तासां या दशपुत्राणां कृष्णस्‍त्रीणां पुरोदिता: । अष्टौ महिष्यस्तत्पुत्रान् प्रद्युम्नादीन् गृणामि ते ॥ ७ ॥

Trong các phu nhân của Kṛṣṇa—mỗi vị đều có mười người con trai—ta đã nói trước về tám hoàng hậu chính. Nay ta sẽ xướng lên cho ngươi tên các hoàng tử của tám vị ấy, đứng đầu là Pradyumna.

Verse 8

चारुदेष्ण: सुदेष्णश्च चारुदेहश्च वीर्यवान् । सुचारुश्चारुगुप्तश्च भद्रचारुस्तथापर: ॥ ८ ॥ चारुचन्द्रो विचारुश्च चारुश्च दशमो हरे: । प्रद्युम्नप्रमुखा जाता रुक्‍मिण्यां नावमा: पितु: ॥ ९ ॥

Con trai đầu của hoàng hậu Rukmiṇī là Pradyumna. Bà còn sinh ra Cārudeṣṇa, Sudeṣṇa, Cārudeha dũng mãnh, Sucāru, Cārugupta, Bhadracāru, Cārucandra, Vicāru và Cāru là người con thứ mười. Các hoàng tử của Śrī Hari này không ai kém hơn phụ vương mình.

Verse 9

चारुदेष्ण: सुदेष्णश्च चारुदेहश्च वीर्यवान् । सुचारुश्चारुगुप्तश्च भद्रचारुस्तथापर: ॥ ८ ॥ चारुचन्द्रो विचारुश्च चारुश्च दशमो हरे: । प्रद्युम्नप्रमुखा जाता रुक्‍मिण्यां नावमा: पितु: ॥ ९ ॥

Từ Rukmiṇī, các hoàng tử của Śrī Hari do Pradyumna đứng đầu đã ra đời: Cārudeṣṇa, Sudeṣṇa, Cārudeha dũng mãnh, Sucāru, Cārugupta, Bhadracāru, Cārucandra, Vicāru và Cāru là người con thứ mười. Không ai trong số họ kém hơn phụ vương.

Verse 10

भानु: सुभानु: स्वर्भानु: प्रभानुर्भानुमांस्तथा । चन्द्रभानुर्बृहद्भ‍ानुरतिभानुस्तथाष्टम: ॥ १० ॥ श्रीभानु: प्रतिभानुश्च सत्यभामात्मजा दश । साम्ब: सुमित्र: पुरुजिच्छतजिच्च सहस्रजित् ॥ ११ ॥ विजयश्चित्रकेतुश्च वसुमान् द्रविड: क्रतु: । जाम्बवत्या: सुता ह्येते साम्बाद्या: पितृसम्मता: ॥ १२ ॥

Mười con trai của Satyabhāmā là Bhānu, Subhānu, Svarbhānu, Prabhānu, Bhānumān, Candrabhānu, Bṛhadbhānu, Atibhānu (người thứ tám), Śrībhānu và Pratibhānu. Các con trai của Jāmbavatī là Sāmba, Sumitra, Purujit, Śatajit, Sahasrajit, Vijaya, Citraketu, Vasumān, Draviḍa và Kratu. Mười vị này, đứng đầu là Sāmba, được phụ vương đặc biệt yêu mến và tán thưởng.

Verse 11

भानु: सुभानु: स्वर्भानु: प्रभानुर्भानुमांस्तथा । चन्द्रभानुर्बृहद्भ‍ानुरतिभानुस्तथाष्टम: ॥ १० ॥ श्रीभानु: प्रतिभानुश्च सत्यभामात्मजा दश । साम्ब: सुमित्र: पुरुजिच्छतजिच्च सहस्रजित् ॥ ११ ॥ विजयश्चित्रकेतुश्च वसुमान् द्रविड: क्रतु: । जाम्बवत्या: सुता ह्येते साम्बाद्या: पितृसम्मता: ॥ १२ ॥

Mười con trai của Satyabhāmā: Bhānu, Subhānu, Svarbhānu, Prabhānu, Bhānumān, Candrabhānu, Bṛhadbhānu, Atibhānu (thứ tám), Śrībhānu và Pratibhānu. Mười con trai của Jāmbavatī: Sāmba, Sumitra, Purujit, Śatajit, Sahasrajit, Vijaya, Citraketu, Vasumān, Draviḍa và Kratu. Tất cả đều được phụ vương yêu mến và chấp thuận.

Verse 12

भानु: सुभानु: स्वर्भानु: प्रभानुर्भानुमांस्तथा । चन्द्रभानुर्बृहद्भ‍ानुरतिभानुस्तथाष्टम: ॥ १० ॥ श्रीभानु: प्रतिभानुश्च सत्यभामात्मजा दश । साम्ब: सुमित्र: पुरुजिच्छतजिच्च सहस्रजित् ॥ ११ ॥ विजयश्चित्रकेतुश्च वसुमान् द्रविड: क्रतु: । जाम्बवत्या: सुता ह्येते साम्बाद्या: पितृसम्मता: ॥ १२ ॥

Các con trai của Jāmbavatī là Sāmba, Sumitra, Purujit, Śatajit, Sahasrajit, Vijaya, Citraketu, Vasumān, Draviḍa và Kratu. Mười vị này, đứng đầu là Sāmba, được phụ vương đặc biệt yêu mến và tán thưởng.

Verse 13

वीरश्चन्द्रोऽश्वसेनश्च चित्रगुर्वेगवान् वृष: । आम: शङ्कुर्वसु: श्रीमान् कुन्तिर्नाग्नजिते: सुता: ॥ १३ ॥

Các con của Nāgnajitī là Vīra, Candra, Aśvasena, Citragu, Vegavān, Vṛṣa, Āma, Śaṅku, Vasu và Kunti đầy phúc lộc.

Verse 14

श्रुत: कविर्वृषो वीर: सुबाहुर्भद्र एकल: । शान्तिर्दर्श: पूर्णमास: कालिन्द्या: सोमकोऽवर: ॥ १४ ॥

Các con của Kālindī là Śruta, Kavi, Vṛṣa, Vīra, Subāhu, Bhadra, Ekala, Śānti, Darśa và Pūrṇamāsa; người con út là Somaka.

Verse 15

प्रघोषो गात्रवान्सिंहो बल: प्रबल ऊर्धग: । माद्रय‍ा: पुत्रा महाशक्ति: सह ओजोऽपराजित: ॥ १५ ॥

Các con của Mādrā là Praghoṣa, Gātravān, Siṁha, Bala, Prabala, Ūrdhaga, Mahāśakti, Saha, Oja và Aparājita.

Verse 16

वृको हर्षोऽनिलो गृध्रो वर्धनोन्नाद एव च । महांस: पावनो वह्निर्मित्रविन्दात्मजा: क्षुधि: ॥ १६ ॥

Các con của Mitravindā là Vṛka, Harṣa, Anila, Gṛdhra, Vardhana, Unnāda, Mahāṁsa, Pāvana, Vahni và Kṣudhi.

Verse 17

सङ्ग्रामजिद् बृहत्सेन: शूर: प्रहरणोऽरिजित् । जय: सुभद्रो भद्राया वाम आयुश्च सत्यक: ॥ १७ ॥

Các con của Bhadrā là Saṅgrāmajit, Bṛhatsena, Śūra, Praharaṇa, Arijit, Jaya và Subhadra; cùng với Vāma, Āyur và Satyaka.

Verse 18

दीप्तिमांस्ताम्रतप्ताद्या रोहिण्यास्तनया हरे: । प्रद्यम्नाच्चानिरुद्धोऽभूद्रुक्‍मवत्यां महाबल: । पुत्र्यां तु रुक्‍मिणो राजन् नाम्ना भोजकटे पुरे ॥ १८ ॥

Dīptimān, Tāmratapta và những vị khác là các con của Đức Chúa Śrī Kṛṣṇa với Rohiṇī. Tâu Đại vương, tại thành Bhojakaṭa, từ Pradyumna đã sinh ra Aniruddha đại lực trong thai của Rukmavatī, ái nữ của Rukmī.

Verse 19

एतेषां पुत्रपौत्राश्च बभूवु: कोटिशो नृप । मातर: कृष्णजातीनां सहस्राणि च षोडश ॥ १९ ॥

Tâu Đại vương, con trai và cháu trai của họ nhiều đến hàng chục triệu. Các bà mẹ sinh ra dòng dõi của Kṛṣṇa có đến mười sáu nghìn vị.

Verse 20

श्रीराजोवाच कथं रुक्‍म्यरीपुत्राय प्रादाद् दुहितरं युधि । कृष्णेन परिभूतस्तं हन्तुं रन्ध्रं प्रतीक्षते । एतदाख्याहि मे विद्वन् द्विषोर्वैवाहिकं मिथ: ॥ २० ॥

Vua Parīkṣit hỏi: Làm sao Rukmī có thể gả con gái mình cho con trai của kẻ thù? Bị Kṛṣṇa đánh bại trong chiến trận, ông ta vẫn chờ cơ hội để giết Ngài. Bạch bậc hiền triết, xin hãy giải thích cho trẫm: hai phe thù địch ấy đã kết hợp với nhau qua hôn phối như thế nào?

Verse 21

अनागतमतीतं च वर्तमानमतीन्द्रियम् । विप्रकृष्टं व्यवहितं सम्यक् पश्यन्ति योगिन: ॥ २१ ॥

Các yogī huyền nhiệm có thể thấy trọn vẹn điều chưa xảy ra, điều đã qua và điều đang hiện hữu, vượt ngoài giác quan; cả những gì ở xa hay bị che khuất bởi chướng ngại vật.

Verse 22

श्रीशुक उवाच वृत: स्वयंवरे साक्षादनङ्गोऽङ्गयुतस्तया । राज्ञ: समेतान् निर्जित्य जहारैकरथो युधि ॥ २२ ॥

Śrī Śukadeva Gosvāmī nói: Trong lễ svayaṁvara, chính Rukmavatī đã chọn Pradyumna, hiện thân tái sinh của Ananga (Thần Ái). Rồi chỉ một mình trên một cỗ xe, Pradyumna đánh bại các vua tụ hội và đưa nàng đi.

Verse 23

यद्यप्यनुस्मरन् वैरं रुक्‍मी कृष्णावमानित: । व्यतरद् भागिनेयाय सुतां कुर्वन् स्वसु: प्रियम् ॥ २३ ॥

Dù Rukmī luôn nhớ mối thù với Đức Kṛṣṇa vì bị Ngài làm nhục, nhưng để làm vui lòng em gái, ông vẫn chấp thuận gả con gái mình cho cháu trai.

Verse 24

रुक्‍मिण्यास्तनयां राजन् कृतवर्मसुतो बली । उपयेमे विशालाक्षीं कन्यां चारुमतीं किल ॥ २४ ॥

Tâu Đại vương, Balī, con của Kṛtavarmā, đã cưới Cārumatī, ái nữ mắt to của Rukmiṇī.

Verse 25

दौहित्रायानिरुद्धाय पौत्रीं रुक्‍म्याददाद्धरे: । रोचनां बद्धवैरोऽपि स्वसु: प्रियचिकीर्षया । जानन्नधर्मं तद् यौनं स्‍नेहपाशानुबन्धन: ॥ २५ ॥

Dù vẫn bị trói buộc bởi mối thù với Đức Hari, Rukmī đã gả cháu gái Rocanā cho Aniruddha, con trai của con gái mình. Ông biết cuộc hôn phối ấy là bất chính theo dharma, nhưng vì muốn làm vui lòng em gái nên bị dây tình thân ràng buộc.

Verse 26

तस्मिन्नभ्युदये राजन् रुक्‍मिणी रामकेशवौ । पुरं भोजकटं जग्मु: साम्बप्रद्युम्नकादय: ॥ २६ ॥

Tâu Đại vương, trong dịp hỷ sự ấy, hoàng hậu Rukmiṇī, Đức Balarāma, Đức Kṛṣṇa cùng các hoàng tử của Ngài, đứng đầu là Sāmba và Pradyumna, đã đến thành Bhojakaṭa.

Verse 27

तस्मिन् निवृत्त उद्वाहे कालिङ्गप्रमुखा नृपा: । द‍ृप्तास्ते रुक्‍मिणं प्रोचुर्बलमक्षैर्विनिर्जय ॥ २७ ॥ अनक्षज्ञो ह्ययं राजन्नपि तद्‌व्यसनं महत् । इत्युक्तो बलमाहूय तेनाक्षैर्रुक्‍म्यदीव्यत ॥ २८ ॥

Tâu Đại vương, sau lễ cưới, các vua kiêu ngạo đứng đầu là vua Kaliṅga nói với Rukmī: “Hãy thắng Đức Balarāma bằng trò xúc xắc. Ngài không rành, nhưng lại rất mê.” Được xúi giục như vậy, Rukmī thách Đức Balarāma và bắt đầu cuộc đỏ đen với Ngài.

Verse 28

तस्मिन् निवृत्त उद्वाहे कालिङ्गप्रमुखा नृपा: । द‍ृप्तास्ते रुक्‍मिणं प्रोचुर्बलमक्षैर्विनिर्जय ॥ २७ ॥ अनक्षज्ञो ह्ययं राजन्नपि तद्‌व्यसनं महत् । इत्युक्तो बलमाहूय तेनाक्षैर्रुक्‍म्यदीव्यत ॥ २८ ॥

Sau lễ cưới, các vua kiêu ngạo đứng đầu là vua Kaliṅga nói với Rukmī: “Tâu bệ hạ, hãy thắng Balarāma trong trò xúc xắc; Ngài không rành, nhưng lại rất say mê.” Được xúi giục như vậy, Rukmī thách đấu Balarāma và bắt đầu cuộc đỏ đen với Ngài.

Verse 29

शतं सहस्रमयुतं रामस्तत्राददे पणम् । तं तु रुक्‍म्यजयत्तत्र कालिङ्ग: प्राहसद् बलम् । दन्तान् सन्दर्शयन्नुच्चैर्नामृष्यत्तद्धलायुध: ॥ २९ ॥

Trong ván ấy, Balarāma nhận cược trước một trăm, rồi một nghìn, rồi mười nghìn đồng tiền. Ở lượt đầu, Rukmī thắng. Vua Kaliṅga cười lớn nhạo báng Balarāma, nhe cả hàm răng. Balarāma, Đấng cầm lưỡi cày, không thể chịu nổi sự sỉ nhục ấy.

Verse 30

ततो लक्षं रुक्‍म्यगृह्णाद्‌ग्लहं तत्राजयद् बल: । जितवानहमित्याह रुक्‍मी कैतवमाश्रित: ॥ ३० ॥

Kế đó Rukmī nhận cược một trăm nghìn đồng, và Balarāma thắng ván ấy. Nhưng Rukmī nương vào mưu gian mà kêu lên: “Ta mới là kẻ thắng!”

Verse 31

मन्युना क्षुभित: श्रीमान् समुद्र इव पर्वणि । जात्यारुणाक्षोऽतिरुषा न्यर्बुदं ग्लहमाददे ॥ ३१ ॥

Rung chuyển vì giận dữ như biển cả ngày rằm, Balarāma uy nghi run lên. Đôi mắt vốn đỏ tự nhiên càng đỏ rực vì phẫn nộ, và Ngài nhận cược một trăm triệu đồng vàng.

Verse 32

तं चापि जितवान् रामो धर्मेण छलमाश्रित: । रुक्‍मी जितं मयात्रेमे वदन्तु प्राश्न‍िका इति ॥ ३२ ॥

Balarāma cũng thắng cược ấy một cách công bằng theo dharma; nhưng Rukmī lại dựa vào gian trá và nói: “Ta đã thắng ở đây; hãy để các nhân chứng này nói điều họ đã thấy!”

Verse 33

तदाब्रवीन्नभोवाणी बलेनैव जितो ग्लह: । धर्मतो वचनेनैव रुक्‍मी वदति वै मृषा ॥ ३३ ॥

Ngay lúc ấy có tiếng từ hư không phán: “Balarāma đã thắng cuộc cược này một cách công bằng theo dharma; Rukmī quả thật đang nói dối.”

Verse 34

तामनाद‍ृत्य वैदर्भो दुष्टराजन्यचोदित: । सङ्कर्षणं परिहसन् बभाषे कालचोदित: ॥ ३४ ॥

Bị các vua ác xúi giục, Rukmī xứ Vidarbha phớt lờ lời phán thiêng. Như thể chính định mệnh thúc đẩy, hắn chế nhạo Śrī Saṅkarṣaṇa (Balarāma) và nói như sau.

Verse 35

नैवाक्षकोविदा यूयं गोपाला वनगोचरा: । अक्षैर्दीव्यन्ति राजानो बाणैश्च न भवाद‍ृशा: ॥ ३५ ॥

[Rukmī nói:] “Các ngươi, bọn mục đồng lang thang trong rừng, nào biết gì về xúc xắc. Chơi xúc xắc và vui đùa với cung tên là việc của các bậc vua chúa, không phải của hạng như các ngươi.”

Verse 36

रुक्‍मिणैवमधिक्षिप्तो राजभिश्चोपहासित: । क्रुद्ध: परिघमुद्यम्य जघ्ने तं नृम्णसंसदि ॥ ३६ ॥

Bị Rukmī sỉ nhục và các vua cười nhạo, Đức Balarāma bừng giận. Ngay giữa hội trường hôn lễ cát tường, Ngài giơ chùy lên và đánh Rukmī chết tại chỗ.

Verse 37

कलिङ्गराजं तरसा गृहीत्वा दशमे पदे । दन्तानपातयत् क्रुद्धो योऽहसद् विवृतैर्द्विजै: ॥ ३७ ॥

Vua Kaliṅga, kẻ đã cười nhạo Đức Balarāma và nhe răng, toan chạy trốn. Nhưng trong cơn thịnh nộ, Ngài chộp lấy hắn ngay ở bước thứ mười và đánh rụng hết răng hắn.

Verse 38

अन्ये निर्भिन्नबाहूरुशिरसो रुधिरोक्षिता: । राजानो दुद्रवर्भीता बलेन परिघार्दिता: ॥ ३८ ॥

Bị hành hạ bởi cây chùy của Chúa Balarama, các vị vua khác bỏ chạy trong sợ hãi, tay, đùi và đầu của họ bị gãy và cơ thể đẫm máu.

Verse 39

निहते रुक्‍मिणि श्याले नाब्रवीत् साध्वसाधु वा । रक्‍मिणीबलयो राजन् स्‍नेहभङ्गभयाद्धरि: ॥ ३९ ॥

Khi anh vợ Ngài là Rukmi bị giết, Chúa Krishna không tán thành cũng không phản đối, tâu Đức Vua, vì Ngài sợ làm tổn hại đến mối quan hệ tình cảm của Ngài với Rukmini hoặc Balarama.

Verse 40

ततोऽनिरुद्धं सह सूर्यया वरं रथं समारोप्य ययु: कुशस्थलीम् । रामादयो भोजकटाद् दशार्हा: सिद्धाखिलार्था मधुसूदनाश्रया: ॥ ४० ॥

Sau đó, các hậu duệ của Daśārha, dẫn đầu là Chúa Balarama, để Aniruddha và cô dâu của chàng ngồi trên một cỗ xe tuyệt đẹp và khởi hành từ Bhojakaṭa đến Dvārakā. Nhờ nương tựa vào Chúa Madhusūdana, họ đã hoàn thành mọi mục đích của mình.