Adhyaya 51

Verse 1

श्रीशुक उवाच तं विलोक्य विनिष्क्रान्तमुज्जिहानमिवोडुपम् । दर्शनीयतमं श्यामं पीतकौशेयवाससम् ॥ १ ॥ श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभामुक्तकन्धरम् । पृथुदीर्घचतुर्बाहुं नवकञ्जारुणेक्षणम् ॥ २ ॥ नित्यप्रमुदितं श्रीमत्सुकपोलं शुचिस्मितम् । मुखारविन्दं बिभ्राणं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३ ॥ वासुदेवो ह्ययमिति पुमान् श्रीवत्सलाञ्छन: । चतुर्भुजोऽरविन्दाक्षो वनमाल्यतिसुन्दर: ॥ ४ ॥ लक्षणैर्नारदप्रोक्तैर्नान्यो भवितुमर्हति । निरायुधश्चलन् पद्‍भ्यां योत्स्येऽनेन निरायुध: ॥ ५ ॥ इति निश्चित्य यवन: प्राद्रवद् तं पराङ्‍मुखम् । अन्वधावज्जिघृक्षुस्तं दुरापमपि योगिनाम् ॥ ६ ॥

Śukadeva Gosvāmī nói: Kālayavana nhìn thấy Đức Chúa đi ra khỏi Mathurā như vầng trăng mọc. Ngài đẹp tuyệt trần với nước da xanh thẫm, trang phục lụa vàng, dấu ấn Śrīvatsa và viên ngọc Kaustubha. Nghĩ rằng 'Đây chắc chắn là Vāsudeva như lời Nārada', hắn đuổi theo Đức Chúa, Đấng mà ngay cả các yogi vĩ đại cũng không thể đạt được.

Verse 2

श्रीशुक उवाच तं विलोक्य विनिष्क्रान्तमुज्जिहानमिवोडुपम् । दर्शनीयतमं श्यामं पीतकौशेयवाससम् ॥ १ ॥ श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभामुक्तकन्धरम् । पृथुदीर्घचतुर्बाहुं नवकञ्जारुणेक्षणम् ॥ २ ॥ नित्यप्रमुदितं श्रीमत्सुकपोलं शुचिस्मितम् । मुखारविन्दं बिभ्राणं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३ ॥ वासुदेवो ह्ययमिति पुमान् श्रीवत्सलाञ्छन: । चतुर्भुजोऽरविन्दाक्षो वनमाल्यतिसुन्दर: ॥ ४ ॥ लक्षणैर्नारदप्रोक्तैर्नान्यो भवितुमर्हति । निरायुधश्चलन् पद्‍भ्यां योत्स्येऽनेन निरायुध: ॥ ५ ॥ इति निश्चित्य यवन: प्राद्रवद् तं पराङ्‍मुखम् । अन्वधावज्जिघृक्षुस्तं दुरापमपि योगिनाम् ॥ ६ ॥

Śukadeva Gosvāmī nói: Kālayavana nhìn thấy Đức Chúa đi ra khỏi Mathurā như vầng trăng mọc. Ngài đẹp tuyệt trần với nước da xanh thẫm, trang phục lụa vàng, dấu ấn Śrīvatsa và viên ngọc Kaustubha. Nghĩ rằng 'Đây chắc chắn là Vāsudeva như lời Nārada', hắn đuổi theo Đức Chúa, Đấng mà ngay cả các yogi vĩ đại cũng không thể đạt được.

Verse 3

श्रीशुक उवाच तं विलोक्य विनिष्क्रान्तमुज्जिहानमिवोडुपम् । दर्शनीयतमं श्यामं पीतकौशेयवाससम् ॥ १ ॥ श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभामुक्तकन्धरम् । पृथुदीर्घचतुर्बाहुं नवकञ्जारुणेक्षणम् ॥ २ ॥ नित्यप्रमुदितं श्रीमत्सुकपोलं शुचिस्मितम् । मुखारविन्दं बिभ्राणं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३ ॥ वासुदेवो ह्ययमिति पुमान् श्रीवत्सलाञ्छन: । चतुर्भुजोऽरविन्दाक्षो वनमाल्यतिसुन्दर: ॥ ४ ॥ लक्षणैर्नारदप्रोक्तैर्नान्यो भवितुमर्हति । निरायुधश्चलन् पद्‍भ्यां योत्स्येऽनेन निरायुध: ॥ ५ ॥ इति निश्चित्य यवन: प्राद्रवद् तं पराङ्‍मुखम् । अन्वधावज्जिघृक्षुस्तं दुरापमपि योगिनाम् ॥ ६ ॥

Śukadeva Gosvāmī nói: Kālayavana nhìn thấy Đức Chúa đi ra khỏi Mathurā như vầng trăng mọc. Ngài đẹp tuyệt trần với nước da xanh thẫm, trang phục lụa vàng, dấu ấn Śrīvatsa và viên ngọc Kaustubha. Nghĩ rằng 'Đây chắc chắn là Vāsudeva như lời Nārada', hắn đuổi theo Đức Chúa, Đấng mà ngay cả các yogi vĩ đại cũng không thể đạt được.

Verse 4

श्रीशुक उवाच तं विलोक्य विनिष्क्रान्तमुज्जिहानमिवोडुपम् । दर्शनीयतमं श्यामं पीतकौशेयवाससम् ॥ १ ॥ श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभामुक्तकन्धरम् । पृथुदीर्घचतुर्बाहुं नवकञ्जारुणेक्षणम् ॥ २ ॥ नित्यप्रमुदितं श्रीमत्सुकपोलं शुचिस्मितम् । मुखारविन्दं बिभ्राणं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३ ॥ वासुदेवो ह्ययमिति पुमान् श्रीवत्सलाञ्छन: । चतुर्भुजोऽरविन्दाक्षो वनमाल्यतिसुन्दर: ॥ ४ ॥ लक्षणैर्नारदप्रोक्तैर्नान्यो भवितुमर्हति । निरायुधश्चलन् पद्‍भ्यां योत्स्येऽनेन निरायुध: ॥ ५ ॥ इति निश्चित्य यवन: प्राद्रवद् तं पराङ्‍मुखम् । अन्वधावज्जिघृक्षुस्तं दुरापमपि योगिनाम् ॥ ६ ॥

Śukadeva Gosvāmī nói: Kālayavana nhìn thấy Đức Chúa đi ra khỏi Mathurā như vầng trăng mọc. Ngài đẹp tuyệt trần với nước da xanh thẫm, trang phục lụa vàng, dấu ấn Śrīvatsa và viên ngọc Kaustubha. Nghĩ rằng 'Đây chắc chắn là Vāsudeva như lời Nārada', hắn đuổi theo Đức Chúa, Đấng mà ngay cả các yogi vĩ đại cũng không thể đạt được.

Verse 5

श्रीशुक उवाच तं विलोक्य विनिष्क्रान्तमुज्जिहानमिवोडुपम् । दर्शनीयतमं श्यामं पीतकौशेयवाससम् ॥ १ ॥ श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभामुक्तकन्धरम् । पृथुदीर्घचतुर्बाहुं नवकञ्जारुणेक्षणम् ॥ २ ॥ नित्यप्रमुदितं श्रीमत्सुकपोलं शुचिस्मितम् । मुखारविन्दं बिभ्राणं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३ ॥ वासुदेवो ह्ययमिति पुमान् श्रीवत्सलाञ्छन: । चतुर्भुजोऽरविन्दाक्षो वनमाल्यतिसुन्दर: ॥ ४ ॥ लक्षणैर्नारदप्रोक्तैर्नान्यो भवितुमर्हति । निरायुधश्चलन् पद्‍भ्यां योत्स्येऽनेन निरायुध: ॥ ५ ॥ इति निश्चित्य यवन: प्राद्रवद् तं पराङ्‍मुखम् । अन्वधावज्जिघृक्षुस्तं दुरापमपि योगिनाम् ॥ ६ ॥

Śukadeva Gosvāmī nói: Kālayavana nhìn thấy Đức Chúa đi ra khỏi Mathurā như vầng trăng mọc. Ngài đẹp tuyệt trần với nước da xanh thẫm, trang phục lụa vàng, dấu ấn Śrīvatsa và viên ngọc Kaustubha. Nghĩ rằng 'Đây chắc chắn là Vāsudeva như lời Nārada', hắn đuổi theo Đức Chúa, Đấng mà ngay cả các yogi vĩ đại cũng không thể đạt được.

Verse 6

श्रीशुक उवाच तं विलोक्य विनिष्क्रान्तमुज्जिहानमिवोडुपम् । दर्शनीयतमं श्यामं पीतकौशेयवाससम् ॥ १ ॥ श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभामुक्तकन्धरम् । पृथुदीर्घचतुर्बाहुं नवकञ्जारुणेक्षणम् ॥ २ ॥ नित्यप्रमुदितं श्रीमत्सुकपोलं शुचिस्मितम् । मुखारविन्दं बिभ्राणं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३ ॥ वासुदेवो ह्ययमिति पुमान् श्रीवत्सलाञ्छन: । चतुर्भुजोऽरविन्दाक्षो वनमाल्यतिसुन्दर: ॥ ४ ॥ लक्षणैर्नारदप्रोक्तैर्नान्यो भवितुमर्हति । निरायुधश्चलन् पद्‍भ्यां योत्स्येऽनेन निरायुध: ॥ ५ ॥ इति निश्चित्य यवन: प्राद्रवद् तं पराङ्‍मुखम् । अन्वधावज्जिघृक्षुस्तं दुरापमपि योगिनाम् ॥ ६ ॥

Śrī Śukadeva Gosvāmī nói: Kālayavana thấy Chúa tể bước ra khỏi Mathurā như vầng trăng đang mọc. Ngài đẹp tuyệt trần—da xanh thẫm, khoác y lụa vàng; trên ngực mang dấu Śrīvatsa, nơi cổ rực sáng bảo châu Kaustubha. Bốn cánh tay Ngài vững mạnh và dài; đôi mắt ửng hồng như sen non; gương mặt như hoa sen, má rạng ngời, nụ cười thanh khiết, và đôi hoa tai hình makara lấp lánh. Tên man di nghĩ: “Đây hẳn là Vāsudeva; những tướng hảo Nārada đã nói—dấu Śrīvatsa, thân chốn bốn tay, mắt sen, đeo vòng hoa rừng, và dung nhan vô song—đều có đủ; không thể là ai khác. Ngài đi bộ, không mang vũ khí, vậy ta cũng sẽ giao chiến tay không.” Quyết vậy, hắn đuổi theo Đức Chúa đang quay lưng chạy, mong bắt được Śrī Kṛṣṇa—Đấng mà ngay cả các đại yogī cũng khó đạt đến.

Verse 7

हस्तप्राप्तमिवात्मानं हरीणा स पदे पदे । नीतो दर्शयता दूरं यवनेशोऽद्रिकन्दरम् ॥ ७ ॥

Mỗi bước đi, Chúa Hari khiến Kālayavana tưởng như Ngài đã ở trong tầm tay; rồi Ngài dẫn vua Yavana đi rất xa, đến một hang động trong núi.

Verse 8

पलायनं यदुकुले जातस्य तव नोचितम् । इति क्षिपन्ननुगतो नैनं प्रापाहताशुभ: ॥ ८ ॥

Vừa đuổi theo, tên Yavana vừa mắng nhiếc: “Ngài sinh trong dòng Yadu, sao lại chạy trốn!” Nhưng hắn vẫn không thể chạm tới Chúa, vì nghiệp báo tội lỗi của hắn chưa được gột sạch.

Verse 9

एवं क्षिप्तोऽपि भगवान्प्राविशद् गिरिकन्दरम् । सोऽपि प्रविष्टस्तत्रान्यं शयानं दद‍ृशे नरम् ॥ ९ ॥

Dù bị sỉ nhục như vậy, Đức Chúa vẫn bước vào hang núi. Kālayavana cũng xông vào và thấy một người khác đang nằm ngủ ở đó.

Verse 10

नन्वसौ दूरमानीय शेते मामिह साधुवत् । इति मत्वाच्युतं मूढस्तं पदा समताडयत् ॥ १० ॥

“Dẫn ta đi xa đến thế mà giờ lại nằm đây như một bậc thánh!” nghĩ vậy, kẻ ngu si tưởng người đang ngủ là Acyuta Śrī Kṛṣṇa, liền đá mạnh hết sức.

Verse 11

स उत्थाय चिरं सुप्त: शनैरुन्मील्य लोचने । दिशो विलोकयन् पार्श्वे तमद्राक्षीदवस्थितम् ॥ ११ ॥

Người ấy tỉnh dậy sau giấc ngủ dài và từ tốn mở mắt. Nhìn khắp bốn phương, ông thấy Kālayavana đang đứng bên cạnh.

Verse 12

स तावत्तस्य रुष्टस्य द‍ृष्टिपातेन भारत । देहजेनाग्निना दग्धो भस्मसादभवत् क्षणात् ॥ १२ ॥

Hỡi Bhārata, người vừa tỉnh dậy nổi giận và liếc nhìn; ngọn lửa phát ra từ thân ông thiêu rụi Kālayavana, trong khoảnh khắc chỉ còn tro tàn.

Verse 13

श्रीराजोवाच को नाम स पुमान् ब्रह्मन् कस्य किंवीर्य एव च । कस्माद् गुहां गत: शिष्ये किंतेजो यवनार्दन: ॥ १३ ॥

Vua Parīkṣit thưa: Bạch brāhmaṇa, người ấy là ai? Thuộc dòng tộc nào và có uy lực ra sao? Vì sao vị diệt trừ Yavana ấy lại vào hang mà ngủ, và ông là con của ai?

Verse 14

श्रीशुक उवाच स इक्ष्वाकुकुले जातो मान्धातृतनयो महान् । मुचुकुन्द इति ख्यातो ब्रह्मण्य: सत्यसङ्गर: ॥ १४ ॥

Śukadeva nói: Đó là bậc vĩ nhân sinh trong dòng Ikṣvāku, con của Māndhātā. Ngài nổi danh là Mucukunda, kính trọng văn hóa brāhmaṇa và luôn giữ trọn lời thệ trong chiến trận.

Verse 15

स याचित: सुरगणैरिन्द्राद्यैरात्मरक्षणे । असुरेभ्य: परित्रस्तैस्तद्रक्षां सोऽकरोच्चिरम् ॥ १५ ॥

Khi Indra và các chư thiên khác, vì khiếp sợ các asura, khẩn cầu được che chở, Mucukunda đã bảo vệ họ trong một thời gian dài.

Verse 16

लब्ध्वा गुहं ते स्व:पालं मुचुकुन्दमथाब्रुवन् । राजन् विरमतां कृच्छ्राद् भवान् न: परिपालनात् ॥ १६ ॥

Khi chư thiên đã có Kārttikeya làm tổng chỉ huy, họ nói với Mucukunda: “Tâu Đại vương, nay xin ngài thôi gánh nhiệm vụ nhọc nhằn bảo hộ chúng tôi.”

Verse 17

नरलोकं परित्यज्य राज्यं निहतकण्टकम् । अस्मान् पालयतो वीर कामास्ते सर्व उज्झिता: ॥ १७ ॥

Hỡi dũng sĩ, bỏ lại vương quốc nhân gian không đối thủ, trong khi bảo hộ chúng tôi, ngài đã gác bỏ mọi dục nguyện riêng tư.

Verse 18

सुता महिष्यो भवतो ज्ञातयोऽमात्यमन्त्रिण: । प्रजाश्च तुल्यकालीना नाधुना सन्ति कालिता: ॥ १८ ॥

Con cái, hoàng hậu, thân quyến, các đại thần, cố vấn và thần dân đồng thời với ngài nay đều không còn; tất cả đã bị thời gian cuốn đi.

Verse 19

कालो बलीयान् बलिनां भगवानीश्वरोऽव्यय: । प्रजा: कालयते क्रीडन् पशुपालो यथा पशून् ॥ १९ ॥

Thời gian vô tận, mạnh hơn mọi kẻ mạnh, chính là Bhagavān—Đấng Tối Thượng. Ngài, như một trò chơi, dẫn dắt loài hữu tử như người chăn dắt đàn vật.

Verse 20

वरं वृणीष्व भद्रं ते ऋते कैवल्यमद्य न: । एक एवेश्वरस्तस्य भगवान् विष्णुरव्यय: ॥ २० ॥

Nguyện phúc lành đến với ngài! Nay xin hãy chọn một ân huệ từ chúng tôi—trừ kaivalya (giải thoát), vì chỉ có Bhagavān Viṣṇu bất hoại mới ban được điều ấy.

Verse 21

एवमुक्त: स वै देवानभिवन्द्य महायशा: । अशयिष्ट गुहाविष्टो निद्रया देवदत्तया ॥ २१ ॥

Được dạy như vậy, vua Mucukunda danh tiếng kính lễ chư thiên rồi vào một hang động, nằm xuống hưởng giấc ngủ do chư thiên ban tặng.

Verse 22

यवने भस्मसान्नीते भगवान् सात्वतर्षभ: । आत्मानं दर्शयामास मुचुकुन्दाय धीमते ॥ २२ ॥

Khi người Yavana đã bị thiêu thành tro, Đức Bhagavān, bậc tối thượng của dòng Sātvata, đã tự hiển lộ trước vua Mucukunda trí tuệ.

Verse 23

तमालोक्य घनश्यामं पीतकौशेयवाससम् । श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभेन विराजितम् ॥ २३ ॥ चतुर्भुजं रोचमानं वैजयन्त्या च मालया । चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ २४ ॥ प्रेक्षणीयं नृलोकस्य सानुरागस्मितेक्षणम् । अपीव्यवयसं मत्तमृगेन्द्रोदारविक्रमम् ॥ २५ ॥ पर्यपृच्छन्महाबुद्धिस्तेजसा तस्य धर्षित: । शङ्कित: शनकै राजा दुर्धर्षमिव तेजसा ॥ २६ ॥

Nhìn Ngài, vua thấy Đức Chúa có sắc xanh thẫm như mây, khoác y lụa vàng; trên ngực mang dấu Śrīvatsa và nơi cổ rực sáng ngọc Kaustubha. Ngài có bốn tay, đeo vòng hoa Vaijayantī, gương mặt tuấn mỹ an hòa, đôi bông tai hình makara lấp lánh, và ánh nhìn mỉm cười chan chứa tình thương, khiến nhân gian đều say đắm. Dáng vẻ tuổi trẻ của Ngài vô song; bước đi oai nghi như sư tử nổi giận, uy quang bất khả khuất phục. Bị hào quang ấy áp đảo và còn ngờ vực, Mucukunda trí tuệ đã dè dặt thưa hỏi Đức Śrī Kṛṣṇa.

Verse 24

तमालोक्य घनश्यामं पीतकौशेयवाससम् । श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभेन विराजितम् ॥ २३ ॥ चतुर्भुजं रोचमानं वैजयन्त्या च मालया । चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ २४ ॥ प्रेक्षणीयं नृलोकस्य सानुरागस्मितेक्षणम् । अपीव्यवयसं मत्तमृगेन्द्रोदारविक्रमम् ॥ २५ ॥ पर्यपृच्छन्महाबुद्धिस्तेजसा तस्य धर्षित: । शङ्कित: शनकै राजा दुर्धर्षमिव तेजसा ॥ २६ ॥

Nhìn Ngài, vua thấy Đức Chúa có sắc xanh thẫm như mây, khoác y lụa vàng; trên ngực mang dấu Śrīvatsa và nơi cổ rực sáng ngọc Kaustubha. Ngài có bốn tay, đeo vòng hoa Vaijayantī, gương mặt tuấn mỹ an hòa, đôi bông tai hình makara lấp lánh, và ánh nhìn mỉm cười chan chứa tình thương, khiến nhân gian đều say đắm. Dáng vẻ tuổi trẻ của Ngài vô song; bước đi oai nghi như sư tử nổi giận, uy quang bất khả khuất phục. Bị hào quang ấy áp đảo và còn ngờ vực, Mucukunda trí tuệ đã dè dặt thưa hỏi Đức Śrī Kṛṣṇa.

Verse 25

तमालोक्य घनश्यामं पीतकौशेयवाससम् । श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभेन विराजितम् ॥ २३ ॥ चतुर्भुजं रोचमानं वैजयन्त्या च मालया । चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ २४ ॥ प्रेक्षणीयं नृलोकस्य सानुरागस्मितेक्षणम् । अपीव्यवयसं मत्तमृगेन्द्रोदारविक्रमम् ॥ २५ ॥ पर्यपृच्छन्महाबुद्धिस्तेजसा तस्य धर्षित: । शङ्कित: शनकै राजा दुर्धर्षमिव तेजसा ॥ २६ ॥

Nhìn Ngài, vua thấy Đức Chúa có sắc xanh thẫm như mây, khoác y lụa vàng; trên ngực mang dấu Śrīvatsa và nơi cổ rực sáng ngọc Kaustubha. Ngài có bốn tay, đeo vòng hoa Vaijayantī, gương mặt tuấn mỹ an hòa, đôi bông tai hình makara lấp lánh, và ánh nhìn mỉm cười chan chứa tình thương, khiến nhân gian đều say đắm. Dáng vẻ tuổi trẻ của Ngài vô song; bước đi oai nghi như sư tử nổi giận, uy quang bất khả khuất phục. Bị hào quang ấy áp đảo và còn ngờ vực, Mucukunda trí tuệ đã dè dặt thưa hỏi Đức Śrī Kṛṣṇa.

Verse 26

तमालोक्य घनश्यामं पीतकौशेयवाससम् । श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभेन विराजितम् ॥ २३ ॥ चतुर्भुजं रोचमानं वैजयन्त्या च मालया । चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ २४ ॥ प्रेक्षणीयं नृलोकस्य सानुरागस्मितेक्षणम् । अपीव्यवयसं मत्तमृगेन्द्रोदारविक्रमम् ॥ २५ ॥ पर्यपृच्छन्महाबुद्धिस्तेजसा तस्य धर्षित: । शङ्कित: शनकै राजा दुर्धर्षमिव तेजसा ॥ २६ ॥

Khi chiêm ngưỡng Chúa Tối Thượng, vua Mucukunda thấy Ngài xanh thẫm như mây, khoác y lụa vàng; trên ngực mang dấu Śrīvatsa và nơi cổ rực sáng bảo châu Kaustubha. Ngài có bốn tay, đeo vòng hoa Vaijayantī; gương mặt đẹp hiền hòa, đôi khuyên tai hình makara lấp lánh, và ánh nhìn mỉm cười đầy thương mến cuốn hút mắt người đời. Vẻ đẹp tuổi xuân của Ngài vô song, bước đi oai nghi như sư tử đang nổi giận. Bị hào quang ấy áp đảo, biết Ngài bất khả chiến bại, nhà vua do dự rồi chậm rãi hỏi Śrī Kṛṣṇa.

Verse 27

श्रीमुचुकुन्द उवाच को भवानिह सम्प्राप्तो विपिने गिरिगह्वरे । पद्‍भ्यां पद्मपलाशाभ्यां विचरस्युरुकण्टके ॥ २७ ॥

Śrī Mucukunda thưa: Ngài là ai mà đã đến hang núi trong khu rừng này, bước trên đất đầy gai với đôi chân mềm như cánh lá sen?

Verse 28

किंस्वित्तेजस्विनां तेजो भगवान् वा विभावसु: । सूर्य: सोमो महेन्द्रो वा लोकपालोऽपरोऽपि वा ॥ २८ ॥

Có lẽ Ngài là uy lực của mọi bậc uy lực. Hay Ngài là thần Lửa, thần Mặt Trời, thần Mặt Trăng, Mahendra (Indra), hoặc vị hộ thế của một cõi khác?

Verse 29

मन्ये त्वां देवदेवानां त्रयाणां पुरुषर्षभम् । यद् बाधसे गुहाध्वान्तं प्रदीप: प्रभया यथा ॥ २९ ॥

Con nghĩ Ngài là Đấng Tối Thượng ngay cả giữa ba vị thần lớn, vì Ngài xua tan bóng tối của hang này như ngọn đèn xua tan đêm đen bằng ánh sáng của mình.

Verse 30

शुश्रूषतामव्यलीकमस्माकं नरपुङ्गव । स्वजन्म कर्म गोत्रं वा कथ्यतां यदि रोचते ॥ ३० ॥

Hỡi bậc ưu tú giữa loài người, chúng con khát khao nghe lời chân thật; nếu Ngài thuận ý, xin nói rõ về sự giáng sinh, các hành trạng và dòng tộc (gotra) của Ngài.

Verse 31

वयं तु पुरुषव्याघ्र ऐक्ष्वाका: क्षत्रबन्धव: । मुचुकुन्द इति प्रोक्तो यौवनाश्वात्मज: प्रभो ॥ ३१ ॥

Hỡi bậc hổ giữa loài người, chúng tôi thuộc dòng Ikṣvāku, những kṣatriya đã suy đồi. Lạy Chúa, tên tôi là Mucukunda, con của Yauvanāśva.

Verse 32

चिरप्रजागरश्रान्तो निद्रयापहतेन्द्रिय: । शयेऽस्मिन् विजने कामं केनाप्युत्थापितोऽधुना ॥ ३२ ॥

Vì thức quá lâu nên ta mệt mỏi, các giác quan bị giấc ngủ phủ lấp. Do đó ta nằm ngủ yên ổn nơi chốn vắng này, cho đến vừa rồi có người đánh thức ta.

Verse 33

सोऽपि भस्मीकृतो नूनमात्मीयेनैव पाप्मना । अनन्तरं भवान् श्रीमाल्ँ लक्षितोऽमित्रशासन: ॥ ३३ ॥

Kẻ đánh thức ta hẳn đã bị thiêu thành tro bởi quả báo tội lỗi của chính mình. Ngay khi ấy ta thấy Ngài—dung mạo rực rỡ và quyền năng trừng trị kẻ thù.

Verse 34

तेजसा तेऽविषह्येण भूरि द्रष्टुं न शक्नुम: । हतौजसा महाभाग माननीयोऽसि देहिनाम् ॥ ३४ ॥

Hào quang không thể chịu nổi của Ngài lấn át sức lực chúng tôi, nên chúng tôi không thể nhìn Ngài lâu. Ôi bậc cao quý, Ngài đáng được mọi hữu tình mang thân kính trọng.

Verse 35

एवं सम्भाषितो राज्ञा भगवान् भूतभावन: । प्रत्याह प्रहसन् वाण्या मेघनादगभीरया ॥ ३५ ॥

Được nhà vua thưa như vậy, Bhagavān—Đấng làm phát sinh muôn loài—mỉm cười rồi đáp bằng giọng trầm sâu như tiếng mây sấm.

Verse 36

श्रीभगवानुवाच जन्मकर्माभिधानानि सन्ति मेऽङ्ग सहस्रश: । न शक्यन्तेऽनुसङ्ख्यातुमनन्तत्वान्मयापि हि ॥ ३६ ॥

Đức Thượng Đế phán: Này bạn hiền, các lần giáng sinh, các hành nghiệp và danh xưng của Ta có đến hàng ngàn. Vì chúng vô tận nên ngay cả Ta cũng không thể đếm hết.

Verse 37

क्व‍‍चिद् रजांसि विममे पार्थिवान्युरुजन्मभि: । गुणकर्माभिधानानि न मे जन्मानि कर्हिचित् ॥ ३७ ॥

Dẫu trải qua nhiều đời có người đếm được hạt bụi trên đất, nhưng không ai có thể đếm cho cùng các đức tính, hành nghiệp, danh xưng và những lần giáng sinh của Ta.

Verse 38

कालत्रयोपपन्नानि जन्मकर्माणि मे नृप । अनुक्रमन्तो नैवान्तं गच्छन्ति परमर्षय: ॥ ३८ ॥

Hỡi bậc quân vương, các đại hiền triết lần lượt kể về những lần giáng sinh và hành nghiệp của Ta trải khắp ba thời, nhưng họ vẫn không bao giờ chạm đến tận cùng.

Verse 39

तथाप्यद्यतनान्यङ्ग श‍ृणुष्व गदतो मम । विज्ञापितो विरिञ्चेन पुराहं धर्मगुप्तये । भूमेर्भारायमाणानामसुराणां क्षयाय च ॥ ३९ ॥ अवतीर्णो यदुकुले गृह आनकदुन्दुभे: । वदन्ति वासुदेवेति वसुदेवसुतं हि माम् ॥ ४० ॥

Dẫu vậy, này bạn hiền, hãy nghe Ta nói về lần giáng sinh, danh xưng và lila hiện tại của Ta. Thuở trước, Phạm Thiên Brahmā đã thỉnh cầu Ta gìn giữ chánh pháp và diệt trừ bọn asura đang làm nặng gánh cho địa cầu. Vì thế Ta giáng sinh trong dòng họ Yadu, tại nhà của Ānakadundubhi; và vì là con của Vasudeva nên người đời gọi Ta là ‘Vāsudeva’.

Verse 40

तथाप्यद्यतनान्यङ्ग श‍ृणुष्व गदतो मम । विज्ञापितो विरिञ्चेन पुराहं धर्मगुप्तये । भूमेर्भारायमाणानामसुराणां क्षयाय च ॥ ३९ ॥ अवतीर्णो यदुकुले गृह आनकदुन्दुभे: । वदन्ति वासुदेवेति वसुदेवसुतं हि माम् ॥ ४० ॥

Dẫu vậy, này bạn hiền, hãy nghe Ta nói về lần giáng sinh, danh xưng và lila hiện tại của Ta. Thuở trước, Phạm Thiên Brahmā đã thỉnh cầu Ta gìn giữ chánh pháp và diệt trừ bọn asura đang làm nặng gánh cho địa cầu. Vì thế Ta giáng sinh trong dòng họ Yadu, tại nhà của Ānakadundubhi; và vì là con của Vasudeva nên người đời gọi Ta là ‘Vāsudeva’.

Verse 41

कालनेमिर्हत: कंस: प्रलम्बाद्याश्च सद्‌‌द्विष: । अयं च यवनो दग्धो राजंस्ते तिग्मचक्षुषा ॥ ४१ ॥

Ta đã giết Kālanemi tái sinh làm Kaṁsa, cùng Pralamba và các kẻ thù của người hiền thiện. Nay, hỡi Đại vương, tên Yavana này đã bị thiêu thành tro bởi ánh nhìn sắc bén của ngài.

Verse 42

सोऽहं तवानुग्रहार्थं गुहामेतामुपागत: । प्रार्थित: प्रचुरं पूर्वं त्वयाहं भक्तवत्सल: ॥ ४२ ॥

Ta là Đấng thương yêu các bhakta; để ban ân huệ cho ngươi, Ta đã đến hang động này. Vì trước kia ngươi đã nhiều lần cầu khẩn Ta.

Verse 43

वरान्वृणीष्व राजर्षे सर्वान् कामान् ददामि ते । मां प्रसन्नो जन: कश्चिन्न भूयोऽर्हति शोचितुम् ॥ ४३ ॥

Hỡi bậc thánh vương, hãy chọn các ân phúc từ Ta; Ta sẽ ban trọn mọi ước nguyện của ngươi. Ai làm Ta hoan hỷ thì không còn phải than khóc nữa.

Verse 44

श्रीशुक उवाच इत्युक्तस्तं प्रणम्याह मुचुकुन्दो मुदान्वित: । ज्ञात्वा नारायणं देवं गर्गवाक्यमनुस्मरन् ॥ ४४ ॥

Śukadeva nói: Nghe vậy, Mucukunda cúi lạy Đức Chúa; vui mừng nhớ lời hiền triết Garga, ông nhận ra Kṛṣṇa chính là Nārāyaṇa, Đấng Tối Thượng. Rồi nhà vua thưa với Ngài như sau.

Verse 45

श्रीमुचुकुन्द उवाच विमोहितोऽयं जन ईश मायया त्वदीयया त्वां न भजत्यनर्थद‍ृक् । सुखाय दु:खप्रभवेषु सज्जते गृहेषु योषित् पुरुषश्च वञ्चित: ॥ ४५ ॥

Śrī Mucukunda thưa: Lạy Chúa, bởi māyā của Ngài mà chúng sinh thế gian mê muội; không thấy lợi ích chân thật nên họ không thờ phụng Ngài. Tìm hạnh phúc, cả nam lẫn nữ vướng mắc vào việc nhà và gia đình—vốn là nguồn khổ—nên họ bị lừa dối như vậy.

Verse 46

लब्ध्वा जनो दुर्लभमत्र मानुषं कथञ्चिदव्यङ्गमयत्नतोऽनघ । पादारविन्दं न भजत्यसन्मति- र्गृहान्धकूपे पतितो यथा पशु: ॥ ४६ ॥

Hỡi Đấng vô nhiễm! Kẻ nào bằng cách nào đó được thân người hiếm quý và cao thượng, mà không phụng thờ đôi chân sen của Ngài, tâm trí kẻ ấy ô uế; như loài vật rơi vào giếng mù của mái nhà vật chất.

Verse 47

ममैष कालोऽजित निष्फलो गतो राज्यश्रियोन्नद्धमदस्य भूपते: । मर्त्यात्मबुद्धे: सुतदारकोशभू- ष्वासज्जमानस्य दुरन्तचिन्तया ॥ ४७ ॥

Hỡi Đấng bất khả chiến bại! Thời gian của tôi đã trôi qua vô ích vì say men vương quyền và phú quý. Lầm thân xác hữu tử là bản ngã, dính mắc con cái, vợ, kho tàng và đất đai, tôi chịu nỗi lo không cùng.

Verse 48

कलेवरेऽस्मिन् घटकुड्यसन्निभे निरूढमानो नरदेव इत्यहम् । वृतो रथेभाश्वपदात्यनीकपै- र्गां पर्यटंस्त्वागणयन् सुदुर्मद: ॥ ४८ ॥

Trong kiêu mạn sâu dày, tôi chấp thân này—như cái chum hay bức tường vật chất—là chính mình, tự cho là “thần giữa loài người”. Được bao quanh bởi xe chiến, voi, kỵ binh, bộ binh và tướng lĩnh, tôi đi khắp cõi đất, trong ngạo mạn mê lầm mà coi thường Ngài.

Verse 49

प्रमत्तमुच्चैरितिकृत्यचिन्तया प्रवृद्धलोभं विषयेषु लालसम् । त्वमप्रमत्त: सहसाभिपद्यसे क्षुल्ल‍ेलिहानोऽहिरिवाखुमन्तक: ॥ ४९ ॥

Kẻ mê mải trong ý nghĩ “phải làm việc này”, lòng tham tăng trưởng và ham đắm dục lạc, bỗng đối diện với Ngài—Đấng luôn tỉnh giác. Như con rắn đói liếm nanh trước khi vồ chuột, Ngài hiện ra với kẻ ấy như Thần Chết.

Verse 50

पुरा रथैर्हेमपरिष्कृतैश्चरन् मतंगजैर्वा नरदेवसंज्ञित: । स एव कालेन दुरत्ययेन ते कलेवरो विट्कृमिभस्मसंज्ञित: ॥ ५० ॥

Thân xác từng ngồi trên voi dữ hay xe chiến trang sức vàng và được gọi là “vua”, về sau bởi quyền lực thời gian của Ngài—không ai vượt nổi—lại bị gọi là “phân”, “giòi bọ” hay “tro tàn”.

Verse 51

निर्जित्य दिक्‌च‌क्रमभूतविग्रहो वरासनस्थ: समराजवन्दित: । गृहेषु मैथुन्यसुखेषु योषितां क्रीडामृग: पूरुष ईश नीयते ॥ ५१ ॥

Sau khi chinh phục vòng tròn các phương và thoát khỏi tranh chấp, người ấy ngồi trên ngai vàng huy hoàng, được các vua từng ngang hàng ca tụng. Nhưng khi bước vào khuê phòng nữ nhân, nơi có lạc thú ái dục, ông lại bị dắt đi như thú cưng, ôi Chúa Tể.

Verse 52

करोति कर्माणि तप:सुनिष्ठितो निवृत्तभोगस्तदपेक्षयाददत् । पुनश्च भूयासमहं स्वराडिति प्रवृद्धतर्षो न सुखाय कल्पते ॥ ५२ ॥

Vị vua ham quyền lực lớn hơn vẫn nghiêm trì bổn phận, chuyên tâm khổ hạnh, lìa bỏ hưởng thụ và bố thí. Nhưng kẻ dục vọng bùng lên, nghĩ “ta độc lập và tối thượng,” thì không thể đạt hạnh phúc.

Verse 53

भवापवर्गो भ्रमतो यदा भवे- ज्जनस्य तर्ह्यच्युत सत्समागम: । सत्सङ्गमो यर्हि तदैव सद्गतौ परावरेशे त्वयि जायते मति: ॥ ५३ ॥

Hỡi Acyuta, khi đời sống vật chất của linh hồn lang thang đã dừng lại, người ấy được gặp gỡ các bhakta của Ngài. Và nhờ satsaṅga ấy, lòng bhakti đối với Ngài—đích đến của bậc hiền và Chúa Tể của nhân và quả—bừng dậy trong tâm.

Verse 54

मन्ये ममानुग्रह ईश ते कृतो राज्यानुबन्धापगमो यद‍ृच्छया । य: प्रार्थ्यते साधुभिरेकचर्यया वनं विविक्षद्भ‍िरखण्डभूमिपै: ॥ ५४ ॥

Lạy Chúa Tể, con nghĩ Ngài đã ban ân cho con, vì sự ràng buộc với vương quyền tự nhiên tan biến. Sự tự do ấy là điều các minh quân cai trị đế quốc rộng lớn vẫn cầu xin, khi muốn vào rừng sống đời độc cư.

Verse 55

न कामयेऽन्यं तव पादसेवना- दकिञ्चनप्रार्थ्यतमाद्वरं विभो । आराध्य कस्त्वां ह्यपवर्गदं हरे वृणीत आर्यो वरमात्मबन्धनम् ॥ ५५ ॥

Lạy Đấng Toàn Năng, con chẳng cầu ân huệ nào ngoài việc phụng sự đôi chân sen của Ngài—ân huệ mà người vô dục khát khao nhất. Lạy Hari, Đấng ban giải thoát, ai là người sáng suốt thờ phụng Ngài lại chọn ân huệ tự trói buộc mình?

Verse 56

तस्माद्विसृज्याशिष ईश सर्वतो रजस्तम:सत्त्वगुणानुबन्धना: । निरञ्जनं निर्गुणमद्वयं परं त्वां ज्ञाप्तिमात्रं पुरुषं व्रजाम्यहम् ॥ ५६ ॥

Vì vậy, lạy Chúa Tể, từ bỏ mọi ước muốn vật chất bị ràng buộc bởi ba guna rajas, tamas và sattva, con đến nương tựa nơi Ngài. Ngài là Đấng vô nhiễm, vượt ngoài các guna, bất nhị, Purusha Tối Thượng—Chân Lý Tuyệt Đối, thuần túy là tri kiến thanh tịnh.

Verse 57

चिरमिह वृजिनार्तस्तप्यमानोऽनुतापै- रवितृषषडमित्रोऽलब्धशान्ति: कथञ्चित् । शरणद समुपेतस्त्वत्पदाब्जं परात्म- नभयमृतमशोकं पाहि मापन्नमीश ॥ ५७ ॥

Lạy Đấng ban nơi nương tựa, đã lâu trong đời này con bị khổ nạn giày vò và bị thiêu đốt bởi hối hận. Sáu kẻ thù trong con chẳng bao giờ no đủ, nên con không sao tìm được an lạc. Lạy Paramatma, lạy Chúa Tể, giữa hiểm nguy con may mắn đến nương nơi hoa sen bàn chân Ngài—chân thật, khiến người vô úy và hết sầu—xin che chở con kẻ đang cầu cứu.

Verse 58

श्रीभगवानुवाच सार्वभौम महाराज मतिस्ते विमलोर्जिता । वरै: प्रलोभितस्यापि न कामैर्विहता यत: ॥ ५८ ॥

Đức Thượng Đế phán: Hỡi bậc đế vương, tâm trí của ngươi thanh tịnh và mạnh mẽ. Dù Ta dùng các ân phúc để thử lôi cuốn ngươi, tâm ngươi vẫn không bị dục vọng vật chất khuất phục.

Verse 59

प्रलोभितो वरैर्यत्त्वमप्रमादाय विद्धि तत् । न धीरेकान्तभक्तानामाशीर्भिर्भिद्यते क्व‍‍चित् ॥ ५९ ॥

Hãy hiểu rằng Ta dùng các ân phúc để thử ngươi chỉ nhằm chứng tỏ sự tỉnh thức không lơ là của ngươi. Trí tuệ kiên định của những bhakta một lòng với Ta không bao giờ bị các phước lành vật chất làm lệch hướng.

Verse 60

युञ्जानानामभक्तानां प्राणायामादिभिर्मन: । अक्षीणवासनं राजन् द‍ृश्यते पुनरुत्थितम् ॥ ६० ॥

Tâu Đại vương, tâm của những kẻ không có bhakti dù hành prāṇāyāma và các pháp tương tự vẫn chưa dứt sạch các chủng tử dục vọng. Vì thế, dục vọng vật chất lại thấy trỗi dậy trong tâm họ.

Verse 61

विचरस्व महीं कामं मय्यावेशितमानस: । अस्त्वेवं नित्यदा तुभ्यं भक्तिर्मय्यनपायिनी ॥ ६१ ॥

Hãy du hành trên cõi đất theo ý muốn, với tâm trí an trú nơi Ta. Nguyện cho con luôn có lòng bhakti bất hoại đối với Ta.

Verse 62

क्षात्रधर्मस्थितो जन्तून् न्यवधीर्मृगयादिभि: । समाहितस्तत्तपसा जह्यघं मदुपाश्रित: ॥ ६२ ॥

Vì giữ đúng kṣatriya-dharma, con đã sát hại sinh linh qua việc săn bắn và các bổn phận khác. Hãy nương tựa Ta và dùng khổ hạnh chuyên chú để tiêu trừ tội lỗi ấy.

Verse 63

जन्मन्यनन्तरे राजन् सर्वभूतसुहृत्तम: । भूत्वा द्विजवरस्त्वं वै मामुपैष्यसि केवलम् ॥ ६३ ॥

Tâu Đại vương, ngay trong kiếp sau con sẽ trở thành một brāhmaṇa ưu tú, bậc thiện hữu tối thượng của muôn loài, và chắc chắn chỉ đến với Ta mà thôi.