Adhyaya 33

Verse 1

श्रीशुक उवाच इत्थं भगवतो गोप्य: श्रुत्वा वाच: सुपेशला: । जहुर्विरहजं तापं तदङ्गोपचिताशिष: ॥ १ ॥

Śukadeva nói: Nghe những lời dịu ngọt vô cùng của Bhagavān, các gopī quên hẳn nỗi nóng bỏng do xa cách. Khi chạm vào những chi thể siêu việt của Ngài, họ cảm thấy mọi ước nguyện được viên mãn, như được đầy tràn ân phúc.

Verse 2

तत्रारभत गोविन्दो रासक्रीडामनुव्रतै: । स्त्रीरत्नैरन्वित: प्रीतैरन्योन्याबद्धबाहुभि: ॥ २ ॥

Tại bờ sông Yamunā, Govinda bắt đầu trò chơi thiêng liêng của vũ điệu rāsa cùng những gopī trung tín—những viên ngọc giữa muôn phụ nữ—hân hoan khoác tay nhau mà múa.

Verse 3

रासोत्सव: सम्प्रवृत्तो गोपीमण्डलमण्डित: । योगेश्वरेण कृष्णेन तासां मध्ये द्वयोर्द्वयो: । प्रविष्टेन गृहीतानां कण्ठे स्वनिकटं स्त्रिय: । यं मन्येरन् नभस्तावद् विमानशतसङ्कुलम् । दिवौकसां सदाराणामौत्सुक्यापहृतात्मनाम् ॥ ३ ॥

Lễ hội rāsa khởi sự, rực rỡ với vòng tròn các gopī. Kṛṣṇa, bậc Chúa tể yoga, hóa thân lan tỏa và bước vào giữa từng đôi gopī; khi Ngài choàng tay qua cổ họ, mỗi nàng đều tưởng Ngài đứng cạnh mình mà thôi. Chư thiên cùng các phu nhân, bị lòng háo hức muốn chứng kiến rāsa cuốn đi, liền làm kín bầu trời bằng hàng trăm cỗ thiên xa.

Verse 4

ततो दुन्दुभयो नेदुर्निपेतु: पुष्पवृष्टय: । जगुर्गन्धर्वपतय: सस्त्रीकास्तद्यशोऽमलम् ॥ ४ ॥

Bấy giờ trống trời vang dội, mưa hoa rơi xuống. Các thủ lĩnh Gandharva cùng các phu nhân ca ngợi vinh quang thanh tịnh, không tì vết của Śrī Kṛṣṇa.

Verse 5

वलयानां नूपुराणां किङ्किणीनां च योषिताम् । सप्रियाणामभूच्छब्दस्तुमुलो रासमण्डले ॥ ५ ॥

Trong vòng rāsa, khi các gopī vui đùa cùng Người Yêu dấu Śrī Kṛṣṇa, tiếng rộn ràng vang lên từ vòng tay, chuông chân và chuông thắt lưng của họ.

Verse 6

तत्रातिशुशुभे ताभिर्भगवान् देवकीसुत: । मध्ये मणीनां हैमानां महामरकतो यथा ॥ ६ ॥

Tại đó, giữa các gopī, Bhagavān—con của Devakī, Śrī Kṛṣṇa—rực rỡ phi thường, như viên lam ngọc tuyệt mỹ giữa những trang sức vàng.

Verse 7

पादन्यासैर्भुजविधुतिभि: सस्मितैर्भ्रूविलासै- र्भज्यन्मध्यैश्चलकुचपटै: कुण्डलैर्गण्डलोलै: । स्विद्यन्मुख्य: कवररसनाग्रन्थय: कृष्णवध्वो गायन्त्यस्तं तडित इव ता मेघचक्रे विरेजु: ॥ ७ ॥

Vừa ca tụng Kṛṣṇa, các gopī vừa nhảy theo nhịp chân, vung tay làm điệu bộ, mỉm cười nghịch ngợm với ánh mày. Eo uốn cong, áo ngực lay động, hoa tai đung đưa chạm má; mặt đẫm mồ hôi, bím tóc và dây thắt lưng buộc chặt—những ái thê của Kṛṣṇa rực lên như tia chớp giữa khối mây dày.

Verse 8

उच्चैर्जगुर्नृत्यमाना रक्तकण्ठ्यो रतिप्रिया: । कृष्णाभिमर्शमुदिता यद्गीतेनेदमावृतम् ॥ ८ ॥

Khao khát hương vị ái tình, cổ họng nhuộm nhiều sắc màu, các gopī hát lớn và nhảy múa. Hoan hỷ vì được Kṛṣṇa chạm đến, những khúc ca của họ lan tràn khắp vũ trụ.

Verse 9

काचित् समं मुकुन्देन स्वरजातीरमिश्रिता: । उन्निन्ये पूजिता तेन प्रीयता साधु साध्विति । तदेव ध्रुवमुन्निन्ये तस्यै मानं च बह्वदात् ॥ ९ ॥

Một gopī hòa giọng cùng Mukunda, cất lên làn điệu trong sạch, êm dịu và vút cao hài hòa; Kṛṣṇa hoan hỷ khen: “Lành thay! Lành thay!” và tỏ lòng trân trọng. Rồi một gopī khác lặp lại chính giai điệu ấy theo nhịp luật đặc biệt; Śrī Kṛṣṇa cũng ban lời tán thán và trọng đãi nàng.

Verse 10

काचिद् रासपरिश्रान्ता पार्श्वस्थस्य गदाभृत: । जग्राह बाहुना स्कन्धं श्लथद्वलयमल्लिका ॥ १० ॥

Một gopī mệt vì vũ điệu rāsa liền quay về phía Kṛṣṇa đứng bên cạnh, Đấng cầm chùy, và vòng tay nắm lấy vai Ngài; do nhảy múa, vòng tay và hoa cài tóc của nàng đã lỏng ra.

Verse 11

तत्रैकांसगतं बाहुं कृष्णस्योत्पलसौरभम् । चन्दनालिप्तमाघ्राय हृष्टरोमा चुचुम्ब ह ॥ ११ ॥

Tại đó, Kṛṣṇa đặt cánh tay lên vai một gopī; cánh tay ấy mang hương tự nhiên như sen xanh, hòa cùng mùi bột đàn hương xoa lên. Khi thưởng thức hương ấy, lông tóc nàng dựng lên vì hoan hỷ, và nàng hôn cánh tay Ngài.

Verse 12

कस्याश्‍चिन्नाट्यविक्षिप्त कुण्डलत्विषमण्डितम् । गण्डं गण्डे सन्दधत्या: प्रादात्ताम्बूलचर्वितम् ॥ १२ ॥

Một gopī áp má mình—được tô điểm bởi ánh sáng đôi hoa tai lấp lánh khi nàng múa—sát bên má Kṛṣṇa. Khi ấy Kṛṣṇa ân cần trao cho nàng miếng trầu (tāmbūla) mà Ngài đang nhai.

Verse 13

नृत्यती गायती काचित् कूजन्नूपुरमेखला । पार्श्वस्थाच्युतहस्ताब्जं श्रान्ताधात्स्तनयो: शिवम् ॥ १३ ॥

Một gopī khác mệt lả khi vừa múa vừa hát, tiếng chuông nơi cổ chân và thắt lưng vẫn leng keng. Vì thế nàng đặt bàn tay sen của Chúa Acyuta đang đứng bên cạnh—êm dịu và cát tường—lên ngực mình để được an ủi.

Verse 14

गोप्यो लब्ध्वाच्युतं कान्तं श्रिय एकान्तवल्लभम् । गृहीतकण्ठ्यस्तद्दोर्भ्यां गायन्त्यस्तं विजह्रिरे ॥ १४ ॥

Các gopī đạt được Đấng Acyuta làm người tình thân mật—Đấng là phu quân duy nhất của Nữ thần Śrī. Được Ngài vòng tay ôm lấy cổ, họ ca tụng vinh quang Ngài và vui hưởng niềm hỷ lạc thiêng liêng.

Verse 15

कर्णोत्पलालकविटङ्ककपोलघर्म- वक्त्रश्रियो वलयनूपुरघोषवाद्यै: । गोप्य: समं भगवता ननृतु: स्वकेश- स्रस्तस्रजो भ्रमरगायकरासगोष्ठ्याम् ॥ १५ ॥

Vẻ đẹp gương mặt các gopī được tăng thêm bởi hoa sen cài sau tai, lọn tóc buông trên má và những giọt mồ hôi. Tiếng vòng tay và chuông chân vang lên như nhạc khí, vòng hoa rơi tơi tả; thế rồi họ cùng Bhagavān múa trong pháp hội rāsa, giữa tiếng ong đàn hát phụ họa.

Verse 16

एवं परिष्वङ्गकराभिमर्श- स्निग्धेक्षणोद्दामविलासहासै: । रेमे रमेशो व्रजसुन्दरीभि- र्यथार्भक: स्वप्रतिबिम्बविभ्रम: ॥ १६ ॥

Như thế, bằng những cái ôm, những vuốt ve, ánh nhìn dịu ngọt và nụ cười rộng đầy trò đùa, Đức Kṛṣṇa—Chủ tể của Nữ thần Śrī—hân hoan cùng các thiếu nữ Vraja, như đứa trẻ chơi với chính bóng hình phản chiếu của mình.

Verse 17

तदङ्गसङ्गप्रमुदाकुलेन्द्रिया: केशान् दुकूलं कुचपट्टिकां वा । नाञ्ज: प्रतिव्योढुमलं व्रजस्त्रियो विस्रस्तमालाभरणा: कुरूद्वह ॥ १७ ॥

Do hỷ lạc từ sự gần gũi thân thể với Ngài, các giác quan của gopī bối rối ngây ngất. Họ không thể chỉnh lại tóc, y phục và khăn che ngực; vòng hoa và trang sức cũng rơi rớt tán loạn, hỡi anh hùng dòng Kuru.

Verse 18

कृष्णविक्रीडितं वीक्ष्य मुमुहु: खेचरस्त्रिय: । कामार्दिता: शशाङ्कश्च सगणो विस्मितोऽभवत् ॥ १८ ॥

Thấy những cuộc vui của Kṛṣṇa, các phu nhân chư thiên quan sát từ cỗ xe trên không đều ngây ngất và xao động bởi dục tình. Ngay cả vầng trăng cùng đoàn tùy tùng là các vì sao cũng kinh ngạc.

Verse 19

कृत्वा तावन्तमात्मानं यावतीर्गोपयोषित: । रेमे स भगवांस्ताभिरात्मारामोऽपि लीलया ॥ १९ ॥

Ngài Śrī Kṛṣṇa mở rộng chính mình thành bấy nhiêu thân như số gopī; tuy tự mãn (ātmārāma), Ngài vẫn vui đùa cùng họ trong līlā thánh thiện.

Verse 20

तासां रतिविहारेण श्रान्तानां वदनानि स: । प्रामृजत् करुण: प्रेम्णा शन्तमेनाङ्ग पाणिना ॥ २० ॥

Thấy các gopī mệt vì cuộc vui ái ân, hỡi Đại vương, Śrī Kṛṣṇa đầy từ bi đã âu yếm dùng bàn tay dịu lành lau gương mặt họ.

Verse 21

गोप्य: स्फुरत्पुरटकुण्डलकुन्तलत्विड्- गण्डश्रिया सुधितहासनिरीक्षणेन । मानं दधत्य ऋषभस्य जगु: कृतानि पुण्यानि तत्कररुहस्पर्शप्रमोदा: ॥ २१ ॥

Với ánh nhìn mỉm cười ngọt ngào, được tô điểm bởi vẻ đẹp đôi má, ánh tóc xoăn và đôi khuyên vàng lấp lánh, các gopī tôn vinh vị anh hùng của mình; hân hoan vì được chạm bởi móng tay Ngài, họ ca tụng những līlā siêu việt cát tường của Ngài.

Verse 22

ताभिर्युत: श्रममपोहितुमङ्गसङ्ग- घृष्टस्रज: स कुचकुङ्कुमरञ्जिताया: । गन्धर्वपालिभिरनुद्रुत आविशद् वा: श्रान्तो गजीभिरिभराडिव भिन्नसेतु: ॥ २२ ॥

Vòng hoa của Chúa Kṛṣṇa bị ép nát trong cuộc vui ái ân với các gopī và nhuốm đỏ bởi bột kuṅkuma trên ngực họ. Để xua tan mệt nhọc cho các gopī, Ngài bước vào dòng Yamunā, được bầy ong hát như các Gandharva mau chóng theo sau. Ngài trông như vua voi uy nghi xuống nước nghỉ ngơi cùng bạn tình; quả thật, Ngài đã vượt qua mọi khuôn phép thế gian và cả lễ nghi Veda, như voi mạnh phá vỡ bờ đê ruộng lúa.

Verse 23

सोऽम्भस्यलं युवतिभि: परिषिच्यमान: प्रेम्णेक्षित: प्रहसतीभिरितस्ततोऽङ्ग । वैमानिकै: कुसुमवर्षिभिरीड्यमानो रेमे स्वयं स्वरतिरत्र गजेन्द्रलील: ॥ २३ ॥

Hỡi Đại vương, trong làn nước, Śrī Kṛṣṇa bị các gopī đang cười đùa té nước từ mọi phía và nhìn Ngài bằng ánh mắt yêu thương. Chư thiên trên các vimāna tôn thờ Ngài bằng mưa hoa; Đấng tự mãn, tự tại (svaratī) vui chơi nơi ấy như vua voi.

Verse 24

ततश्च कृष्णोपवने जलस्थल- प्रसूनगन्धानिलजुष्टदिक्तटे । चचार भृङ्गप्रमदागणावृतो यथा मदच्युद् द्विरद: करेणुभि: ॥ २४ ॥

Rồi Đức Thế Tôn Śrī Kṛṣṇa dạo bước trong một khu rừng nhỏ bên bờ Yamunā. Gió mang hương hoa nở trên cạn và dưới nước làm thơm ngát khắp các phương. Được đàn ong và các gopī mỹ lệ vây quanh, Ngài rực rỡ như voi say giữa bầy voi cái.

Verse 25

एवं शशाङ्कांशुविराजिता निशा: स सत्यकामोऽनुरताबलागण: । सिषेव आत्मन्यवरुद्धसौरत: सर्वा: शरत्काव्यकथारसाश्रया: ॥ २५ ॥

Như thế, trong những đêm thu rực rỡ ánh trăng, Đức Śrī Kṛṣṇa—Đấng luôn toại nguyện—đã thọ hưởng līlā cùng đoàn gopī đầy luyến ái. Dẫu nội tâm Ngài không hề bị chạm bởi dục vọng thế gian, Ngài vẫn nương những đêm thu trăng sáng ấy cho cuộc hí lộng thiêng liêng, vốn khơi dậy thi vị của các chuyện tình siêu việt.

Verse 26

श्रीपरीक्षिदुवाच संस्थापनाय धर्मस्य प्रशमायेतरस्य च । अवतीर्णो हि भगवानंशेन जगदीश्वर: ॥ २६ ॥ स कथं धर्मसेतूनां वक्ता कर्ताभिरक्षिता । प्रतीपमाचरद् ब्रह्मन् परदाराभिमर्शनम् ॥ २७ ॥

Vua Parīkṣit thưa: “Bạch bà-la-môn! Để tái lập dharma và dập tắt adharma, Bhagavān—Chúa tể vũ trụ—đã giáng thế cùng phần mở rộng của Ngài. Ngài là người tuyên thuyết, người thực hành và người hộ trì các chuẩn mực đạo lý. Vậy thì, bạch bà-la-môn, sao Ngài lại có thể hành xử trái dharma khi chạm đến vợ của người khác?”

Verse 27

श्रीपरीक्षिदुवाच संस्थापनाय धर्मस्य प्रशमायेतरस्य च । अवतीर्णो हि भगवानंशेन जगदीश्वर: ॥ २६ ॥ स कथं धर्मसेतूनां वक्ता कर्ताभिरक्षिता । प्रतीपमाचरद् ब्रह्मन् परदाराभिमर्शनम् ॥ २७ ॥

Vua Parīkṣit thưa: “Bạch bà-la-môn! Để tái lập dharma và dập tắt adharma, Bhagavān—Chúa tể vũ trụ—đã giáng thế cùng phần mở rộng của Ngài. Ngài là người tuyên thuyết, người thực hành và người hộ trì các chuẩn mực đạo lý. Vậy thì, bạch bà-la-môn, sao Ngài lại có thể hành xử trái dharma khi chạm đến vợ của người khác?”

Verse 28

आप्तकामो यदुपति: कृतवान्वै जुगुप्सितम् । किमभिप्राय एतन्न: शंशयं छिन्धि सुव्रत ॥ २८ ॥

Ô bậc giữ giới thanh tịnh! Yadupati, Đấng tự mãn trong chính mình, đã hành xử như thể đáng chê trách; vậy ý định của Ngài là gì? Xin hãy cắt đứt nghi hoặc của chúng tôi.

Verse 29

श्रीशुक उवाच धर्मव्यतिक्रमो द‍ृष्ट ईश्वराणां च साहसम् । तेजीयसां न दोषाय वह्ने: सर्वभुजो यथा ॥ २९ ॥

Śrī Śukadeva nói: Ở các bậc quyền năng mang uy lực của Đấng Tối Cao, sự vượt phạm dharma có vẻ táo bạo không làm họ ô nhiễm; như lửa nuốt mọi thứ mà vẫn thanh tịnh.

Verse 30

नैतत् समाचरेज्जातु मनसापि ह्यनीश्वर: । विनश्यत्याचरन् मौढ्याद्यथारुद्रोऽब्धिजं विषम् ॥ ३० ॥

Người không phải bậc đại quyền năng chớ bao giờ bắt chước hành vi của các đấng cai trị, dù chỉ trong ý nghĩ. Nếu vì ngu muội mà bắt chước, người ấy sẽ tự diệt, như kẻ không phải Rudra mà dám uống độc của biển cả.

Verse 31

ईश्वराणां वच: सत्यं तथैवाचरितं क्‍वचित् । तेषां यत् स्ववचोयुक्तं बुद्धिमांस्तत् समाचरेत् ॥ ३१ ॥

Lời của các bậc phụng sự được Chúa ban quyền năng luôn chân thật, và hành vi của họ là gương mẫu khi phù hợp với lời ấy. Vì vậy người trí nên thực hành theo chỉ dạy của họ.

Verse 32

कुशलाचरितेनैषामिह स्वार्थो न विद्यते । विपर्ययेण वानर्थो निरहङ्कारिणां प्रभो ॥ ३२ ॥

Lạy Prabhu, các bậc vĩ nhân không còn ngã chấp, khi hành thiện trong đời này không vì lợi riêng; và dù có vẻ trái với luật thiện, họ cũng không bị ràng buộc bởi quả báo tội lỗi.

Verse 33

किमुताखिलसत्त्वानां तिर्यङ्‌मर्त्यदिवौकसाम् । ईशितुश्चेशितव्यानां कुशलाकुशलान्वय: ॥ ३३ ॥

Vậy thì làm sao Đấng Tối Thượng, Chúa tể của mọi loài—thú vật, loài người và chư thiên—Đấng mà muôn loài đều lệ thuộc, lại có thể liên hệ với thiện và ác vốn chi phối các thọ tạo dưới quyền Ngài?

Verse 34

यत्पादपङ्कजपरागनिषेवतृप्ता योगप्रभावविधुताखिलकर्मबन्धा: । स्वैरं चरन्ति मुनयोऽपि न नह्यमाना- स्तस्येच्छयात्तवपुष: कुत एव बन्ध: ॥ ३४ ॥

Những người sùng kính được mãn nguyện khi phụng sự bụi nơi hoa sen bàn chân của Thượng Đế thì không bị nghiệp trói buộc; các bậc hiền triết nhờ uy lực yoga đã rũ sạch mọi dây nghiệp cũng thong dong tự tại. Vậy làm sao có thể nói đến ràng buộc đối với chính Chúa, Đấng tùy theo ý ngọt lành của Ngài mà thị hiện các hình tướng siêu việt?

Verse 35

गोपीनां तत्पतीनां च सर्वेषामेव देहिनाम् । योऽन्तश्चरति सोऽध्यक्ष: क्रीडनेनेह देहभाक् ॥ ३५ ॥

Đấng ngự như nhân chứng giám sát ở bên trong các gopī và chồng của họ, thật ra ở trong mọi chúng sinh có thân, chính là Đấng Tối Cao; Ngài thị hiện thân trong thế gian này để thưởng thức những trò chơi thiêng liêng siêu việt.

Verse 36

अनुग्रहाय भक्तानां मानुषं देहमास्थित: । भजते ताद‍ृशी: क्रीडा या: श्रुत्वा तत्परो भवेत् ॥ ३६ ॥

Để ban ân cho các tín đồ, Chúa thị hiện thân người và thực hiện những lila như thế, khiến ai nghe đến cũng bị cuốn hút mà trở nên chuyên nhất hướng về Ngài.

Verse 37

नासूयन् खलु कृष्णाय मोहितास्तस्य मायया । मन्यमाना: स्वपार्श्वस्थान्स्वान्स्वान्दारान् व्रजौकस: ॥ ३७ ॥

Những người đàn ông Vraja, bị ảo lực của Kṛṣṇa làm mê mờ, tưởng rằng vợ mình vẫn ở nhà bên cạnh; vì thế họ không hề khởi lòng ghen ghét đối với Ngài.

Verse 38

ब्रह्मरात्र उपावृत्ते वासुदेवानुमोदिता: । अनिच्छन्त्यो ययुर्गोप्य: स्वगृहान्भगवत्प्रिया: ॥ ३८ ॥

Sau khi trôi qua một khoảng thời gian dài như một đêm của Brahmā, Vāsudeva Kṛṣṇa khuyên các gopī trở về nhà. Dẫu họ không muốn rời đi, những người yêu dấu của Thượng Đế vẫn vâng theo mệnh lệnh và trở về từng nhà.

Verse 39

विक्रीडितं व्रजवधूभिरिदं च विष्णो: श्रद्धान्वितोऽनुश‍ृणुयादथ वर्णयेद् य: । भक्तिं परां भगवति प्रतिलभ्य कामं हृद्रोगमाश्वपहिनोत्यचिरेण धीर: ॥ ३९ ॥

Ai với lòng tín thành lắng nghe hoặc thuật lại những cuộc vui lila của Đức Viṣṇu cùng các gopī ở Vraja sẽ đạt được bhakti thanh tịnh đối với Bhagavān; nhờ vậy người ấy sớm trở nên điềm tĩnh và chế ngự dục vọng, căn bệnh của trái tim.