Adhyaya 8

Verse 1

मैत्रेय उवाच सनकाद्या नारदश्च ऋभुर्हंसोऽरुणिर्यति: । नैते गृहान् ब्रह्मसुता ह्यावसन्नूर्ध्वरेतस: ॥ १ ॥

Maitreya nói: Bốn vị Kumāra đứng đầu là Sanaka, cùng với Nārada, Ṛbhu, Haṁsa, Aruṇi và Yati—đều là con của Brahmā—đã không sống đời gia thất, mà trở thành ūrdhva-retā, những naiṣṭhika-brahmacārī giữ trọn phạm hạnh thanh tịnh.

Verse 2

मृषाधर्मस्य भार्यासीद्दम्भं मायां च शत्रुहन् । असूत मिथुनं तत्तु निऋर्तिर्जगृहेऽप्रज: ॥ २ ॥

Một người con khác của Brahmā là Mṛṣādharma (phi đạo), vợ tên Mṛṣā (giả dối). Từ sự kết hợp ấy sinh ra hai asura: Dambha (khoe khoang, giả bộ) và Māyā (lừa dối). Hai kẻ này được asura Nirṛti, vốn không con, nhận lấy.

Verse 3

तयो: समभवल्लोभो निकृतिश्च महामते । ताभ्यां क्रोधश्च हिंसा च यद्दुरुक्ति: स्वसा कलि: ॥ ३ ॥

Hỡi bậc đại trí, từ Dambha và Māyā sinh ra Lobha (tham lam) và Nikṛti (xảo trá). Từ họ phát sinh Krodha (giận dữ) và Hiṁsā (bạo hại); và từ Krodha cùng Hiṁsā sinh ra Kali và người chị/em gái của hắn là Durukti (lời nói cay độc).

Verse 4

दुरुक्तौ कलिराधत्त भयं मृत्युं च सत्तम । तयोश्च मिथुनं जज्ञे यातना निरयस्तथा ॥ ४ ॥

Hỡi bậc thiện nhân tối thượng, do sự kết hợp của Kali và lời nói thô ác mà sinh ra Mṛtyu (Tử thần) và Bhīti (Sợ hãi). Từ Mṛtyu và Bhīti lại sinh Yātanā (đau đớn cực độ) và Niraya (địa ngục).

Verse 5

सङ्ग्रहेण मयाख्यात: प्रतिसर्गस्तवानघ । त्रि: श्रुत्वैतत्पुमान् पुण्यं विधुनोत्यात्मनो मलम् ॥ ५ ॥

Hỡi người vô tội, ta đã tóm lược về pratisaṛga (nguyên nhân của sự hủy diệt). Ai nghe lời này ba lần sẽ được phước đức và gột rửa cấu uế tội lỗi khỏi linh hồn mình.

Verse 6

अथात: कीर्तये वंशं पुण्यकीर्ते: कुरूद्वह । स्वायम्भुवस्यापि मनोर्हरेरंशांशजन्मन: ॥ ६ ॥

Maitreya tiếp lời: Hỡi bậc ưu tú của dòng Kuru, nay ta sẽ thuật về hậu duệ của Svāyambhuva Manu, người có danh tiếng thánh thiện và sinh từ một phần của phần trong sự mở rộng viên mãn của Đức Hari Tối Thượng.

Verse 7

प्रियव्रतोत्तानपादौ शतरूपापते: सुतौ । वासुदेवस्य कलया रक्षायां जगत: स्थितौ ॥ ७ ॥

Từ Śatarūpā, Svāyambhuva Manu có hai người con: Priyavrata và Uttānapāda. Vì cả hai xuất hiện từ một phần (kalā) của Vāsudeva, nên họ đủ năng lực bảo hộ vũ trụ và chăm lo muôn dân.

Verse 8

जाये उत्तानपादस्य सुनीति: सुरुचिस्तयो: । सुरुचि: प्रेयसी पत्युर्नेतरा यत्सुतो ध्रुव: ॥ ८ ॥

Vua Uttānapāda có hai hoàng hậu: Sunīti và Suruci. Suruci được nhà vua yêu quý hơn; còn Sunīti, mẹ của Dhruva, không phải người được sủng ái.

Verse 9

एकदा सुरुचे: पुत्रमङ्कमारोप्य लालयन् । उत्तमं नारुरुक्षन्तं ध्रुवं राजाभ्यनन्दत ॥ ९ ॥

Một lần nọ, Vua Uttanapada đang âu yếm con trai của Suruci là Uttama, đặt cậu bé lên lòng mình. Dhruva Maharaja cũng cố gắng leo lên lòng Vua, nhưng Vua không chào đón cậu bé lắm.

Verse 10

तथा चिकीर्षमाणं तं सपत्‍न्यास्तनयं ध्रुवम् । सुरुचि: श‍ृण्वतो राज्ञ: सेर्ष्यमाहातिगर्विता ॥ १० ॥

Trong khi đứa trẻ, Dhruva Maharaja, đang cố gắng leo lên lòng cha mình, Suruci, mẹ kế của cậu, trở nên rất ghen tị và với sự kiêu ngạo lớn, bà bắt đầu nói để Vua có thể nghe thấy.

Verse 11

न वत्स नृपतेर्धिष्ण्यं भवानारोढुमर्हति । न गृहीतो मया यत्त्वं कुक्षावपि नृपात्मज: ॥ ११ ॥

Hoàng hậu Suruci nói với Dhruva Maharaja: Con thân yêu, con không xứng đáng ngồi trên ngai vàng hay trên lòng của Vua. Chắc chắn con cũng là con của Vua, nhưng vì con không sinh ra từ bụng mẹ, con không đủ tư cách để ngồi trên lòng cha mình.

Verse 12

बालोऽसि बत नात्मानमन्यस्त्रीगर्भसम्भृतम् । नूनं वेद भवान् यस्य दुर्लभेऽर्थे मनोरथ: ॥ १२ ॥

Con thân yêu, con không biết rằng con không sinh ra từ bụng mẹ mà từ một người phụ nữ khác. Vì vậy, con nên biết rằng nỗ lực của con sẽ thất bại. Con đang cố gắng thực hiện một mong muốn không thể thực hiện được.

Verse 13

तपसाराध्य पुरुषं तस्यैवानुग्रहेण मे । गर्भे त्वं साधयात्मानं यदीच्छसि नृपासनम् ॥ १३ ॥

Nếu con thực sự mong muốn lên ngôi Vua, thì con phải trải qua những khổ hạnh nghiêm ngặt. Trước hết con phải làm hài lòng Đấng Tối Cao, Narayana, và sau đó, khi được Ngài ban ân, con sẽ phải đầu thai vào bụng mẹ trong kiếp sau.

Verse 14

मैत्रेय उवाच मातु: सपत्‍न्या: स दुरुक्तिविद्ध: श्वसन् रुषा दण्डहतो यथाहि: । हित्वा मिषन्तं पितरं सन्नवाचं जगाम मातु: प्ररुदन् सकाशम् ॥ १४ ॥

Hiền triết Maitreya nói—bị lời cay nghiệt của mẹ kế đâm thấu, Dhruva thở gấp vì phẫn nộ như rắn bị gậy đánh. Thấy cha im lặng không bênh vực, cậu lập tức rời cung điện và vừa khóc vừa chạy đến bên mẹ mình.

Verse 15

तं नि:श्वसन्तं स्फुरिताधरोष्ठं सुनीतिरुत्सङ्ग उदूह्य बालम् । निशम्य तत्पौरमुखान्नितान्तं सा विव्यथे यद्गदितं सपत्‍न्या ॥ १५ ॥

Thấy Dhruva thở dồn dập, môi run vì giận và khóc thảm thiết, hoàng hậu Sunīti liền bế con đặt lên lòng. Những người trong cung đã nghe lời cay nghiệt của Suruci kể lại tường tận mọi điều; Sunīti vì thế càng đau đớn khôn nguôi.

Verse 16

सोत्सृज्य धैर्यं विललाप शोक दावाग्निना दावलतेव बाला । वाक्यं सपत्‍न्या: स्मरती सरोज श्रिया द‍ृशा बाष्पकलामुवाह ॥ १६ ॥

Không còn giữ được bình tâm, Sunīti than khóc trong biển sầu, như chiếc lá cháy xém bởi lửa rừng của khổ đau. Nhớ lại lời của người đồng thê, gương mặt sáng như hoa sen của bà tràn ngấn lệ, rồi bà nói như sau.

Verse 17

दीर्घं श्वसन्ती वृजिनस्य पार- मपश्यती बालकमाह बाला । मामङ्गलं तात परेषु मंस्था भुङ्क्ते जनो यत्परदु:खदस्तत् ॥ १७ ॥

Bà cũng thở dài nặng nề, không thấy phương cách vượt qua cảnh khổ này. Không tìm được lối thoát, bà nói với con: Con ơi, đừng cầu điều bất tường cho người khác; ai gieo đau khổ cho kẻ khác, rốt cuộc sẽ tự gặt lấy đau khổ ấy.

Verse 18

सत्यं सुरुच्याभिहितं भवान्मे यद्दुर्भगाया उदरे गृहीत: । स्तन्येन वृद्धश्च विलज्जते यां भार्येति वा वोढुमिडस्पतिर्माम् ॥ १८ ॥

Sunīti nói: Con trai yêu, điều Suruci nói quả là đúng. Phụ vương con, đức vua, không xem mẹ là vợ, thậm chí chẳng như người hầu; ngài hổ thẹn khi thừa nhận mẹ. Vì vậy đúng là con sinh từ bụng một người đàn bà bất hạnh và lớn lên nhờ dòng sữa của bà ấy.

Verse 19

आतिष्ठ तत्तात विमत्सरस्त्वम् उक्तं समात्रापि यदव्यलीकम् । आराधयाधोक्षजपादपद्मं यदीच्छसेऽध्यासनमुत्तमो यथा ॥ १९ ॥

Con ơi, hãy bỏ lòng ganh tỵ và vững tâm. Lời mẹ kế Suruci tuy cay nghiệt nhưng là sự thật. Nếu con muốn ngôi báu như Uttama, hãy mau mau thờ phụng hoa sen nơi chân của Đấng Tối Thượng Adhokṣaja.

Verse 20

यस्याङ्‌घ्रि पद्मं परिचर्य विश्व विभावनायात्तगुणाभिपत्ते: । अजोऽध्यतिष्ठत्खलु पारमेष्ठ्यं पदं जितात्मश्वसनाभिवन्द्यम् ॥ २० ॥

Đấng Tối Thượng vĩ đại đến nỗi chỉ cần phụng sự hoa sen nơi chân Ngài, cụ tổ của con là Phạm Thiên Brahmā đã đạt đủ phẩm chất để tạo dựng vũ trụ. Dù là đấng vô sinh, Ngài ở địa vị tối thượng ấy nhờ ân sủng của Đấng mà các đại du-gi còn kính lạy khi điều phục tâm và prāṇa.

Verse 21

तथा मनुर्वो भगवान् पितामहो यमेकमत्या पुरुदक्षिणैर्मखै: । इष्ट्वाभिपेदे दुरवापमन्यतो भौमं सुखं दिव्यमथापवर्ग्यम् ॥ २१ ॥

Cũng vậy, ông nội của con là Svāyambhuva Manu đã cử hành nhiều đại tế lễ, bố thí rộng rãi, và với lòng tin kiên định đã thờ phụng làm hài lòng Đức Chúa Tối Thượng. Nhờ thế ông đạt thành tựu tối cao về hạnh phúc thế gian, rồi sau đó chứng apavarga—giải thoát—điều khó đạt nếu chỉ thờ các thần linh.

Verse 22

तमेव वत्साश्रय भृत्यवत्सलं मुमुक्षुभिर्मृग्यपदाब्जपद्धतिम् । अनन्यभावे निजधर्मभाविते मनस्यवस्थाप्य भजस्व पूरुषम् ॥ २२ ॥

Con ơi, hãy nương tựa chính Đấng Tối Thượng, Đấng thương yêu các bhakta. Người cầu giải thoát luôn tìm nơi nương ở hoa sen dưới chân Ngài qua con đường bhakti. Khi đã được thanh tịnh bởi bổn phận của mình, hãy đặt Ngài trong tim với tâm không hai và phụng sự không gián đoạn.

Verse 23

नान्यं तत: पद्मपलाशलोचनाद् दु:खच्छिदं ते मृगयामि कञ्चन । यो मृग्यते हस्तगृहीतपद्मया श्रियेतरैरङ्ग विमृग्यमाणया ॥ २३ ॥

Hỡi Dhruva, theo mẹ, không ai có thể dứt nỗi khổ của con ngoài Đấng có đôi mắt như cánh sen. Các thần như Brahmā tìm cầu ân huệ của Nữ thần Tài lộc, nhưng chính Lakṣmī—tay cầm hoa sen—luôn sẵn lòng phụng sự Chúa Tối Thượng.

Verse 24

मैत्रेय उवाच एवं सञ्जल्पितं मातुराकर्ण्यार्थागमं वच: । सन्नियम्यात्मनात्मानं निश्चक्राम पितु: पुरात् ॥ २४ ॥

Maitreya nói: Nghe lời chỉ dạy của mẹ Sunīti nhằm thành tựu mục đích, Dhruva tự chế tâm và với trí tuệ cùng quyết tâm kiên định đã rời nhà phụ vương.

Verse 25

नारदस्तदुपाकर्ण्य ज्ञात्वा तस्य चिकीर्षितम् । स्पृष्ट्वा मूर्धन्यघघ्नेन पाणिना प्राह विस्मित: ॥ २५ ॥

Nārada nghe tin ấy, hiểu rõ ý định của Dhruva và lấy làm kinh ngạc. Ngài đến gần, đặt bàn tay thanh tịnh diệt tội lên đầu cậu bé và nói như sau.

Verse 26

अहो तेज: क्षत्रियाणां मानभङ्गममृष्यताम् । बालोऽप्ययं हृदा धत्ते यत्समातुरसद्वच: ॥ २६ ॥

Ôi, uy lực của hàng kṣatriya thật kỳ diệu! Họ không chịu nổi sự tổn thương danh dự. Thật vậy, cậu bé này cũng không kham nổi lời cay nghiệt của mẹ kế, nên ôm giữ trong lòng.

Verse 27

नारद उवाच नाधुनाप्यवमानं ते सम्मानं वापि पुत्रक । लक्षयाम: कुमारस्य सक्तस्य क्रीडनादिषु ॥ २७ ॥

Nārada nói: Con trai nhỏ, hiện ta chưa thấy con bị sỉ nhục hay được tôn vinh. Con chỉ là một cậu bé ham chơi; sao lại bị lời xúc phạm danh dự làm dao động đến thế?

Verse 28

विकल्पे विद्यमानेऽपि न ह्यसन्तोषहेतव: । पुंसो मोहमृते भिन्ना यल्लोके निजकर्मभि: ॥ २८ ॥

Dhruva, dù có nhiều lựa chọn, con vẫn không có lý do để bất mãn. Sự bất mãn ấy là một biểu hiện của māyā; chúng sinh bị chi phối bởi nghiệp quá khứ, nên trong đời có muôn trạng thái để hưởng hay chịu khổ.

Verse 29

परितुष्येत्ततस्तात तावन्मात्रेण पूरुष: । दैवोपसादितं यावद्वीक्ष्येश्वरगतिं बुध: ॥ २९ ॥

Này con, con người nên biết đủ với những gì đến. Người trí, thấy con đường nhiệm mầu của Thượng Đế, sẽ đón nhận cả thuận lẫn nghịch theo ý chí tối thượng của Ngài.

Verse 30

अथ मात्रोपदिष्टेन योगेनावरुरुत्ससि । यत्प्रसादं स वै पुंसां दुराराध्यो मतो मम ॥ ३० ॥

Giờ đây con quyết thực hành yoga thiền định theo lời mẹ dạy, chỉ để cầu ân huệ của Chúa. Nhưng theo ta, làm hài lòng Đấng Tối Thượng là điều vô cùng khó đối với người thường.

Verse 31

मुनय: पदवीं यस्य नि:सङ्गेनोरुजन्मभि: । न विदुर्मृगयन्तोऽपि तीव्रयोगसमाधिना ॥ ३१ ॥

Narada Muni tiếp lời: Dù qua vô số kiếp sống, sống không vướng nhiễm, thường trụ trong đại định yoga và thực hành nhiều loại khổ hạnh, nhiều yogi vẫn không tìm thấy tận cùng con đường chứng ngộ Thượng Đế.

Verse 32

अतो निवर्ततामेष निर्बन्धस्तव निष्फल: । यतिष्यति भवान् काले श्रेयसां समुपस्थिते ॥ ३२ ॥

Vì vậy, hỡi bé yêu, sự cố chấp này của con sẽ vô ích; nó sẽ không thành. Hãy về nhà. Khi con trưởng thành, nhờ ân huệ của Chúa, con sẽ có cơ hội thực hành những pháp yoga ấy; khi đó hãy làm.

Verse 33

यस्य यद्दैवविहितं स तेन सुखदु:खयो: । आत्मानं तोषयन्देही तमस: पारमृच्छति ॥ ३३ ॥

Điều gì thiên ý đã định cho ai, người mang thân này hãy nhận như vui hay khổ và giữ lòng mãn nguyện. Người chịu đựng như vậy sẽ dễ dàng vượt qua bóng tối vô minh.

Verse 34

गुणाधिकान्मुदं लिप्सेदनुक्रोशं गुणाधमात् । मैत्रीं समानादन्विच्छेन्न तापैरभिभूयते ॥ ३४ ॥

Gặp người đức hạnh hơn mình thì hoan hỷ; gặp người kém hơn thì khởi lòng từ bi; gặp người ngang mình thì kết tình bằng hữu. Nhờ vậy, ba nỗi khổ của đời vật chất không chi phối được.

Verse 35

ध्रुव उवाच सोऽयं शमो भगवता सुखदु:खहतात्मनाम् । दर्शित: कृपया पुंसां दुर्दर्शोऽस्मद्विधैस्तु य: ॥ ३५ ॥

Dhruva nói: Kính thưa Nāradajī, đối với người có tâm bị xao động bởi vui buồn vật chất, lời chỉ dạy mà ngài từ bi giảng về con đường đạt sự an tịnh quả thật rất tốt. Nhưng riêng con bị vô minh che phủ; triết lý ấy chưa chạm đến lòng con.

Verse 36

अथापि मेऽविनीतस्य क्षात्‍त्रं घोरमुपेयुष: । सुरुच्या दुर्वचोबाणैर्न भिन्ने श्रयते हृदि ॥ ३६ ॥

Dẫu vậy, thưa ngài, con bất kính vì không nhận lời dạy của ngài; nhưng đó không hẳn là lỗi của con. Vì sinh trong dòng kṣatriya nên khí chất con dữ dội. Những mũi tên lời nói cay nghiệt của Suruci đã đâm vào tim con; bởi thế lời chỉ dạy quý báu của ngài không trụ được trong lòng con.

Verse 37

पदं त्रिभुवनोत्कृष्टं जिगीषो: साधु वर्त्म मे । ब्रूह्यस्मत्पितृभिर्ब्रह्मन्नन्यैरप्यनधिष्ठितम् ॥ ३७ ॥

Hỡi vị brāhmaṇa uyên bác, con muốn đạt một địa vị tối thượng trong ba cõi, điều mà chưa ai—kể cả cha và tổ phụ con—từng nắm giữ. Xin ngài chỉ cho con con đường chân chính để con thành tựu mục đích đời mình.

Verse 38

नूनं भवान्भगवतो योऽङ्गज: परमेष्ठिन: । वितुदन्नटते वीणां हिताय जगतोऽर्कवत् ॥ ३८ ॥

Quả thật ngài là người con xứng đáng của Thượng Đế Brahmā, đấng Parameṣṭhī. Ngài du hành, gảy đàn vīṇā vì lợi ích của toàn vũ trụ, như mặt trời xoay vần để nuôi dưỡng muôn loài.

Verse 39

मैत्रेय उवाच इत्युदाहृतमाकर्ण्य भगवान्नारदस्तदा । प्रीत: प्रत्याह तं बालं सद्वाक्यमनुकम्पया ॥ ३९ ॥

Maitreya nói: Nghe lời của Dhruva Maharaja, bậc thánh Narada Muni tràn đầy lòng từ mẫn và để bày tỏ ân huệ vô cớ, ngài ban cho cậu bé lời khuyên đạo hạnh tinh diệu.

Verse 40

नारद उवाच जनन्याभिहित: पन्था: स वै नि:श्रेयसस्य ते । भगवान् वासुदेवस्तं भज तं प्रवणात्मना ॥ ४० ॥

Narada nói: Con đường mẹ con, Suniti, đã chỉ dạy chính là lối đưa con đến phúc lợi tối thượng. Vì vậy, hãy một lòng quy phục mà phụng thờ Bhagavan Vasudeva.

Verse 41

धर्मार्थकाममोक्षाख्यं य इच्छेच्छ्रेय आत्मन: । एकं ह्येव हरेस्तत्र कारणं पादसेवनम् ॥ ४१ ॥

Ai mong cầu quả của bốn mục tiêu: dharma, artha, kama và cuối cùng moksha, người ấy nên dấn thân vào phụng sự bhakti đối với Bhagavan Hari; vì sự phụng thờ đôi chân sen của Ngài đem lại sự viên mãn cho tất cả.

Verse 42

तत्तात गच्छ भद्रं ते यमुनायास्तटं शुचि । पुण्यं मधुवनं यत्र सान्निध्यं नित्यदा हरे: ॥ ४२ ॥

Vậy này con, cầu chúc con cát tường. Hãy đến bờ thanh tịnh của sông Yamuna; nơi ấy có khu rừng phước lành tên Madhuvana, nơi Bhagavan Hari luôn hiện diện gần gũi.

Verse 43

स्‍नात्वानुसवनं तस्मिन् कालिन्द्या: सलिले शिवे । कृत्वोचितानि निवसन्नात्मन: कल्पितासन: ॥ ४३ ॥

Trong dòng nước cát tường, trong sạch của sông Yamuna gọi là Kalindi, con hãy tắm ba lần mỗi ngày. Sau khi tắm, hãy thực hành các quy tắc cần thiết theo aṣṭāṅga-yoga, rồi an tọa yên lặng trên āsana đã chuẩn bị.

Verse 44

प्राणायामेन त्रिवृता प्राणेन्द्रियमनोमलम् । शनैर्व्युदस्याभिध्यायेन्मनसा गुरुणा गुरुम् ॥ ४४ ॥

Ngồi vững trên tọa cụ, hãy thực hành ba phép pranayama; nhờ đó dần dần chế ngự sinh khí, tâm và các căn. Gột sạch mọi ô nhiễm vật chất, rồi với lòng nhẫn nại lớn lao, hãy thiền niệm về Bhagavan—Đấng Tối Thượng Nhân Cách.

Verse 45

प्रसादाभिमुखं शश्वत्प्रसन्नवदनेक्षणम् । सुनासं सुभ्रुवं चारुकपोलं सुरसुन्दरम् ॥ ४५ ॥

Dung nhan của Chúa luôn hướng về ân điển, mãi tươi sáng và hoan hỷ; với người sùng kính, Ngài chẳng bao giờ tỏ vẻ bất mãn và luôn sẵn lòng ban phúc. Đôi mắt, hàng mày trang nhã, sống mũi cao và vầng trán rộng đều tuyệt mỹ, đẹp hơn cả chư thiên.

Verse 46

तरुणं रमणीयाङ्गमरुणोष्ठेक्षणाधरम् । प्रणताश्रयणं नृम्णं शरण्यं करुणार्णवम् ॥ ४६ ॥

Nārada Muni tiếp lời: Thân tướng của Chúa luôn trẻ trung; mọi chi phần đều cân đối, không tì vết. Mắt và môi Ngài hồng đỏ như mặt trời vừa mọc. Ngài luôn sẵn sàng che chở cho linh hồn quy phục; ai được chiêm ngưỡng Ngài đều cảm thấy mãn nguyện trọn vẹn. Ngài xứng đáng làm Chủ của kẻ quy phục, vì Ngài là đại dương từ bi.

Verse 47

श्रीवत्साङ्कं घनश्यामं पुरुषं वनमालिनम् । शङ्खचक्रगदापद्मैरभिव्यक्तचतुर्भुजम् ॥ ४७ ॥

Chúa mang dấu Śrīvatsa trên ngực, thân sắc xanh thẫm như mây. Ngài là Đấng Nhân Cách hữu hình, đeo vòng hoa rừng. Ngài hiển lộ bốn tay, cầm ốc tù và, bánh xe, chùy và hoa sen.

Verse 48

किरीटिनं कुण्डलिनं केयूरवलयान्वितम् । कौस्तुभाभरणग्रीवं पीतकौशेयवाससम् ॥ ४८ ॥

Toàn thân Bhagavan Vāsudeva rực rỡ trang nghiêm. Ngài đội mũ miện nạm ngọc, đeo hoa tai, vòng cổ, vòng tay và vòng cổ tay; cổ Ngài được tô điểm bởi bảo châu Kaustubha, và Ngài khoác y phục lụa vàng.

Verse 49

काञ्चीकलापपर्यस्तं लसत्काञ्चननूपुरम् । दर्शनीयतमं शान्तं मनोनयनवर्धनम् ॥ ४९ ॥

Thân Ngài được trang sức bằng đai lưng có những chuông vàng nhỏ, và nơi đôi chân sen có vòng chân vàng ngân vang. Mọi nét tướng của Ngài đều vô cùng khả ái; Ngài luôn an hòa, tĩnh lặng, làm đẹp mắt và làm vui lòng tâm trí.

Verse 50

पद्‌भ्यां नखमणिश्रेण्या विलसद्‌भ्यां समर्चताम् । हृत्पद्मकर्णिकाधिष्ण्यमाक्रम्यात्मन्यवस्थितम् ॥ ५० ॥

Các yogī chân chính thiền định về hình tướng siêu việt của Chúa, Đấng đứng trên đài sen nơi trái tim họ; những móng chân nơi đôi chân sen của Ngài lấp lánh như châu báu.

Verse 51

स्मयमानमभिध्यायेत्सानुरागावलोकनम् । नियतेनैकभूतेन मनसा वरदर्षभम् ॥ ५१ ॥

Người sùng kính nên quán niệm hình tướng của Chúa luôn mỉm cười và nhìn về tín đồ bằng ánh mắt đầy ân từ. Với tâm được điều phục và nhất hướng, hãy hướng nhìn Đấng Tối Thượng, bậc ban mọi ân phúc.

Verse 52

एवं भगवतो रूपं सुभद्रं ध्यायतो मन: । निर्वृत्या परया तूर्णं सम्पन्नं न निवर्तते ॥ ५२ ॥

Ai thiền định như vậy, chuyên chú tâm vào hình tướng luôn cát tường của Chúa, sẽ nhanh chóng được giải thoát khỏi mọi ô nhiễm vật chất và không rời khỏi sự quán niệm về Ngài.

Verse 53

जपश्च परमो गुह्य: श्रूयतां मे नृपात्मज । यं सप्तरात्रं प्रपठन्पुमान् पश्यति खेचरान् ॥ ५३ ॥

Hỡi hoàng tử, nay hãy nghe ta nói về thần chú japa tối mật này. Ai cẩn trọng tụng niệm trong bảy đêm sẽ có thể thấy các siddha—những bậc viên mãn bay lượn trên không trung.

Verse 54

ॐ नमो भगवते वासुदेवाय । मन्त्रेणानेन देवस्य कुर्याद् द्रव्यमयीं बुध: । सपर्यां विविधैर्द्रव्यैर्देशकालविभागवित् ॥ ५४ ॥

“Om namo bhagavate vāsudevāya” là thần chú mười hai âm. Tùy theo nơi chốn và thời gian, người bhakta trí tuệ nên an vị hình tượng Thượng Đế Śrī Kṛṣṇa và phụng thờ đúng pháp với hoa, quả và các phẩm vật cúng dường khác.

Verse 55

सलिलै: शुचिभिर्माल्यैर्वन्यैर्मूलफलादिभि: । शस्ताङ्कुरांशुकैश्चार्चेत्तुलस्या प्रियया प्रभुम् ॥ ५५ ॥

Hãy thờ phụng Chúa bằng nước tinh khiết, vòng hoa thanh tịnh, củ‑quả rừng, mầm non, nụ hoa hay cả vỏ cây; và nhất là dâng lá tulasī, điều vô cùng thân ái đối với Bhagavān.

Verse 56

लब्ध्वा द्रव्यमयीमर्चां क्षित्यम्ब्वादिषु वार्चयेत् । आभृतात्मा मुनि: शान्तो यतवाङ्‌मितवन्यभुक् ॥ ५६ ॥

Có thể thờ phụng hình tượng của Chúa được làm từ đất, nước, gỗ hay kim loại. Trong rừng, chỉ cần nặn hình bằng đất và nước rồi thờ theo các nguyên tắc trên. Người bhakta tự chế phải điềm tĩnh, an hòa, tiết chế lời nói và chỉ bằng lòng với trái‑rau có sẵn trong rừng.

Verse 57

स्वेच्छावतारचरितैरचिन्त्यनिजमायया । करिष्यत्युत्तमश्लोकस्तद् ध्यायेद्‌धृदयङ्गमम् ॥ ५७ ॥

Hỡi Dhruva thân mến, ngoài việc thờ phụng Thánh tượng và trì chú ba thời mỗi ngày, con hãy thiền niệm về những lila siêu việt của Uttamaśloka—Bhagavān—được Ngài bày tỏ trong các hóa thân khác nhau bởi ý chí tối thượng và năng lực nhiệm mầu của chính Ngài.

Verse 58

परिचर्या भगवतो यावत्य: पूर्वसेविता: । ता मन्त्रहृदयेनैव प्रयुञ्‍ज्यान्मन्त्रमूर्तये ॥ ५८ ॥

Hãy noi theo dấu chân các bhakta đời trước trong việc phụng thờ Bhagavān với các phẩm vật được chỉ dạy. Hoặc chỉ bằng “tâm‑mantra”, hãy cúng dường trong tim—trì tụng mantra lên Bhagavān, Đấng là hình thể của mantra và không khác mantra ấy.

Verse 59

एवं कायेन मनसा वचसा च मनोगतम् । परिचर्यमाणो भगवान् भक्तिमत्परिचर्यया ॥ ५९ ॥ पुंसाममायिनां सम्यग्भजतां भाववर्धन: । श्रेयो दिशत्यभिमतं यद्धर्मादिषु देहिनाम् ॥ ६० ॥

Ai lấy thân, tâm và lời nói mà phụng sự Bhagavān theo pháp môn bhakti đã được quy định, thì Ngài ban phúc quả đúng theo điều người ấy mong cầu.

Verse 60

एवं कायेन मनसा वचसा च मनोगतम् । परिचर्यमाणो भगवान् भक्तिमत्परिचर्यया ॥ ५९ ॥ पुंसाममायिनां सम्यग्भजतां भाववर्धन: । श्रेयो दिशत्यभिमतं यद्धर्मादिषु देहिनाम् ॥ ६० ॥

Đối với người không giả dối mà chí thành phụng thờ, Bhagavān—Đấng làm tăng trưởng tâm tình bhakti—ban cho chúng sinh hữu thân điều họ mong: dharma, artha, kāma hay mokṣa, như một phúc lợi tối thượng.

Verse 61

विरक्तश्चेन्द्रियरतौ भक्तियोगेन भूयसा । तं निरन्तरभावेन भजेताद्धा विमुक्तये ॥ ६१ ॥

Nếu ai thật sự nghiêm túc cầu giải thoát, người ấy phải lìa mọi hưởng thụ giác quan và, nhờ bhakti-yoga mạnh mẽ, không gián đoạn phụng thờ Chúa với tâm tình liên tục và lòng tin vững chắc.

Verse 62

इत्युक्तस्तं परिक्रम्य प्रणम्य च नृपार्भक: । ययौ मधुवनं पुण्यं हरेश्चरणचर्चितम् ॥ ६२ ॥

Được Nārada Muni khuyên dạy như thế, hoàng tử Dhruva đi nhiễu quanh bậc thầy, cúi lạy cung kính, rồi lên đường đến Madhuvana thanh tịnh, nơi in dấu chân sen của Hari.

Verse 63

तपोवनं गते तस्मिन्प्रविष्टोऽन्त:पुरं मुनि: । अर्हितार्हणको राज्ञा सुखासीन उवाच तम् ॥ ६३ ॥

Sau khi Dhruva vào rừng tu khổ hạnh, Nārada Muni đi vào nội cung. Nhà vua tiếp đón ngài đúng lễ và đảnh lễ; khi đã an tọa, Nārada bắt đầu nói với nhà vua.

Verse 64

नारद उवाच राजन् किं ध्यायसे दीर्घं मुखेन परिशुष्यता । किं वा न रिष्यते कामो धर्मो वार्थेन संयुत: ॥ ६४ ॥

Nārada nói: Tâu Đại vương, vì sao ngài trầm tư quá lâu, gương mặt như héo khô? Có phải con đường dharma, artha và kāma của ngài bị ngăn trở, hay dharma hoặc kāma nương vào artha đang suy giảm?

Verse 65

राजोवाच सुतो मे बालको ब्रह्मन् स्त्रैणेनाकरुणात्मना । निर्वासित: पञ्चवर्ष: सह मात्रा महान्कवि: ॥ ६५ ॥

Nhà vua thưa: Bạch bậc brāhmaṇa tối thượng, vì mê đắm vợ mà trẫm sa đọa, trở nên lòng dạ tàn nhẫn. Trẫm đã đày đứa con trai mới năm tuổi cùng mẹ nó; trong khi nó là bậc đại hồn và một bhakta lớn của Chúa.

Verse 66

अप्यनाथं वने ब्रह्मन्मा स्मादन्त्यर्भकं वृका: । श्रान्तं शयानं क्षुधितं परिम्‍लानमुखाम्बुजम् ॥ ६६ ॥

Bạch brāhmaṇa, gương mặt con trai tôi như hoa sen. Tôi nghĩ đến cảnh ngặt nghèo của nó—không nơi nương tựa trong rừng, có lẽ đói và mệt, nằm đâu đó; mong sao bầy sói đừng tấn công mà ăn thịt đứa trẻ có gương sen đã héo ấy.

Verse 67

अहो मे बत दौरात्म्यं स्त्रीजितस्योपधारय । योऽङ्कं प्रेम्णारुरुक्षन्तं नाभ्यनन्दमसत्तम: ॥ ६७ ॥

Ôi! Hãy nghĩ xem sự tàn ác của ta, kẻ bị vợ khuất phục. Đứa bé vì thương yêu cố trèo lên lòng ta, vậy mà ta—kẻ hèn mọn—không đón nhận, cũng chẳng vuốt ve nó dù chỉ một khắc. Ta thật cứng lòng!

Verse 68

नारद उवाच मा मा शुच: स्वतनयं देवगुप्तं विशाम्पते । तत्प्रभावमविज्ञाय प्रावृङ्क्ते यद्यशो जगत् ॥ ६८ ॥

Nārada nói: Tâu Đại vương, xin đừng sầu muộn vì con trai ngài. Nó được Bhagavān che chở. Dẫu ngài chưa biết hết uy lực của nó, danh tiếng của nó đã lan khắp thế gian rồi.

Verse 69

सुदुष्करं कर्म कृत्वा लोकपालैरपि प्रभु: । ऐष्यत्यचिरतो राजन् यशो विपुलयंस्तव ॥ ६९ ॥

Tâu Đại vương, hoàng tử của ngài rất tài năng. Người sẽ làm những việc khó khăn mà ngay cả các vị hộ thế cũng khó làm. Chẳng bao lâu người sẽ hoàn thành sứ mạng và trở về; đồng thời sẽ truyền bá danh tiếng của ngài khắp thế gian.

Verse 70

मैत्रेय उवाच इति देवर्षिणा प्रोक्तं विश्रुत्य जगतीपति: । राजलक्ष्मीमनाद‍ृत्य पुत्रमेवान्वचिन्तयत् ॥ ७० ॥

Đại hiền Maitreya nói: Nghe lời dạy của thánh hiền Narada, vua Uttanapada, bậc chúa tể cõi người, gần như gác lại mọi việc triều chính và chỉ chuyên tâm nghĩ về con trai mình là Dhruva.

Verse 71

तत्राभिषिक्त: प्रयतस्तामुपोष्य विभावरीम् । समाहित: पर्यचरद‍ृष्यादेशेन पूरुषम् ॥ ७१ ॥

Tại Madhuvana, Dhruva Mahārāja tắm gội thanh tịnh rồi nhịn ăn suốt đêm với sự cẩn trọng. Sau đó, theo lời chỉ dạy của đại hiền Narada, ngài nhất tâm phụng thờ Đấng Tối Thượng, Purusha chí tôn.

Verse 72

त्रिरात्रान्ते त्रिरात्रान्ते कपित्थबदराशन: । आत्मवृत्त्यनुसारेण मासं निन्येऽर्चयन्हरिम् ॥ ७२ ॥

Trong tháng đầu, Dhruva Mahārāja cứ mỗi ba ngày chỉ ăn quả kapitha và badari, chỉ để duy trì thân thể. Như vậy, ngài trải qua trọn một tháng vừa tiết chế vừa thờ phụng Hari.

Verse 73

द्वितीयं च तथा मासं षष्ठे षष्ठेऽर्भको दिने । तृणपर्णादिभि: शीर्णै: कृतान्नोऽभ्यर्चयन्विभुम् ॥ ७३ ॥

Sang tháng thứ hai, cậu bé Dhruva chỉ ăn mỗi sáu ngày một lần, thức ăn là cỏ khô và lá khô. Như vậy, ngài vẫn tiếp tục thờ phụng Đấng Toàn Năng, Vibhū.

Verse 74

तृतीयं चानयन्मासं नवमे नवमेऽहनि । अब्भक्ष उत्तमश्लोकमुपाधावत्समाधिना ॥ ७४ ॥

Trong tháng thứ ba, ngài chỉ uống nước mỗi chín ngày. Nhờ vậy ngài an trụ trong tam-muội và thờ phụng Đấng Tối Thượng Uttamaśloka, được tán dương bằng những vần kệ tuyển chọn.

Verse 75

चतुर्थमपि वै मासं द्वादशे द्वादशेऽहनि । वायुभक्षो जितश्वासो ध्यायन्देवमधारयत् ॥ ७५ ॥

Sang tháng thứ tư, ngài chỉ hít khí trời mỗi mười hai ngày. Làm chủ hơi thở, ngài an trụ vững chắc và thiền niệm phụng thờ Đấng Tối Thượng.

Verse 76

पञ्चमे मास्यनुप्राप्ते जितश्वासो नृपात्मज: । ध्यायन् ब्रह्म पदैकेन तस्थौ स्थाणुरिवाचल: ॥ ७६ ॥

Đến tháng thứ năm, hoàng tử đã chế ngự hơi thở hoàn hảo. Ngài đứng trên một chân như cột trụ bất động, chuyên chú thiền niệm Parabrahman.

Verse 77

सर्वतो मन आकृष्य हृदि भूतेन्द्रियाशयम् । ध्यायन्भगवतो रूपं नाद्राक्षीत्किञ्चनापरम् ॥ ७७ ॥

Ngài thu nhiếp tâm từ mọi phía, an trú trong tim—nơi nương của căn và trần. Khi thiền niệm hình tướng Bhagavān, ngài không còn thấy điều gì khác.

Verse 78

आधारं महदादीनां प्रधानपुरुषेश्वरम् । ब्रह्म धारयमाणस्य त्रयो लोकाश्चकम्पिरे ॥ ७८ ॥

Khi Dhruva Mahārāja nắm giữ trong thiền định Đấng Tối Thượng—nơi nương của mahat-tattva và toàn thể tạo hóa, Chúa tể của Pradhāna và muôn sinh linh—ba cõi liền rung chuyển.

Verse 79

यदैकपादेन स पार्थिवार्भक स्तस्थौ तदङ्गुष्ठनिपीडिता मही । ननाम तत्रार्धमिभेन्द्रधिष्ठिता तरीव सव्येतरत: पदे पदे ॥ ७९ ॥

Khi Dhruva Mahārāja, con trai nhà vua, đứng vững trên một chân, sức ép từ ngón chân cái của ngài làm nửa trái đất như bị ấn xuống; tựa như con voi đứng trên thuyền khiến thuyền lắc qua trái phải theo từng bước.

Verse 80

तस्मिन्नभिध्यायति विश्वमात्मनो द्वारं निरुध्यासुमनन्यया धिया । लोका निरुच्छ्‌वासनिपीडिता भृशं सलोकपाला: शरणं ययुर्हरिम् ॥ ८० ॥

Khi Dhruva Mahārāja nhất tâm quán niệm Viṣṇu—Đấng Tự Ngã của vũ trụ—và bít mọi lỗ nơi thân thể, hơi thở của toàn vũ trụ như bị nghẹt lại; các chư thiên cùng các vị hộ thế giới đều ngạt thở nên tìm nương tựa nơi Hari, Đấng Tối Thượng.

Verse 81

देवा ऊचु: नैवं विदामो भगवन् प्राणरोधं चराचरस्याखिलसत्त्वधाम्न: । विधेहि तन्नो वृजिनाद्विमोक्षं प्राप्ता वयं त्वां शरणं शरण्यम् ॥ ८१ ॥

Chư thiên thưa: Kính lạy Bhagavān, Ngài là nơi nương tựa của mọi sinh linh động và bất động. Chúng con cảm thấy hơi thở của muôn loài như bị nghẹt lại; điều ấy chúng con chưa từng trải qua. Vì Ngài là chốn nương tựa tối hậu, chúng con đến quy y Ngài; xin cứu chúng con khỏi hiểm nạn này.

Verse 82

श्रीभगवानुवाच मा भैष्ट बालं तपसो दुरत्यया- न्निवर्तयिष्ये प्रतियात स्वधाम । यतो हि व: प्राणनिरोध आसी- दौत्तानपादिर्मयि सङ्गतात्मा ॥ ८२ ॥

Đấng Tối Thượng phán: Hỡi chư thiên, đừng sợ. Việc hơi thở của vũ trụ bị ngăn lại là do khổ hạnh nghiêm khắc và quyết tâm của con trai vua Uttānapāda, người nay đã hoàn toàn chuyên chú vào Ta. Các ngươi hãy an tâm trở về cõi của mình; Ta sẽ khiến cậu bé ấy dừng việc khổ hạnh khó nhọc này.