Adhyaya 24

Verse 1

मैत्रेय उवाच विजिताश्वोऽधिराजासीत्पृथुपुत्र: पृथुश्रवा: । यवीयोभ्योऽददात्काष्ठा भ्रातृभ्यो भ्रातृवत्सल: ॥ १ ॥

Hiền triết Maitreya nói: Vijitāśva, con trưởng của Pṛthu, tên là Pṛthuśravā, đã trở thành hoàng đế. Vì thương các em, ngài giao cho họ những phương xứ khác nhau để cai trị.

Verse 2

हर्यक्षायादिशत्प्राचीं धूम्रकेशाय दक्षिणाम् । प्रतीचीं वृकसंज्ञाय तुर्यां द्रविणसे विभु: ॥ २ ॥

Vị quân vương quyền năng giao phương Đông cho Haryakṣa, phương Nam cho Dhūmrakeśa, phương Tây cho Vṛka và phương Bắc cho Draviṇa cai trị.

Verse 3

अन्तर्धानगतिं शक्राल्लब्ध्वान्तर्धानसंज्ञित: । अपत्यत्रयमाधत्त शिखण्डिन्यां सुसम्मतम् ॥ ३ ॥

Thuở trước, Mahārāja Vijitāśva làm hài lòng Indra, vua cõi trời, và từ đó nhận danh hiệu ‘Antardhāna’. Vợ ngài tên Śikhaṇḍinī, và với nàng ngài sinh được ba người con trai hiền thiện.

Verse 4

पावक: पवमानश्च शुचिरित्यग्नय: पुरा । वसिष्ठशापादुत्पन्ना: पुनर्योगगतिं गता: ॥ ४ ॥

Ba con trai của Mahārāja Antardhāna tên là Pāvaka, Pavamāna và Śuci. Thuở xưa họ là các thần lửa, nhưng do lời nguyền của đại hiền triết Vasiṣṭha mà sinh làm con của Antardhāna; rồi nhờ thành tựu yoga, họ lại trở về địa vị thần lửa.

Verse 5

अन्तर्धानो नभस्वत्यां हविर्धानमविन्दत । य इन्द्रमश्वहर्तारं विद्वानपि न जघ्निवान् ॥ ५ ॥

Mahārāja Antardhāna có một người vợ khác tên Nabhasvatī, và với nàng ngài sinh được một con trai tên Havirdhāna. Dù biết Indra đang trộm con ngựa của cha mình trong lễ tế, vì lòng khoan dung ngài đã không giết Indra.

Verse 6

राज्ञां वृत्तिं करादानदण्डशुल्कादिदारुणाम् । मन्यमानो दीर्घसत्‍त्रव्याजेन विससर्ज ह ॥ ६ ॥

Việc trị vì như thu thuế, trừng phạt hay phạt vạ nặng nề, ngài xem là quá khắc nghiệt. Vì thế, lấy cớ thực hiện một kỳ tế lễ dài ngày, ngài rút khỏi những bổn phận ấy và chuyên tâm cử hành nhiều lễ tế khác nhau.

Verse 7

तत्रापि हंसं पुरुषं परमात्मानमात्मद‍ृक् । यजंस्तल्लोकतामाप कुशलेन समाधिना ॥ ७ ॥

Dẫu đang cử hành các lễ tế, ngài vẫn là bậc tự chứng. Với định lực khéo léo, ngài phụng thờ Đấng Paramātmā—Đại Nhân như thiên nga haṁsa—Đấng xóa tan mọi sợ hãi của người sùng kính; nhờ vậy, trong niềm xuất thần, ngài dễ dàng đạt đến cõi của Ngài.

Verse 8

हविर्धानाद्धविर्धानी विदुरासूत षट्‌सुतान् । बर्हिषदं गयं शुक्लं कृष्णं सत्यं जितव्रतम् ॥ ८ ॥

Havirdhāna, con của Mahārāja Antardhāna, có hiền thê tên Havirdhānī; hỡi Vidura, bà sinh sáu người con trai: Barhiṣat, Gaya, Śukla, Kṛṣṇa, Satya và Jitavrata.

Verse 9

बर्हिषत् सुमहाभागो हाविर्धानि: प्रजापति: । क्रियाकाण्डेषु निष्णातो योगेषु च कुरूद्वह ॥ ९ ॥

Hiền triết Maitreya tiếp lời: Hỡi Vidura, người con đầy uy lực của Havirdhāna tên Barhiṣat rất tinh thông các lễ tế theo nghi quỹ nghiệp báo và cũng thiện xảo trong huyền môn yoga; nhờ đức hạnh lớn lao, ngài được biết đến như Prajāpati.

Verse 10

यस्येदं देवयजनमनुयज्ञं वितन्वत: । प्राचीनाग्रै: कुशैरासीदास्तृतं वसुधातलम् ॥ १० ॥

Ngài đã cử hành vô số lễ tế dâng chư thiên khắp thế gian; rải cỏ kuśa với ngọn hướng về phương Đông, khiến mặt đất như được trải thảm thiêng liêng.

Verse 11

सामुद्रीं देवदेवोक्तामुपयेमे शतद्रुतिम् । यां वीक्ष्य चारुसर्वाङ्गीं किशोरीं सुष्ठ्वलङ्कृताम् । परिक्रमन्तीमुद्वाहे चकमेऽग्नि: शुकीमिव ॥ ११ ॥

Theo lệnh của Brahmā, vị tối thượng trong chư thiên, (Barhiṣat) cưới Śatadruti, ái nữ của đại dương. Thấy nàng đẹp toàn thân, còn trẻ và được trang sức bằng y phục, châu báu thích hợp, khi nàng đi nhiễu quanh lễ đài hôn phối, thần lửa Agni say đắm đến mức mong được gần gũi nàng, như xưa từng khao khát Śukī.

Verse 12

विबुधासुरगन्धर्वमुनिसिद्धनरोरगा: । विजिता: सूर्यया दिक्षु क्‍वणयन्त्यैव नूपुरै: ॥ १२ ॥

Khi Śatadruti được thành hôn, chư thiên, asura, gandharva, các bậc hiền triết, siddha, loài người và nāga—dẫu cao quý—đều bị mê hoặc khắp bốn phương chỉ bởi tiếng leng keng của chuông mắt cá chân nàng.

Verse 13

प्राचीनबर्हिष: पुत्रा: शतद्रुत्यां दशाभवन् । तुल्यनामव्रता: सर्वे धर्मस्‍नाता: प्रचेतस: ॥ १३ ॥

Vua Prācīnabarhi sinh được mười người con trong lòng Śatadruti. Tất cả đều đồng danh, đồng hạnh nguyện, vững trong dharma và được gọi là các Pracetāḥ.

Verse 14

पित्रादिष्टा: प्रजासर्गे तपसेऽर्णवमाविशन् । दशवर्षसहस्राणि तपसार्चंस्तपस्पतिम् ॥ १४ ॥

Theo lệnh của cha để gây dựng con cháu, các Pracetāḥ đi vào đại dương. Suốt mười nghìn năm họ tu khổ hạnh, thờ phụng Đấng Chủ Tể của mọi khổ hạnh—Bhagavān, Ngôi Vị Tối Thượng.

Verse 15

यदुक्तं पथि द‍ृष्टेन गिरिशेन प्रसीदता । तद्ध्यायन्तो जपन्तश्च पूजयन्तश्च संयता: ॥ १५ ॥

Những lời dạy mà Girīśa (Śiva) đầy từ mẫn ban trên đường, họ giữ tâm chế ngự mà quán niệm, trì japa và cung kính thờ phụng với sự chú tâm lớn lao.

Verse 16

विदुर उवाच प्रचेतसां गिरित्रेण यथासीत्पथि सङ्गम: । यदुताह हर: प्रीतस्तन्नो ब्रह्मन् वदार्थवत् ॥ १६ ॥

Vidura thưa: Bạch brāhmaṇa, vì sao các Pracetāḥ lại gặp Giritra (Śiva) trên đường? Hara đã hoan hỷ thế nào và đã chỉ dạy điều gì? Xin từ bi thuật lại một cách ý nghĩa.

Verse 17

सङ्गम: खलु विप्रर्षे शिवेनेह शरीरिणाम् । दुर्लभो मुनयो दध्युरसङ्गाद्यमभीप्सितम् ॥ १७ ॥

Hỡi bậc tối thượng trong hàng brāhmaṇa, đối với chúng sinh bị giam trong thân vật chất, việc được trực tiếp gặp Śiva thật khó. Ngay cả các muni không vướng chấp, dù luôn nhập định mong cầu sự tiếp xúc ấy, cũng chẳng dễ đạt được.

Verse 18

आत्मारामोऽपि यस्त्वस्य लोककल्पस्य राधसे । शक्त्या युक्तो विचरति घोरया भगवान् भव: ॥ १८ ॥

Bhagavān Bhava (Śiva) tự tại, tự mãn; nhưng vì lợi ích thế gian, Ngài luôn bận rộn khắp nơi, đi cùng các śakti dữ dội như Kālī và Durgā.

Verse 19

मैत्रेय उवाच प्रचेतस: पितुर्वाक्यं शिरसादाय साधव: । दिशं प्रतीचीं प्रययुस्तपस्याद‍ृतचेतस: ॥ १९ ॥

Maitreya nói: Các Pracetā hiền thiện kính đội lời cha, rồi với tâm kiên định đi về hướng tây để thực hành khổ hạnh (tapasya).

Verse 20

ससमुद्रमुप विस्तीर्णमपश्यन् सुमहत्सर: । महन्मन इव स्वच्छं प्रसन्नसलिलाशयम् ॥ २० ॥

Trên đường đi, các Pracetā thấy một hồ nước lớn gần như biển cả. Nước hồ trong và lặng, tựa tâm của bậc đại nhân.

Verse 21

नीलरक्तोत्पलाम्भोजकह्लारेन्दीवराकरम् । हंससारसचक्राह्वकारण्डवनिकूजितम् ॥ २१ ॥

Trong hồ lớn ấy có nhiều loại sen: sen xanh, sen đỏ, utpala, kumuda, indīvara… Ven bờ, thiên nga, sếu, cakravāka, kāraṇḍava và các chim nước khác cất tiếng hót êm đềm.

Verse 22

मत्तभ्रमरसौस्वर्यहृष्टरोमलताङ्‌घ्रिपम् । पद्मकोशरजो दिक्षु विक्षिपत्पवनोत्सवम् ॥ २२ ॥

Quanh hồ có cây và dây leo; tiếng ong say mật vo ve êm ngọt khiến muôn cành như rộn ràng. Phấn hoa sen bị gió tung lên khắp bốn phương, tựa như nơi ấy đang mở hội.

Verse 23

तत्र गान्धर्वमाकर्ण्य दिव्यमार्गमनोहरम् । विसिस्म्यू राजपुत्रास्ते मृदङ्गपणवाद्यनु ॥ २३ ॥

Tại đó vang lên nhạc Gandharva thiêng liêng, làm con đường trở nên mê say; khi nghe tiếng mridanga, panava và các trống khác hòa nhịp trật tự, êm tai, các hoàng tử vô cùng kinh ngạc.

Verse 24

तर्ह्येव सरसस्तस्मान्निष्क्रामन्तं सहानुगम् । उपगीयमानममरप्रवरं विबुधानुगै: ॥ २४ ॥ तप्तहेमनिकायाभं शितिकण्ठं त्रिलोचनम् । प्रसादसुमुखं वीक्ष्य प्रणेमुर्जातकौतुका: ॥ २५ ॥

Ngay lúc ấy, từ hồ nước, Thượng thần Śiva—bậc tối thượng giữa chư thiên—cùng đoàn tùy tùng bước ra, được các thiên chúng ca hát tán dương. Thân Ngài rực như vàng nung chảy, cổ xanh, ba mắt, gương mặt hiền hòa đầy từ mẫn. Vừa thấy Ngài, các Pracetā kinh ngạc liền phủ phục đảnh lễ.

Verse 25

तर्ह्येव सरसस्तस्मान्निष्क्रामन्तं सहानुगम् । उपगीयमानममरप्रवरं विबुधानुगै: ॥ २४ ॥ तप्तहेमनिकायाभं शितिकण्ठं त्रिलोचनम् । प्रसादसुमुखं वीक्ष्य प्रणेमुर्जातकौतुका: ॥ २५ ॥

Thấy Thượng thần Śiva rực sáng như vàng nung chảy, cổ xanh, ba mắt, gương mặt hiền hòa đầy từ mẫn, các Pracetā tràn ngập kinh ngạc và phủ phục đảnh lễ nơi liên túc của Ngài.

Verse 26

स तान् प्रपन्नार्तिहरो भगवान्धर्मवत्सल: । धर्मज्ञान् शीलसम्पन्नान् प्रीत: प्रीतानुवाच ह ॥ २६ ॥

Thượng thần Śiva, đấng xóa khổ cho người quy y và yêu mến chánh pháp, rất hài lòng trước các hoàng tử hiểu đạo và có đức hạnh; với lòng hoan hỷ, Ngài nói như sau.

Verse 27

श्रीरुद्र उवाच यूयं वेदिषद: पुत्रा विदितं वश्चिकीर्षितम् । अनुग्रहाय भद्रं व एवं मे दर्शनं कृतम् ॥ २७ ॥

Śrī Rudra nói: Các ngươi đều là con của Vediṣad (Prācīnabarhi); điều các ngươi sắp làm ta đã biết. Vì phúc lành của các ngươi và để ban ân huệ, ta mới hiện thân cho các ngươi được thấy.

Verse 28

य: परं रंहस: साक्षात्‍त्रिरगुणाज्जीवसंज्ञितात् । भगवन्तं वासुदेवं प्रपन्न: स प्रियो हि मे ॥ २८ ॥

Ai quy y trọn vẹn nơi Bhagavān Vāsudeva Śrī Kṛṣṇa, Đấng điều khiển cả vật chất lẫn chúng sinh, người ấy thật sự rất thân yêu đối với ta.

Verse 29

स्वधर्मनिष्ठ: शतजन्मभि: पुमान् विरिञ्चतामेति तत: परं हि माम् । अव्याकृतं भागवतोऽथ वैष्णवं पदं यथाहं विबुधा: कलात्यये ॥ २९ ॥

Người kiên định trong bổn phận (svadharma) suốt một trăm đời sẽ đủ tư cách đạt địa vị Brahmā; nếu còn cao hơn nữa, có thể đến gần ta. Nhưng ai là bhāgavata, trực tiếp quy y Śrī Kṛṣṇa/Viṣṇu trong bhakti thuần khiết, người ấy lập tức được nâng lên cõi linh thiêng, địa vị Vaiṣṇava vô hiển; ta và các chư thiên chỉ đạt đến đó sau khi thế giới vật chất này hoại diệt.

Verse 30

अथ भागवता यूयं प्रिया: स्थ भगवान् यथा । न मद्भागवतानां च प्रेयानन्योऽस्ति कर्हिचित् ॥ ३० ॥

Các ngươi đều là bhāgavata, những người sùng kính Chúa; vì thế các ngươi đối với ta đáng kính và đáng yêu như chính Thượng Đế. Và đối với các tín đồ của ta, không ai có thể thân yêu hơn ta được.

Verse 31

इदं विविक्तं जप्तव्यं पवित्रं मङ्गलं परम् । नि:श्रेयसकरं चापि श्रूयतां तद्वदामि व: ॥ ३१ ॥

Giờ đây ta sẽ tụng một thần chú siêu việt, thanh tịnh và cát tường tối thượng, cũng là lời cầu nguyện đưa đến mục đích tối hậu. Hãy lắng nghe kỹ điều ta nói.

Verse 32

मैत्रेय उवाच इत्यनुक्रोशहृदयो भगवानाह ताञ्छिव: । बद्धाञ्जलीन् राजपुत्रान्नारायणपरो वच: ॥ ३२ ॥

Hiền triết Maitreya nói: Do lòng thương xót vô cớ, Bhagavān Śiva—đại tín đồ của Nārāyaṇa—tiếp tục nói với các hoàng tử đang đứng chắp tay.

Verse 33

श्रीरुद्र उवाच जितं त आत्मविद्वर्यस्वस्तये स्वस्तिरस्तु मे । भवताराधसा राद्धं सर्वस्मा आत्मने नम: ॥ ३३ ॥

Śrī Rudra thưa rằng—Lạy Đấng Tối Thượng, vinh quang thuộc về Ngài. Ngài là bậc tối cao trong hàng những người tự chứng ngộ; Ngài luôn ban điềm lành cho bậc giác ngộ, xin cũng ban cát tường cho con. Nhờ lời chỉ dạy viên mãn của Ngài, sự thờ phụng được thành tựu; Ngài là Paramātmā, con xin đảnh lễ.

Verse 34

नम: पङ्कजनाभाय भूतसूक्ष्मेन्द्रियात्मने । वासुदेवाय शान्ताय कूटस्थाय स्वरोचिषे ॥ ३४ ॥

Con đảnh lễ Đấng Liên Hoa Tề (Pankajanābha), Đấng là linh hồn của các yếu tố vi tế và là chủ tể của các căn. Con đảnh lễ Vāsudeva, bậc tịch tĩnh tối thượng, bất biến (kūṭastha) và tự chiếu sáng.

Verse 35

सङ्कर्षणाय सूक्ष्माय दुरन्तायान्तकाय च । नमो विश्वप्रबोधाय प्रद्युम्नायान्तरात्मने ॥ ३५ ॥

Con đảnh lễ Saṅkarṣaṇa, cội nguồn của các yếu tố vi tế, chủ tể của sự kết hợp và tan rã, bậc khó lường và là Đấng kết thúc. Con đảnh lễ Pradyumna, Đấng đánh thức vũ trụ, vị chủ của trí tuệ, và là Nội Ngã (antarātmā).

Verse 36

नमो नमोऽनिरुद्धाय हृषीकेशेन्द्रियात्मने । नम: परमहंसाय पूर्णाय निभृतात्मने ॥ ३६ ॥

Con đảnh lễ, đảnh lễ mãi đến Aniruddha, Hṛṣīkeśa—Chủ tể các căn và Đấng điều ngự tâm. Con đảnh lễ bậc Paramahaṁsa, Đấng viên mãn, an trú trong tịch tĩnh nội tâm.

Verse 37

स्वर्गापवर्गद्वाराय नित्यं शुचिषदे नम: । नमो हिरण्यवीर्याय चातुर्होत्राय तन्तवे ॥ ३७ ॥

Con đảnh lễ Đấng là cánh cửa mở vào cõi trời và giải thoát (apavarga), Đấng hằng ngự trong trái tim thanh tịnh của chúng sinh. Con đảnh lễ Đấng có uy lực như vàng (hiraṇya-vīrya), và trong hình thái lửa nâng đỡ các tế lễ Veda như cātur-hotra.

Verse 38

नम ऊर्ज इषे त्रय्या: पतये यज्ञरेतसे । तृप्तिदाय च जीवानां नम: सर्वरसात्मने ॥ ३८ ॥

Lạy Chúa tể, Ngài là đấng nuôi dưỡng cõi Tổ tiên và chư thiên, là vị chủ thần của mặt trăng và là chủ của Tam Veda. Ngài là nguồn gốc tối sơ của sự mãn nguyện nơi mọi sinh linh; con kính đảnh lễ Ngài, Đấng là tinh túy của mọi vị ngọt thiêng.

Verse 39

सर्वसत्त्वात्मदेहाय विशेषाय स्थवीयसे । नमस्त्रैलोक्यपालाय सह ओजोबलाय च ॥ ३९ ॥

Lạy Chúa tể, Ngài là Thân Vũ Trụ vĩ đại, trong đó chứa mọi thân thể riêng biệt của muôn loài. Ngài thật đặc biệt và vô cùng to lớn. Con kính đảnh lễ Ngài, Đấng hộ trì ba cõi, cùng oai lực và sức mạnh.

Verse 40

अर्थलिङ्गाय नभसे नमोऽन्तर्बहिरात्मने । नम: पुण्याय लोकाय अमुष्मै भूरिवर्चसे ॥ ४० ॥

Lạy Chúa tể, khi Ngài mở rộng những rung âm siêu việt, Ngài hiển lộ ý nghĩa chân thật của muôn vật. Ngài như bầu trời bao trùm trong và ngoài, và là mục tiêu tối hậu của mọi công đức ở đời này lẫn cõi vượt ngoài. Con kính đảnh lễ Ngài, Đấng rực rỡ vô biên, hết lần này đến lần khác.

Verse 41

प्रवृत्ताय निवृत्ताय पितृदेवाय कर्मणे । नमोऽधर्मविपाकाय मृत्यवे दु:खदाय च ॥ ४१ ॥

Lạy Chúa tể, Ngài là Đấng chứng tri kết quả của các việc lành; Ngài là khuynh hướng, sự ly hướng và những hành vi phát sinh từ đó. Và vì quả báo của phi pháp đưa đến cảnh đời khổ lụy, Ngài cũng hiển lộ như Tử thần. Con kính đảnh lễ Ngài.

Verse 42

नमस्त आशिषामीश मनवे कारणात्मने । नमो धर्माय बृहते कृष्णायाकुण्ठमेधसे । पुरुषाय पुराणाय साङ्ख्ययोगेश्वराय च ॥ ४२ ॥

Lạy Đấng Tối Thượng, Ngài là bậc ban phúc tối cao, là Manu nguyên thủy, là Căn nguyên của mọi căn nguyên. Con kính đảnh lễ Dharma vĩ đại, kính đảnh lễ Śrī Kṛṣṇa, Đấng trí tuệ không bao giờ bị ngăn che. Con lại kính đảnh lễ Ngài—Puruṣa nguyên sơ, Đấng cổ xưa muôn đời, Chúa tể của Sāṅkhya và Yoga.

Verse 43

शक्तित्रयसमेताय मीढुषेऽहङ्कृतात्मने । चेतआकूतिरूपाय नमो वाचो विभूतये ॥ ४३ ॥

Lạy Chúa Tối Thượng, Ngài cùng ba śakti là đấng điều khiển tối cao của nghiệp, hoạt động của các căn và quả của chúng; vì thế Ngài là chủ tể của thân, tâm và các giác quan. Ngài cũng là đấng chế ngự bản ngã, được biết như Rudra, và là nguồn của tri thức cùng năng lực thực hành các mệnh lệnh Veda. Con xin đảnh lễ Ngài.

Verse 44

दर्शनं नो दिद‍ृक्षूणां देहि भागवतार्चितम् । रूपं प्रियतमं स्वानां सर्वेन्द्रियगुणाञ्जनम् ॥ ४४ ॥

Lạy Chúa, chúng con khao khát được chiêm bái; xin ban cho chúng con được thấy hình tướng mà các bhāgavata-bhakta thờ phụng. Trong muôn hình tướng của Ngài, xin hiển lộ hình tướng được những người thân yêu của Ngài yêu mến nhất, hình tướng có thể làm thỏa mãn trọn vẹn mọi căn giác quan.

Verse 45

स्‍निग्धप्रावृड्‌घनश्यामं सर्वसौन्दर्यसङ्ग्रहम् । चार्वायतचतुर्बाहु सुजातरुचिराननम् ॥ ४५ ॥ पद्मकोशपलाशाक्षं सुन्दरभ्रु सुनासिकम् । सुद्विजं सुकपोलास्यं समकर्णविभूषणम् ॥ ४६ ॥

Vẻ đẹp của Chúa như áng mây đen mượt mà mùa mưa; Ngài là tinh hoa của mọi mỹ lệ. Ngài có bốn tay, gương mặt thanh tú; mắt như cánh sen, mày đẹp, mũi cao. Răng sáng, má duyên, và đôi tai được trang sức cân xứng.

Verse 46

स्‍निग्धप्रावृड्‌घनश्यामं सर्वसौन्दर्यसङ्ग्रहम् । चार्वायतचतुर्बाहु सुजातरुचिराननम् ॥ ४५ ॥ पद्मकोशपलाशाक्षं सुन्दरभ्रु सुनासिकम् । सुद्विजं सुकपोलास्यं समकर्णविभूषणम् ॥ ४६ ॥

Vẻ đẹp của Chúa như áng mây đen mượt mà mùa mưa; Ngài là tinh hoa của mọi mỹ lệ. Ngài có bốn tay, gương mặt thanh tú; mắt như cánh sen, mày đẹp, mũi cao. Răng sáng, má duyên, và đôi tai được trang sức cân xứng.

Verse 47

प्रीतिप्रहसितापाङ्गमलकै रूपशोभितम् । लसत्पङ्कजकिञ्जल्कदुकूलं मृष्टकुण्डलम् ॥ ४७ ॥ स्फुरत्किरीटवलयहारनूपुरमेखलम् । शङ्खचक्रगदापद्ममालामण्युत्तमर्द्धिमत् ॥ ४८ ॥

Chúa rực rỡ tuyệt luân nhờ nụ cười rộng mở đầy từ mẫn và ánh nhìn nghiêng ban cho các bhakta. Tóc Ngài đen xoăn; y phục vàng bay trong gió như phấn hoa nghệ của sen. Khuyên tai lấp lánh, mũ miện sáng ngời, vòng tay, chuỗi ngọc, lục lạc chân, đai lưng; cùng ốc tù và, luân xa, chùy, hoa sen và tràng bảo châu—tất cả càng tôn thêm vẻ đẹp tự nhiên của ngọc Kaustubha trên ngực Ngài.

Verse 48

प्रीतिप्रहसितापाङ्गमलकै रूपशोभितम् । लसत्पङ्कजकिञ्जल्कदुकूलं मृष्टकुण्डलम् ॥ ४७ ॥ स्फुरत्किरीटवलयहारनूपुरमेखलम् । शङ्खचक्रगदापद्ममालामण्युत्तमर्द्धिमत् ॥ ४८ ॥

Đức Chúa rực rỡ tuyệt mỹ nhờ nụ cười đầy từ ái và ánh nhìn nghiêng ban ân cho các tín đồ. Tóc Ngài đen, xoăn; y phục vàng phấp phới như phấn nhụy nghệ của hoa sen bay. Khuyên tai lấp lánh, mũ miện, vòng tay, chuỗi ngọc, chuông cổ chân, đai lưng, cùng ốc tù và, luân xa, chùy, hoa sen, vòng hoa và châu báu—tất cả làm tăng thêm vẻ đẹp tự nhiên của bảo châu Kaustubha trên ngực Ngài.

Verse 49

सिंहस्कन्धत्विषो बिभ्रत्सौभगग्रीवकौस्तुभम् । श्रियानपायिन्या क्षिप्तनिकषाश्मोरसोल्लसत् ॥ ४९ ॥

Đôi vai của Đức Chúa rắn rỏi và rực sáng như vai sư tử. Trên đó, vòng hoa, chuỗi ngọc và các trang sức vai luôn lấp lánh. Nơi cổ Ngài—đầy phúc lành—bảo châu Kaustubha tỏa sáng; trên ngực sẫm màu hiện dấu Śrīvatsa, biểu tượng của Nữ Thần Śrī (Lakṣmī). Ánh huy hoàng của dấu ấy vượt cả vẻ đẹp của vệt vàng trên đá thử vàng.

Verse 50

पूररेचकसंविग्नवलिवल्गुदलोदरम् । प्रतिसङ्‌क्रामयद्विश्वं नाभ्यावर्तगभीरया ॥ ५० ॥

Bụng của Đức Chúa đẹp nhờ ba gợn sóng mềm trên da thịt. Tròn đầy, bụng Ngài tựa chiếc lá cây đa; khi thở ra hít vào, sự chuyển động của các gợn ấy thật duyên dáng. Vòng xoáy nơi rốn Ngài sâu thẳm đến nỗi tưởng như toàn thể vũ trụ đã nảy sinh từ đó và lại muốn trở về nơi ấy.

Verse 51

श्यामश्रोण्यधिरोचिष्णुदुकूलस्वर्णमेखलम् । समचार्वङ्‌घ्रिजङ्घोरुनिम्नजानुसुदर्शनम् ॥ ५१ ॥

Phần dưới thắt lưng của Đức Chúa mang sắc sẫm, được phủ bởi y phục vàng và đai lưng thêu chỉ vàng. Đôi chân sen cân xứng, bắp chân, đùi và các khớp gối của Ngài đẹp lạ thường. Quả thật, toàn thân Đức Chúa hiện lên vững chãi, hài hòa và hoàn mỹ.

Verse 52

पदा शरत्पद्मपलाशरोचिषा नखद्युभिर्नोऽन्तरघं विधुन्वता । प्रदर्शय स्वीयमपास्तसाध्वसं पदं गुरो मार्गगुरुस्तमोजुषाम् ॥ ५२ ॥

Lạy Đức Chúa, bậc Thầy! Đôi chân sen của Ngài rực sáng như cánh sen nở vào mùa thu. Ánh quang từ móng chân sen ấy lập tức xua tan bóng tối trong lòng kẻ bị ràng buộc. Xin Ngài hiển bày cho con thánh dung của Ngài—dáng hình luôn trừ diệt mọi sợ hãi và u tối trong tim người sùng kính. Lạy Chúa, Ngài là bậc Đạo sư tối thượng của muôn loài; các linh hồn bị che phủ bởi vô minh được soi sáng nhờ sự dẫn dắt của Ngài.

Verse 53

एतद्रूपमनुध्येयमात्मशुद्धिमभीप्सताम् । यद्भक्तियोगोऽभयद: स्वधर्ममनुतिष्ठताम् ॥ ५३ ॥

Ai mong thanh tịnh bản thân, hãy luôn thiền niệm nơi liên hoa túc của Ngài. Ai nghiêm túc hành trì bổn phận (svadharma) và cầu vô úy, hãy nương theo con đường bhakti-yoga.

Verse 54

भवान् भक्तिमता लभ्यो दुर्लभ: सर्वदेहिनाम् । स्वाराज्यस्याप्यभिमत एकान्तेनात्मविद्गति: ॥ ५४ ॥

Lạy Chúa, Ngài dễ được đạt đến bởi người có bhakti, nhưng thật khó cho mọi hữu tình mang thân. Hơn cả vương quyền cõi trời, Ngài chính là cứu cánh tối thượng của bậc tri ngã một lòng chuyên nhất.

Verse 55

तं दुराराध्यमाराध्य सतामपि दुरापया । एकान्तभक्त्या को वाञ्छेत्पादमूलं विना बहि: ॥ ५५ ॥

Lạy Chúa, Ngài thật khó phụng thờ bằng các phương tiện khác; ngay cả bậc thánh cũng khó đạt. Nhưng chỉ bhakti chuyên nhất mới làm Ngài thỏa lòng; vậy ai còn muốn con đường nào khác mà rời gốc chân sen của Ngài?

Verse 56

यत्र निर्विष्टमरणं कृतान्तो नाभिमन्यते । विश्वं विध्वंसयन् वीर्यशौर्यविस्फूर्जितभ्रुवा ॥ ५६ ॥

Người đã hoàn toàn nương tựa nơi liên hoa túc của Ngài, đến mức cái chết cũng không còn chi phối, thì Thời gian—kẻ mang hình Kṛtānta—không dám đến gần. Dẫu vậy, chính Thời gian ấy chỉ bởi một cái nhíu mày của Ngài cũng có thể diệt cả vũ trụ trong khoảnh khắc.

Verse 57

क्षणार्धेनापि तुलये न स्वर्गं नापुनर्भवम् । भगवत्सङ्गिसङ्गस्य मर्त्यानां किमुताशिष: ॥ ५७ ॥

Nếu tình cờ được gần gũi một người bhakta, dù chỉ trong khoảnh khắc, người ta không còn xem thiên giới hay cả giải thoát không tái sinh là đáng sánh. Vậy thì còn hứng thú gì với ân huệ của chư thiên, vốn vẫn chịu luật sinh tử?

Verse 58

अथानघाङ्‌घ्रेस्तव कीर्तितीर्थयो- रन्तर्बहि:स्‍नानविधूतपाप्मनाम् । भूतेष्वनुक्रोशसुसत्त्वशीलिनां स्यात्सङ्गमोऽनुग्रह एष नस्तव ॥ ५८ ॥

Lạy Chúa tể, đôi chân sen thanh tịnh của Ngài là nguồn mọi cát tường và diệt trừ mọi cấu uế tội lỗi. Xin ban cho con được gần gũi các tín đồ của Ngài—những người đã được tắm gội trong sự thờ phụng chân sen Ngài, thanh sạch trong ngoài và đầy lòng từ mẫn với chúng sinh; đó chính là ân huệ chân thật của Ngài.

Verse 59

न यस्य चित्तं बहिरर्थविभ्रमं तमोगुहायां च विशुद्धमाविशत् । यद्भक्तियोगानुगृहीतमञ्जसा मुनिर्विचष्टे ननु तत्र ते गतिम् ॥ ५९ ॥

Người tín đồ được ân sủng của Bhakti-devī và được thanh tẩy trọn vẹn nhờ bhakti-yoga sẽ không bị mê hoặc bởi năng lực bên ngoài, như một giếng tối. Khi đã sạch mọi ô nhiễm vật chất, người ấy hoan hỷ thấu hiểu danh, tiếng, hình tướng và các lila của Ngài.

Verse 60

यत्रेदं व्यज्यते विश्वं विश्वस्मिन्नवभाति यत् । तत् त्वं ब्रह्म परं ज्योतिराकाशमिव विस्तृतम् ॥ ६० ॥

Lạy Chúa tể, Brahman vô tướng lan khắp như ánh mặt trời hay bầu trời; trong Brahman ấy, toàn vũ trụ hiển lộ và tỏa sáng. Brahman tối thượng, ánh sáng tối thượng ấy chính là Ngài.

Verse 61

यो माययेदं पुरुरूपयासृजद् बिभर्ति भूय: क्षपयत्यविक्रिय: । यद्भेदबुद्धि: सदिवात्मदु:स्थया त्वमात्मतन्त्रं भगवन् प्रतीमहि ॥ ६१ ॥

Lạy Bhagavān, bằng năng lực māyā muôn hình, Ngài tạo dựng vũ trụ này, nâng đỡ nó như thể bền lâu, rồi cuối cùng lại tiêu dung; nhưng Ngài vẫn bất biến. Vì cảnh khổ của bản ngã, chúng sinh khởi ý niệm phân biệt, cho rằng Ngài tách rời thế gian; còn con nhận biết Ngài là Paramātmā hoàn toàn tự tại.

Verse 62

क्रियाकलापैरिदमेव योगिन: श्रद्धान्विता: साधु यजन्ति सिद्धये । भूतेन्द्रियान्त:करणोपलक्षितं वेदे च तन्त्रे च त एव कोविदा: ॥ ६२ ॥

Lạy Chúa tể, hình tướng vũ trụ của Ngài gồm năm đại, các căn, tâm, trí, ngã chấp vật chất, và Paramātmā—phần mở rộng của Ngài điều khiển muôn loài. Những yogī không phải bhakta như karma-yogī và jñāna-yogī cũng, theo hành nghiệp riêng với lòng śraddhā, thờ phụng Ngài để đạt thành tựu. Veda và các śāstra theo Veda đều tuyên bố khắp nơi: chỉ Ngài là Đấng đáng thờ; đó là kết luận tinh yếu của toàn bộ Veda.

Verse 63

त्वमेक आद्य: पुरुष: सुप्तशक्ति- स्तया रज:सत्त्वतमो विभिद्यते । महानहं खं मरुदग्निवार्धरा: सुरर्षयो भूतगणा इदं यत: ॥ ६३ ॥

Lạy Chúa, Ngài là Purusha nguyên thủy duy nhất, là nguyên nhân của mọi nguyên nhân. Trước khi tạo hóa, năng lực māyā của Ngài ở trạng thái tiềm ẩn; khi được khuấy động, ba guna—sattva, rajas, tamas—vận hành, khiến mahattattva, ahankara, hư không, gió, lửa, nước, đất cùng chư thiên và các bậc hiền thánh hiển lộ; từ đó thế giới vật chất được tạo thành.

Verse 64

सृष्टं स्वशक्त्येदमनुप्रविष्ट- श्चचतुर्विधं पुरमात्मांशकेन । अथो विदुस्तं पुरुषं सन्तमन्त- र्भुङ्क्ते हृषीकैर्मधु सारघं य: ॥ ६४ ॥

Lạy Chúa, sau khi tạo dựng bằng chính năng lực của Ngài, Ngài đi vào tạo vật bằng phần của chính mình và hiện hữu trong bốn dạng. Ngự trong tim chúng sinh, Ngài biết họ hưởng thụ các giác quan ra sao. Hạnh phúc được gọi là hạnh phúc nơi thế gian này chỉ như ong nếm mật đã tích trong tổ.

Verse 65

स एष लोकानतिचण्डवेगो विकर्षसि त्वं खलु कालयान: । भूतानि भूतैरनुमेयतत्त्वो घनावलीर्वायुरिवाविषह्य: ॥ ६५ ॥

Lạy Chúa, Ngài trong hình tướng Thời Gian có sức mạnh dữ dội, lôi kéo các cõi. Quyền uy tuyệt đối của Ngài không thể cảm nhận trực tiếp, nhưng nhìn hoạt động của thế gian ta suy ra rằng mọi sự bị hủy diệt theo thời—như loài này bị loài khác ăn. Thời gian tản mác vạn vật như gió xua tan mây trên trời.

Verse 66

प्रमत्तमुच्चैरिति कृत्यचिन्तया प्रवृद्धलोभं विषयेषु लालसम् । त्वमप्रमत्त: सहसाभिपद्यसे क्षुल्लेलिहानोऽहिरिवाखुमन्तक: ॥ ६६ ॥

Lạy Chúa, chúng sinh mê cuồng vì toan tính việc đời, bị lòng tham lớn dần thúc đẩy, luôn khát khao các đối tượng giác quan. Nhưng Ngài luôn tỉnh giác; đến kỳ hạn, Ngài ập đến bắt lấy họ—như rắn chộp chuột rồi nuốt một cách dễ dàng.

Verse 67

कस्त्वत्पदाब्जं विजहाति पण्डितो यस्तेऽवमानव्ययमानकेतन: । विशङ्कयास्मद्गुरुरर्चति स्म यद् विनोपपत्तिं मनवश्चतुर्दश ॥ ६७ ॥

Lạy Chúa, ai là bậc hiền trí lại có thể rời bỏ liên hoa túc của Ngài, khi biết rằng không thờ phụng Ngài thì cả đời trở nên uổng phí? Ngay cả Brahmā, bậc cha và thầy của chúng con, cũng không do dự mà tôn thờ Ngài, và mười bốn Manu đã theo dấu chân ấy.

Verse 68

अथ त्वमसि नो ब्रह्मन् परमात्मन् विपश्चिताम् । विश्वं रुद्रभयध्वस्तमकुतश्चिद्भया गति: ॥ ६८ ॥

Lạy Đấng Brahman, lạy Paramātmā! Bậc trí giả biết Ngài là Brahman Tối Thượng và Đấng Ngự trong tim. Dù vũ trụ run sợ Rudra, Đấng hủy diệt, với người bhakta có trí, Ngài là nơi nương tựa vô úy.

Verse 69

इदं जपत भद्रं वो विशुद्धा नृपनन्दना: । स्वधर्ममनुतिष्ठन्तो भगवत्यर्पिताशया: ॥ ६९ ॥

Hỡi các vương tử! Hãy thi hành vương pháp với tâm thanh tịnh. Hãy tụng bài stotra này, đặt tâm nơi chân sen của Chúa; như vậy mọi cát tường sẽ đến, vì Bhagavān sẽ hoan hỷ với các con.

Verse 70

तमेवात्मानमात्मस्थं सर्वभूतेष्ववस्थितम् । पूजयध्वं गृणन्तश्च ध्यायन्तश्चासकृद्धरिम् ॥ ७० ॥

Chính Hari, Đấng Tối Thượng, ngự trong tim mọi loài và cũng ở trong tim các con. Vì vậy hãy thờ phụng, ca tụng vinh quang của Ngài và không ngừng thiền niệm về Hari.

Verse 71

योगादेशमुपासाद्य धारयन्तो मुनिव्रता: । समाहितधिय: सर्व एतदभ्यसताद‍ृता: ॥ ७१ ॥

Hỡi các vương tử, dưới dạng lời cầu nguyện ta đã trình bày pháp yoga của việc tụng niệm Thánh Danh. Hãy ghi khắc stotra này trong tâm, phát nguyện như bậc hiền triết, và trong thinh lặng, với kính trọng và chú tâm, hãy thực hành phương pháp ấy.

Verse 72

इदमाह पुरास्माकं भगवान् विश्वसृक्पति: । भृग्वादीनामात्मजानां सिसृक्षु: संसिसृक्षताम् ॥ ७२ ॥

Bài cầu nguyện này trước hết được Bhagavān Brahmā, chủ tể của các đấng sáng tạo, truyền dạy cho chúng ta. Các con trai của Ngài, đứng đầu là Bhṛgu, vì muốn tạo hóa, cũng được dạy stotra này cho công việc sáng tạo.

Verse 73

ते वयं नोदिता: सर्वे प्रजासर्गे प्रजेश्वरा: । अनेन ध्वस्ततमस: सिसृक्ष्मो विविधा: प्रजा: ॥ ७३ ॥

Khi Phạm Thiên ra lệnh cho tất cả chúng tôi, các Prajāpati, tạo dựng muôn loài, chúng tôi tụng lời tán thán Đấng Bhagavān, Nhân Vị Tối Thượng; bóng tối vô minh tiêu tan, nên chúng tôi có thể tạo ra các loài hữu tình khác nhau.

Verse 74

अथेदं नित्यदा युक्तो जपन्नवहित: पुमान् । अचिराच्छ्रेय आप्नोति वासुदेवपरायण: ॥ ७४ ॥

Người sùng kính nương tựa Vāsudeva, tâm luôn an trú nơi Ngài, và tụng bài stotra này với sự chú tâm cung kính, sẽ sớm đạt phúc lành tối thượng—sự viên mãn cao nhất của đời sống.

Verse 75

श्रेयसामिह सर्वेषां ज्ञानं नि:श्रेयसं परम् । सुखं तरति दुष्पारं ज्ञाननौर्व्यसनार्णवम् ॥ ७५ ॥

Trong thế gian có nhiều loại thành tựu, nhưng trong tất cả, tri thức là tối thượng; vì chỉ nhờ con thuyền tri thức mà con người mới vượt qua được đại dương vô minh khó bề qua nổi.

Verse 76

य इमं श्रद्धया युक्तो मद्गीतं भगवत्स्तवम् । अधीयानो दुराराध्यं हरिमाराधयत्यसौ ॥ ७६ ॥

Dẫu việc phụng sự và thờ phượng Đấng Hari Tối Thượng vốn khó, nhưng ai có lòng tin mà đọc hay xướng bài tán tụng Bhagavān do chính ta soạn và hát này, người ấy sẽ dễ dàng khơi dậy ân sủng của Ngài.

Verse 77

विन्दते पुरुषोऽमुष्माद्यद्यदिच्छत्यसत्वरम् । मद्गीतगीतात्सुप्रीताच्छ्रेयसामेकवल्लभात् ॥ ७७ ॥

Đấng Bhagavān, Nhân Vị Tối Thượng, là mục tiêu thân yêu nhất của mọi phúc lành cát tường. Ai hát khúc ca do ta hát này sẽ làm đẹp lòng Ngài; vững trú trong bhakti, người ấy có thể nhận từ Chúa điều mình mong cầu.

Verse 78

इदं य: कल्य उत्थाय प्राञ्जलि: श्रद्धयान्वित: । श‍ृणुयाच्छ्रावयेन्मर्त्यो मुच्यते कर्मबन्धनै: ॥ ७८ ॥

Người sùng kính thức dậy lúc rạng đông, chắp tay với lòng tin, lắng nghe những lời cầu nguyện do Thần Śiva ca tụng và tạo duyên cho người khác được nghe, chắc chắn được giải thoát khỏi trói buộc của nghiệp quả.

Verse 79

गीतं मयेदं नरदेवनन्दना: परस्य पुंस: परमात्मन: स्तवम् । जपन्त एकाग्रधियस्तपो महत् चरध्वमन्ते तत आप्स्यथेप्सितम् ॥ ७९ ॥

Hỡi các hoàng tử, bài tán tụng ta đã đọc là để làm đẹp lòng Đấng Tối Thượng, Paramātmā. Hãy nhất tâm trì tụng; công năng của nó như đại khổ hạnh. Về sau đời các con sẽ viên mãn và chắc chắn đạt mọi điều mong cầu.