Mantra 5

Sukta 9

Sanskrit (Devanagari)

स स्वर्गमा रोहति यत्रादस्त्रिदिवं दिवः । अपूपनाभिं कृत्वा यो ददाति शतौदनाम्

IAST Transliteration

sá svargám ā́ rohati yátrā́dás trídívaṁ diváḥ | apū́panābhiṁ kr̥tvā́ yó dádāti śatā́udanām

English Translation (Griffith/Whitney)

He mounteth up to heaven, where is the triple firmament of the sky: who, making cake the navel thereof, bestoweth the Hundred-odana.

Translation

Người ấy lên cõi trời, nơi có vòm trời ba tầng của thiên giới. Ai lấy bánh (apūpa) làm “rốn” (trung tâm) của lễ vật mà bố thí “Śatāudana” (trăm phần odana—cơm chín), người ấy đạt được như vậy.

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्वर्गम्: heaven
• स्वर्गम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)

• आ: up, towards
• आ: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• रोहति: ascends
• रोहति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: रुह् (धातु)

• यत्र: where
• यत्र: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)

• आदः: that (yonder)
• आदः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्रिदिवम्: the threefold heaven
• त्रिदिवम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective (as substantive)
• Root: त्रिदिव (प्रातिपदिक)

• दिवः: of heaven / of the sky
• दिवः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौः (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ)

• अपूपनाभिम्: having an ‘apūpa’ as navel / with cake as the center
• अपूपनाभिम्: कर्म
• Type: Adjective (bahuvrīhi) / Noun-epithet
• Root: अपूपनाभि (प्रातिपदिक; अपूप + नाभि)

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: —
• Type: Verbal indeclinable (gerund)
• Root: कृ (धातु)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ददाति: gives
• ददाति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)

• शतौदनाम्: a ‘hundred-porridge’ offering / abundant cooked-rice (odana)
• शतौदनाम्: कर्म
• Type: Noun (compound)
• Root: शतौदन (प्रातिपदिक; शत + ओदन)

Attribution

Rishi: Atharvanic ritual tradition

Devata: Svarga (heaven) / Anna as merit; implicitly Agni as conveyor

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Concrete act of giving opens into wonder of triple heaven, settling into serene assurance.","listener_experience":"Uplift, aspiration, and calm confidence in meaningful generosity.","intensity":4}