Mantra 16

Sukta 9

Sanskrit (Devanagari)

यत् ते यकृद् ये मतस्ने यदान्त्रं याश्च ते गुदाः । आमिक्षां दुह्रतां दात्रे क्षीरं सर्पिरथो मधु

IAST Transliteration

yát te yakṛ́d yé matásne yád ā́ntraṃ yā́ś ca te gudā́ḥ | āmíkṣāṃ duhratāṃ dātré kṣīráṃ sarpír átho mádhu

English Translation (Griffith/Whitney)

What is thy liver, thy kidneys, what thy intestines, and thy lower passages—let these milk into the vessel clotted milk: milk, and ghee, and honey besides.

Translation

Gan của ngươi, thận của ngươi, ruột của ngươi, và các lối phía dưới của ngươi—nguyện các phần ấy vắt vào bình thứ sữa đông (āmikṣā): sữa, bơ tinh luyện (sarpis), và cả mật (madhu) nữa.

Word by Word

• यत्: whatever / that which
• यत्: (सापेक्ष-संबन्धः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: of you / your
• ते: (सम्बन्धः)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यकृत्: liver
• यकृत्: Karma
• Type: Noun
• Root: यकृत् (प्रातिपदिक)

• ये: which (ones)
• ये: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मतस्ने: in the mesentery / in the fat-membrane (anatomical term)
• मतस्ने: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: मतस्नि (प्रातिपदिक; अवयव-नाम)

• यत्: whatever / that which
• यत्: (सापेक्ष-संबन्धः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अन्त्रम्: intestine
• अन्त्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अन्त्र (प्रातिपदिक)

• याः: which (fem. ones)
• याः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• च: and
• च: (समुच्चयः)
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• ते: of you / your
• ते: (सम्बन्धः)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• गुदाः: rectum/anus (the lower bowel)
• गुदाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: गुद (प्रातिपदिक)

• आमिक्षाम्: curdled milk / thickened milk (a dairy preparation)
• आमिक्षाम्: Karma
• Type: Noun
• Root: आमिक्षा (प्रातिपदिक)

• दुह्रताम्: of the milkers / of those who milk
• दुह्रताम्: Kartā
• Type: Verb-derived adjective/participle
• Root: दुह् (धातु) → दुह्रत् (वर्तमान-कृदन्त, शतृ-प्रत्यय)

• दात्रे: to the giver / for the donor
• दात्रे: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: दातृ (प्रातिपदिक)

• क्षीरम्: milk
• क्षीरम्: Karma
• Type: Noun
• Root: क्षीर (प्रातिपदिक)

• सर्पिः: ghee
• सर्पिः: Karma
• Type: Noun
• Root: सर्पिस् (प्रातिपदिक)

• अथो: and also / moreover
• अथो: (समुच्चय/अनुक्रमः)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ + उ (निपात-संयोगः)

• मधु: honey
• मधु: Karma
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition.

Devata: Cow’s internal vitality (ojas/pay-as) conceptualized as producible ‘sap.’

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From clinical naming of organs to a reassuring refrain of sweetness and plenty.","listener_experience":"Calm confidence that the cow’s inner life is ordered and generous; a sense of ‘sweet inevitability’ of yield.","intensity":4}