Mantra 15

Sukta 9

Sanskrit (Devanagari)

यत् ते क्लोमा यद्धृदयं पुरीतत् सहकण्ठिका । आमिक्षां दुह्रतां दात्रे क्षीरं सर्पिरथो मधु

IAST Transliteration

yát te klómā yád dhṛ́dayaṃ purī́tat sahákaṇṭhikā́ | āmíkṣāṃ duhratāṃ dātré kṣīráṃ sarpír átho mádhu

English Translation (Griffith/Whitney)

What is thy kloman, what thy heart, thy caul, with the throat besides—let these milk into the vessel clotted milk: milk, and ghee, and honey besides.

Translation

Kloman của ngươi, trái tim của ngươi, màng bọc (caul) của ngươi, cùng với cổ họng—nguyện những điều ấy vắt vào bình thứ sữa đông (āmikṣā): sữa, bơ tinh luyện (ghee), và cả mật nữa.

Word by Word

• यत्: whatever / that which
• यत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यत् (सम्बन्ध-प्रत्यय)

• ते: of you / your
• ते: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• क्लोमा: the kloman (a bodily organ; traditionally ‘lung/lobe’ etc.)
• क्लोमा: कर्तृ/कर्म-निर्देश (नामनिर्देशः; ‘यत् …’ इत्यस्य विषयः)
• Type: Noun
• Root: क्लोमन् (प्रातिपदिक; शरीरावयवः)

• यत्: and whatever
• यत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हृदयम्: heart
• हृदयम्: कर्तृ/कर्म-निर्देश (नामनिर्देशः)
• Type: Noun
• Root: हृदय (प्रातिपदिक)

• पुरीतत्: the purītat (an internal organ/part; AV anatomical term)
• पुरीतत्: कर्तृ/कर्म-निर्देश (नामनिर्देशः)
• Type: Noun
• Root: पुरीतत् (प्रातिपदिक; शरीरावयवः)

• सहकण्ठिका: the ‘with-the-throat’ part; throat-appendage/structure (anatomical term)
• सहकण्ठिका: कर्तृ/कर्म-निर्देश (नामनिर्देशः)
• Type: Noun
• Root: सह-कण्ठिका (प्रातिपदिक; ‘कण्ठिका’ + उपसर्ग/पूर्वपद ‘सह’)

• आमिक्षाम्: curdled milk / thickened milk (āmikṣā)
• आमिक्षाम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: आमिक्षा (प्रातिपदिक)

• दुह्रताम्: let them milk / may they draw (out)
• दुह्रताम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: दुह् (धातु) → दुह्रत् (वर्तमान-प्रत्ययान्त; Vedic)

• दात्रे: for the giver / for the dispenser (recipient)
• दात्रे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: दातृ (प्रातिपदिक; ‘giver’/‘dispenser’)

• क्षीरम्: milk
• क्षीरम्: कर्म (दुह्-क्रियायाः)
• Type: Noun
• Root: क्षीर (प्रातिपदिक)

• सर्पिः: ghee
• सर्पिः: कर्म (दुह्-क्रियायाः)
• Type: Noun
• Root: सर्पिस् (प्रातिपदिक)

• अथो: and also / moreover
• अथो: —
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय) + उ (निपात)

• मधु: honey / sweetness
• मधु: कर्म (दुह्-क्रियायाः)
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (Anukramaṇī attribution uncertain across editions).

Devata: Nourishing powers embodied in the cow’s vital organs; implicitly payas/ojas.

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"shringara","emotional_arc":"Concern for inner well-being → quiet assurance of nourishing flow.","listener_experience":"Tender caretaking mood; sense of responsible prosperity.","intensity":3}