Adhyaya 36

Sutra 1

समाहर्तृवन्नागरिको नगरं चिन्तयेत् ॥ कZ_०२.३६.०१ ॥

Giống như Samāhartṛ, Nāgarika (quan giám quản thành thị) phải thường xuyên đánh giá và quản lý thành phố.

Sutra 2

दशकुलीं गोपो विंशतिकुलीं चत्वारिंशत्कुलीं वा ॥ कZ_०२.३६.०२ ॥

Một gopa (viên chức phụ trách khu/đơn vị địa phương) nên được phân công quản lý mười hộ—hoặc hai mươi hộ—hoặc bốn mươi hộ.

Sutra 3

स तस्यां स्त्रीपुरुषाणां जातिगोत्रनामकर्मभिः जङ्घाग्रमायव्ययौ च विद्यात् ॥ कZ_०२.३६.०३ ॥

Trong đơn vị đó, ông ta phải biết phụ nữ và đàn ông theo thân phận xã hội và dòng tộc, tên gọi và nghề nghiệp—đồng thời cũng phải biết việc đi lại bằng chân và thu nhập cùng chi tiêu của họ.

Sutra 4

एवं दुर्गचतुर्भागं स्थानिकश्चिन्तयेत् ॥ कZ_०२.३६.०४ ॥

Cũng theo cách ấy, Sthānika phải thường xuyên đánh giá và giám sát bốn khu vực của thành trì kiên cố (durgacaturbhāga).

Sutra 5

धर्मावसथिनः पाषण्डिपथिकानावेद्य वासयेयुः स्वप्रत्ययाश्च तपस्विनः श्रोत्रियांश्च ॥ कZ_०२.३६.०५ ॥

Những người quản lý nhà trọ tôn giáo phải cho các khất sĩ thuộc các giáo phái (pāṣaṇḍin) và người lữ hành lưu trú chỉ sau khi đã báo cáo; tương tự, các ẩn sĩ và học giả Veda (śrotriya) cũng chỉ được cho ở khi danh tính và tư cách của họ được tự mình kiểm chứng.

Sutra 6

कारुशिल्पिनः स्वकर्मस्थानेषु स्वजनं वासयेयुः वैदेहकाश्चान्योन्यं स्वकर्मस्थानेषु ॥ कZ_०२.३६.०६ ॥

Thợ thủ công và thợ nghề phải cho người của mình cư trú trong khu vực làm việc tương ứng; và những người Vaidehaka cũng phải cho nhau lưu trú trong các khu vực công việc đã được chỉ định của họ.

Sutra 7

पण्यानामदेशकालविक्रेतारमस्वकरणं च निवेदयेयुः ॥ कZ_०२.३६.०७ ॥

Họ phải báo cáo những kẻ bán hàng hóa không đúng nơi hoặc không đúng thời điểm, và những kẻ hành động không có thẩm quyền/không tuân thủ quy định.

Sutra 8

शौण्डिकपाक्वमांसिकाउदनिकरूपाजीवाः परिज्ञातमावासयेयुः ॥ कZ_०२.३६.०८ ॥

Những người bán rượu, bán thịt chín, bán nước và những người sống bằng nghề biểu diễn chỉ được bố trí cư trú tại các cơ sở đã được nhà chức trách biết rõ và xác định.

Sutra 9

अतिव्ययकर्तारमत्याहितकर्माणं च निवेदयेयुः ॥ कZ_०२.३६.०९ ॥

Họ phải báo cáo những người chi tiêu quá mức và những người tham gia vào các hành vi hết sức đáng ngờ hoặc gây hại.

Sutra 10

चिकित्सकः प्रच्छन्नव्रणप्रतीकारकारयितारमपथ्यकारिणं च गृहस्वामी च निवेद्य गोपस्थानिकयोर्मुच्येत अन्यथा तुल्यदोषः स्यात् ॥ कZ_०२.३६.१० ॥

Một thầy thuốc—và tương tự, một chủ hộ—phải báo cáo người đến xin chữa trị các vết thương bị che giấu và người hành động trái với chế độ/kiêng kỵ đã được chỉ định; nhờ báo cáo, người ấy được miễn trách trước các quan gopa và sthānika; nếu không, sẽ mắc tội ngang nhau.

Sutra 11

प्रस्थितागतौ च निवेदयेत् अन्यथा रात्रिदोषं भजेत ॥ कZ_०२.३६.११ ॥

Việc khởi hành và đến nơi phải được báo cáo; nếu không thì phải chịu trách nhiệm về các hành vi phạm tội xảy ra vào ban đêm.

Sutra 12

क्षेमरात्रिषु त्रिपणं दद्यात् ॥ कZ_०२.३६.१२ ॥

Đối với những đêm được giữ an ninh, sẽ trả thưởng ba paṇa.

Sutra 13

पथिकोत्पथिकाश्च बहिरन्तश्च नगरस्य देवगृहपुण्यस्थानवनश्मशानेषु सव्रणमनिष्टोपकरणमुद्भाण्डीकृतमाविग्नमतिस्वप्नमध्वक्लान्तमपूर्वं वा गृह्णीयुः ॥ कZ_०२.३६.१३ ॥

Khách lữ hành và người đi đường vòng, ở ngoài và trong thành—tại đền miếu, nơi linh thiêng, rừng và bãi hỏa táng—phải bị bắt giữ nếu bị phát hiện có vết thương, mang theo dụng cụ đáng ngờ/không thích đáng, có hàng hóa được bó thành gói/bó buộc, trong trạng thái bồn chồn, quá buồn ngủ, mệt lả vì đường xa, hoặc nói chung trông không quen mặt.

Sutra 14

एवमभ्यन्तरे शून्यनिवेशावेशनशौण्डिकाउदनिकपाक्वमांसिकद्यूतपाषण्डावासेषु विचयं कुर्युः ॥ कZ_०२.३६.१४ ॥

Cũng theo cách ấy, trong thành họ phải tiến hành kiểm tra/khám xét tại các nhà bỏ trống, nhà trọ, quán rượu, quầy bán nước/đồ ăn, tiệm thịt chín, sòng bạc và nơi cư trú của các giáo phái.

Sutra 15

अग्निप्रतीकारं च ग्रीष्मे ॥ कZ_०२.३६.१५ ॥

Vào mùa hè, phải thiết lập các biện pháp phòng cháy và ứng phó khi có hỏa hoạn.

Sutra 16

मध्यमयोरह्नश्चतुर्भागयोरष्टभागोऽग्निदण्डः ॥ कZ_०२.३६.१६ ॥

Trong hai khoảng giữa của ban ngày, “phạt lửa” (khoản thu canh phòng cháy) sẽ bằng một phần tám (của phần đã được ấn định).

Sutra 17

बहिरधिश्रयणं वा कुर्युः ॥ कZ_०२.३६.१७ ॥

Hoặc họ phải bố trí việc nấu nướng/hoạt động bếp lửa ở bên ngoài (nhà ở).

Sutra 18

पादः पञ्चघटीनां कुम्भद्रोणिनिह्श्रेणीपरशुशूर्पाङ्कुशकचग्रहणीदृतीनां चाकरणे ॥ कZ_०२.३६.१८ ॥

Áp dụng mức một phần tư (phạt/phần) đối với việc không chuẩn bị sẵn: năm vò nước; một kumbha và một droṇī (đồ chứa nước); một cái thang; một cái rìu; một cái nia; một cái móc/gậy thúc; một sợi dây; một dụng cụ kẹp/giữ; và một túi nước bằng da.

Sutra 19

तृणकटच्छन्नान्यपनयेत् ॥ कZ_०२.३६.१९ ॥

Các mái che lợp bằng cỏ và sậy phải được dỡ bỏ.

Sutra 20

अग्निजीविन एकस्थान्वासयेत् ॥ कZ_०२.३६.२० ॥

Những người mưu sinh bằng lửa (các nghề dùng lửa) phải được bố trí cư trú/định cư trong một khu vực được chỉ định.

Sutra 21

स्वगृहप्रद्वारेषु गृहस्वामिनो वसेयुः असम्पातिनो रात्रौ ॥ कZ_०२.३६.२१ ॥

Ban đêm, chủ hộ phải ở trước cửa nhà mình, luôn cảnh giác và không lơ là.

Sutra 22

रथ्यासु कुटव्रजाः सहस्रं तिष्ठेयुः चतुष्पथद्वारराजपरिग्रहेषु च ॥ कZ_०२.३६.२२ ॥

Trên các đường phố, phải bố trí các đội/đơn vị (kuṭavrajāḥ) gồm một nghìn người—đồng thời tại các ngã tư, cổng và trong khu vực hoàng gia.

Sutra 23

प्रदीप्तमनभिधावतो गृहस्वामिनो द्वादशपणो दण्डः षट्पणोऽवक्रयिणः ॥ कZ_०२.३६.२३ ॥

Nếu chủ hộ không chạy đến (và ứng cứu) khi đám cháy đang bùng lên, bị phạt 12 paṇa; người trốn tránh/né tránh nghĩa vụ bị phạt 6 paṇa.

Sutra 24

प्रमादाद्दीप्तेषु चतुष्पञ्चाशत्पणो दण्डः ॥ कZ_०२.३६.२४ ॥

Nếu do sơ suất mà gây ra hoặc làm lửa bùng lan, bị phạt 54 paṇa.

Sutra 25

प्रदीपिकोऽग्निना वध्यः ॥ कZ_०२.३६.२५ ॥

Kẻ phóng hỏa/đốt cháy (kẻ gây hỏa hoạn) phải bị xử tử bằng lửa.

Sutra 26

पांसुन्यासे रथ्यायामष्टभागो दण्डः पङ्कोदकसम्निरोधे पादः ॥ कZ_०२.३६.२६ ॥

Đổ bụi/rác ra đường bị phạt bằng 1/8 (một đơn vị hình phạt tiêu chuẩn); cản trở dòng chảy của bùn và nước bị phạt 1/4.

Sutra 27

राजमार्गे द्विगुणः ॥ कZ_०२.३६.२७ ॥

Trên đường cái của vua (đường chính), mức phạt tăng gấp đôi.

Sutra 28

पण्यस्थानोदकस्थानदेवगृहराजपरिग्रहेषु पणोत्तरा विष्टादण्डाः मूत्रेष्वर्धदण्डाः ॥ कZ_०२.३६.२८ ॥

Tại chợ, nơi lấy nước, đền thờ và khu vực hoàng gia: phóng uế (làm ô uế) bị phạt mức “thêm một pana” (paṇottara); tiểu tiện bị phạt bằng một nửa mức đó.

Sutra 29

भैषज्यव्याधिभयनिमित्तमदण्ड्याः ॥ कZ_०२.३६.२९ ॥

Những người hành động do điều trị y tế, do bệnh tật, hoặc do sợ hãi (là nguyên nhân) thì không bị phạt.

Sutra 30

मार्जारश्वनकुलसर्पप्रेतानां नगरस्यान्तरुत्सर्गे त्रिपणो दण्डः खरोष्ट्राश्वतराश्वप्रेतानां षट्पणः मनुष्यप्रेतानां पञ्चाशत्पणः ॥ कZ_०२.३६.३० ॥

Vứt xác chết trong nội thành: xác mèo, chó, cầy mangut và rắn—phạt 3 pana; xác lừa, lạc đà, la và ngựa—phạt 6 pana; xác người—phạt 50 pana.

Sutra 31

मार्गविपर्यासे शवद्वारादन्यतश्च शवनिर्णयने पूर्वः साहसदण्डः ॥ कZ_०२.३६.३१ ॥

Đối với việc đi chệch khỏi lộ trình đã quy định, đưa (thi thể) qua một cổng khác ngoài cổng dành cho thi thể, và xử lý thi thể không theo cách đã ấn định: áp dụng hình phạt sāhasa “bậc thứ nhất”.

Sutra 32

द्वाःस्थानां द्विशतम् ॥ कZ_०२.३६.३२ ॥

Đối với những người gác cổng (đóng tại các cổng), mức phạt là 200 paṇa.

Sutra 33

श्मशानादन्यत्र न्यासे दहने च द्वादशपणो दण्डः ॥ कZ_०२.३६.३३ ॥

Đối với việc đặt (thi thể) hoặc hỏa táng ở bất cứ nơi nào khác ngoài bãi hỏa táng: phạt 12 paṇa.

Sutra 34

विषण्णालिकमुभयतोरात्रं यामतूर्यम् ॥ कZ_०२.३६.३४ ॥

(Phải có) tín hiệu “viṣaṇṇālikā” vào cả hai đêm, và tín hiệu canh gác (yāma-tūrya) cho mỗi thời canh.

Sutra 35

तूर्यशब्दे राज्ञो गृहाभ्याशे सपादपणं अक्षणताडनं प्रथमपश्चिमयामिकं मध्यमयामिकं द्विगुणमन्तश्चतुर्गुणम् ॥ कZ_०२.३६.३५ ॥

Khi có tiếng kèn/công cụ báo động (tūrya), trong khu vực lân cận nơi ở của vua, mức phạt là một và một phần tư paṇa; còn việc đánh (người khác) mà không gây thương tích thì mức phạt được phân theo canh: ở canh đầu và canh cuối là mức cơ bản, ở canh giữa là gấp đôi, và ở bên trong (khu vực trong cùng/bị hạn chế nhất) là gấp bốn.

Sutra 36

शङ्कनीये देशे लिङ्गे पूर्वापदाने च गृहीतमनुयुञ्जीत ॥ कZ_०२.३६.३६ ॥

Người bị bắt giữ phải được thẩm vấn dựa trên (i) địa điểm đáng ngờ, (ii) dấu hiệu nhận dạng/chứng cứ, và (iii) các lời khai trước đó hoặc tường trình tiền sử.

Sutra 37

राजपरिग्रहोपगमने नगररक्षारोहणे च मध्यमः साहसदण्डः ॥ कZ_०२.३६.३७ ॥

Đối với việc xâm nhập vào khu vực được nhà vua bao chiếm (lãnh địa hoàng gia) và việc nhận giữ (hoặc xâm nhập) vị trí canh gác thành phố, hình phạt là tiền phạt sāhasa bậc “trung”.

Sutra 38

सूतिकाचिकित्सकप्रेतप्रदीपयाननागरिकतूर्यप्रेक्षाग्निनिमित्तं मुद्राभिश्चाग्राह्याः ॥ कZ_०२.३६.३८ ॥

Những người đang làm (i) chăm sóc sản phụ, (ii) chữa trị y tế, (iii) vận chuyển/xử lý tử thi, (iv) mang đèn/ánh sáng, (v) đi lại/vận tải, (vi) công vụ của thành phố, (vii) thổi/đánh nhạc cụ hoặc báo động, (viii) các cuộc trình diễn công cộng, và (ix) các tình huống khẩn cấp liên quan đến hỏa hoạn—khi mang ấn tín chính thức (mudrā)—thì không được bắt giữ.

Sutra 39

चाररात्रिषु प्रच्छन्नविपरीतवेषाः प्रव्रजिता दण्डशस्त्रहस्ताश्च मनुष्या दोषतो दण्ड्याः ॥ कZ_०२.३६.३९ ॥

Trong những đêm tăng cường giám sát/tuần tra (cāra-rātriṣu), những người cải trang che giấu hoặc giả dạng lừa dối, các du tăng, và những người mang gậy hoặc vũ khí sẽ bị xử phạt tùy theo mức độ nghiêm trọng của hành vi.

Sutra 40

रक्षिणामवार्यं वारयतां वार्यं चावारयतां क्षणद्विगुणो दण्डः ॥ कZ_०२.३६.४० ॥

Đối với lính gác: ngăn cản điều không nên ngăn cản, và không ngăn cản điều cần phải ngăn cản—đều bị phạt gấp đôi cho mỗi “lần”/mỗi trường hợp (kṣaṇa-dviguṇa).

Sutra 41

स्त्रियं दासीमधिमेहयतां पूर्वः साहसदण्डः अदासीं मध्यमः कृतावरोधामुत्तमः कुलस्त्रियं वधः ॥ कZ_०२.३६.४१ ॥

For violating a female slave, the ‘lowest’ sāhasa fine applies; for a non-slave woman, the ‘middle’ sāhasa fine; for a woman kept under confinement/seclusion (i.e., where access is forcibly obstructed/controlled), the ‘highest’ sāhasa fine; for violating a respectable family woman (kulastrī), the penalty is death.

Sutra 42

चेतनाचेतनिकं रात्रिदोषमशंसतो नागरिकस्य दोषानुरूपो दण्डः प्रमादस्थाने च ॥ कZ_०२.३६.४२ ॥

If a night-time offence—whether intentional (by persons) or accidental (non-intentional)—is not reported, the city superintendent (nāgarika) is punished in proportion to the offence; likewise for negligence at known points of laxity (pramāda-sthāna).

Sutra 43

नित्यमुदकस्थानमार्गभ्रमच्छन्नपथवप्रप्राकाररक्षावेक्षणं नष्टप्रस्मृतापसृतानां च रक्षणम् ॥ कZ_०२.३६.४३ ॥

There should be daily inspection of water-sources, roads, confusing junctions/turnings, concealed paths, moats/embankments, walls, and guard arrangements; and protection for those who are lost, disoriented/forgetful, or who have strayed away.

Sutra 44

बन्धनागारे च बालवृद्धव्याधितानाथानां जातनक्षत्रपौर्णमासीषु विसर्गः ॥ कZ_०२.३६.४४ ॥

In the prison as well, children, the elderly, the sick, and those without support should be released (or granted leave) on birthdays/natal-star days and on full-moon days.

Sutra 45

पण्यशीलाः समयानुबद्धा वा दोषनिष्क्रयं दद्युः ॥ कZ_०२.३६.४५ ॥

Những người làm nghề buôn bán, hoặc những người bị ràng buộc bởi hợp đồng theo thời hạn, phải nộp khoản phạt bồi thường (tiền chuộc) cho hành vi phạm lỗi.

Sutra 46

कर्मणा कायदण्डेन हिरण्यानुग्रहेण वा ॥ कZ_०२.३६.४६च्द् ॥

Việc giảm nhẹ/tha có thể được thực hiện bằng lao dịch bắt buộc, bằng hình phạt thân thể, hoặc bằng khoản tiền (nộp phạt).

Sutra 47

पुत्रजन्मनि वा मोक्षो बन्धनस्य विधीयते ॥ कZ_०२.३६.४७च्द् ॥

Hoặc, khi sinh con trai, việc phóng thích khỏi giam giữ được ban hành.