Adhyaya 369

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे आत्यन्तिकलयगर्भोत्पत्तिनिरूपणं नामाष्टष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथोनसप्तत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः शरीरावयवाः अग्निर् उवाच श्रोत्रं त्वक् चक्षुषी जिह्वा घ्राणं धीः खुञ्च भूतगं शब्दस्पर्शरूपरमगन्धाः खादिषु तद्गुणाः

Như vậy, trong Agni Mahāpurāṇa, chương thứ 368 mang tên “Trình bày về sự phát sinh của bào thai trong thời kỳ tiêu dung tối hậu” đã kết thúc. Nay bắt đầu chương thứ 369 về “Các cơ quan của thân thể”. Agni nói: Tai, da, hai mắt, lưỡi, mũi và tâm/trí—đều liên hệ với các đại; và đối tượng/tính chất của chúng lần lượt là âm thanh, xúc chạm, sắc tướng, vị và hương, trong các cảnh giới giác quan tương ứng.

Verse 2

पायूपस्थौ करौ पादौ वाग्भवेत् कर्मखुन्तथा उत्सर्गानन्दकादानगतिवागादि कर्म तत्

Hậu môn và cơ quan sinh dục, hai tay, hai chân và lời nói—được gọi là các cơ quan hành động (karmendriya). Các tác dụng tương ứng là: bài tiết, khoái lạc tính dục, nắm lấy/tiếp nhận, đi lại, và phát ngôn, v.v.

Verse 3

पञ्चकर्मेन्द्रियान्यत्र पञ्चबुद्धीन्द्रियाणि च इन्द्रियार्थाश् च पञ्चैव महाभूता मनो ऽधिपाः

Ở đây có năm cơ quan hành động và cũng có năm cơ quan nhận thức; năm đối tượng của giác quan, và quả thật năm đại yếu tố—trên tất cả những điều ấy, tâm làm chủ.

Verse 4

आत्माव्यक्तश् चतुर्विंशतत्त्वानि पुरुषः परः संयुक्तश् च वियुक्तश् च यथा मत्स्योदके उभे

Tự ngã và Vô hiển (Prakṛti), hai mươi bốn nguyên lý (tattva), cùng Đấng Nhân Tối Thượng (Puruṣa) được nói là vừa kết hợp vừa tách biệt—như cá và nước (cùng ở mà vẫn khác).

Verse 5

अव्यक्तमास्रितानीह रजःसत्त्वतमांसि च आन्तरः पुरुषो जीवः स परं ब्रह्म कारणं

Ở đây, các guṇa—rajas, sattva và tamas—an trú trong Vô hiển (Prakṛti). Đấng Nhân nội tại, tức linh hồn cá thể (jīva), chính là Phạm Thiên tối thượng, nguồn nhân duyên căn bản.

Verse 6

स याति परमं स्थानं यो वेत्ति पुरुषं परं सप्ताशयाः स्मृता देहे रुधिरस्यैक आशयः

Ai biết Đấng Nhân Tối Thượng thì đạt đến cảnh giới tối thượng. Trong thân có bảy ‘nơi chứa’ (āśaya) được dạy; trong đó, một nơi là nơi chứa của huyết.

Verse 7

श्लेष्मणश्चामपित्ताभ्यां पक्वाशयस्तु पञ्चमः वायुमूत्राशयः सप्तः स्त्रीणां गर्भाशयो ऽष्टमः

Pakvāśaya (đại tràng) là nơi chứa thứ năm, liên hệ với kapha và āma-pitta. Vāyu-āśaya và mūtra-āśaya (bàng quang) được kể là thứ bảy; và ở nữ giới, garbhāśaya (tử cung) là thứ tám.

Verse 8

पित्तात्पक्वाशयो ऽग्नेः स्याद्योनिर्विकशिता द्युतौ पद्मवद्गर्भाशयः स्यात्तत्र घत्ते सरक्तकं

Hỡi Agni, do tình trạng pitta trội, đại tràng trở nên như bị “nấu chín” (quá nhiệt, viêm). Yoni mở bất thường và sáng bóng; tử cung (garbhāśaya) được ví như hoa sen. Trong trạng thái ấy, có dịch tiết lẫn máu chảy ra.

Verse 9

शुक्रं स्वशुक्रतश्चाङ्गं कुन्तलान्यत्र कालतः न्यस्तं शुक्रमतो योनौ नेति गर्भाशयं मुने

Hỡi hiền giả, tinh dịch—cùng với tinh túy của chính mình, các phần của thân thể, thậm chí cả sợi tóc—khi được đặt vào đó đúng thời; thì tinh dịch ấy đi vào yoni nhưng không (ngay lập tức) đến được tử cung (garbhāśaya).

Verse 10

ऋतावपि च योनिश्चेद्वातपित्तकफावृता भवेत्तदा विकाशित्वं नैव तस्यां प्रजायते

Ngay cả trong thời kỳ thụ thai (ṛtu), nếu yoni bị che lấp hay bít tắc bởi vāta, pitta và kapha, thì nó không mở đúng cách; vì vậy, sự thụ thai không xảy ra nơi nàng.

Verse 11

बुक्कात्पुक्कसकप्लीहकृतकोष्ठाङ्गहृद्व्रणाः तण्डकश् च महाभाग निबद्धान्याशये मतः

Hỡi bậc đại phúc, các vết loét (thương tổn) ở bàng quang, trực tràng, lá lách, gan, khoang bụng (tạng phủ), các chi và tim—cùng chứng gọi là taṇḍaka—được xem là những bệnh khổ trú trong āśaya, tức nơi chứa đựng nội tạng.

Verse 12

रसस्य पच्यमानस्य साराद्भवति देहिनां प्लीहा यकृच्च धर्मज्ञ रक्तफेणाच्च पुक्कसः

Hỡi bậc thông hiểu dharma, nơi các hữu tình có thân, khi rasa đang được “nấu chín” (chuyển hóa), từ phần tinh túy (sāra) của nó phát sinh lá lách và gan; còn từ bọt/cặn của máu phát sinh pukkasa.

Verse 13

रक्तं पित्तञ्च भवति तथा तण्डकसंज्ञकः मेदोरक्तप्रसाराच्च वुक्कायाः सम्भवः स्मृतः

Nó trở thành chứng rối loạn của huyết và pitta (mật/nhiệt), gọi là “Taṇḍaka”. Lại nói rằng “Vukkā” phát sinh do sự lan tràn (tràn vọt nhiễm loạn) của mỡ và huyết.

Verse 14

रक्तमांसप्रसाराच्च भवन्त्यन्त्राणि देहिनां सार्धत्रिव्यामसंख्यानि तानि नॄणां विनिर्दिशेत्

Từ sự lan tỏa của huyết và nhục mà phát sinh các ruột (những cơ quan dạng ống bên trong) của chúng sinh có thân. Độ dài của chúng được nói là ba vyāma rưỡi; vì vậy cần nêu rõ riêng đối với loài người.

Verse 15

त्रिव्यामानि तथा स्त्रीणां प्राहुर्वेदविदो जनः रक्तवायुसमायोगात् कामेयस्योद्भवः स्मृतः

Những người thông hiểu Veda tuyên rằng phụ nữ có ba vyāma (ba mức đo/điều kiện). Và được dạy rằng dục vọng (kāma) phát sinh từ sự kết hợp của huyết và khí sinh mệnh (vāyu).

Verse 16

कफप्रसाराद्भवति हृदयं पद्मसन्निभं अधोमुखं तच्छूषिरं यत्र जीवो व्यवस्थितः

Do sự lan tỏa của kapha, tim trở nên như hoa sen, hướng xuống; bên trong rỗng—tại đó jīva (nguyên lý sinh mệnh cá thể) an trú.

Verse 17

चैतन्यानुगता भावःसर्वे तत्र व्यवस्थिताः तस्य वामे तथा प्लीहा दक्षिणे च तथा यकृत्

Mọi trạng thái chức năng (bhāva) tùy thuộc vào ý thức đều được thiết lập tại đó; bên trái của nó là lá lách, và bên phải cũng vậy là gan.

Verse 18

दक्षिणे च तथा क्लोम पद्मस्यैवं प्रकीर्तितं श्रोतांसि यानि देहे ऽस्मिन् कफरक्तवहानि च

Ở bên phải cũng có kloma; như vậy ‘padma’ (trái tim như hoa sen) được mô tả. Và trong thân này, các kênh srotas dẫn vận kapha và huyết cũng được tuyên thuyết.

Verse 19

तेषां भूतानुमानाच्च भवतीन्द्रियसम्भवः नेत्रयोर्मण्डलं शुक्लं कफाद्भवति पैतृकं

Từ sự suy luận rằng các thành phần ấy phát sinh từ các đại chủng (bhūta), người ta hiểu được nguồn gốc của các căn (indriya). Trong mắt, vành trắng (củng mạc) sinh từ kapha và thuộc về phần di truyền từ cha.

Verse 20

कृष्णञ्च मण्डलं वातात्तथा मवति मातृकं पित्तात्त्वङ्मण्डलं ज्ञेयं मातापितृसमुद्भवं

Vành đen được hiểu là phát sinh từ vāta; và dấu ấn thuộc phía mẹ cũng biểu hiện tương ứng. Từ pitta, cần biết có một vòng dấu trên da—phát sinh do cả mẹ lẫn cha (các yếu tố song thân).

Verse 21

मांसासृक्कफजा जिह्वा मेदो ऽसृक्कफमांसजौ वृषाणौ दश प्राणस्य ज्ञेयान्यायतनानि तु

Lưỡi được cấu thành bởi thịt, huyết và kapha; mỡ (medas) được cấu thành bởi huyết, kapha và thịt; và hai tinh hoàn được cấu thành bởi mỡ, huyết, kapha và thịt. Những điều này cần được biết là (thuộc) mười chỗ nương của prāṇa (sinh khí).

Verse 22

मूर्धा हृन्नाभिकण्ठाश् च जिह्वा शुक्रञ्च शोणितं गुदं वस्तिश् च गुल्फञ्च कण्डुराः शोडशेरिताः

Đầu, vùng tim, rốn và cổ họng; lưỡi; tinh dịch và huyết; hậu môn; bàng quang; và mắt cá chân—những điều này được tuyên thuyết là mười sáu nơi (biểu hiện) của sự ngứa.

Verse 23

द्वे करे द्वे च चरणे चतस्रः पृष्ठतो गले देहे पादादिशीर्षान्ते जालानि चैव षोडश

Ở hai bàn tay có hai ‘jāla’, ở hai bàn chân có hai; bốn ‘jāla’ ở lưng và tại cổ họng. Như vậy, trong thân thể—từ bàn chân cho đến tận đỉnh đầu—quả có mười sáu ‘jāla’ (mạng lưới/đám rối).

Verse 24

मांसस्नायुशिरास्थिन्यः चत्वारश् च पृथक् पृथक् मणिबन्धनगुल्फेषु निबद्धानि परस्परं

Cơ thịt, gân/dây chằng (snāyu), mạch (sīrā: nāḍī/tĩnh mạch) và xương—bốn thứ ấy, mỗi thứ riêng biệt—được ràng buộc lẫn nhau tại khớp cổ tay và khớp cổ chân.

Verse 25

षट्कूर्चानि स्मृतानीह हस्तयोः पादयोः पृथक् ग्रीवायाञ्च तथा मेढ्रे कथितानि मनीषिभिः

Ở đây, sáu điểm ‘kūrca’ được thừa nhận: riêng ở các bàn tay và ở các bàn chân, lại còn ở cổ và ở dương vật—đó là điều các bậc hiền triết đã nêu rõ.

Verse 26

पृष्ठवंशस्योपगताश् चतस्रो मांसरज्जवः नवत्यश् च तथा पेश्यस्तासां बन्धनकारिकाः

Gắn với cột sống có bốn dây cơ; và có chín mươi ‘peśī’ (dải gân hay dải cơ), làm nhiệm vụ như các mối buộc ràng của những cấu trúc ấy.

Verse 27

सीरण्यश् च तथा सप्त पञ्च मूर्धानमाश्रिताः एकैका मेढ्रजिह्वास्ता अस्थि षष्टिशतत्रयं

Lại nữa, có bảy nhóm ‘sīraṇya’, và có năm nhóm nương ở nơi đầu. Mỗi thứ là đơn nhất; và lưỡi cùng dương vật cũng được tính như vậy. Xương có ba trăm sáu mươi.

Verse 28

सूक्ष्मैः सह चतुःषष्ठिर्दशना विंशतिर्नखाः पाणिपादशलाकाश् च तासां स्थानचतुष्टयं

Kể cả những phần vi tế, có sáu mươi bốn chiếc răng; móng là hai mươi; lại có các ngón tay và ngón chân như những “thanh” ở tay chân—tất cả được phân bố theo bốn vị trí (bốn nhóm).

Verse 29

षष्ट्यङ्गुलीनां द्वे पार्ष्ण्योर्गुल्फेषु च चतुष्टयं चत्वार्यरत्न्योरस्थीनि जङ्घयोस्तद्वदेव तु

Có sáu mươi xương ở các đốt ngón tay; hai ở gót chân; bốn ở cổ chân; bốn xương ở cẳng tay; và ở cẳng chân cũng tương tự như vậy.

Verse 30

द्वे द्वे जानुकपोलोरुफलकांशसमुद्भवं अक्षस्थानांशकश्रोणिफलके चैवमादिशेत्

Cũng nên quy định (đếm) tương tự, mỗi nơi hai chiếc—phát sinh ở vùng gối, vùng má và bản đùi (vùng xương đùi); lại cũng hai chiếc ở phần tại chỗ khớp như trục và ở bản chậu (vùng hông).

Verse 31

भगास्तोकं तथा पृष्ठे चत्वारिंशच्च पञ्च च ग्रीवायाञ्च तथास्थीनि जत्रुकञ्च तथा हमुः

Ở vùng hạ bộ (bhaga) có một số xương ít; ở lưng có bốn mươi lăm; ở cổ cũng có các xương; và xương đòn (jatrukā) cùng xương hàm (hanu) cũng vậy.

Verse 32

तन्मूलं द्वेललाटाक्षिगण्डनासाङ्घ्य्रवस्थिताः पर्शुकास्तालुकैः सार्धमर्वुदैश् च द्विसप्ततिः

Từ gốc của nó, có hai (bộ): đặt ở trán, mắt, má, mũi và bàn chân; các xương sườn—cùng với vòm miệng và các khối sưng tuyến (arbuda)—được nói là bảy mươi hai.

Verse 33

द्वेशङ्खके कपालानि चत्वार्येव शिरस् तथा उरः सप्तदशास्थीनि सन्धीनां द्वे शते दश

Ở hai bên thái dương của sọ có bốn mảnh xương sọ; nơi phần đầu cũng như vậy. Trong lồng ngực có mười bảy xương; và các khớp có tất cả hai trăm mười.

Verse 34

अष्टषष्टिस्तु शाखासु षष्टिश् चैकविवर्जिता अन्तरा वै त्र्यशीतिश् च स्नायोर् नवशतानि च

Ở các chi (śākhā) có sáu mươi tám xương; ở thân mình có sáu mươi, trừ đi một. Ở các phần trung gian có tám mươi ba; và các gân/dây chằng (snāyu) có chín trăm.

Verse 35

त्रिंशाधिके द्वे शते तु अन्तराधौ तु सप्ततिः ऊर्ध्वगाः षट्शतान्येव शाखास्तु कथितानि तु

Trong nhóm được tính là hai trăm ba mươi, ở phần đếm trung gian có bảy mươi; và trong sự liệt kê ở bậc cao hơn, các “nhánh/chi” (śākhā) được nêu là đúng sáu trăm.

Verse 36

पञ्चपेशीशतान्येव चत्वारिंशत्तथोर्ध्वगाः चतुःशतन्तु शाखासु अन्तराधौ च षष्टिका

Quả thật có năm trăm cơ (peśī), và thêm bốn mươi nữa ở vùng thượng phần. Trong đó, bốn trăm ở các chi (śākhā), và sáu mươi ở vùng giữa/thân mình (antarādhi).

Verse 37

स्त्रीणाम् चैकाधिका वै स्याद्विंशतिश् चतुरुत्तरा स्तनयोर्दश योनौ च त्रयोदश तथाशये

Ở nữ giới, con số ấy quả thật tăng thêm một, thành hai mươi bốn. Ở hai vú có mười (đường dẫn/cấu trúc); ở âm đạo (yoni) có mười ba; và cũng vậy trong nơi thọ thai, tức tử cung/dạ con.

Verse 38

गर्भस्य च चतस्रः स्युः शिराणाञ्च शरीरिणां त्रिंशच्छतसहस्राणि तथान्यानि नवैव तु

Trong bào thai, được nói rằng có bốn mạch chính (śirāḥ). Ở chúng sinh có thân, các mạch (śirāḥ) có ba trăm nghìn; và còn có thêm chín mạch nữa.

Verse 39

षट्पञ्चाशत्सहस्राणि रसन्देहे वहन्ति ताः केदार इव कुल्याश् च क्लेदलेपादिकञ्च यत्

Năm mươi sáu nghìn (mạch) vận chuyển rasa (dịch dưỡng) trong thân thể. Như những rãnh dẫn nước trên ruộng, chúng đưa độ ẩm, sự bao phủ và các tác dụng nuôi dưỡng liên hệ lan khắp toàn thân.

Verse 40

द्वासप्ततिस् तथा कोट्यो व्योम्नामिह महामुने मज्जाया मेदसश् चैव वसायाश् च तथा द्विज

Và tại đây, hỡi bậc đại hiền, có bảy mươi hai koṭi ‘vyoman’ (những khoảng không như cõi trời). Cũng vậy, hỡi bậc nhị sinh, (có bảy mươi hai koṭi) tủy, mỡ, và cả vasa (mỡ đặc/suet) nữa.

Verse 41

मूत्रस्य चैव पित्तस्य श्लेष्मणः शकृतस् तथा पञ्चपेशीशतान्यत्रेति ख , ञ च रक्तस्य सरसस्यात्र क्रमशो ऽञ्जलयो मताः

Tại đây, các lượng (đo bằng añjali—vốc tay chắp) được xem là lần lượt dành cho nước tiểu, mật (pitta), đờm (śleṣman) và phân. Trong ngữ cảnh này, một số dị bản (kha, ña) cũng nói rằng số cơ là năm trăm. Cũng vậy, lượng của máu và của rasa (dịch dưỡng lưu hành) được nêu theo thứ tự bằng (bấy nhiêu) añjali.

Verse 42

अर्धार्धाभ्यधिकाः सर्वाः पूर्वपूर्वाञ्जलेर्मताः अर्धाञ्जलिश् च शुक्रस्य तदर्धञ्च ततौजसः

Tất cả các lượng đã nêu trước đó được hiểu là mỗi lượng đều lớn hơn lượng trước nó một rưỡi. Lượng tinh dịch (śukra) được nói là nửa một añjali, và lượng ojas là một nửa của mức ấy (tức một phần tư añjali).

Verse 43

रजसस्तु तथा स्त्रीणाञ्चतस्रः कथिता बुधैः शरीरं मलदोषादि पिण्डं ज्ञात्वात्मनि त्यजेत्

Cũng vậy, các bậc hiền trí đã nêu bốn trạng thái của dòng kinh nguyệt nơi phụ nữ. Biết thân này chỉ là một khối tụ hợp—do các thứ bất tịnh và các doṣa (tật lỗi của thể dịch) v.v. cấu thành—thì trong Tự Ngã, hãy buông bỏ sự đồng nhất mình với thân ấy.