Adhyaya 232

Verse 1

एये महापुराणे शकुनानि नाम एकत्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः वामं दक्षिणेत्यादिः, सम्मुखमारुतादित्यन्तः पाठः झ पुस्तके नास्ति अथ द्वात्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः यात्रामण्डलचिन्तादिः पुष्कर उवाच सर्वयात्रां प्रवक्ष्यामि राजधर्मसमाश्रयात् अस्तङ्गते नीचगते विकले रिपुराशिगे

Trong Mahāpurāṇa này có chương thứ 231 mang tên “Śakuna (Điềm báo)”, mở đầu bằng lời “bên trái, bên phải…”. Đoạn từ “gió thổi đối diện…” cho đến “mặt trời…” không thấy trong bản thủ bản Jha. Kế đó là chương thứ 232, mở đầu bằng “sự suy xét về yātrā‑maṇḍala (mạn‑đà‑la hành trình)…”. Puṣkara nói: “Nương theo rājadharma (pháp tắc vương đạo), ta sẽ trình bày mọi quy tắc về việc xuất hành/viễn chinh. (Nên tránh hoặc xét là bất tường) khi (hành tinh liên hệ) đã lặn, ở thế suy (nīca), bị tổn hại/khuyết thiếu, hoặc ở trong cung của kẻ thù.”

Verse 2

प्रतिलोमे च विध्वस्ते शुक्रे यात्रां विसर्जयेत् प्रतिलोमे बुधे यात्रां दिक्पतौ च तथा च ग्रहे

Nếu sao Kim (Śukra) nghịch hành (pratiloma) lại còn bị tổn hại, thì nên bỏ việc xuất hành. Cũng vậy, nên bỏ việc xuất hành khi sao Thủy (Budha) nghịch hành; và tương tự khi vị chủ phương (dikpati) cùng hành tinh liên hệ đều bất lợi.

Verse 3

वैधृतौ च व्यतीपाते नागे च शकुनौ तथा चतुष्पादे च किन्तुघ्ने तथा यात्रां विवर्जयेत्

Nên tránh khởi hành vào lúc Vaidhṛti và Vyatīpāta (các yoga bất tường), cũng như vào thời Nāga và Śakuni, và cả khi Catuṣpāda và Kintughna hiện hành; trong những thời ấy nên kiêng việc đi đường.

Verse 4

विपत्तारे नैधने च प्रत्यरौ चाथ जन्मनि गण्डे विवर्जयेद्यात्रां रिक्तायाञ्च तिथावपि

Nên tránh khởi hành khi có Vipattārā, Naidhana hoặc Pratyarī, cũng như vào lúc Janma (sao bản mệnh), trong thời Gaṇḍa (điểm giao nguy hiểm), và cả vào ngày Riktā tithi (tithi ‘trống’).

Verse 5

उदीची च तथा प्राची तयोरैक्यं प्रकीर्तितं पश्चिमा दक्षिणा या दिक् तयोरैक्यं तथैव च

Phương Bắc và phương Đông được tuyên xưng là tương trợ nhau (hợp thành một cặp). Cũng vậy, phương Tây và phương Nam cũng được tuyên xưng là tương trợ nhau (hợp thành một cặp).

Verse 6

वाय्वग्निदिक्समुद्भूतं परिघन्न तु लङ्घयेत् आदित्यचन्द्रशौरास्तु दिवसाश् च न शोभनाः

Nên bước qua (không đi xuyên qua) chướng ngại loại parigha phát sinh do gió, do lửa, hoặc do một phương vị nào đó. Những ngày bị tổn hại bởi mặt trời, mặt trăng, hay bởi các hành tinh (śaura) cũng không cát tường.

Verse 7

कृत्तिकाद्यानि पूर्वेण मघाद्यानि च याम्यतः मैत्राद्यान्यपरे चाथ वासवाद्यानि वाप्युदक्

Các túc bắt đầu từ Kṛttikā được đặt về phương Đông; các túc bắt đầu từ Maghā về phương Nam; các túc bắt đầu từ Maitrā (tức Anurādhā) về phương Tây; và các túc bắt đầu từ Vāsavā (tức Śravaṇā, do Vasus chủ quản) về phương Bắc.

Verse 8

सर्वद्वाराणि शस्तानि छायामानं वदामि ते आदित्ये विंशतिर्ज्ञेयाश् चन्द्रे षोडश कीर्तिताः

Mọi cửa ngõ theo các phương đều được xem là cát tường. Ta sẽ giảng cho ngươi khoa đo lường bằng bóng (gnomonics): đối với Mặt Trời cần hiểu là hai mươi (đơn vị/phân độ); đối với Mặt Trăng thì mười sáu được tuyên xưng.

Verse 9

भौमे पञ्चदशैवोक्ताश् चतुर्दश तथा बुधे विवर्जयेत् इति ख , ग , घ , ञ च दिक् पूर्वा या तथोदीचीति ज त्रयोदश तथा जीये शुक्रे द्वादश कीर्तिताः

Vào thứ Ba, nói là mười lăm; vào thứ Tư, mười bốn—loại trừ các nhóm ký hiệu kha, ga, gha và ña. Phương hướng được nói là hướng Đông và cũng vậy hướng Bắc, cùng (nhóm) ja. Vào thứ Năm, mười ba được nêu; và vào thứ Sáu, mười hai được tuyên bố.

Verse 10

एकादश तथा सौरे सर्वकर्मसु कीर्तिताः जन्मलग्ने शक्रचापे सम्मुखे न व्रजेन्नरः

Ngày thứ mười một (Ekādaśī) và ngày Saura (ngày thuộc Mặt Trời) được tuyên là có ý nghĩa cho mọi công việc. Nếu vào lúc cung mọc khi sinh, cung của Indra (cầu vồng) hiện ra đối diện trước mặt, người ấy không nên lên đường.

Verse 11

शकुनादौ शुभे यायाज्जयाय हरिमास्मरन् वक्ष्ये मण्डलचिन्तान्ते कर्तव्यं राजरक्षणं

Khi thấy các điềm lành như điềm chim (śakuna) v.v., người ấy nên lên đường cầu thắng lợi, đồng thời tưởng niệm Hari (Viṣṇu). Tiếp theo, ta sẽ nói về các pháp hộ vệ vương quyền cần thực hành sau khi quán xét maṇḍala chính trị (vòng các nước).

Verse 12

स्वाम्यमात्यं तथा दुर्गं कोषो दण्डस्तथैव च मित्रञ्जनपदश् चैव राज्यं सप्ताङ्गमुच्यते

Quốc gia (rājya) được nói gồm bảy chi phần: quân vương (svāmin), các đại thần (amātya), thành lũy (durga), kho tàng (kośa), quyền uy cưỡng chế/quyền hình phạt (daṇḍa), đồng minh (mitra), và lãnh thổ cùng dân chúng (janapada).

Verse 13

सप्ताङ्गस्य तु राज्यस्य विघ्नकर्तॄन् विनाशयेत् मण्डलेषु च सर्वेषु वृद्धिः कार्या महीक्षिता

Vì lợi ích của vương quốc bảy chi phần, nhà vua phải tiêu diệt kẻ gây chướng ngại; và trong mọi mạn-đà-la (tỉnh vực), bậc trị vì phải làm cho thịnh vượng và tăng trưởng được thiết lập.

Verse 14

आत्ममण्डलमेवात्र प्रथमं मण्डलं भवेत् सामन्तास्तस्य विज्ञेया रिपवो मण्डलस्य तु

Ở đây, chỉ vòng quyền lực của chính mình được xem là mạn-đà-la thứ nhất; các sāmanta (chư hầu/tiểu vương lân cận) của nó phải được hiểu là kẻ thù trong hệ thống mạn-đà-la.

Verse 15

उपेतस्तु सुहृज् ज्ञेयः शत्रुमित्रमतः परं मित्रमित्रं ततो ज्ञेयं मित्रमित्ररिपुस्ततः

Người đã quy thuận về phía mình phải được biết là suhr̥d (bạn lành/đồng minh). Xa hơn nữa là ‘bạn của kẻ thù’; rồi phải nhận ra ‘bạn của bạn’; và kế đó là ‘kẻ thù của bạn của bạn’.

Verse 16

एतत्पुरस्तात् कथितं पश्चादपि निबोध मे पार्ष्णिग्राहस्ततः पश्चात्ततस्त्वाक्रन्द उच्यते

Điều này đã được nói ở phần trước; nay hãy lại nghe ta về điều tiếp theo. Sau đó là phép gọi là pārṣṇigrāha (thế ‘nắm gót’); và tiếp theo nữa, mưu thế mang tên ākranda được trình bày.

Verse 17

आसारस्तु ततो ऽन्यः स्यादाक्रन्दासार उच्यते जिगीषोः शत्रुयुक्तस्य विमुक्तस्य तथा द्विज

Một kiểu bố trí khác, khác với trước, được gọi là ākranda-āsāra. Nó được dùng bởi kẻ muốn chinh phục khi đang giao chiến với kẻ thù, hoặc khi đã thoát khỏi vòng vây/áp lực, hỡi bậc dvija (người ‘hai lần sinh’).

Verse 18

नात्रापि निश् चयः शक्यो वक्तुं मनुजपुङ्गव निग्रहानुग्रहे शक्तो मध्यस्थः परिकीर्तितः

Ngay cả ở đây, hỡi bậc ưu tú trong loài người, cũng không thể nêu một quy tắc cố định; người có năng lực vừa chế ngự (trừng phạt) vừa ban ân (thưởng) được tuyên xưng là “madhyastha”, tức vị trọng tài trung lập, vô tư.

Verse 19

निग्रहानुग्रहे शक्तः सर्वेषामपि यो भवेत् उदासीनः स कथितो बलवान् पृथिवीपतिः

Vị chúa tể của cõi đất được gọi là thật sự hùng mạnh khi, đối với mọi người, có thể vừa chế ngự (trừng phạt) vừa ban ân (thưởng), mà vẫn giữ sự vô tư, không thiên lệch vì tư tình.

Verse 20

मण्डलेषु च सर्वेषु सुरेश्वरसमा हि ते इत्य् अर्धश्लोक आसारस्त्वित्यस्य पूर्वं ट पुस्तके वर्तते, परन्त्वसंलग्नः न कस्यचिद्रिपुर्मित्रङ्कारणाच्छत्रुमित्रके मण्डलं तव सम्प्रोक्तमेतद् द्वादशराजकं

“Trong mọi vòng liên minh (mandala), ngài quả thật ngang với Chúa tể chư thiên”—nửa câu kệ này có trong bản thảo Ṭa ở phần trước, nhưng không nối với mạch văn hiện tại. Vì không ai là kẻ thù hay bạn hữu nếu không có nguyên do. Do vậy, hỡi người có cả địch lẫn minh, mandala chính trị gồm mười hai vua đã được giảng giải cho ngài.

Verse 21

त्रिविधा रिपवो ज्ञेयाः कुल्यानन्तरकृत्रिमाः पूर्वपूर्वो गुरुस्तेषां दुश्चिकित्स्यतमो मतः

Kẻ thù cần được hiểu là có ba loại: kẻ thù phát sinh từ dòng tộc (thân tộc), kẻ thù ở sát bên/cận kề (láng giềng trực tiếp), và kẻ thù do tạo tác (bị dựng lên hay bị xúi giục). Trong đó, loại được nêu trước nghiêm trọng hơn loại nêu sau, và được xem là khó cứu chữa nhất.

Verse 22

अनन्तरो ऽपि यः शत्रुः सो ऽपि मे कृत्रिमो मतः पार्ष्णिग्राहो भवेच्छत्रोर्मित्राणि रिपवस् तथा

Ngay cả kẻ thù ở sát bên, theo ý tôi, cũng là kẻ thù do hoàn cảnh tạo nên (nhân tạo). Kẻ “nắm gót” (kẻ đánh từ phía sau) trở thành đồng minh của kẻ thù; cũng vậy, các đồng minh của kẻ thù phải được xem như kẻ thù của mình.

Verse 23

पार्ष्णिग्राहमुपायैश् च शमयेच्च तथा स्वकं मित्रेण शत्रोरुच्छेदं प्रशंसन्ति पुरातनाः

Bằng những biện pháp thích hợp, cũng nên làm dịu kẻ “nắm gót” (kẻ thù đánh từ phía sau); lại nữa, cùng với đồng minh của mình, nên khiến kẻ thù bị tiêu diệt hoàn toàn—đó là điều người xưa tán dương.

Verse 24

मित्रञ्च शत्रुतामेति सामन्तत्वादनन्तरं शत्रुं जिगोषुरुच्छिन्द्यात् स्वयं शक्नोति चेद्यदि

Một người bạn, khi trở thành thế lực láng giềng, chẳng bao lâu sẽ hóa thành kẻ thù. Vì vậy, ai muốn chế ngự kẻ thù thì nên tự mình cắt đứt (ra tay và trừ diệt) hắn—nếu có thể.

Verse 25

प्रतापवृद्धौ तेनापि नामित्राज्जायते भयं यथास्य नोद्विजेल्लोको विश्वासश् च यथा भवेत्

Dẫu đang gia tăng uy lực vương quyền, ông vẫn phải hành xử sao cho người không phải thù địch không sinh sợ hãi vì mình, dân chúng không bị xao động, và lòng tin được gây dựng.

Verse 26

जिगीषुर्धर्मविजयी तथा लोकं वशन्नयेत्

Người muốn chinh phục, chiến thắng nhờ chính pháp, cũng nên theo chính cách ấy mà dẫn dắt dân chúng quy phục.