Adhyaya 231

Verse 1

मल्लब्धेषु नवपुस्तकेषु प्रायः समान एव तेषामेकतमस्यापि साहाय्येन शोधितुं न स शक्यते अभिधानादिष्वपि तत्रत्यशब्दो नोपलभ्यन्ते अतस्तत्र विरतिः अथैकत्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः शकुनानि पुष्कर उवाच विशन्ति येन मार्गेण वायसा बहवः पुरं तेन मार्गेण रुद्धस्य पुरस्य ग्रहणं भवेत्

Trong các bản thủ bản mới thu nhận, dị bản hầu như giống nhau; dù nhờ bất cứ bản nào cũng không thể hiệu đính cho thật chuẩn. Ngay cả trong từ điển và các sách tương tự cũng không thấy từ ngữ xuất hiện ở đó; vì vậy chúng tôi dừng lại tại điểm ấy. Nay bắt đầu chương thứ 231, “Điềm báo”. Puṣkara nói: “Theo lối nào mà nhiều quạ bay vào thành, thì chính theo lối ấy việc chiếm lấy một thành đang bị vây hãm có thể thành tựu.”

Verse 2

सेनायां यदि वासार्थे निविष्टो वायसो रुवन् वामो भयातुरस्त्रस्तो भयं वदति दुस्तरं

Nếu trong doanh trại quân đội dựng để trú ngụ, có con quạ đậu bên trái, kêu quang quác, dáng vẻ hoảng sợ và bấn loạn, thì đó là điềm báo một mối nguy lớn, khó vượt qua.

Verse 3

छायाङ्गवाहनोपानच्छत्रवस्त्रादिकुट्टने मृत्युस्तत्पूजने पूजा तदिष्टकरणे शुभं

Nếu ai đánh đập hay làm hư hại (vì giận dữ hoặc khinh mạn) bóng, chi thể, xe cộ, giày dép, dù, y phục và các vật tương tự, đó là điềm báo tử vong; còn nếu dâng lễ cúng kính những vật ấy (hay các thần lực chủ quản của chúng) thì được quả báo của sự cúng dường, và sự thành tựu điều mong cầu là cát tường.

Verse 4

प्रोषितागमकृत्काकः कुर्वन् द्वारि गतागतं रक्तं दग्धं गृहे द्रव्यं क्षिपन्वह्निवेदकः

Kẻ ấy xử sự như quạ: khi chủ nhà vắng mặt thì bày đặt cớ để ra vào, cứ đi tới đi lui nơi cửa, rồi ném vào nhà những vật màu đỏ hoặc đã cháy sém—như vậy là báo hiệu (hay chuẩn bị) hỏa hoạn, tức việc phóng hỏa.

Verse 5

न्यसेद्रक्तं पुरस्ताच्च निवेदयति बन्धनं पीतं द्रव्यं तथा रुक्म रूप्यमेव तु भार्गव

Hỡi Bhārgava, người ấy nên đặt một dấu hiệu màu đỏ ở phía trước làm chứng cứ, rồi tuyên bố vật cầm cố: tức tài sản màu vàng (nghĩa là vàng), và quả thật là vàng cùng bạc.

Verse 6

यच्चैवोपनयेद् द्रव्यं तस्य लब्धिं विनिर्दिशेत् द्रव्यं वापनयेद्यत्तु तस्य हानिं विनिर्दिशेत्

Tài vật nào một người đem vào (và làm phát sinh), thì phải định là phần lợi của người ấy. Còn tài vật nào người ấy khiến bị lấy đi, thì phải định là phần tổn thất của người ấy.

Verse 7

पुरतो धनलब्धिः स्यादाममांसस्य छर्दने भूलब्धिः स्यान् मृदः क्षेपे राज्यं रत्नार्पणे महत्

Nếu (trong mộng/điềm) của cải hiện ra trước mặt thì sẽ được tiền tài. Nếu nôn ra thịt sống thì sẽ được đất đai. Nếu ném những cục đất thì đạt vương quyền; và nếu dâng một viên ngọc báu thì được phú quý lớn, vận may của bậc chủ tể.

Verse 8

यातुः काको ऽनुकूलस्तु क्षेमः कर्मक्षमो भवेत् न त्वर्थसाधको ज्ञेयः प्रतिकूलो भयावहः

Đối với người sắp lên đường, con quạ—nếu thuận—báo hiệu bình an và công việc sẽ tiến hành hữu hiệu; tuy vậy không nên xem đó là dấu hiệu đắc tài. Nếu nghịch, thì biết là điềm gây sợ hãi.

Verse 9

सम्मुखे ऽभ्येति विरुवन् यात्राघातकरो भवेत् वामः काकः स्मृतो धन्यो दक्षिणो ऽर्थविनाशकृत्

Nếu quạ tiến đến từ phía trước mà kêu, đó là điềm gây trở ngại hay tổn hại cho cuộc hành trình. Quạ ở bên trái được nhớ là cát tường, ban thịnh vượng; còn quạ ở bên phải làm hao tổn tài vật.

Verse 10

दुष्करमिति ख , छ च दक्षिणो ऽन्नविनाशकृदिति ग , घ , ञ च वामो ऽनुलोमगः श्रेष्ठो मध्यमो दक्षिणः स्मृतः प्रतिलोमगतिर्वामो गमनप्रतिषेधकृत्

Trong các trường hợp kha và cha, chỗ ngắt nhịp/đoạn ngắt được gọi là “Duṣkara”. Trong các trường hợp ga, gha và ña, nó được gọi là “Dakṣiṇa”, kẻ phá hoại “thực” (tức làm hỏng sự trôi chảy của việc tụng đọc). Sự vận hành “Vāma” (bên trái) đi theo thứ tự thuận (anuloma) là tốt nhất; “Dakṣiṇa” được xem là bậc trung. “Vāma” đi theo thứ tự nghịch (pratiloma) gây ngăn trở sự vận hành (làm cản trở tiến trình nhịp luật).

Verse 11

निवेदयति यात्रार्थमभिप्रेतं गृहे गतः एकाक्षरचरणस्त्वर्कं वीक्षमाणो भयावहः

Nếu sau khi vào nhà, có người loan báo ý định khởi hành đi đường—và lại có kẻ một mắt bước tới, chăm chăm nhìn mặt trời—thì đó là điềm dữ gây sợ hãi (báo hiệu nguy hiểm).

Verse 12

कोटरे वासमानश् च महानर्थकरो भवेत् न शुभस्तूषरे काकः पङ्काङ्कः स तु शस्यते

Kẻ trú ngụ trong hốc rỗng (hang, lỗ) sẽ trở thành nguyên nhân lớn gây bất hạnh. Con quạ đậu trên rơm rạ khô là điềm không lành; nhưng con quạ dính bùn (tức từ đất ướt mà đến) lại được xem là tốt.

Verse 13

अमेध्यपूर्णवदनः काकः सर्वार्थसाधकः ज्ञेयाः पतत्रिणो ऽन्ये ऽपि काकवद् भृगुनन्दन

Con quạ—mỏ đầy vật ô uế—cần được hiểu là kẻ làm thành tựu mọi mục đích (điềm lành của sự thành công). Các loài chim khác cũng nên được hiểu theo cách như con quạ, hỡi niềm vui của dòng Bhṛgu.

Verse 14

स्कन्धावारापसव्यस्थाः श्वानो विप्रविनाशकाः इन्द्रस्थाने नरेन्द्रस्य पुरेशस्य तु गोपुरे

Những con chó đứng ở phía bất tường (bên trái/nghịch) của doanh trại quân đội được nói là kẻ hủy diệt các bà-la-môn; (điềm ấy được ghi nhận) tại “vị trí Indra” của nhà vua và tại tháp cổng (gopura) của chúa thành.

Verse 15

अन्तर्गृहे गृहेशस्य मरणाय भवेद्भषन् यस्य जिघ्रति वामाङ्गं तस्य स्यादर्थसिद्धये

Nếu chó sủa trong nhà, đó là điềm báo tử vong cho gia chủ. Nhưng nếu nó ngửi phía bên trái của một người, thì được nói là đem lại sự thành tựu trong việc đạt được tài vật (điều mong cầu).

Verse 16

भयाय दक्षिणं चाङ्गं तथा भुजमदक्षिणं यात्राघातकरो यातुर्भवेत् प्रतिमुखागतः

Đối với người lữ hành, nếu phần bên phải của thân thể (hay chi thể) giật là điềm sợ hãi, và nếu cánh tay trái giật là điềm bất tường, thì kẻ đến đối diện từ phía trước sẽ trở thành chướng ngại có thể ngăn trở cuộc hành trình.

Verse 17

मार्गावरोधको मार्गे चौरान् वदति भार्गव अलाभो ऽस्थिमुखः पापो रज्जुचीरमुखस् तथा

Hỡi Bhārgava, kẻ ngăn trở lối đi trên đường được gọi là “kẻ chặn đường”; và kẻ chỉ điểm (hoặc báo tin) về bọn trộm cướp trên đường cũng thuộc một hạng. Lại nữa, còn có những kẻ phạm tội mang tên “Alābha”, “Asthimukha” (mặt xương), kẻ “pāpa” (tội nhân), và “Rajjucīramukha” (mặt như dây thừng và giẻ rách).

Verse 18

सोपानत्कमुखो धन्यो मांसपूर्णमुखो ऽपि च अमङ्गल्यमुखद्रव्यं केशञ्चैवाशुभं तथा

Người mà nơi miệng (khi gặp) có chiếc dép/sandal ở ngưỡng cửa được xem là điềm lành; cũng vậy, người có miệng đầy thịt (đang ăn thịt) cũng được coi là cát tường. Nhưng những vật biểu thị bất tường khi thấy ở miệng, và cả tóc, đều là điềm bất thiện.

Verse 19

अवमूत्र्याग्रतो याति यस्य तस्य भयं भवेत् यस्यावमूत्र्य व्रजति शुभं देशन्तथा द्रुमं

Nếu sau khi tiểu tiện mà đi thẳng về phía trước (để nước tiểu ở phía sau), thì nỗi sợ sẽ phát sinh cho người ấy. Nhưng nếu sau khi tiểu tiện mà rời đi về một nơi cát tường—cũng như hướng đến một cây thiêng/điềm lành—thì là thuận lợi.

Verse 20

नन्वर्थसाधक इत्य् आदिः, गृहे गत इत्य् अन्तःः पाठः ट पुस्तके नास्ति कोटरे इत्य् आदिः सर्वार्थसाधक इत्य् अन्तः पाठः टपुस्तके नास्ति मङ्गलञ्च तथा द्रव्यं तस्य स्यादर्थसिद्धये श्ववच्च राम विज्ञेयास् तथा वै जम्बुकादयः

“(Chú giải văn bản:) Từ ‘nanv arthasādhaka…’ đến ‘gṛhe gata…’ dị bản này không có trong bản thảo ṭa; và từ ‘koṭare…’ đến ‘sarvārthasādhaka…’ dị bản ấy cũng không có trong bản thảo ṭa. (Câu chính:) Nên bảo đảm điềm lành và các phương tiện vật chất để thành tựu mục đích; và chó—hỡi Rāma—cũng cần được hiểu trong thuật điềm báo, cũng như chó rừng (jackal) và các loài tương tự.”

Verse 21

भयाय स्वामिनि ज्ञेयमनिमित्तं रुतङ्गवां निशि चौरभयाय स्याद्विकृतं मृत्यवे तथा

Tiếng chó tru không có nguyên do phải được hiểu là điềm báo nguy hiểm cho chủ; vào ban đêm, đó là nỗi sợ trộm cướp; và nếu âm thanh dị thường, méo mó, thì cũng là dấu hiệu của tử vong.

Verse 22

शिवाय स्वामिनो रात्रौ बलीवर्दो नदन् भवेत् उत्सृष्टवृषभो राज्ञो विजयं सम्प्रयच्छति

Nếu ban đêm con bò đực rống lên thì là điềm lành cho chủ nó. Con bò đực được thả rông ban cho nhà vua chiến thắng.

Verse 23

अभयं भक्षयन्त्यश् च गावो दत्तास् तथा स्वकाः त्यक्तस्नेहाः स्ववत्सेषु गर्भक्षयकरा मताः

Những con bò đã đem cho—dù là của người khác hay của chính mình—khi ăn loài cây gọi là Abhayā, được xem là mất tình thương đối với bê con của mình và bị cho là gây sảy thai (mất bào thai).

Verse 24

भूमिं पादैर् विनिघ्नन्त्यो दीना भीता भयावहाः आर्द्राङ्ग्यो हृष्टरोमाश् च शृगलग्नमृदः शुभाः

Những (người nữ) giậm chân xuống đất—khốn khổ, sợ hãi và gây kinh hãi—thân thể ẩm ướt, lông tóc dựng đứng; và những người có thân mình lấm bùn dính như bùn bám của chó rừng: đó đều là điềm lành.

Verse 25

महिष्यादिषु चाप्येतत् सर्वं वाच्यं विजानता आरोहणं तथान्येन सपर्याणस्य वाजिनः

Tất cả những điều ấy cũng phải được người am tường (nghi thức) tuyên báo đúng phép trong trường hợp trâu và các vật cưỡi khác; cũng vậy, đối với con ngựa đang được phụng sự, tôn kính đúng nghi, việc lên ngựa nên do một người khác thực hiện.

Verse 26

जलोपवेशनं नेष्टं भूमौ च परिवर्तनं विपत्करन्तुरङ्गस्य सुप्तं वाप्यनिमित्ततः

Ngồi xuống trong nước là điềm không lành; cũng vậy, lăn lộn trên mặt đất. Lại nữa, đối với người mà thân thể đang hướng về tai ương, giấc ngủ phát sinh không rõ nguyên do cũng là một điềm dữ.

Verse 27

यवमोदकयोर्द्वेषस्त्वकस्माच्च न शस्यते वदनाद्रुधिरोत्पत्तिर्वेपनं न च शस्यते

Đột nhiên sinh tâm ghét bỏ lúa mạch hoặc bánh ngọt (modaka) thì không được xem là điềm lành. Cũng vậy, máu chảy từ miệng và sự run rẩy đều không phải dấu hiệu cát tường.

Verse 28

क्रीडन् वैकः कपोतैश् च सारिकाभिर्मृतिं वदेत् साश्रुनेत्रो जिह्वया च पादलेही विनष्टये

Nếu thấy một con chim đơn độc đùa chơi cùng bồ câu và chim sáo (sārika), người ta nói đó là điềm báo tử vong. Cũng vậy, người có mắt đẫm lệ và người dùng lưỡi liếm bàn chân đều là dấu hiệu của sự suy vong.

Verse 29

वामपादेन च तथा विलिखंश् च वसुन्धरां स्वपेद्वा वामपार्श्वेन दिवा वा न शुभप्रदः

Cũng vậy, người dùng chân trái cào hay vạch dấu trên đất, hoặc nằm ngủ nghiêng bên trái, hoặc ngủ ban ngày—đều không được xem là cát tường (không đem lại kết quả tốt).

Verse 30

भयाय स्यात् सकृन्मूत्री तथा निद्राविलाननः सपर्यार्हस्येति साधुः विनाशकृदिति ज , ट च आरोहणं न चेद्दद्यात् प्रतीपं वा गृहं व्रजेत्

Đó là điềm báo sợ hãi nếu người ta chỉ tiểu tiện một lần (ngay lúc khởi đầu) hoặc gương mặt u ám vì buồn ngủ. (Khi ấy, nếu có người nói) “Người ấy đáng được kính trọng/phụng sự” thì là cát tường; nhưng các âm tiết “ja” và “ṭa” được nói là gây sự hủy diệt. Nếu không ban cho (theo lệ) phương tiện cưỡi/xe để lên đường, hoặc nếu xảy ra điều trái nghịch, thì nên quay lại và trở về nhà.

Verse 31

यात्राविघातमाचष्टे वामपार्श्वं तथा स्पृशन् हेषमाणः शत्रुयोधं पादस्पर्शी जयावहः

Nếu (ngựa) chạm vào sườn trái, đó là điềm báo hành trình sẽ bị ngăn trở. Nếu nó hí và dùng móng chạm (đất), ấy là dấu hiệu sẽ giao chiến với quân thù; ngựa chạm móng là kẻ mang lại thắng lợi.

Verse 32

ग्रामे व्रजति नागश्चेन् मैथुनं देशहा भवेत् प्रसूता नागवनिता मत्ता चान्ताय भूपतेः

Nếu voi vào làng, đó là điềm đất đai bị tàn phá; nếu nó đang giao phối, báo hiệu mất lãnh thổ. Voi cái mới sinh, hoặc voi đang vào kỳ động dục (musth), đều là điềm về sự tận diệt (cái chết) của nhà vua.

Verse 33

आरोहणं न चेद्दद्यात् प्रतीपं वा गृहं व्रजेत् मदं वा वारणो जह्याद्राजघातकरो भवेत्

Nếu không dâng chỗ để lên ngồi/cưỡi (phương tiện), hoặc đến nhà với thái độ đối nghịch thù địch, hoặc làm cho voi mất kỳ động dục (musth), thì người ấy trở thành kẻ gây nên cái chết của nhà vua.

Verse 34

वामं दक्षिणपादेन पादमाक्रमते शुभः दक्षिणञ्च तथा दन्तं परिमार्ष्टि करेण च

Điềm lành khi dùng chân phải bước qua (hoặc đặt lên) chân trái; và cũng lành khi dùng tay chà lau răng phía bên phải.

Verse 35

वृषो ऽश्वः कुञ्जरो वापि रिपुसैन्यगतो ऽशुभः खण्डमेघातिवृष्ट्या तु सेना नाशमवाप्नुयात्

Nếu bò đực, ngựa, hay cả voi đi vào quân doanh của địch như một điềm dữ, thì khi mưa quá lớn từ những đám mây vỡ tản mác, đạo quân ấy sẽ gặp sự tiêu vong.

Verse 36

प्रतिकूलग्रहर्क्षात्तु तथा सम्मुखमारुतात् यात्राकाले रणे वापि छत्रादिपतनं भयं

Nhưng khi các hành tinh và các túc (nakṣatra) nghịch lợi, lại thêm gió thổi ngược trực diện, thì vào lúc khởi hành—hoặc ngay cả trong chiến trận—có sự nguy hiểm: việc rơi rụng của dù lọng và những vật tương tự là điềm bất tường.

Verse 37

हृष्टा नराश्चानुलोमा ग्रहा वै जयलक्षणं काकैर् योधाभिभवनं क्रव्याद्भिर्मण्डलक्षयः

Người người vui vẻ, và các hành tinh vận hành theo chiều thuận (anuloma) — đó thật là dấu hiệu chiến thắng. Nhưng nếu quạ lấn át các chiến binh, và loài ăn xác thối chiếm thế, thì báo hiệu sự suy vong của vương quyền, sự tiêu tán của vòng cương vực (maṇḍala).

Verse 38

प्राचीपश्चिमकैशानी शौम्या प्रेष्ठा शुभा च दिक्

Các phương: Đông, Tây và phương Īśāna (Đông‑Bắc) là những phương hiền hòa, đáng mến nhất và cát tường.