Adhyaya 218

Verse 1

वलिङ्गाय नामलिङ्गायेति ख , छ च नमो ऽनागतलिङ्गायेत्यादिः देवानुगतलिङ्गिने इत्य् अन्तः पाठः ज पुस्तके नास्ति परमात्मा परंविभो इति ज अथाष्टादशाधिकद्विशततमो ऽध्यायः राजाभिषेककथनं अग्निर् उवाच पुष्करेण च रामाय राजधर्मं हि पृच्छते यथादौ कथितं तद्वद्वशिष्ट कथयामि ते

[Dị bản:] “valiṅgāya, nāmaliṅgāya”—bản Kha và Cha chép như vậy; “namo ’nāgataliṅgāya…” v.v. Cách đọc kết “devānugataliṅgine” không thấy trong bản Ja; còn bản Ja chép “paramātmā paraṃvibho”. Nay mở đầu chương 218: thuật về lễ đăng quang (rājābhiṣeka). Agni nói: “Vì Puṣkara đã hỏi Rāma về rājadharma (pháp của bậc vương), ta sẽ thuật cho ngươi, hỡi Vasiṣṭha, đúng như đã nói từ ban đầu.”

Verse 2

पुष्कर उवाच राजधर्मं प्रवक्ष्यामि सर्वस्मात् राजधर्मतः राजा भवेत् शत्रुहन्ता प्रजापालः सुदण्डवान्

Puṣkara nói: “Ta sẽ giảng rājadharma (đạo và pháp của vua), đứng đầu trong mọi bổn phận của bậc quân vương. Vua phải là người diệt kẻ thù, hộ trì thần dân, và thi hành hình phạt (daṇḍa) một cách đúng mực.”

Verse 3

पालयिष्यति वः सर्वान् धर्मस्थान् व्रतमाचरेत् संवत्सरं स वृणुयात् पुरोहितमथ द्विजं

Nhà vua sẽ bảo hộ mọi “chỗ đứng của dharma” của các ngươi (tòa án và cơ sở tôn giáo), và nên thực hành hạnh nguyện (vrata). Suốt trọn một năm, vua nên tuyển chọn một Bà-la-môn “nhị sinh” (dvija) làm quốc sư tế quan (purohita).

Verse 4

मन्त्रिणश्चाखिलात्मज्ञान्महिषीं धर्मलक्षणां संवत्सरं नृपः काले ससम्भारो ऽभिषेचनं

Đến đúng thời, nhà vua—có các đại thần am tường mọi bổn phận và các nguyên lý nội tại (của trị quốc), cùng hoàng hậu chính có đủ tướng đức—sau trọn một năm chuẩn bị, phải cử hành lễ quán đỉnh (abhiṣeka) với đầy đủ phẩm vật đã hội đủ.

Verse 5

कुर्यान्मृते नृपे नात्र कालस्य नियमः स्मृतः तिलैः सिद्धार्थकैः स्नानं सांवत्सरपुरोहितौ

Khi vua băng hà, nghi thức đã định phải được cử hành—ở đây không nêu hạn kỳ thời gian. Việc tắm gội được làm với hạt mè (tila) và hạt cải trắng (siddhārthaka); và nghi lễ này thuộc phần của vị tế quan thường niên (sāṃvatsara) cùng quốc sư tế quan (purohita).

Verse 6

घोषयित्वा जयं राज्ञो राजा भद्रासने स्थितः अभयं घोषयेद् दुर्गान्मोचयेद्राज्यपालके

Sau khi tuyên cáo chiến thắng của nhà vua, đức vua ngự trên bảo tọa cát tường nên ban bố lời bảo đảm an toàn (abhaya); và từ các pháo đài, nên phóng thích những người bị giam giữ, đồng thời tha cho các quan/đội canh giữ chịu trách nhiệm bảo hộ vương quốc.

Verse 7

पुरोधसाभिषेकात् प्राक् कार्यैन्द्री शान्तिरेव च उपवास्यभिषेकाहे वेद्यग्नौ जुहुयान्मनून्

Trước lễ quán đảnh do vị quốc sư (purohita) cử hành, nhất định phải thực hiện nghi thức an tịnh thuộc Indra, gọi là Aindrī-śānti. Sau khi giữ trai giới (upavāsa), vào ngày quán đảnh, nên dâng cúng phẩm vào hỏa đàn trên tế đàn (vedyāgni), thỉnh mời các thần chú (manūn).

Verse 8

राजा हरिति छ , ख , घ , ज , ञ , ट च पुरोहितमथर्त्विजमिति ख , घ , छ , ज , ट च जुहुयादमूनिति ङ वैष्णवानैन्द्रमन्त्रांस्तु सावित्रीन् वैश्वदैवतान् सौम्यान् स्वस्त्ययनं शर्मायुष्याभयदान्मनून्

Nhà vua nên bổ nhiệm vị quốc sư (purohita) và vị tế sư chủ lễ (ṛtvij), rồi dâng hỏa cúng bằng các thần chú ấy: các mantra Vaiṣṇava và Aindra, các mantra Sāvitrī, các mantra Vaiśvadeva, các mantra Saumya, cùng các công thức Svastyayana—những pháp ban phúc lạc (śarma), thọ mạng (āyuṣ) và vô úy (abhaya).

Verse 9

अपराजिताञ्च कलसं वह्नेर्दक्षिणपार्श्वगं सम्पातवन्तं हैमञ्च पूजयेद्गन्धपुष्पकैः

Nên dùng hương liệu và hoa để phụng thờ bình kalasha Aparājitā (Bất bại) đặt ở phía nam của hỏa đàn thiêng, cùng chiếc bình vàng ‘sampātavat’ (thích hợp cho việc rảy/tưới lễ phẩm).

Verse 10

प्रदक्षिणावर्तशिखस्तप्तजाम्बूनदप्रभः रथौघमेघनिर्घोषो विधूमश् च हुताशनः

Hutāśana (Agni), có chùm ngọn lửa cuộn xoáy về bên phải, rực sáng như vàng Jāmbūnada nung đỏ, tiếng gầm như đoàn chiến xa và mây sấm, lại không khói—nên được quán tưởng như vậy.

Verse 11

अनुलोमः सुगन्धश् च स्वस्तिकाकारसन्निभः प्रसन्नार्चिर्महाज्वालः स्फुलिङ्गरहितो हितः

Ngọn lửa tế tự cát tường là ngọn lửa có ngọn cháy chuyển theo chiều phải, tỏa hương thơm, hiện như hình svastika, ánh sáng trong sáng hoan hỷ, bùng cháy mạnh, không bắn tia lửa và đem lợi ích cho nghi lễ.

Verse 12

न व्रजेयुश् च मध्येन मार्जारमृगपक्षिणः पर्वताग्रमृदा तावन्मूर्धानं शोधयेन्नृपः

Mèo, thú rừng và chim chóc không được đi ngang qua chính giữa (khu vực hoàng cung/đại hội). Cho đến khi việc ấy được ngăn, nhà vua phải tẩy sạch đầu mình bằng đất lấy từ đỉnh núi.

Verse 13

वल्मीकाग्रमृदा कर्णौ वदनं केशवालयात् इन्द्रालयमृदा ग्रीवां हृदयन्तु नृपाजिरात्

Lấy đất ở đỉnh gò mối xoa lên tai; lấy đất từ đền thờ Viṣṇu xoa lên mặt; lấy đất từ miếu thờ Indra xoa lên cổ; và lấy đất từ sân của nhà vua xoa lên vùng tim.

Verse 14

करिदन्तोद्धृतमृदा दक्षिणन्तु तथा भुजं वृषशृङ्गोद्धृतमृदा वामञ्चैव तथा भुजं

Cánh tay phải (được chỉ định) là nơi dùng đất do ngà voi bới lên; còn cánh tay trái (được chỉ định) là nơi dùng đất do sừng bò đực húc bới lên.

Verse 15

सरोमृदा तथा पृष्ठमुदरं सङ्गमान् मृदा नदीतटद्वयमृदा पार्श्वे संशोधयेत्तथा

Dùng đất từ hồ để tẩy sạch thân thể; cũng vậy, dùng đất từ nơi hợp lưu sông để tẩy sạch lưng và bụng; và dùng đất lấy từ cả hai bờ sông để tẩy sạch hai bên sườn—như thế mà tự thanh tịnh.

Verse 16

वेश्याद्वारमृदा राज्ञः कटिशौचं विधीयते यज्ञस्थानात्तथैवोरू गोस्थानाज्जानुनी तथा

Đối với nhà vua, nghi thức tẩy uế bằng đất được quy định cho vùng thắt lưng; đất phải lấy từ ngưỡng cửa nhà kỹ nữ. Cũng vậy, đối với đùi thì lấy đất từ nơi hành tế (yajña); còn đối với đầu gối thì lấy từ chuồng bò.

Verse 17

अश्वस्थानात्तथा जङ्घे रथचक्रमृदाङ्घ्रिके मूर्धानं पञ्चगव्येन भद्रासनगतं नृपं

Kế đó, (lấy đất) từ chuồng ngựa; cũng vậy đối với bắp chân; và lấy đất đã bị bánh xe chiến xa cùng bàn chân chạm vào. Rồi dùng pañcagavya để xức rưới (abhiṣeka) lên đầu nhà vua, khi ngài ngồi trong tư thế/ghế cát tường bhadrāsana.

Verse 18

अभिषिञ्चेदमात्यानां चतुष्टयमथो घटैः चन्द्रालयमृदेति ज सरोमृदेत्यादिः संशोधयेत्तथेत्यन्तः पाठः ज पुस्तके नास्ति पूर्वतो हेमकुम्भेन घृतपूर्णेन ब्राहणः

Bấy giờ, vị chủ lễ phải cử hành lễ quán đảnh cho nhóm bốn vị đại thần bằng các bình (đựng nước quán đảnh). (Trong truyền thống văn bản, các dị bản như “candrālaya-mṛt”, “saro-mṛt”, v.v. cần được hiệu đính theo phê bình văn bản; và cụm kết “tathā …” không có trong thủ bản ‘ja’.) Lúc khởi đầu, một vị Bà-la-môn nên tiến hành với một bình vàng đầy bơ tinh luyện (ghee).

Verse 19

रूप्यकुम्भेन याम्ये च क्षीरपूर्णेन क्षत्रियः दध्ना च ताम्रकुम्भेन वैश्यः पश्चिमगेन च

Ở phương Nam, một vị Sát-đế-lỵ (Kṣatriya) nên thực hiện theo nghi thức với một bình bạc đầy sữa; còn một vị Phệ-xá (Vaiśya) nên làm với một bình đồng chứa sữa chua (curd), ở phương Tây cũng vậy.

Verse 20

मृण्मयेन जलेनोदक् शूद्रामात्यो ऽभिषिचयेत् ततो ऽभिषेकं नृपतेर्बह्वृचप्रवरो द्विजः

Bằng nước giữ trong bình đất nung, một vị đại thần thuộc giai cấp Thủ-đà-la (Śūdra) nên rảy nước (sprinkle) lên nhà vua. Sau đó, một vị Bà-la-môn—xuất chúng trong hàng Bahvṛca (những người tụng đọc Ṛgveda)—phải cử hành lễ quán đảnh (abhiṣeka) cho nhà vua.

Verse 21

कुर्वीत मधुना विप्रश्छन्दोगश् च कुशोदकैः सम्पातवन्तं कलशं तथा गत्वा पुरोहितः

Một vị Bà-la-môn nên thực hành nghi lễ ấy bằng mật ong; còn tư tế Chāndoga thì dùng nước đã thấm cỏ kuśa. Cũng vậy, vị chủ tế sau khi đến nơi hành lễ phải chuẩn bị bình nước thánh (kalaśa) đã được gia trì bằng nghi thức “sampāta” (rảy/ban lực).

Verse 22

विधाय वह्निरक्षान्तु सदस्येषु यथाविधि राजश्रियाभिषेके च ये मन्त्राः परिकीर्तिताः

Sau khi hoàn tất nghi thức, hãy thực hiện phép hộ trì lửa (vahni-rakṣā) cho các vị chủ lễ và hội chúng đúng như pháp; và hãy tụng dùng các thần chú đã được tuyên thuyết cho lễ quán đảnh vương thịnh (rājaśrī-abhiṣeka).

Verse 23

तैस्तु दद्यान्महाभाग ब्राह्मणानां स्वनैस् तथा ततः पुरोहितो गच्छेद्वेदिमूलन्तदेव तु

Với những lễ vật/tiền cúng ấy, hỡi bậc đại phúc, hãy đúng pháp mà bố thí cho các Bà-la-môn; rồi vị chủ tế sẽ bước đi khoan thai, theo nhịp đo, đến chân nền đàn tế (vedi-mūla)—quả đúng như vậy.

Verse 24

शतच्छिद्रेण पात्रेण सौवर्णेनाभिषेचयेत् या ओषधीत्योषधीभीरथेत्युक्त्वेति गन्धकैः

Nên cử hành lễ tắm quán đảnh (abhisheka) bằng một bình vàng đục một trăm lỗ, đồng thời tụng các thần chú mở đầu bằng “yā oṣadhīḥ…”, “oṣadhībhīḥ…”, và “rathe…”, cùng với các hương liệu (gandha).

Verse 25

पुष्पैः पुष्पवतीत्येव ब्राह्मणेति च वीजकैः रत्नैर् आशुः शिशानश् च ये देवाश् च कुशोदकैः

Với hoa, hãy thỉnh xưng là “Puṣpavatī”; với hạt ngũ cốc/hạt giống, hãy thỉnh xưng là “Brāhmaṇa”; với châu báu, hãy thỉnh xưng là “Āśu” và “Śiśāna”; và với nước kuśa, hãy thỉnh mời các chư thiên tương ứng.

Verse 26

यजुर्वेद्यथर्ववेदी गन्धद्वारेति संस्पृशेत् शिरः कण्ठं रोचनया सर्वतीर्थोदकैर् द्विजाः

Người thuộc Yajurveda và người thuộc Atharvaveda nên chạm vào thân thể khi tụng thần chú mở đầu bằng “gandha-dvāra”; dùng rocanā chạm lên đầu và cổ họng, rồi tẩy tịnh bằng nước được xem như từ mọi tīrtha thánh địa—hỡi các bậc nhị sinh.

Verse 27

गीतवाद्यादिनिर्घोषैश्चामरव्यजनादिभिः सर्वौषधिमयं कुम्भं धारयेयुर्नृपाग्रतः

Giữa tiếng vang rền của ca hát và nhạc khí, cùng các nghi thức tôn vinh như phất trần đuôi yak, quạt và những vật tương tự, họ nên rước trước mặt nhà vua một bình nước quán đảnh (kumbha) được chế với đủ mọi dược thảo.

Verse 28

तं पश्येद्दर्पणं राजा घृतं वै मङ्गलादिकं अभ्यर्च्य विष्णुं ब्रह्माणमिन्द्रादींश् च ग्रहेश्वरान्

Sau khi cung kính thờ phụng Viṣṇu, Brahmā, Indra và các vị chủ tinh tú khác, nhà vua bấy giờ nên nhìn vào chiếc gương ấy, cùng bơ ghī (ghṛta) và các vật cát tường khác, bắt đầu từ những thứ đem lại phúc lành.

Verse 29

वेदिमूलन्तथैव तु इरि ख दीपकैर् इति ङ यजुर्वेद्यथ ऋग्वेदी इति ङ ग्रहादिकानिति ख , ग , घ च व्याघ्रचर्मोत्तरां शय्यामुपविष्टः पुरोहितः मधुपर्कादिकं दत्त्वा पट्टबन्धं प्रकारयेत्

Cũng vậy, tại chân đàn tế (vedi) phải sắp đặt các ngọn đèn theo quy định. Rồi vị tế sư chủ lễ (purohita), ngồi trên sàng trải da hổ, sau khi dâng madhuparka và các nghi thức mở đầu theo lệ, hãy cho cử hành lễ buộc băng trán (paṭṭa-bandha).

Verse 30

राज्ञोमुकुटबन्धञ्च पञ्चचर्मोत्तरं ददेत् ध्रुवाद्यैर् इति च विशेद् वृषजं वृषदंशजं

Ngài cũng nên ban cho nhà vua nghi lễ buộc vương miện, cùng áo choàng thượng phục làm từ năm loại da. Rồi, khi tụng các thần chú Dhruvā và những thần chú khác theo quy định, ngài bước vào nghi lễ, thỉnh mời Vṛṣaja và Vṛṣadaṃśaja.

Verse 31

द्वीपिजं सिंहजं व्याघ्रजातञ्चर्म तदासने अमात्यसचिवादींश् च प्रतीहारः प्रदर्शयेत्

Trên tòa ngự ấy nên trải da báo, da sư tử hoặc da hổ; và người giữ cửa (pratīhāra) phải dẫn trình các đại thần, thư ký và những người tương tự vào yết kiến.

Verse 32

गोजाविगृहदानाद्यैः सांवत्सरपुरोहितौ पूजयित्वा द्विजान् प्रार्च्य ह्य् अन्यभूगोन्नमुख्यकैः

Sau khi tôn kính các tư tế chủ lễ hằng năm bằng những lễ vật như bò, dê, nhà cửa v.v., và đã cung kính cúng dường các bậc nhị sinh (brāhmaṇa), lại nên kính trọng họ bằng các phẩm vật khác—đặc biệt là ruộng đất và lương thực, ngũ cốc v.v.

Verse 33

वह्निं प्रदक्षिणीकृत्य गुरुं नत्वाथ पृष्ठतः वृषमालभ्य गां वत्सां पूजयित्वाथ मन्त्रितं

Sau khi đi nhiễu phải (pradakṣiṇā) quanh lửa thiêng và cúi lạy vị thầy, rồi từ phía sau tiến hành: nắm lấy con bò đực, cúng kính con bò cái cùng bê con, và tiếp đó thực hiện nghi lễ với các thần chú đã được quy định.

Verse 34

अश्वमारुह्य नागञ्च पूजयेत्तं समारुहेत् परिभ्रमेद्राजमार्गे बलयुक्तः प्रदक्षिणं

Cưỡi ngựa, người ấy nên cúng kính voi; rồi lên lưng voi, tiến dọc theo đại lộ hoàng gia, thực hiện cuộc nhiễu phải (theo chiều kim đồng hồ), với sức lực sung mãn.

Verse 35

पुरं विशेच्च दानाद्यैः प्रार्च्य सर्वान् विसर्जयेत्

Sau khi vào thành, nên dùng các lễ vật, bố thí v.v. để cung kính tôn vinh tất cả, rồi kính cẩn tiễn họ lui ra hết thảy.