Adhyaya 14

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये आदिपर्वादिवर्णनं नाम त्रयोदशो ऽध्यायः अथ चतुर्दशो ऽध्यायः कुरुपाण्डवसङ्ग्रामवर्णनम् अग्निर् उवाच यौधिष्ठिरी दौर्योधनी कुरुक्षेत्रं ययौ चमूः भीष्मद्रोणादिकान् दृष्ट्वा नायुध्यत गुरूनिति

Như vậy, trong Agni Purāṇa—bộ Mahāpurāṇa nguyên thủy—chương mười ba, mang tên “Mô tả Ādi-parvan và các vấn đề liên hệ,” đã kết thúc. Nay bắt đầu chương mười bốn, “Mô tả cuộc chiến giữa Kurus và Pāṇḍavas.” Agni nói: Quân của Yudhiṣṭhira và quân của Duryodhana tiến đến Kurukṣetra; nhưng khi thấy Bhīṣma, Droṇa và những vị khác, ông không giao chiến, vì họ là bậc thầy và trưởng thượng của mình.

Verse 2

पार्थं ह्य् उवाच भगवान्नशोच्या भीष्ममुख्यकाः शरीराणि विनाशीनि न शरीरी विनश्यति

Đấng Thế Tôn nói với Pārtha: “Những bậc như Bhīṣma và các vị khác không đáng để than khóc. Thân xác là vô thường, phải hoại diệt; còn bản ngã có thân (tự ngã) thì không hoại diệt.”

Verse 3

विदुरान्वित इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः अयमात्मा परं ब्रह्म अहं ब्रह्मस्मि विद्धि तम् सिद्ध्यसिद्ध्योः समो योगी राजधर्मं प्रपालय

“Tự ngã này là Brahman tối thượng; hãy biết điều ấy như ‘Ta là Brahman’. Vị yogin bình đẳng tâm trước thành và bại phải gìn giữ và thi hành đúng đắn rājadharma—pháp của bậc vương.”

Verse 4

कृष्णोक्तोथार्जुनो ऽयुध्यद्रथस्थो वाद्यशब्दवान् भीष्मः सेनापतिरभूदादौ दौर्योधने बले

Rồi Arjuna, được Kṛṣṇa chỉ dạy, đứng trên chiến xa mà giao chiến giữa tiếng nhạc khí vang dậy; và ngay lúc khởi đầu, trong quân Duryodhana, Bhīṣma được tôn làm tổng chỉ huy.

Verse 5

पाण्डवानां शिखण्डी च तयोर्युद्धं बभूव ह धार्तराष्ट्राः पाण्डवांश् च जघ्नुर्युद्धे सभीष्मकाः

Và Śikhaṇḍī, đứng về phía Pāṇḍavas, quả thật đã giao chiến (với ông). Trong trận ấy, các con của Dhṛtarāṣṭra, cùng với quân của Bhīṣma, cũng đánh ngã các Pāṇḍavas.

Verse 6

धार्तराष्ट्रान् शिखण्ड्याद्याः पाण्डवा जघ्नुराहवे देवासुरसं युद्धं कुरुपाण्दवसेनयोः

Trong chiến địa, các Pāṇḍava—khởi đầu từ Śikhaṇḍin—đã giết các Dhārtarāṣṭra; và cuộc chiến giữa hai đạo quân Kuru và Pāṇḍava giống như cuộc giao tranh giữa chư Thiên (Deva) và A-tu-la (Asura).

Verse 7

बभूव स्वस्थदेवानां पश्यतां प्रीतिवर्धनं भीष्मोस्त्रैः पाण्डवं सैन्यं दशाहोभिर्न्यपातयत्

Khi chư Thiên đứng nhìn trong an ổn, điều ấy trở thành nguyên do làm tăng thêm niềm hoan hỷ của họ: bằng các phi tiễn của Bhīṣma, đạo quân Pāṇḍava bị đánh gục trong vòng mười ngày.

Verse 8

दशमे ह्य् अर्जुनो वाणैर् भीष्मं वीरं ववर्ष ह शिखण्डी द्रुपदोक्तो ऽस्त्रैर् ववर्ष जलदो यथा

Quả thật, vào ngày thứ mười, Arjuna trút mưa tên lên vị dũng tướng Bhīṣma; và Śikhaṇḍī—làm theo lời dặn của Drupada—cũng trút mưa vũ khí như mây mưa đổ xuống.

Verse 9

हस्त्यश्वरथपादातमन्योन्यास्त्रनिपातितम् भीष्मः स्वच्छन्दमृत्युश् च युद्धमार्गं प्रदर्श्य च

Voi, ngựa, xe chiến và bộ binh đều bị hạ bởi vũ khí của nhau. Và Bhīṣma—người được ân phúc tự chọn thời điểm viên tịch—cũng nêu bày con đường đúng đắn cùng phép tắc của chiến trận.

Verse 10

वसूक्तो वसुलोकाय शरशय्यागतः स्थितः उत्तरायणमीक्षंश् च ध्यायन् विष्णुं स्तवन् स्थितः

Được tán dương bằng thánh ca, ngài vẫn nằm trên giường tên, định phần hướng về cõi của các Vasu; và, hướng mắt về Uttarāyaṇa (đường đi lên phương bắc của mặt trời), ngài vững trú—quán niệm Viṣṇu và dâng lời ca tụng Ngài.

Verse 11

दुर्योधने तु शोकार्ते द्रोणः सेनापतिस्त्वभुत् पाण्दवे हर्षिते सैन्ये ढृष्टद्युम्नश् चमूपतिः

Nhưng khi Duryodhana bị nỗi sầu khổ bủa vây, Droṇa trở thành tổng chỉ huy; và khi quân Pāṇḍava hân hoan, Dhṛṣṭadyumna trở thành thống soái của đạo quân.

Verse 12

तयोर्युद्धं बभूवोग्रं यमराष्ट्रविवर्धनम् विराटद्रुपदाद्याश् च निमग्ना द्रोणसागरे

Giữa hai bên bùng lên một trận chiến dữ dội, làm “vương quốc của Yama” phình to (tức số người chết tăng lên). Virāṭa, Drupada và những người khác đã chìm mất (tử trận) trong “đại dương Droṇa”.

Verse 13

दौर्योधनी महासेना हस्त्यश्वरथपत्तिनी धृष्टद्युम्नाधिपतिता द्रोणः काल इवाबभौ

Đại quân của Duryodhana—gồm voi, ngựa, chiến xa và bộ binh—dẫu do Dhṛṣṭadyumna chỉ huy, khi đối diện Droṇa vẫn hiện ra như chính Thời gian (Tử thần).

Verse 14

हतोश्वत्थामा चेत्युक्ते द्रोणः शस्त्राणि चात्यजत् धृष्टद्युम्नशराक्रान्तः पतितः स महीतले

Khi người ta nói: “Aśvatthāmā đã bị giết”, Droṇa liền buông bỏ vũ khí; bị mưa tên của Dhṛṣṭadyumna áp đảo, ông ngã xuống mặt đất.

Verse 15

अन्योन्यास्त्रनिपीडितमिति ख, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः पञ्चमेहनि दुर्धर्षः सर्वक्षत्रं प्रमथ्य च दुर्योधने तु शोकार्ते कर्णः सेनापतिस्त्वभूत्

Dị bản “anyonyāstra-nipīḍitam” được thấy trong các bản thảo kha và gha, như hai bản sao đã được đánh dấu cho biết. Vào ngày thứ năm, vị dũng sĩ không thể khuất phục, sau khi nghiền nát toàn thể hàng kṣatriya; và khi Duryodhana bị nỗi sầu khổ giày vò, Karṇa quả thật trở thành tổng chỉ huy quân đội.

Verse 16

अर्जुनः पाण्डवानाञ्च तयोर्युद्धं बभूव ह शस्त्राशस्त्रि महारौद्रं देवासुररणोपमम्

Rồi bấy giờ xảy ra trận chiến giữa Arjuna và các Pāṇḍava, giao tranh cả bằng vũ khí lẫn tay không, vô cùng dữ dội, tựa như cuộc chiến giữa chư thiên và loài asura.

Verse 17

कर्णार्जुनाख्ये सङ्ग्रामे कर्णोरीनबधीच्छरैः द्वितीयाहनि कर्णस्तु अर्जुनेन निपातितः

Trong trận chiến được gọi là cuộc giao đấu Karṇa–Arjuna, Karṇa bắn tên hạ Orīna; nhưng đến ngày thứ hai, chính Karṇa lại bị Arjuna đánh ngã.

Verse 18

शल्यो दिनार्धं युयुधे ह्य् अबधीत्तं युधिष्ठिरः युयुधे भीमसेनेन हतसैन्यः सुयोधनः

Śalya chiến đấu suốt nửa ngày; rồi Yudhiṣṭhira quả thật đã giết ông. Suyodhana (Duryodhana), quân đội bị tiêu diệt, giao chiến với Bhīmasena.

Verse 19

बहून् हत्वा नरादींश् च भीमसेनमथाब्रवीत् गदया प्रहरन्तं तु भीमस्तन्तु व्यपातयत्

Sau khi giết nhiều người và những kẻ khác, hắn liền lên tiếng với Bhīmasena. Nhưng khi kẻ ấy đánh bằng chùy, Bhīma đã chém ngã hắn.

Verse 20

गदयान्यानुजांस्तस्य तस्मिन्नष्टादेशेहनि रात्रौ सुषुप्तञ्च बलं पाण्डवानां न्यपातयत्

Bằng chùy, hắn đánh ngã các em trai của vị vua ấy; và vào ngày thứ mười tám, ban đêm, khi quân đội Pāṇḍava đang ngủ say, hắn đã quật ngã lực lượng của họ.

Verse 21

अक्षौहिणीप्रमाणन्तु अश्वत्थामा महाबलः द्रौपदेयान् सपाञ्चालान् धृष्टद्युम्नञ्च सो ऽबधीत्

Nhưng Aśvatthāmā, kẻ có sức mạnh lớn lao, đã giết các con trai của Draupadī cùng với người Pāñcāla, và cả Dhṛṣṭadyumna nữa—gây nên cuộc tàn sát ở quy mô một akṣauhiṇī.

Verse 22

पुत्रहीनां द्रौपदीं तां रुदन्तीमर्जुनस्ततः शिरोमणिं तु जग्राह ऐषिकास्त्रेण तस्य च

Rồi Arjuna, thấy Draupadī mất hết con và đang khóc than, liền dùng vũ khí Aiṣika đoạt lấy viên bảo châu trên đỉnh đầu của kẻ ấy.

Verse 23

अश्वत्थामास्त्रनिर्दग्धं जीवयामास वै हरिः उत्तरायास्ततो गर्भं स परीक्षिदभून्नृपः

Hari (Viṣṇu/Kṛṣṇa) quả thật đã làm sống lại bào thai trong dạ Uttarā vốn bị vũ khí của Aśvatthāmā thiêu cháy; và đứa trẻ ấy trở thành vua Parīkṣit.

Verse 24

कृतवर्मा कृपो द्रौणिस्त्रयो मुक्तास्ततो रणात् पाण्डवाः सात्यकिः कृष्णः सप्त मुक्ता न चापरे

Kṛtavarmā, Kṛpa và Drauni (Aśvatthāmā)—ba người ấy đã thoát khỏi chiến trường. Còn phe Pāṇḍava, Sātyaki và Kṛṣṇa—tổng cộng bảy người—được bảo toàn; ngoài ra không ai được tha.

Verse 25

स्त्रियश्चार्ताः समाश्वास्य भीमाद्यैः स युधिष्ठिरः संस्कृत्य प्रहतान् वीरान् दत्तोदकधनादिकः

Yudhiṣṭhira—cùng với Bhīma và những người khác—đã an ủi các phụ nữ đau khổ; rồi cử hành đầy đủ nghi lễ tang tế cho các dũng sĩ đã ngã xuống, dâng nước cúng theo lệ và bố thí của cải cùng các vật thí khác.

Verse 26

भीष्माच्छान्तनवाच्छ्रुत्वा धर्मान् सर्वांश् च शान्तिदाम् राजधर्मान्मोक्षधर्मान्दानधर्मान् नृपो ऽभवत्

Sau khi nghe từ Bhīṣma, con của Śāntanu, toàn bộ các pháp (dharma) ban an lạc—tức bổn phận vương đạo, pháp môn hướng đến giải thoát và luật bố thí—nhà vua trở nên thông đạt và an trú vững vàng trong dharma.

Verse 27

अश्वमेधे ददौ दानं ब्राह्मणेभ्योरिमर्दनः श्रुत्वार्जुनान्मौषलेयं यादवानाञ्च सङ्क्षयम् राज्ये परीक्षितं स्थाप्य सानुजः स्वर्गमाप्तवान्

Sau khi cử hành Aśvamedha, bậc “kẻ nghiền nát kẻ thù” đã ban bố thí cho các brāhmaṇa. Nghe Arjuna thuật lại tai biến ở Mausala và sự diệt vong của dòng Yādava, ông lập Parīkṣit lên ngôi và cùng các em trai đạt đến cõi trời.