Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 4

हस्ते कृत्वा हेमपात्रं हविःपूर्णमनुत्तमम् । तस्मिन्हविषि संकीर्णं वैष्णवं तेज उत्तमम् । चतुर्विधं विभज्यैव पत्नीभ्यो दत्तवान्नृपः

haste kṛtvā hemapātraṃ haviḥpūrṇamanuttamam | tasminhaviṣi saṃkīrṇaṃ vaiṣṇavaṃ teja uttamam | caturvidhaṃ vibhajyaiva patnībhyo dattavānnṛpaḥ

اس نے اپنے ہاتھ میں سونے کا برتن لیا جو بے مثال ہَوی سے بھرا تھا۔ اس ہَوی میں اعلیٰ ترین ویشنو تَیج ملا ہوا تھا۔ راجہ نے اسے چار حصوں میں بانٹ کر اپنی رانیوں کو دے دیا۔

हस्तेin (his) hand
हस्ते:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अधिकरण
कृत्वाhaving made/placed
कृत्वा:
Kriya (Gerundial/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव-क्रियाविशेषण (gerund); पूर्वकालिक क्रिया
हेम-पात्रम्a golden vessel
हेम-पात्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहेम (प्रातिपदिक) + पात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म
हविः-पूर्णम्filled with oblation
हविः-पूर्णम्:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootहविस् (प्रातिपदिक) + पूर्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; पात्रम् विशेषयति
अनुत्तमम्unsurpassed, excellent
अनुत्तमम्:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
तस्मिन्in that (vessel/oblation)
तस्मिन्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अधिकरण
हविषिin the oblation
हविषि:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अधिकरण
संकीर्णम्mixed, intermingled
संकीर्णम्:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्+कॄ (धातु) → संकीर्ण (कृदन्त, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्यय (past passive participle)
वैष्णवम्Viṣṇu-related, Vaiṣṇava
वैष्णवम्:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootवैष्णव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तेजः विशेषयति
तेजःradiance, energy
तेजः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (वाक्ये) कर्म/वस्तु
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
चतुर्विधम्fourfold
चतुर्विधम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्या-प्रातिपदिक) + विध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म-विशेषण
विभज्यhaving divided
विभज्य:
Kriya (Gerundial/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootवि+भज् (धातु)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund); पूर्वकालिक क्रिया
एवindeed, just
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक/अवधारण (emphatic particle)
पत्नीभ्यःto the wives
पत्नीभ्यः:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootपत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), बहुवचन
दत्तवान्gave
दत्तवान्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु) → दत्तवत् (कृदन्त, क्तवत्)
Formक्तवत्-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; परोक्षभूतार्थे/भूतकर्म (periphrastic perfect sense)
नृपःthe king
नृपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्ता

Agastya (continuing narration)

Tirtha: Kṣīrodaka

Type: kund

Scene: A radiant golden vessel brimming with sanctified havis is held aloft; within it a visible aura of Vaiṣṇava tejas shimmers. Daśaratha divides it into four portions and offers it to his queens, who receive it with reverence.

D
Daśaratha
V
Vaiṣṇava tejas
Q
Queens of Daśaratha

FAQs

Divine grace is conveyed through sanctified offerings; sharing rightly within dharmic household order bears auspicious fruit.

Implicitly the Kṣīrodaka-associated Ayodhyā locale where the Putreṣṭi episode is anchored.

Handling the consecrated havis and its proper division/distribution as part of the yajña’s ordained sequence.