Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 50

Devanagari script

देवि क्षेत्राण्यनेकानि पृथिव्यां संति भामिनि । तीर्थानि कोटिसंख्यानि प्रभावस्तेषु संख्यया

Transliteration

devi kṣetrāṇyanekāni pṛthivyāṃ saṃti bhāmini | tīrthāni koṭisaṃkhyāni prabhāvasteṣu saṃkhyayā

Translation

اے دیوی، اے روشن و تاباں! زمین پر بے شمار مقدس کشتروں ہیں، اور تیرتھ کروڑوں کی تعداد میں ہیں—ہر ایک کی اپنی اپنی روحانی تاثیر اور قدر ہے۔

Word by Word

• देवि: O देवी
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• क्षेत्राणि: sacred fields/regions
• क्षेत्राणि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• अनेकानि: many
• अनेकानि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनेक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying 'क्षेत्राणि')

• पृथिव्याम्: on the earth
• पृथिव्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• सन्ति: are
• सन्ति: Kriya (Existence/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, बहुवचन

• भामिनि: O radiant one
• भामिनि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भामिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• तीर्थानि: pilgrimage places
• तीर्थानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• कोटिसंख्यानि: numbering in crores
• कोटिसंख्यानि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कोटि + संख्या (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (having crores as number), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying 'तीर्थानि')

• प्रभावः: (their) efficacy/power
• प्रभावः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तेषु: among them
• तेषु: Adhikarana (Reference set/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), बहुवचन; सर्वनाम

• संख्यया: by (mere) counting / in number
• संख्यया: Karana (Means/Measure/करण)
• Type: Noun
• Root: संख्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (context-setting verse)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī/Devī

Visual Art Cues

Scene: Śiva (as narrator) addresses Devī/Pārvatī, gesturing to a cosmic map of Bhārata with countless glowing tīrthas like stars across the earth.

Characters & Entities

• Devī (Pārvatī)
• Tīrthas
• Kṣetras

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

While many holy places exist, their fruits differ—prompting discernment and reverence for the most spiritually potent kṣetras.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa is being set up as exceptional by first acknowledging the multitude of other tīrthas.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; this verse frames a hierarchy of tīrtha-prabhāva (pilgrimage efficacy).