Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

Devanagari script

अस्मिन्कल्पेसमाख्याता ललितोमा वरानने । उमाद्वयं समाख्यातं सोमेशे दैत्यसूदने

Transliteration

asminkalpesamākhyātā lalitomā varānane | umādvayaṃ samākhyātaṃ someśe daityasūdane

Translation

اے خوش رُو! اس کَلپ میں وہ ‘للیتا-اُما’ کے نام سے بیان کی جاتی ہیں؛ اور یہ ‘اُما کی جوڑی’ سومیش اور دیتیہ سُودن میں مشہور ہے۔

Word by Word

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• कल्पे: aeon, kalpa
• कल्पे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कल्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• समाख्याता: is called, is named
• समाख्याता: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + ख्या (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘is called/was named’

• ललितोमा: Lalitā and Umā (as a combined designation)
• ललितोमा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ललिता + उमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—द्वन्द्वः (ललिता च उमा च)

• वरानने: O fair-faced one
• वरानने: Sambodhana (Vocative sense in locative form/सम्बोधनार्थ)
• Type: Noun
• Root: वर + आनन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (वरम् आननं यस्याः)

• उमाद्वयम्: the pair of Umās
• उमाद्वयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उमा + द्वय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—द्विगुः (द्वे उमे)

• समाख्यातम्: is named
• समाख्यातम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + ख्या (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘is called’

• सोमेशे: at Someśa
• सोमेशे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सोम + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सोमस्य ईशः)

• दैत्यसूदने: at (the place called) Daityasūdana
• दैत्यसूदने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दैत्य + सूदन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (दैत्यानां सूदनः)

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Someśvara and Daityasūdana (Prabhāsa-kṣetra circuit)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Varānanā (addressed as ‘O fair-faced one’)

Visual Art Cues

Scene: A paired presentation of Devī as ‘Lalitā-Umā’ and ‘Umā-dvaya’ associated with two shrines—Someśvara and Daityasūdana—suggesting Devī’s dual presence guarding both Śaiva and Vaiṣṇava sanctums.

Characters & Entities

• Lalitā-Umā
• Umādvaya
• Someśa/Someśvara
• Daityasūdana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred geography preserves divine forms through named seats; honoring both forms completes devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Someśvara (Someśa) and Daityasūdana—two renowned worship points within Prabhāsakṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied: worship/recognition of Umādvaya at the paired sites; details follow in the next verse.