Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

Devanagari script

विशाले तु कृते देव्या लोचने विष्णुदर्शनात् । विशालाक्षी ततो जाता तत्रस्था दैत्यनाशिनी

Transliteration

viśāle tu kṛte devyā locane viṣṇudarśanāt | viśālākṣī tato jātā tatrasthā daityanāśinī

Translation

جب دیوی نے وِشنو کے درشن سے اپنی آنکھیں وسیع کیں تو وہ ‘وشالاکشی’ کے نام سے مشہور ہوئیں؛ وہیں مقیم رہ کر وہ دیتیوں کی ہلاکت کرنے والی بنیں۔

Word by Word

• विशाले: in the two (eyes) made large
• विशाले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: विशाल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, द्विवचन; ‘in/at the two large (ones)’ (locane इति विशेष्ये)

• तु: indeed, but
• तु: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (contrast/emphasis)

• कृते: having been made
• कृते: Kriya (Locative absolute/सप्तमी-सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, द्विवचन; ‘when (they) were made’

• देव्याः: of the goddess
• देव्याः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• लोचने: in the two eyes
• लोचने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, द्विवचन

• विष्णुदर्शनात्: from seeing Viṣṇu
• विष्णुदर्शनात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: विष्णु + दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (विष्णोः दर्शनम्)

• विशालाक्षी: the wide-eyed one
• विशालाक्षी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विशाल + अक्षि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—बहुव्रीहिः (विशाले अक्षिणी यस्याः)

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (thereafter)

• जाता: was born, arose
• जाता: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past active participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तत्रस्था: standing there, stationed there
• तत्रस्था: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तत्र + स्था (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—अव्ययीभावः (तत्र स्थिता)

• दैत्यनाशिनी: destroyer of demons
• दैत्यनाशिनी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दैत्य + नाशिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (दैत्यान् नाशयति इति)

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Someśvara–Daityasūdana circuit)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Devī beholds Viṣṇu; her eyes widen in awe, and she is revealed as Viśālākṣī, standing in a sacred coastal kṣetra as a radiant protectress who destroys daityas.

Characters & Entities

• Viśālākṣī
• Viṣṇu
• Daityas
• Devī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine names arise from divine experiences; darśana transforms and establishes protective power for the world.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The locale where Viśālākṣī abides within Prabhāsakṣetra, sanctified as a Daitya-destroying seat of the Goddess.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it establishes the deity-form (Viśālākṣī) to be worshipped in the tīrtha context.