Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 36

Devanagari script

खर्जुरीवनमापन्ना नन्दानाम्नीति तत्र सा । सरस्वती पुनस्तस्माद्वनात्खर्जूरसंज्ञितात्

Transliteration

kharjurīvanamāpannā nandānāmnīti tatra sā | sarasvatī punastasmādvanātkharjūrasaṃjñitāt

Translation

وہ کھرجوری کے جنگل میں داخل ہوئی؛ وہاں وہ ‘نندا’ کے نام سے معروف ہوئی۔ پھر سرسوتی اُس کھرجور نامی بن سے آگے روانہ ہوئی۔

Word by Word

• खर्जुरीवनम्: the palm-grove
• खर्जुरीवनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: खर्जूरी (प्रातिपदिक) + वन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: खर्जूर्याः वनम्/खर्जूरीणां वनम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Neuter, Accusative singular

• आपन्ना: entered/reached
• आपन्ना: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आपद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (PPP) used predicatively; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Feminine, Nominative singular

• नन्दा: Nandā
• नन्दा: Samjna (Apposition/name/संज्ञा)
• Type: Noun
• Root: नन्दा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Feminine, Nominative singular (as name)

• नाम्ना: by the name
• नाम्ना: Karana (Means—‘by name’/करण)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन — Neuter, Instrumental singular

• इति: thus
• इति: Vacana-suchaka (Quotation marker/इत्यादि)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय (उद्धरण/समाप्तिसूचक) — quotative particle

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative setting/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (स्थानवाचक) — adverb of place

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Feminine, Nominative singular (pronoun)

• सरस्वती: Sarasvatī
• सरस्वती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सरस्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Feminine, Nominative singular

• पुनः: again/then
• पुनः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रमवाचक) — adverb ‘again/then’

• तस्मात्: from that
• तस्मात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन — Ablative singular (pronoun)

• वनात्: from the forest
• वनात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन — Neuter, Ablative singular

• खर्जूरसंज्ञितात्: called ‘Kharjūra’ (palm)
• खर्जूरसंज्ञितात्: Visheshana (Qualifier of वनात्/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: खर्जूर (प्रातिपदिक) + संज्ञित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (खर्जूर-नाम्ना संज्ञितः); नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन — Neuter, Ablative singular (qualifying वनात्)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kharjurīvana / Kharjūravana (Nandā-sthāna)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Sarasvatī enters a forest of date-palms (Kharjurī), where she is revered as Nandā; then she departs onward, continuing her sacred itinerary.

Characters & Entities

• Sarasvatī
• Kharjurīvana/Kharjūravana
• Nandā (name of Sarasvatī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Goddess is encountered under different names in different landscapes, teaching that one divinity pervades many sacred forms and places.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kharjurī/Kharjūra forest, where Sarasvatī is remembered as Nandā.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse preserves the site-name and the local epithet of the Goddess for pilgrimage remembrance.