Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 42

Devanagari script

ग्राहडिंडिमसंपूर्णा तिमिनक्रगणैर्युता । हसंती च महादेवी फेनौघैः सर्वतो दिशम्

Transliteration

grāhaḍiṃḍimasaṃpūrṇā timinakragaṇairyutā | hasaṃtī ca mahādevī phenaughaiḥ sarvato diśam

Translation

مگرمچھوں کے ڈھول جیسے شور سے بھری ہوئی، تیمی مچھلیوں اور مکر کے جھنڈوں کے ساتھ، وہ مہادیوی گویا ہنستی ہوئی ہر سمت جھاگ کی دھاریں بکھیرتی آگے بڑھتی گئی۔

Word by Word

• ग्राहडिण्डिमसंपूर्णा: filled with crocodiles and (water-)drums/roaring sounds
• ग्राहडिण्डिमसंपूर्णा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ग्राह + डिण्डिम + संपूर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (ग्राहैः डिण्डिमैश्च संपूर्णा)

• तिमिनक्रगणैः: with groups of timi-fish and crocodiles
• तिमिनक्रगणैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तिमि + नक्र + गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (instrumental, 3rd), बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (तिमीनां नक्राणां गणैः)

• युता: endowed/associated
• युता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यु (धातु) → युत (कृत्)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'युक्ता/युता' = endowed/associated

• हसन्ती: laughing, smiling
• हसन्ती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हस् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक (conjunction)

• महादेवी: the great goddess
• महादेवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा + देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः कर्मधारयः (महती देवी)

• फेनौघैः: with torrents/masses of foam
• फेनौघैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: फेन + ओघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (फेनस्य ओघाः)

• सर्वतः: everywhere, on all sides
• सर्वतः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वतः (अव्यय)
• Form: देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb: 'on all sides')

• दिशम्: direction(s)
• दिशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (accusative, 2nd), एकवचन; दिक्-शब्दस्य कर्मवत् प्रयोगः (direction as extent)

Speaker

Narrator (Purāṇic narration)

Visual Art Cues

Scene: A vast river-goddess surges forward; crocodiles churn the surface, timi-fish and makaras accompany her; white foam arcs outward like laughter across all directions.

Characters & Entities

• Sarasvatī
• Grāha
• Timi
• Makara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Nature in a tīrtha is not merely physical—river-force is divine, awe-inspiring, and protective, revealing Devī’s majesty.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Sarasvatī narrative within Prabhāsa-kṣetra māhātmya, strengthening the sanctity of the river connected to Prabhāsa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse provides a vivid sacred description (māhātmya-style praise).