Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

अशक्तास्ताः समानेतुं पृष्टाश्च सुरसत्तमैः । ततः सरस्वतीं प्राह देवदेवो जनार्द्दनः । त्वमेव वज कल्याणि प्रतीच्यां लवणोदधौ

aśaktāstāḥ samānetuṃ pṛṣṭāśca surasattamaiḥ | tataḥ sarasvatīṃ prāha devadevo janārddanaḥ | tvameva vaja kalyāṇi pratīcyāṃ lavaṇodadhau

وہ ندیاں، دیوتاؤں میں سب سے برتر ہستیوں کے پوچھنے پر بھی، اسے لانے سے عاجز رہیں۔ تب دیوتاؤں کے دیوتا جناردن نے سرسوتی سے فرمایا: “اے کلیانی! تم ہی مغرب کی سمت نمکین سمندر تک جاؤ۔”

अशक्ताःunable
अशक्ताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-शक्त (कृदन्त; शक्-धातु, क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; नञ्-समासपूर्वक क्त-प्रत्ययान्त विशेषण
ताःthey (those rivers)
ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
समानेतुम्to bring
समानेतुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootसम्+आ+नी (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive)
पृष्टाःwere asked
पृष्टाः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु) → पृष्ट (कृदन्त; क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; कर्मणि (having been asked)
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
सुर-सत्तमैःby the best of the gods
सुर-सत्तमैः:
Karana/Agent (Instrumental agent/करण)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; (सुरेषु सत्तमाः)
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तदर्थे अव्यय (then)
सरस्वतीम्Sarasvatī
सरस्वतीम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
प्राहsaid (to)
प्राह:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+अह्/ब्रू (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
देव-देवःGod of gods
देव-देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; (देवानां देवः)
जनार्द्दनःJanārdana (Viṣṇu)
जनार्द्दनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजनार्द्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
एवalone, indeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis particle)
वजgo
वज:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootव्रज् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; रूपम्: व्रज → वज (छान्दस/पाठभेद)
कल्याणिO auspicious one
कल्याणि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकल्याणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
प्रतीच्याम्in the west
प्रतीच्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रतीची (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
लवण-उदधौin the salt ocean
लवण-उदधौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलवण (प्रातिपदिक) + उदधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

Janārdana (Viṣṇu)

Tirtha: Sarasvatī–Lavaṇodadhi-saṅgama at Prabhāsa (conceptualized within Prabhāsa-kṣetra)

Type: sangam

Listener: Sarasvatī

Scene: Janārdana, ‘Deva-deva’, turns from the assembled rivers and addresses Sarasvatī directly, pointing west; Sarasvatī stands luminous, veena or manuscript implied, with a river-current halo, poised to journey toward the salt ocean.

J
Janārdana (Viṣṇu)
S
Sarasvatī
S
Sura-sattama (foremost gods)
L
Lavaṇodadhi (salt ocean)

FAQs

When many cannot bear a burden, the divinely appointed agent is chosen—competence and destiny align in dharma.

Prabhāsa-kṣetra is the underlying sacred frame; the westward movement to the ocean resonates with Prabhāsa’s coastal sacred landscape.

No direct rite is mentioned; it is an instruction establishing sacred movement toward the ocean.