Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 90

Devanagari script

श्रुत्वैतद्वचनं सोऽपि मुनिरुग्रतपास्तदा । पिता मे यो हतो देवैस्तेषां कृत्यां महाबलाम्

Transliteration

śrutvaitadvacanaṃ so'pi munirugratapāstadā | pitā me yo hato devaisteṣāṃ kṛtyāṃ mahābalām

Translation

یہ الفاظ سن کر، اس سخت تپسیا کرنے والے رشی نے تب تہیہ کیا: "چونکہ میرے والد کو دیوتاؤں نے قتل کیا ہے، میں ان کے خلاف ایک زبردست تباہ کن طاقت (کرتیا) کھڑی کروں گا۔"

Word by Word

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund)

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• वचनम्: statement
• वचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (निपात)
• Form: समुच्चय/अपि-कार (also)

• मुनिः: the sage
• मुनिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उग्रतपाः: of fierce austerity
• उग्रतपाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक) + तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (उग्रं तपः यस्य)

• तदा: then
• तदा: Kāla (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (adverb of time)

• पिता: father
• पिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक

• हतः: killed
• हतः: Kriyā (Predicate/क्रिया-विशेष्य)
• Type: Adjective
• Root: हन् (धातु) → हत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP)

• देवैः: by the gods
• देवैः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

• कृत्याम्: a magical rite / destructive spell
• कृत्याम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कृत्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• महाबलाम्: very powerful
• महाबलाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (महद् बलं यस्याः)

Speaker

Muni (the sage’s son, now described as an ascetic; unnamed in snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A fierce ascetic, having heard his mother, stands rigid in resolve; behind him, a dark, anthropomorphic kṛtyā-form begins to coalesce from ritual fire and mantra-smoke, suggesting impending magical warfare against the gods.

Characters & Entities

• Devas
• Dadhīci (implied as father)
• kṛtyā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tapas grants power, but when driven by revenge it becomes destructive; dharma demands mastery over wrath.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra is the sanctified frame of the chapter, though the verse narrates a personal vow of retaliation.

What ritualistic prescription is mentioned?

A kṛtyā (destructive rite/act) is referenced, but the procedure is not described here.