Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 129

Devanagari script

यमैश्च नियमैर्युक्ता अहंकारविवर्ज्जिताः । तेषामर्थे वदिष्यामि तव प्रश्नं सुदुर्ल्लभम् । ब्रह्मविष्ण्विन्द्रदेवानां पुराणं कथितं मया

Transliteration

yamaiśca niyamairyuktā ahaṃkāravivarjjitāḥ | teṣāmarthe vadiṣyāmi tava praśnaṃ sudurllabham | brahmaviṣṇvindradevānāṃ purāṇaṃ kathitaṃ mayā

Translation

یَم اور نِیَم سے آراستہ اور اَہنکار سے پاک لوگوں کے لیے میں تمہارے نہایت نایاب سوال کا جواب دوں گا۔ یہ پُران میں برہما، وِشنو، اِندر اور دیگر دیوتاؤں کو بھی بیان کر چکا ہوں۔

Word by Word

• यमैः: with restraints (yamas)
• यमैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (and)

• नियमैः: with observances (niyamas)
• नियमैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नियम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन

• युक्ताः: endowed (with)
• युक्ताः: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: युज् (धातु)
• Form: कृदन्त—भूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; (endowed/connected)

• अहंकारविवर्जिताः: free from ego
• अहंकारविवर्जिताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अहंकार (प्रातिपदिक) + विवर्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक; वि+वृज्/वर्ज्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण—अहंकारेण विवर्जिताः (devoid of ego)

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), बहुवचन

• अर्थे: for the sake (of them)
• अर्थे: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अर्थे = निमित्ते/कृते (for the sake of)

• वदिष्यामि: I will speak
• वदिष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), परस्मैपद; उत्तमपुरुष, एकवचन

• तव: your
• तव: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम

• प्रश्नम्: question
• प्रश्नम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रश्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• सुदुर्लभम्: very difficult (to obtain/answer)
• सुदुर्लभम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (अव्यय-उपसर्ग) + दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण—अतिदुर्लभम् (very hard to obtain)

• ब्रह्मविष्ण्विन्द्रदेवानाम्: of Brahmā, Viṣṇu, Indra and the gods
• ब्रह्मविष्ण्विन्द्रदेवानाम्: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + विष्णु (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; द्वन्द्वसमासः—ब्रह्मा च विष्णुश्च इन्द्रश्च देवाश्च (of Brahmā, Viṣṇu, Indra and the gods)

• पुराणम्: Purāṇa (ancient account)
• पुराणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• कथितम्: told
• कथितम्: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु)
• Form: कृदन्त—भूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (told/related)

• मया: by me
• मया: Kartr-karana (Agent in passive/कर्ता-करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम

Speaker

Śiva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (announced as forthcoming subject)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A serene teaching scene: the speaker (Śiva/Īśvara implied by later liṅga context) addresses Devī, praising disciplined, egoless seekers; celestial assembly implied by mention of Brahmā-Viṣṇu-Indra.

Characters & Entities

• Śiva
• Devī
• Brahmā
• Viṣṇu
• Indra
• Devas
• Yama
• Niyama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Egolessness and dharmic discipline (yama-niyama) make one fit for rare and profound teachings.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader Prabhāsa-kṣetra context continues, though this verse highlights qualifications for instruction.

What ritualistic prescription is mentioned?

Practice of yamas and niyamas and the cultivation of humility (freedom from ahaṃkāra).