Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 78

Devanagari script

आमाच्छतगुणं पुण्यं भुञ्जतो ददतोऽपि वा । तीर्थोपवासं कुर्वीत तस्मात्तत्र वरानने

Transliteration

āmācchataguṇaṃ puṇyaṃ bhuñjato dadato'pi vā | tīrthopavāsaṃ kurvīta tasmāttatra varānane

Translation

وہاں کھانا کھانے سے یا وہاں کھانا دان کرنے سے پُنّیہ سو گنا بڑھ جاتا ہے۔ اس لیے اے خوش رُو! اُس مقام کے تیرتھ میں اُپواس اختیار کر۔

Word by Word

• आमात्: from raw (food)
• आमात्: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: आम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; 'आमात्' = कच्चात्/अपरिपक्वात् (from raw/uncooked)

• शतगुणम्: hundredfold
• शतगुणम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शत-गुण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; शतं गुणाः यस्य/शतगुणम् (hundredfold)

• पुण्यम्: merit
• पुण्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; अत्र कर्म/फलरूपेण

• भुञ्जतः: of one who eats
• भुञ्जतः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: √भुज् (धातु) + शतृ (वर्तमानकृदन्त)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; पुंलिङ्ग/नपुंसकसामान्य; 'भुञ्जतः' = of one who eats

• ददतः: of one who gives
• ददतः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: √दा (धातु) + शतृ (वर्तमानकृदन्त)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; 'ददतः' = of one who gives

• अपि: also, even
• अपि: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपवाद-निपात (also/even)

• वा: or
• वा: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle: or)

• तीर्थोपवासम्: fasting at a sacred place
• तीर्थोपवासम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ-उपवास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तीर्थे उपवासः

• कुर्वीत: should do
• कुर्वीत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी-एकवचनरूपेण अव्ययीभूतम् (ablatival adverb): 'therefore/from that reason'

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb: there)

• वरानने: O fair-faced one
• वरानने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वर-आनना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; वरं आननं यस्याः/वरम् आननम् (beautiful-faced)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī/Umā (explicitly addressed: varānane)

Visual Art Cues

Scene: A luminous Prabhāsa tīrtha scene: pilgrims fasting with folded hands while a separate group performs anna-dāna to brāhmaṇas; a subtle aura around the kṣetra signifies ‘hundredfold’ merit.

Characters & Entities

• Devī
• Prabhāsa-kṣetra
• Tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

At a powerful tīrtha, disciplined restraint (fasting) and selfless giving multiply merit greatly.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra and its tīrtha-observances (tīrthopavāsa).

What ritualistic prescription is mentioned?

Observe upavāsa (fasting) while staying/performing rites at the tīrtha.