Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 105

Devanagari script

चतुर्थ्यां दापयेद्धान्यं पंचम्यां कपिलां तथा । षष्ठ्यामश्वं च सप्तम्यां महिषीं तत्र दापयेत्

Transliteration

caturthyāṃ dāpayeddhānyaṃ paṃcamyāṃ kapilāṃ tathā | ṣaṣṭhyāmaśvaṃ ca saptamyāṃ mahiṣīṃ tatra dāpayet

Translation

چوتھی تِتھی کو اناج کا دان کرائے؛ پانچویں کو کپیلا یعنی سرخی مائل گائے کا دان۔ چھٹی کو گھوڑا، اور ساتویں کو وہاں بھینس کا دان کرائے۔

Word by Word

• चतुर्थ्याम्: on the fourth (tithi)
• चतुर्थ्याम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चतुर्थी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण/Locative), एकवचन; तिथिवाचक-शब्दः (on the 4th lunar day)

• दापयेत्: should cause (it) to be given
• दापयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) + णिच् (प्रेरणार्थक causative)
• Form: लोट्-लकार (Imperative/विधिलिङ्ग-सदृश आदेश), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; णिचन्त-प्रयोगः (should cause to be given)

• धान्यम्: grain
• धान्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धान्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/Accusative), एकवचन

• पञ्चम्याम्: on the fifth (tithi)
• पञ्चम्याम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पञ्चमी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन; तिथिवाचकः

• कपिलाम्: a tawny cow
• कपिलाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कपिला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन; गौः (a tawny cow)

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/उपमानार्थ-क्रियाविशेषणम् (likewise/also)

• षष्ठ्याम्: on the sixth (tithi)
• षष्ठ्याम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: षष्ठी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन; तिथिवाचकः

• अश्वम्: a horse
• अश्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक-निपातः (conjunction)

• सप्तम्याम्: on the seventh (tithi)
• सप्तम्याम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सप्तमी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन; तिथिवाचकः

• महिषीम्: a buffalo-cow (female buffalo)
• महिषीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महिषी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative sense/अधिकरणार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-क्रियाविशेषणम् (locative adverb: there)

• दापयेत्: should cause to be given
• दापयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) + णिच् (प्रेरणार्थक causative)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; णिचन्त-प्रयोगः

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrims/seekers

Visual Art Cues

Scene: Four-day sequence: sacks of grain offered; a tawny kapilā cow adorned with garlands; a bridled horse presented; a buffalo led respectfully—each before priests near Prabhāsa shrine precincts.

Characters & Entities

• Caturthī
• Pañcamī
• Ṣaṣṭhī
• Saptamī
• Kapilā (cow)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Offerings that sustain life and dharma—food and valuable livestock—are sanctified when given in a tīrtha with right timing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, where a tithi-wise dāna regimen is taught.

What ritualistic prescription is mentioned?

Caturthī: grain; Pañcamī: kapilā cow; Ṣaṣṭhī: horse; Saptamī: buffalo donation.