Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 106

Devanagari script

अष्टम्यां वृषभं दत्त्वा नीलं लक्षणसंयुतम् । नवम्यां तु गृहं दद्याच्चक्रं शंखं गदां तथा

Transliteration

aṣṭamyāṃ vṛṣabhaṃ dattvā nīlaṃ lakṣaṇasaṃyutam | navamyāṃ tu gṛhaṃ dadyāccakraṃ śaṃkhaṃ gadāṃ tathā

Translation

آٹھویں تِتھی کو نیلے رنگ کا، مبارک نشانوں سے آراستہ وِرشبھ (بیل) دان کرنے سے پُنّیہ ملتا ہے۔ نویں تِتھی کو گھر کا دان دے، اور چکر، شنکھ اور گدا بھی (مقدس نشان کے طور پر) نذر کرے۔

Word by Word

• अष्टम्याम्: on the eighth (tithi)
• अष्टम्याम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अष्टमी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन; तिथिवाचकः

• वृषभम्: a bull
• वृषभम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive); पूर्वकालिक-क्रिया (having given)

• नीलम्: blue/dark-colored
• नीलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नील (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying वृषभम्)

• लक्षणसंयुतम्: endowed with marks
• लक्षणसंयुतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लक्षण (प्रातिपदिक) + संयुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (लक्षणैः संयुक्तः); विशेषणम् (of the bull)

• नवम्याम्: on the ninth (tithi)
• नवम्याम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नवमी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन; तिथिवाचकः

• तु: then/indeed
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण/विरोधार्थ-निपातः (but/indeed)

• गृहम्: a house
• गृहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन

• दद्यात्: should give
• दद्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/Potential), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम् (should give)

• चक्रम्: a discus
• चक्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चक्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• शङ्खम्: a conch
• शङ्खम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शङ्ख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• गदाम्: a mace
• गदाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तथा: also
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थ-क्रियाविशेषणम् (also/likewise)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrims/seekers

Visual Art Cues

Scene: Aṣṭamī: a blue-hued bull with auspicious markings, garlanded and led to donation; Navamī: a symbolic house-gift (miniature model or deed) and sacred emblems—discus, conch, mace—presented on a tray before priests near the shrine.

Characters & Entities

• Aṣṭamī
• Navamī
• Vṛṣabha
• Cakra
• Śaṅkha
• Gadā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

High-value gifts and symbolically charged offerings, when given in a tīrtha, become vehicles of great puṇya.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, within its tithi-based prescription of gifts.

What ritualistic prescription is mentioned?

Aṣṭamī: donate an auspiciously marked blue bull; Navamī: donate a house and offerings associated with cakra, śaṅkha, and gadā.