Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 24

Devanagari script

अकिंचनत्वं राज्यं च तुलया समतोलयम् । अकिंचनत्वमधिकं राज्यादपि न संशयः

Transliteration

akiṃcanatvaṃ rājyaṃ ca tulayā samatolayam | akiṃcanatvamadhikaṃ rājyādapi na saṃśayaḥ

Translation

میں نے فقرِ مطلق (اکنچنتا) اور بادشاہی کو ایک ہی ترازو میں برابر تولا؛ اور فقر بادشاہی سے بھی برتر نکلا—اس میں کوئی شک نہیں۔

Word by Word

• अकिंचनत्वम्: poverty; having nothing
• अकिंचनत्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अकिंचनत्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; भाववाचक-तद्धितान्त (त्व)

• राज्यम्: kingdom; sovereignty
• राज्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• तुलया: with a balance; by a scale
• तुलया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तुला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; करणवाचक

• समतोलयम्: I weighed equally
• समतोलयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: सम् + तुल् (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; धातु: तुल् (to weigh) उपसर्ग: सम्

• अकिंचनत्वम्: poverty; having nothing
• अकिंचनत्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अकिंचनत्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; भाववाचक-तद्धितान्त (त्व)

• अधिकम्: greater; superior
• अधिकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अधिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण

• राज्यात्: than a kingdom; from sovereignty
• राज्यात्: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन; अपादानवाचक

• अपि: even; also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: सम्भावना/अपि-शब्द (particle: even/also)

• न: not; no
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation)

• संशयः: doubt
• संशयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

Speaker

Unspecified in this snippet (aphoristic teaching within Prabhāsa-kṣetra-māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A symbolic weighing scale: on one side a crown, throne, and scepter; on the other a simple begging bowl and staff—yet the ‘poverty’ side sinks heavier, glowing with light.

Characters & Entities

• Prabhāsa-kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Non-attachment and simplicity are spiritually superior to worldly power.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra; the Māhātmya frames renunciation as the inner fruit of sacred travel.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it is a value-teaching favoring renunciation.