Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 23

Devanagari script

यथायथा न गृह्णाति ब्राह्मणोऽसत्प्रतिग्रहम् । तथातथाऽनिशं चास्य ब्रह्मतेजस्तु वर्धते

Transliteration

yathāyathā na gṛhṇāti brāhmaṇo'satpratigraham | tathātathā'niśaṃ cāsya brahmatejastu vardhate

Translation

جس قدر ایک برہمن ناجائز عطیہ (اَسَت پرتِگْرہ) لینے سے انکار کرتا ہے، اسی قدر—مسلسل—اس کا برہمتَیج، یعنی برہمن کی روحانی درخشانی، بڑھتی جاتی ہے۔

Word by Word

• यथा: as
• यथा: Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/यथाक्रम (as/just as)

• यथा: as (repeated)
• यथा: Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरुक्ति द्वारा क्रमवृद्ध्यर्थ (repetition for emphasis: ‘more and more’)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध

• गृह्णाति: accepts
• गृह्णाति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; धातु: ग्रह् (to take/accept)

• ब्राह्मणः: a Brahmin
• ब्राह्मणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• असत्प्रतिग्रहम्: unrighteous acceptance (of gifts)
• असत्प्रतिग्रहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: असत् + प्रतिग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समास: असतः प्रतिग्रहः (षष्ठी-तत्पुरुष) / ‘acceptance of improper gifts’

• तथा: so
• तथा: Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; तदनुरूप (so/accordingly)

• तथा: so (repeated)
• तथा: Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरुक्ति द्वारा क्रमवृद्ध्यर्थ (repetition for emphasis)

• अनिशम्: constantly
• अनिशम्: Adhikarana (Temporal adverb/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अनिशम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time): ‘constantly’

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• अस्य: of him/of this (Brahmin)
• अस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/genitive), एकवचन; सर्वनाम

• ब्रह्मतेजः: spiritual radiance (of Brahman)
• ब्रह्मतेजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् + तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समास: ब्रह्मणः तेजः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विशेष/विरोधार्थक

• वर्धते: increases
• वर्धते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृध् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; धातु: वृध् (to increase)

Speaker

Unspecified in this snippet (didactic voice within Prabhāsa-kṣetra-māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A brāhmaṇa gently declines a lavish but tainted gift; a visible aura (tejas) brightens around him, while the giver’s shadow of impurity recedes. The sea-temple horizon suggests Prabhāsa.

Characters & Entities

• Brāhmaṇa
• Prabhāsa-kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purity in livelihood and gifts protects and amplifies brahmic radiance (brahma-tejas).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra is the setting; the verse supports its Māhātmya by teaching dharmic standards for pilgrims and householders.

What ritualistic prescription is mentioned?

It implies a rule of dana/acceptance: a brāhmaṇa should not accept ‘asat’ (unrighteous) gifts.