Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

उत्पन्नाद्भुतरूपाढ्या नारी कमललोचना । कंबुग्रीवा सुकेशांता बिंबोष्ठी तनुमध्यमा

Transliteration

utpannādbhutarūpāḍhyā nārī kamalalocanā | kaṃbugrīvā sukeśāṃtā biṃboṣṭhī tanumadhyamā

Translation

تب ایک عورت نہایت عجیب و غریب حسن سے آراستہ پیدا ہوئی—کنول جیسی آنکھوں والی، صدف جیسی گردن والی، خوبصورت بالوں والی، بمبہ پھل جیسے ہونٹوں والی اور باریک کمر والی۔

Word by Word

• उत्पन्ना: born; arisen
• उत्पन्ना: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: उत् + पद् (धातु) → उत्पन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP)

• अद्भुतरूपाढ्या: endowed with a wondrous form
• अद्भुतरूपाढ्या: Karta-visheshana (कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अद्भुत + रूप + आढ्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—अद्भुतं रूपं यस्याः सा/अद्भुतरूपेण आढ्या (तत्पुरुष-प्रधान)

• नारी: a woman
• नारी: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• कमललोचना: lotus-eyed
• कमललोचना: Karta-visheshana (कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कमल + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; बहुव्रीहिः—कमलवत् लोचने यस्याः

• कंबुग्रीवा: conch-necked
• कंबुग्रीवा: Karta-visheshana (कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कम्बु + ग्रीवा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; बहुव्रीहिः—कम्बुवत् ग्रीवा यस्याः

• सुकेशान्ता: having beautiful hair
• सुकेशान्ता: Karta-visheshana (कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु + केश + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; बहुव्रीहिः—सुन्दराः केशाः यस्याः (केशान्ता = केश-सम्बन्धिनी)

• बिंबोष्ठी: with bimba-like lips
• बिंबोष्ठी: Karta-visheshana (कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बिम्ब + ओष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; बहुव्रीहिः—बिम्बवत् ओष्ठौ यस्याः

• तनुमध्यमा: slender-waisted
• तनुमध्यमा: Karta-visheshana (कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तनु + मध्यमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; बहुव्रीहिः—तनुः मध्यः यस्याः

Speaker

Īśvara (Śiva) (continuing the origin narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A wondrous woman manifests, described through classical alaṅkāra: lotus eyes, conch-like neck, glossy hair, bimba-red lips, slender waist—an emergence scene framed by sacred coastal Prabhāsa ambience.

Characters & Entities

• Unnamed divine woman (origin narrative figure)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic māhātmya often reveals sacred places through divine manifestations; beauty here signals auspiciousness and a theophany supporting dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Indirectly, the Sarasvatī-bank tīrtha whose origin is being narrated; the manifested woman is part of that sacred origin account.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it is descriptive within the origin narrative.