Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 29

Devanagari script

भूतिप्रदं दरिद्राणां कुष्ठिनां परमौषधम् । बालानां चैव सर्वेषां ग्रहरक्षोनिवारणम् । महापापोपशमनं दुर्वासादित्यदर्शनम्

Transliteration

bhūtipradaṃ daridrāṇāṃ kuṣṭhināṃ paramauṣadham | bālānāṃ caiva sarveṣāṃ graharakṣonivāraṇam | mahāpāpopaśamanaṃ durvāsādityadarśanam

Translation

دُروَاسادِتیہ کے درشن سے غریبوں کو دولت و برکت ملتی ہے، کوڑھ کے مریضوں کے لیے یہ اعلیٰ ترین دوا ہے؛ یہ تمام بچوں پر سیاروی آفات اور آسیب و شریر ارواح کے اثرات کو دور کرتا ہے، اور بڑے بڑے گناہوں کو بھی فرو کر دیتا ہے۔

Word by Word

• भूतिप्रदम्: bestowing prosperity
• भूतिप्रदम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भूति (प्रातिपदिक) + प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम् (neuter), प्रथमा/द्वितीया विभक्तिः (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचनम् (singular); समासः—भूतिं प्रददाति (giver of prosperity)

• दरिद्राणाम्: of the poor
• दरिद्राणाम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: दरिद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम् (masculine), षष्ठी विभक्तिः (Genitive/6th), बहुवचनम् (plural)

• कुष्ठिनाम्: of lepers/those with skin disease
• कुष्ठिनाम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: कुष्ठिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम् (masculine), षष्ठी विभक्तिः (Genitive/6th), बहुवचनम् (plural)

• परमौषधम्: the supreme medicine
• परमौषधम्: Visheshya (Head noun/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: परम (प्रातिपदिक) + औषध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम् (neuter), प्रथमा/द्वितीया विभक्तिः (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचनम् (singular); कर्मधारयः—परमं औषधम् (supreme medicine)

• बालानाम्: of children
• बालानाम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: बाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम् (masculine), षष्ठी विभक्तिः (Genitive/6th), बहुवचनम् (plural)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थ अव्ययम् (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थ अव्ययम् (emphasis)

• सर्वेषाम्: of all (people)
• सर्वेषाम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम् (masculine), षष्ठी विभक्तिः (Genitive/6th), बहुवचनम् (plural)

• ग्रह: planetary influence/seizer
• ग्रह: Sambandha (Compound member)
• Type: Noun
• Root: ग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम् (masculine), प्रातिपदिक (compound member)

• रक्षः: demon/evil spirit
• रक्षः: Sambandha (Compound member)
• Type: Noun
• Root: रक्षस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम् (neuter), प्रातिपदिक (compound member); रक्षः/राक्षस-सम्बन्ध (demonic being)

• निवारणम्: warding off/removal
• निवारणम्: Visheshya (Head noun/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: नि+वृ (धातु) → निवारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम् (neuter), प्रथमा/द्वितीया विभक्तिः (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचनम् (singular); कृदन्तः—णिच्/ल्युट् भाव/करणवाचक (act/means of warding off)

• ग्रह-रक्षो-निवारणम्: removal of planetary and demonic afflictions
• ग्रह-रक्षो-निवारणम्: Visheshya (Head noun/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: ग्रह (प्रातिपदिक) + रक्षस् (प्रातिपदिक) + निवारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम् (neuter), प्रथमा/द्वितीया विभक्तिः (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचनम् (singular); समासः—ग्रहाणां च रक्षसां च निवारणम् (warding off planets and demons)

• महापापोपशमनम्: pacification of great sins
• महापापोपशमनम्: Visheshana (Predicate descriptor/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक) + उपशमन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम् (neuter), प्रथमा/द्वितीया विभक्तिः (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचनम् (singular); समासः—महापापस्य उपशमनम् (pacification of great sin)

• दुर्वासादित्यदर्शनम्: the दर्शन (sight) of Durvāsā-Āditya
• दुर्वासादित्यदर्शनम्: Karta (Implied subject of nominal predicates/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दुर्वासा (प्रातिपदिक) + आदित्य (प्रातिपदिक) + दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम् (neuter), प्रथमा/द्वितीया विभक्तिः (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचनम् (singular); समासः—दुर्वासा-आदित्ययोः दर्शनम् (the sight/vision of Durvāsā-Āditya)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Durvāsāditya (Sūrya) at Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Female interlocutor (continuation)

Visual Art Cues

Scene: A composite tableau: poor devotees receiving blessings of prosperity; a leprosy-afflicted person touched by sunlight and healed; children encircled by a protective solar aura while shadowy grahas/bhūtas retreat; a final panel shows dark stains (sins) washed away by radiance.

Characters & Entities

• Durvāsāditya
• Graha
• Rakṣas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇic tīrtha is depicted as holistic—supporting prosperity, health, protection, and moral purification through sacred contact (darśana).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Durvāsāditya’s darśana at Prabhāsakṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Darśana itself is emphasized—beholding Durvāsāditya is presented as efficacious for multiple afflictions and protections.