Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 17

Devanagari script

कस्मान्मे सुतमालोक्य स्मितं विप्र कृतं त्वया । तत्र मे कारणं ब्रह्मन्यथावद्वक्तुमर्हसि

Transliteration

kasmānme sutamālokya smitaṃ vipra kṛtaṃ tvayā | tatra me kāraṇaṃ brahmanyathāvadvaktumarhasi

Translation

“اے وِپر (برہمن)، میرے بیٹے کو دیکھ کر آپ نے مسکراہٹ کیوں کی؟ اے پاکیزہ برہمن، اس کی سچی وجہ جیسے ہے ویسے ہی مجھے بتانا چاہیے۔”

Word by Word

• कस्मात्: from what cause/why
• कस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन

• मे: my/of me
• मे: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी (Genitive/Dative), एकवचन; अत्र षष्ठी—‘मम’

• सुतम्: son
• सुतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आलोक्य: having looked at/seeing
• आलोक्य: Kriya-viseshana (Adverbial to main action)
• Type: Verb
• Root: आ + लोक् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having seen’

• स्मितम्: a smile
• स्मितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्मित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र कर्मरूपेण—‘smile’

• विप्र: O brāhmaṇa
• विप्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• कृतम्: made
• कृतम्: Karma (Predicate to smitam)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘done/made’

• त्वया: by you
• त्वया: Kartr-karana (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• तत्र: there/in that matter
• तत्र: Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• मे: my/of me
• मे: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन

• कारणम्: reason
• कारणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ब्रह्मन्: O brahman
• ब्रह्मन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• यथावत्: properly/as it is
• यथावत्: Kriya-viseshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: यथावत् (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (manner adverb)

• वक्तुम्: to tell
• वक्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), ‘to speak’

• अर्हसि: you ought/are fit
• अर्हसि: Kriya (Main verb)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

The boy’s father (a ṛṣi/muni figure in the narrative)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (frame)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The father addresses the brāhmaṇa with respectful urgency, asking why he smiled at the sight of the child; the scene is still, charged with expectation of prophecy.

Characters & Entities

• vipra (brāhmaṇa)
• father
• son

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma encourages respectful questioning and a commitment to truth—asking the wise to speak plainly for one’s welfare.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, the sacred setting where such instructive dialogues unfold.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the request for truthful explanation prepares the ground for subsequent religious action.